Jantje Beton: Plezier is het enige doel

Kinderen spelen bijna niet meer buiten, maar zitten de hele dag binnen achter een computerscherm. Jantje Beton strijdt daartegen, want kinderen worden fit en gelukkig van lekker buiten spelen. “Speeltuinen moeten opnieuw worden gewaardeerd”, zegt Dave Ensberg, directeur-bestuurder van Jantje Beton.

Transcript

Voice-over 0:02

Op weg naar een betere wereld gaat Marnix Kluiters in gesprek met bestuurders van Nederlandse goede doelen. Wie zijn ze? Wat zijn hun drijfveren? Wat kunt u bijdragen? Welkom bij Goed Doen.

Marnix Kluiters 0:18

In 1968 werd Jantje Beton opgericht omdat er steeds meer beton kwam en daarmee minder speelruimte. Dat terwijl spelen natuurlijk ontzettend belangrijk is voor de ontwikkeling van kinderen. Vandaag de dag zitten kinderen steeds meer achter schermen. Dus de titel Jantje Beton is nog hetzelfde, maar de problematiek heerst nog steeds. Ik ga er vandaag over in gesprek met Dave Ensberg, directeur bestuurder van Jantje Beton. Dave, hartelijk welkom bij Goeddoen.

Dave Ensberg 0:42

Dankjewel.

Marnix Kluiters 0:43

Wat is jullie missie?

Dave Ensberg 0:45

Onze missie is meer speelruimte en speelkansen voor alle kinderen in het Koninkrijk van Nederland. Dat is heel belangrijk, omdat kinderen meer dan ooit niet buiten spelen, maar achter hun scherm zitten, zoals jij zo al aangaf.

Marnix Kluiters 0:56

Ja, en dat is natuurlijk wel fascinerend. Want deze problematiek speelden ze al sinds heel erg lang, westijds vanwege beton en nu veel meer vanwege schermen. Is dit dan altijd iets waar je tegen zou moeten strijden of is het ook iets wat een beetje op en neergaat?

Dave Ensberg 1:09

Nee, we zien wel dat de wereld verandert en kinderen veranderen natuurlijk ook. En de uitdagingen zijn steeds weer anders. Maar in de ideale wereld hadden we inderdaad niet bestaan. Hadden we ons überhaupt niet hoeven op te richten. Maar de feiten waren wel in 1968 dat niet alleen maar er te veel beton was, maar dat er ook heel veel onveiligheid was op straat. Er ging in dat jaar in die periode gemiddeld zo'n 3000 kinderen per jaar dood vanwege de verkeersproblematiek. Je kon 80 km per uur rijden binnen de ring van Amsterdam met vijf stoplichten. Ja, dan ging er af en toe een kind voordat die met een balspelletje aan het spelen was. Dat waren de problemen van toen. En toen was er ook een pressiegroep Stop de Kindermoord. Tegenwoordig heb je dus hele andere uitdagingen, want het is veiliger geworden op straat op dat terrein. Maar we zien andere uitdagingen. En waarschijnlijk over 20 jaar zijn er weer andere uitdagingen. Dat kan ik niet voorspellen. Ik hoop alleen wel dat we over twintig jaar niet meer nodig zijn.

Marnix Kluiters 2:01

Ja, en dat zal toch ook dan weer lastig zijn. Want het blijft heel belangrijk om kinderen de deur uit te gooien en lekker te laten spelen. Waarom is dat zo belangrijk?

Dave Ensberg 2:08

Het is belangrijk voor kinderen vanwege hun lichamelijke ontwikkeling. We zien dat kinderen veel beter fysiek uit en motorisch bekwamen als ze aan het buitenspelen zijn. Ten tweede zien we dat kinderen ook veel gelukkiger van worden. Heel veel ontspanning vindt er plaats in hun hoofd. Het mooie verschil met bijvoorbeeld sporten is, je hoeft niet te winnen. En er is geen doel aan verbonden. Het enige doel is dat je plezier hebt en dat je dus leeft in het moment. Dat is bijna zen. En een derde reden waarom buitenspelen belangrijk is, is dat je op die manier vrienden voor het leven maakt. Je maakt sociale contacten die veel intensiever zijn en veel duurzamer zijn dan bij bijvoorbeeld online gaming. En met vrienden voor het leven betekent dat je bij die vrienden hele gave herinneringen maakt. Herinneringen waar je later nog op terug kunt kijken. Weet je nog, toen we bij mevrouw De Vries om de hoek een tro op de briefbus hebben gestopt of belletje gingen delen of andere gekke dingen hebben gedaan, soms mag dat niet. Want ook met buitenspelen leer je een beetje wat waarde normen zijn en waar de grens ligt. Soms leer je de grens kennen door ze te overschrijden. Maar die herinneren die wat je met je maten maakt, die maak je voor je rest van je leven. En die duurzame vriendschappen ontstaan dus daar bij de buitenspelen.

