Terugblik symposium Roots and Remedies: Moving Towards Structural Change

In deze aflevering van Nederland Inclusief hoor je een reportage van het internationale symposium Roots and Remedies: Moving Towards Structural Change, georganiseerd door de NCDR op 21 maart 2026. Centraal staat de aanpak van anti-zwart racisme en de vraag hoe structurele verandering daadwerkelijk vorm kan krijgen.

Tijdens deze dag komen internationale en Nederlandse experts, beleidsmakers en ervaringsdeskundigen samen om inzichten, ervaringen en concrete richtingen voor verandering te delen. Vanuit historisch perspectief tot hedendaagse realiteit wordt duidelijk hoe diep racisme is verankerd en waarom het vraagt om meer dan alleen erkenning.

In plenaire sessies en deelsessies wordt gezocht naar manieren om structurele ongelijkheid aan te pakken, met aandacht voor thema’s als participatie, zichtbaarheid, beleid en herstel. De reportage laat zien hoe verschillende perspectieven samenkomen en waar kansen liggen om stappen te zetten.

Wat betekent dit voor Nederland vandaag? En hoe vertaal je inzichten naar concrete actie?

Luister naar deze aflevering voor