Marnix Kluiters 3:10

Ja, het is wel grappig wat je zegt. Want ik heb vroeger tegenover een schoolplein gewoond. En daar heb ik urenlang inderdaad geskatet. gehockeyd was dat destijds. En dan bewaar ik nog steeds hele goede herinneringen aan. Tegelijkertijd heb ik ook wel eens naast iemand gewoond die wat bekender was. En dan was het ook wel een beetje de truc om daar de bal in de tuin te schieten. En daar heb ik inderdaad wel, dat kon je natuurlijk ook niet te vaak doen. Want dan op een gegeven moment kwam de bal natuurlijk niet meer terug. Maar dat hoort er wel een beetje bij. En ik denk dat iedereen wel hele mooie herinneringen bewaard aan spelen. Waarom vind jij het zo leuk om je hiervoor in te zetten of zo belangrijk?

Dave Ensberg 3:40

Ik heb zelf in 2015 al een podcast op een podcast, je moet zeggen, een TED-talk verzorgd over het belang van buitenspelen, bij met name kinderen met ADHD. Wat we bijvoorbeeld ook zien in sociale scholen waar heel veel kinderen zitten met ADHD, dat ze eigenlijk vooral hun energie niet kwijt kunnen. En buitenspelen is een belangrijke manier om het wel kwijt te kunnen. Het kan tijdens schooltijd zijn, op een schoolplein, maar ook gewoon in je vrije tijd. En ik merkte later ook in 2007 toen ik een boek had geschreven, ook aan te geven aan het vraagstuk. En toen in 2018 die baan vrijkwam bij Jantje Beton, heb ik toch, ondanks dat ik een hele fijne baan had toen de tijd als onderwijsbestuurder voor gekozen om te solliciteren. Want het is eigenlijk wel heel gaaf om heel Nederland, en eigenlijk heel het Koninkrijk, in beweging te krijgen om iets leuks te doen met elkaar, namelijk buitenspelen, elke dag buit spelen. En voor mijzelf als mens, ik ben opgegroeid op verschillende delen van Nederland. En ik heb ervaren dat daar waar het meeste groen is, kinderen het beste en leukste kunnen buitenspelen. Maar dat niet alleen. Ik ben opgegroeid in een gezin waar het soms hard te halen was, armoede, huiselijk geweld. En buitenspelen was voor mij een uitweg, een plek om te kunnen vluchten voor de ellende die af en toe thuis was en om even alles te vergeten en te genieten van het moment. En ik was niet uniek. Dat geldt voor heel veel kinderen die opgroeien op dit moment in armoede. Kinderen die opgroeien met huiselijk geweld, kinderen die opgroeien met stress. Als je buitenspeelt, kun je even helemaal loskoppelen van die realiteit die er is. En even lekker kunnen ontspannen van genieten van het leven, zoals het bedoeld is, eigenlijk.

Marnix Kluiters 5:08

Ja, en dan noemde jij net al, spelen versus sporten. Sporten hoef je gaat om winnen. Spelen hoef je niet te winnen. Is er een definitie van wat spelen is? We hebben er allemaal wel een beetje een gevoel van, denk ik. Maar is er echt iets waarvan, ja, dat is wel, spelen dat niet.

Dave Ensberg 5:22

Nou ja, als je heel erg filosofisch of ik ben ingesteld te zeggen, er is geen noodzaak voor een definitie. Want spelen moet juist, je mag ermee spelen. Je mag spelen met een definitie. Kijk, voor ons is spelen belangrijk als een manier om als kind het leven te ontdekken. Om dat te doen op een vrije manier. Dus vrijheid is belangrijk, avontuur is belangrijk. Dat je op die manier ook leert spelenderwijs te ontdekken waar op een gegeven moment de grenzen ligt in het leven. We vinden het niet dat we geen specifieke academische definitie. Maar we vinden het ook wel fijn als kinderen zelf hun eigen definities maken. Want dat vinden we ook heel erg belangrijk. In onze wereld waar alles gaat over ratio. En alles gaat over volwassenen die alles de boel bepalen, vinden het belangrijk om kinderen weer een stem te geven. En dat kinderen zelf bepalen wat zij belangrijk vinden. En voor het ene kind is spelen gamen. Nou, dan vinden wij een hele smalle interpretatie. Want dan mis je eigenlijk die hele mooie buitencontext. Maar voor een ander kind is buitenspelen en spelen in brede zin. Is het daadwerkelijk het leven ontdekken. En op zoek gaan naar avontuur en kijken wat de dag gaat brengen. Hoe laat je thuis bent s'avonds en wat er allemaal gaat gebeuren.

Marnix Kluiters 6:28

Ja, en dan heb je het al even over gamen. Is gamen dan misschien ook spelen, maar wel te nauw in de zin dat je ook echt naar buiten moet. Dus dat die vrienden voor het leven waar je het over had, het bewegen, wat denk ik belangrijk is, ook tegen te dik zijn en gewoon goede motorische ontwikkeling, et cetera. Zijn dat allemaal componenten die echt bij dat buitenspelen horen?

Dave Ensberg 6:47

Ja, bij buitenspelen horen wat ons betreft wel dat je samen speelt, dat je minder in een gezonde buitenlucht speelt, dat je avontuur hebt van zaken die je niet kunt voorspelen, dat het echt onverwachts is. En dat je lichamelijk bezig bent. Dat je fysiek bezig bent. Dat kan ook als je in de rolstoel zit, kun je ook fysiek bezig zijn. Maar dat kan ook buiten in een speeltuin die inclusief is, dat kun je ook gave uren daar lekker doorbrengen. En vrienden maken voor de rest van je leven. Gamen is veel emotionaler, dat kan helemaal alleen zijn met kunstmatige intelligentie, of het kan met een vriend op afstand of iemand die je niet kent, in Japan, daar kun je mee zitten gamen samen. Dat kan ook interessant zijn en verrassend zijn, maar het is niet dezelfde beleving, niet hetzelfde gevoel dat je hebt. Als je daar een level door maakt, kun je heel erg gevoel hebben van ja, dat is gaaf. Maar als je buiten iets doet, bijvoorbeeld een bepaald talent ontdekt dat je had, wat je niet wist dat je had. Dat gevoel van Eureka en dat gevoel van ja, ik kan iets, dat blijft veel langer bij je dan wanneer je weer een nieuwe skin hebt verdiend bij Fortnite.

Marnix Kluiters 7:46

Ja, en dan zeg jij dat nog steeds, of dat er eigenlijk door de schermpjes ook gewoon veel te weinig gespeeld wordt buiten. Wat zijn de grote problemen die er dan ontstaan?

Dave Ensberg 7:56

Ja, wij zien dat op dit moment in ons Koninkrijk 300.000 kinderen nooit buiten spelen. 61 kinderen speelt nooit buiten. Dus 14% van de kinderen speelt elke dag buiten. Maar als je dat vergelijkt met hun ouders. Hun ouders speelden 66% van hen speelden elke dag buiten. Dus de percentages gaan van 66% elke dag naar 14% van de huidige generatie. Dan zien we een enorme teruglopen van het aantal kinderen dat buitenspeelt. En die groep die nooit buitenspeelt, is dus helemaal naar 3.000 gegaan. Dat heeft een aantal redenen. Een van de reden is natuurlijk het grote schermgebruik. Een andere reden is de prestatiemaatschappij en de prestatiedruk die kinderen ervaren. Ze moeten dan vaak naar huisvergeleiding, omdat ze op de baschool 550 cytoscoren moeten scoren van de ouders. Je moet uiteindelijk naar gymnasium, dan kun je je beste banen verdienen in onze meritocratie. Wat we naast ook merken dat kinderen moeten presteren bij muziekverenigingen of op een sportvereniging, je moet de beste worden in wat je doet. Maar ouderwet ze vervelen naar schooltijd. Dat je gewoon even niet weet wat je gaat doen en je gaat even aanbellen bij Pieter om de hoek van nee, Pieter, heb je zin om buiten te spelen? Dat is veel minder het geval. Je moet echt afspraakjes gaan maken met elkaar. Heb je de tijd om met elkaar af te spreken? Kinderen met agenda's. En we zien ook tenslotte ook nog een paar andere problemen. En dat ligt met name over is het buiten wel veilig of wordt het als veilig ervaren en is het ook wel leuk om buiten te zijn. Veel kinderen die het minste buiten spelen, minstens bewegen, bijvoorbeeld kinderen met veel overgewicht zitten in wijken en met sociale problematiek. En daar is de buitenruimte gewoon niet uitdagend genoeg. Daar heb je geen gave speelplekken en dan is eigenlijk ook niet zo snel naar buiten gaan. Dus daar moeten we ook iets aan doen. Dus het is een complex aan factoren dat bijdraagt aan dat cijfer van 300.000 kinderen dat nooit buitenspeelt.

Marnix Kluiters 9:36

En als je het nou even hebt over die meritocratie, dat de prestatiemaatschappij draait natuurlijk heel erg om ontwikkeling. Is dan jouw hypothese ook dat deze mensen juist een heel stuk van ontwikkeling overslaan doordat ze niet spelen?

Dave Ensberg 9:47

Even een deel van hun ontwikkeling, want je ontwikkeling is niet alleen maar cognitief. Want het onderwijs wordt vaak vaak de focus gelegd door ouders of door anderen op je taal en rekenvaardigheden als het even naar het basisonderwijs kijken, maar je ontwikkeling als mens is natuurlijk veel breder. Onderwijs heeft drie taken: klassificatie, kwalificatie is er maar eentje van. Andere belangrijke zijn sociale ontwikkeling als mens en burgerschapsvorming. En met buitenspelen, wat we trouwens ook nog zien, omdat kinderen dus toch beter in hun vel zitten en zich sociaal en emotioneel beter ontwikkelen, zijn ze ook nog beter in staat om cognitief goed te ontzichten ontwikkelen. Dus het draagt ook bij als een kind beter fysiek in zijn vel zit en ook nog mentaal gelukkiger en ontspannen is. En terug kan vallen op een breder sociaal netwerk via vrienden. Dat je het ook nog beter presteert als het gaat om onderwijs. Dus eigenlijk zou je moeten zeggen, minder druk op kinderen qua onderwijsprestaties, geef ze meer ruimte, letterlijk en figuurlijk om te kunnen buitenspelen. En dan gaan die cijfers waar je zoveel waardert als ouder, gaan vanzelf omhoog.

Marnix Kluiters 10:43

Ja, en dat vind ik ook heel belangrijk voor de creativiteit. Want al die dingen waar je moet presteren, dat is natuurlijk allemaal voorgekoude zaken die je na moet gaan doen.

Dave Ensberg 10:50

We zien dat kinderen die veel buitenspelen, hun fantasie is veel rijker. Die maken allerlei verbanden aan in hun hersenen die we anders niet ergens zien. Omdat je voor een nieuwe uitdaging staat waar je zelf instant oplossingen voor moet verzinnen. Dus je moet iventief zijn, je moet impulsief ook reageren op situaties die je niet verwacht. Ja, dat zorgt voor heel veel creativiteit. En heel veel fantasiespelletjes worden dan gespeeld. En ik vind dat geweldig om te zien. Als kinderen zich op die manier ontwikkelen, ook kinderen die worden gezien als de langzame kinderen in de klas, die kunnen in één keer buiten op andere manier kunnen toch heel erg de snelste kinderen van de klas zijn. Spelen zonder spelregels, misschien wel de motor van creativiteit daarmee. Absoluut. Ja, sowieso is het goed voor ons als volwassenen. Om wat meer op die manier in het leven te staan. Je kunt het bijna er een filosofie of een religie van kunnen maken. Hoe wezenlijk het is om als mens af en toe meer te gaan spelen, iets meer informeel bezig te zijn dan formeel. Iets meer het presteren en iets meer te gaan leven in het moment. En dan iets meer te lachen in plaats van alleen maar dat serieuze geweerde tijd.

Marnix Kluiters 11:50

Ja, daar ben ik het helemaal mee eens. En tegelijkertijd had je het ook over allerlei fysieke klachten die volgens mij kunnen ontstaan. Zijn er grote gevolgen als je het nou hebt over gezondheid of fysieke zaken die daardoor ook spelen rondom het niet spelen?

Dave Ensberg 12:03

Helaas zijn hele grote gevolgen. Obesitas is een van de belangrijkste in het oog springend voorbeeld natuurlijk. En kinderen die echt vanwege de beweegarmoede, en speelarmoede, om het even zo te zeggen, te weinig bewegen en meer aankomen. In combinatie met te weinig slaap en hele slechte voeding. Wat we ook zien is bijziendheid. Zij zien dat één op de drie kinderen van 13 jaar al een bril draagt op lenzen. En als ze zo doorgaan, gaat de helft van die kinderen uiteindelijk echt structurele oogproblemen krijgen. Omdat ze heel veel contact hebben met een scherm, ook op hele jonge leeftijd al vrij dicht op het scherm zitten, vrij lange tijd achter elkaar. Zonder dat je de ruimte geeft aan je ogen om ook van zuurstof te genieten. Wat we ook zien dat de motorische verfijndheid afneemt. Dus als fysiotherapeuten waarschuwen echt voor motorische ontwikkeling van kinderen. Kinderen hebben veel minder ervaring om te leren vallen als ze buiten gevoeld spelen, leer je ook bijvoorbeeld vallen. En daarmee kun je ook voorkomen dat je als je een keertje valt, dat je dan een flinke botbreuk krijgt. Wat we verder ook zien is.

Marnix Kluiters 12:59

Eigenlijk de complete weerbaarheid wordt gewoon niet getraind.

Dave Ensberg 13:01

Klopt? Ja, we zijn natuurlijk gewoon geen machines en robots, we zijn fysieke wezens. En dat betekent dat je contact moet maken met jezelf en met de natuur om je lichaam te ontwikkelen. En je lichaam is natuurlijk wel gewoon onderdeel van je persoonlijke identiteit, het is ook je drager van je mensen. Daar moet je voor aan het voor geven. En je kunt niet zomaar denken dat je alleen maar door naar school te fietsen dat je daar maar bent. Je moet echt intensief met je lijf aan de slag. Zeker als je in ontwikkeling bent als kind. Dus we zien echt heel veel gezondheidsproblemen, maar natuurlijk ook die mentale problemen. We zien natuurlijk ook de jeugdzorg toenemen. Een tot tien kinderen maakt gebruik van jeugdhulp, jeugdzorg. Sommige wijken is het soms één op de vier, één tot de drie kinderen. Allerlei problematiek die voor een deel ook te voorkomen is door kinderen meer de gelegenheid te geven om te genieten van het leven. Maar daarnaast ook omdat die sociale verbanden wat minder sterk zijn, waardoor kinderen heel snel worden verwezen naar een specialist. Maar je zou een kind ook een recept kunnen voorschrijven voor een dagje speeltuin. In plaats van dat je weer moet gaan kijken met allerlei medicalisatie erbij en professionaliteit erbij. Nou ja, volgens mij zit toch allemaal ingewikkelde problemen. Ja je kunt die ADR dus ook lekker laten spelen in de speeltuin. Dan kan hij daar lekker uitgaan, zijn energie kwijt, en zit hij het beter in zijn vel. In plaats van alles weer met Ritalin oplossen, drugs ging stoppen en kinderen kalmeren.

Marnix Kluiters 14:17

Gewoon een normale manier van hoe we al heel erg lang samenleven natuurlijk. Het belang van spelen is denk ik duidelijk, zelfs, ik denk dat er vooral verrassen naar deze podcast luisteren, als u zitten luisteren, kunt u er dus ook wat mee. Zij gaan misschien niet naar de speeltuin. Speinen zijn een van de hele belangrijke pijlers, volgens mij waar jullie ook mee bezig houden. Nou kun je denken aan een glijbaan, die er gewoon ergens staat tot en met een enorme speelplaats. Wat is een speeltuin precies? En hoe zijn jullie daarmee bezig?

Dave Ensberg 14:43

Ja, wij vinden speeltuinen hartstikke belangrijk, omdat kinderen die belangrijk vinden. Kinderen geven aan dat speeltuinen de meest favoriete speelplek is, gevolgd door een gaaf schoolplein. Wat we in de speeltuin zien, en daar hebben we geen strakke definitie voor. Maar er zijn ongeveer 800 beheerde speeltuinen. Daar kijken we met name naar. Dat zijn speeltuinen die beheerd worden door een vrijwilliger of een professional of allebei. Maar soms ook een hek is met toegang. En in die speeltuin is eigenlijk een avonturen landschap gecreëerd, waarin kinderen van meestal vanaf anderhalf jaar tot een jaar of elf kunnen buitenspelen naar eigen niveau. Dat betekent dat je als anderhalf kind, anderhalfjarig kind in de zandbak spelen. En op die manier ook motorisch zichzelf ontwikkelen en alles sensumotorisch aanvoelen. Maar als je tien bent, vind je de kaalbaan heel gaaf. En dan kun je ook nog heel erg gaaf een kasteel beklimmen. En denken dat je bijvoorbeeld in het piratenschip de piraat bent. Dat kun je in de speeltuin allemaal zien. Op verschillende manieren heb je daar dus een diversiteit aan speeltoestellen die jou helpen om je buitenspeelgedrag te faciliteren en om jou te prikkelen om daar vrienden te maken en een leuke dag te hebben. Wat je idealiter hebt in de speeltuin, is dat er ook activiteiten plaatsvinden. Dat kan soms in gerelateerd zijn aan feestdagen, dat je paasijn moet zoeken of een Halloween speeltuinzoektocht of andere lekkere activiteiten. Maar dat kan ook gewoon zijn dat je zegt: nee, vandaag hebben we vandaag, moeten we toevallig in de Molukse wijk zitten, hebben we een Melukse dag en dan gaan we Melukse spelletjes spelen. Ik doe even iets. Het kan voor alles zijn. Maar het is een veilige omgeving, waar kinderen onder toezicht van de volwassenen lekker kunnen buitenspelen, waar een diversiteit is aan verschillende speeltoestellen en speelaanleidingen. Waar jongens en meisjes lekker zichzelf kunnen zijn en dat iedereen daar ook lekker vrienden kan maken.

Marnix Kluiters 16:20

Ja, nou kan ik me voorstellen. Want ik denk, wij spelen toch ook gewoon vaak aan het stoepranden, weet je wel. Je hebt gewoon twee stoebranden nodig, een bal en je bent er. Dat gaat qua veiligheid natuurlijk heel erg anders over. Waarom zijn jullie zo met speeltuinen bezig? Is dat dan ook vanwege de veiligheid? Of is dat iets wat jij dan wel of niet toejuicht? Hoe moet ik dat zien?

Dave Ensberg 16:37

Nou, stoebranden vinden we ook gaaf. Wij organiseren ook dit jaar weer het Nederlands kampioenschap stoepranden. Maar dat terzijden, we kijken in eerste instantie wat kinderen belangrijken. En kinderen geven dus aan die speeltuinen zijn voor ons belangrijk. En waarom? Omdat er alles in zit. Hun ouders vinden dat goed, de seceren toestemming van hun ouders om naartoe te gaan. Ze kunnen daar urenlang dus tijd verdrijven. Een stoebranden gemiddeld is denk ik 20 minuten of zo, dan ben je klaar. In een speeltuin kun je steeds meer nieuwe spelletjes spelen. En een gave speeltuin heeft ook mobiele stoebranden. Waardoor je ook in de speeltuin ook kunt stoepranden trouwens, dat even te zeiden. De speeltuinen hebben dus eigenlijk ook nog, omdat ze zo compact al en alles in één oplossing zijn. Het antwoord op de vraag: hoe krijg ik mijn kind van het scherm af? Want ja, als je kijkt naar de marketingindustrie van de game industrie, die is zo stevig ontwikkeld. De Fortnite's en de Maas Super Mario Bros van deze wereld en fiva's. Dat budget wat die gasten hebben, dat hebben wij in hun speeltuinbranche natuurlijk helemaal niet? Maar de belevingswaarde, die kan bij speeltuinen veel groter zijn. En dat kan niet met stoebranden, dat is te klein. Maar speeltuin, omdat je diversiteit dus hebt en dat je daar echt heel verschillende niveaus kunt aanspreken, die kan het wel. Dus ik geloof ook heilig dat speeltuinen het vehikel zijn om kinderen wat minder achter het scherm te laten zitten en meer naar buiten laten gaan.

Marnix Kluiters 17:53

En hoe zorgen jullie er dan voor dat er. Ja, ik weet niet of het goed gaat met de speeltuin in Nederland eigenlijk. Dat er meer speeltuinen bij komen of dat de speeltuinen die er zijn blijven bestaan. Je zei altijd over vrijwilligers, professionals. Hoe doen we dat?

Dave Ensberg 18:05

Wij maken ons wel hele grote zorgen. Wij zien dat in algemene zin we dat het aantal vrijwilligers afneemt in Nederland. Zien we het bij kerken, politieke partijen, sportverenigingen bij alles. Dan zien we ook bij speeltuinen. Veel speeltuinen vergrijzen. En dan is soms ook wel de vraag: kunnen wij als speeltuinvereniging of speeltuinstichting nog blijven bestaan? Want er is niemand die zich wil laten inschrijven bij elkaar van kooppanden als de baas van de speeltuin. Daarnaast hebben we mensen nodig die de handjes zijn voor de uitvoering voor het onderhouden van gas en het onderhouden van toestellen. Mensen hebben te weinig tijd daarvoor, merken wij en dat is echt wel een groot probleem.

Marnix Kluiters 18:39

De business case is duidelijk voor de samenleving.

Dave Ensberg 18:41

Helemaal duidelijk. En sterker nog, het praat ook nog bij een sociale cohesie op volwassenen niveau. En we hebben zelfs nog om laten onderzoeken dat de zorgkosten omlaag gaan, dat kinderen minder op de zorgkosten trots dragen als ze drukken als ze meer gaan buitenspelen. Dus ook voor zorgverzekeraars zou het interessant zijn om te investeren in speeltuinen. Wat wij dus wel merken, is dat speeltuinen eigenlijk opnieuw moeten worden gewaardeerd. Maar niet zozeer als consumenten. Want een speeltuin is niet hetzelfde als een binnenspeeltuin die commercieel is van belongen of andere bedrijven. Dus je moet als ouder, als bezoeker denken, oké, ik moet ook bijdragen aan die stand houden van deze plek voor mijn kinderen. En die attitude van, de speeltuin zijn wij samen, wij maken samen als wijken de speeltuin, als dorp als buurt. Dat is een attitude die heel erg belangrijk is voor de toekomst van speeltuin. Wat wij zelf als Jantje Tond doen, is een paar dingen. Ten eerste is dat wij financiering geven aan speeltuinen om te blijven bestaan. Soms moeten speeltuinen een toestelling vervangen of moeten ze überhaupt een nieuw speeltuin willen ze oprichten. En dan geven wij geld. En daarnaast ten tweede delen wij kennis. Zodat je ook weet dat het is gewoon een standaard projectplan hoe je speeltuin bouwt of een speeltuin over eindhoudt. En ten derde dat we helpen, is met het belangen hartige van belangen van speeltuinwerken. Dus wij zorgen ervoor dat in politiek Den Haag of op gemeentelijk niveau speeltuinen kunnen blijven bestaan, dat er subsidies plaatsvinden of andere manieren speeltuinen worden geholpen, dat de speeltuin niet gaan omvallen. En dat is helaas hard nodig. Want we hebben nu ongeveer 800 speeltuin. Dat was in het verleden nog veel meer, er waren er meer dan duizend. Soms zijn er gewoon schaalvergrotingen hebben plaatsgevonden. Maar er zijn ook verschillende speeltuinen die zijn gesloten. Wel ebrek aan financiering, gebrek aan vrijwilligers, nooit gebrek aan kinderen, want die willen altijd wel. Maar soms ook gebrek aan kwaliteit. Dat is wel echt wel iets waar wij ons zorg over maken.

Marnix Kluiters 20:25

En wat zijn dan de oplossingsrichtingen daarvoor?

Dave Ensberg 20:28

Ja, hoe meer mensen donateur worden van Jantjepton, hoe meer we kunnen doen. Dus dat is ook even heel plat. Want wij willen wij zien nog meer aan kunnen. Wat we heel graag zouden willen, is daar waar speeltuinen goed functioneren om dat ook als voorbeeld laten fungeren voor de rest van de stad of van de gemeente. Want dan kun je eigenlijk bij spreken zeggen, zo'n speeltuin moet gekopieerd worden naar een andere wijk. Daar zouden we graag bij willen helpen. We willen nog meer geld uitgeven aan het inclusief maken van speeltuin. Dat iedereen zich daar welkom voelt, zoals kinderen van een beperking. We zouden minder gebruik willen maken van allerlei Chinese plastic toestellen in de speeltuin en meer van natuurlijke speelmaterialen die ook meteen duurzaam zijn. En we zouden ook heel gaaf vinden om wat meer te verbinden met sport. Dat sport en spelen elkaar over kan gaan. Ik ren het tegen sporten, maar we spelen is iets anders. Maar er is bijvoorbeeld hier in Utrecht er een prachtige sportseltuin. Als je op een gegeven moment een kind elf wordt, vindt die spelen iets minder leuk, uitdagend. Maar dan kun je in die sportspeeltuin in één keer doorgaan naar tennis en fitness, spuitenfitness, kennistanics en dan dergelijke. En dat is heel gaaf als we die combinatie gaan maken, ook met pumptracks bijvoorbeeld. Dat je met je step echt hele gaave manieren. Of met je rolstoel parcours kunt gaan doen bedwingen. Als dat dan wordt gecombineerd met een speeltuin, heb je echt een hele gaaf van speeltuin. Boulevard. Of speelbooulevard in elke gemeente. Dat gewoon er echt wel van. Dat kinderen op die manier uren lang buiten kunnen spelen.

Marnix Kluiters 21:55

Ik vind het bijna jammer dat ik zelf niet meer zo jong ben als ik dit soort verhalen hoor. Want dat klinkt echt super gaaf. Kan nog steeds hoor. Ja, dat geloof ik. Maar tegelijkertijd ben ik wel benieuwd, hoe speelt dit in de politiek? Want jullie zullen als stichting, denk ik dat jullie zijn, ook druk zetten op Den Haag. En een lobby meenemen en laten zien hoe belangrijk dit is. Komt dit aan? Wordt hier wat mee gedaan?

Dave Ensberg 22:17

Ja, en nee. We merken dat we nog heel veel moeten lobbyen. Daar zijn we hard mee bezig ook. En wat we doen ook. Wel goed gaat als ik met het goede nieuws begin, is dat we nu een minister hebben voor Sport en daarmee ook voor beweging, overigens, minister Helder. Die zegt u wil ook al bijdragen aan speelplekken voor kinderen met een beperking. Dus daar zie je wat meer voor gedaan worden op dit moment. Maar wij merken wel dat we echt toe moeten naar een wettelijke bescherming van het speeltuinwerk. Ik maak vaak voor Kamerleden ook de vergelijking. Als je lezen belangrijk vindt voor kinderen, dan investeer je wat gebeurd is in het verleden in het biotheekwezen. Er is een wet georganiseerd, waardoor elke gemeente verplicht is om kinderen de gelegenheid te geven om van de biotheek gebruik te maken. En zo te kunnen leren lezen en ook lange termijn leren liggen schrijven. Als je dat belangrijk vindt, dan zou je het ook hetzelfde moeten doen voor buitenspelen. Als je bewegen en ontwikkeling van kinderen belangrijk vindt, dus bewegen, ook mentale gezondheid en vrienden maken, dan zou je het speeltuinwerk ook wettelijk moeten verankeren. Want we zien nog steeds speeltuinen niet door gemeentes worden erkend of worden gefinancierd. En die moeten dus het hele jaar door bij bedrijven, bij serviceclubs een handje ophouden om te vragen: wil je alsjeblieft een paar tientjes geven, want dan kunnen we de speeltuin opengooien. Ja, van die willekeur wil ik enorm af. Als ik een voorbeeld geef, hierin zit nu in de gemeente Utrecht, maar in binnen straal van 5 of 10 kilometer heb je ook de gemeente Nieuwegein, of de gemeente IJsselstein. Elke gemeente heeft extreem anders georganiseerd. Bij de ene speeltuin moet je entree betalen, de andere speeltuin is gratis. Een derde speeltuin, dan moet de speeltuin bijna geld betalen aan de gemeente om te mogen bestaan. Het is echt krankzinnig. Dus wat we nodig hebben, is harmonisatie. In heel Nederland eigenlijk dezelfde regels op het rij van speeltuinwerk. En we moeten zorgen dat het gewoon voor ieder kind gratis toegankelijk is en dat het bijna elke dag open is.

Marnix Kluiters 23:59

Ja, voor zo'n belangrijke nusfunctie ook gewoon. Als je het een overheid zou noemen.

Dave Ensberg 24:03

Het bespaart gewoon geld. We hebben ook een maatschappelijk kost-baatanalyse laten maken een paar jaar geleden naar het speeltuinwerk. En daaruit is gebleken dat.

Marnix Kluiters 24:10

Zou je nog één keer kunnen zeggen? Zeker, het bestaat vooral. Ik zeg terwijl het zo'n belangrijke nutsfunctie is.

Dave Ensberg 24:14

Zeker. Het is een echt een hele belangrijke nutsfunctie, zo'n speeltuin. Want dat hebben we ook laten aantonen door een onafhankelijke maatschappelijk kosten-baatanalyse aantal jaren terug. Daaruit blijkt dat de speeltuin in de Nederlandse samenleving 52 miljoen euro besparen. Omdat daar zijn allerlei indirecte effecten mee gepaard. Wonder dus kinderen die gezonder zijn en daardoor minder kosten maken op bedrijf van jeugdhulp of fysieke problemen die er zijn in het ziekenhuis. We zien ook al minder onveilige situaties ontstaan rondom speeltuinen, meer sociale cohesie, allerlei effecten. Dus het is ook gewoon een hele goede business case. Je zou er gewoon een euro in moeten stoppen en dan krijg je de twee euro voor terug, eigenlijk plat gezegd. Dus een speeltuin is ook voor een samenleving gewoon een geluksmachine.

Marnix Kluiters 24:52

Ja, en dan moet politiek Den Haag daar misschien mee aan de slag of de gemeentes. Tegelijkertijd had je het ook over de donateurs die enorm kunnen bijdragen aan jullie missie. Ik denk dat dat interessant is. Maar volgens mij kun je nog meer dingen doen bij jullie. Want je kunt bijvoorbeeld ook vrijwilliger zijn.

Dave Ensberg 25:04

Zeker, je kunt geld bijdragen, dat is heel belangrijk, zodat we dat ook dat die speeltuinen kunnen bouwen en de begeleiding kunnen organiseren bij speeltuinwerk. Maar daarnaast kun je ook zelf die vrijwilliger worden die we missen in heel Nederland. En elke gemeente is er wel zo'n speeltuin. En in negen van de tien gevallen hebben ze ook een vrijwilliger nodig die het leuk vindt. Of om lid te worden van bestuur, pennemeester, voorzitter, secretaris of iets anders. Of dat jij gewoon degene bent die het leuk vindt om een keer op een vrije woensdagmiddag of een keer op een zaterdag te zeggen: ik wil graag kinderen begeleiden met leuke activiteiten. Wat het voordeel daarvan is, dat je zelf weer wat je net aangaf, wat je miste, dat je zelf kind kunt zijn. Dat je weer opnieuw kunt beleven hoe leuk het is om met kinderen mee te spelen. Dus het is ook al leuk om op die manier je eigen rol te pakken als vrijwilliger. Wat je ook al zou kunnen doen als je bepaalde expertise hebt, misschien heb je bepaalde kennis, dat je die ook bijdraagt. Sommige speeltuin hebben behoefte aan mensen die verstand hebben van verduurzaming. Nou, helpen eens even met je kennis van zonnepanelen. Anderen hebben behoefte aan marketingkennis. Probeer op die manier buiten te dragen. Maar draag je steentje bij. En daarmee worden kinderen heel erg gelukkig en gezond.

Marnix Kluiters 26:06

Ja, en volgens mij kun je dan als laatste ook nog jullie missie onderschrijven. En dat is als jouw kind thuis op de bank zit, schop hem naar buiten. Ga er zelf achteraan. Worden jullie allebei gelukkiger van, denk ik.

Dave Ensberg 26:15

Ja, alsjeblieft niet letterlijk schoppen, want dat zorgt ervoor dat de kinder met samen ding toeneemt. Nee, heel fijn om kinderen te stimuleren als ze lekker gaan buitenspelen. En geef kinderen het vertrouwen dat dat mag. Te veel kinderen horen van hun ouders ook: van als ik ga hokken, zeggen ze ja, succes hè, veel plezier. En als ik ga buitenspelen, zeggen mijn ouders, doe je wel voorzichtig. Er zijn te veel risicome ouders die het allemaal spannend vinden wat er buiten gebeurt. Laat je kind ook los. Daarmee geef je ook vertrouwen. En in vertrouwen zit heel veel liefde in. Het kind wil onvoorwaardelijk van worden gehouden door de ouders. En als je kind de ruimte geeft om lekker te kunnen buitenspelen in eigen omgeving. Om het leven zelf te ontdekken. Zeker vanaf een jaar of zes kun je het gewoon prima doen zonder continu te kijken wat we allemaal aan het doen zijn, dan geef je kinderen heel veel indirecte boodschappen mee, die ze de rest van hun leven meenemen.

Marnix Kluiters 26:58

Nou, ik hoop stiekem dat de luisteraar als die het luistert naar buiten is gelopen tijdens het luisteren. Misschien dat hij nu wel van de glijbaan afgaat. Maar ik onderschrijf je doel volledig. Ik hoop dat ze mee aan de slag gaan, zeker in Politiek Den Haag. En daarvoor iedereen die gewoon zit te luisteren, zijn steentje kan bijdragen. Heel veel dank voor je tijd, Dave. Bedankt.

Voice-over 27:16

Mooi dat je luisterde naar Goed Doen. Wil je de afleveringen als artikel teruglezen of meer weten over deze podcast? Kijk op www.vanlandschot.nl. Goed doen wordt mogelijk gemaakt door Van Lanschot Kempen.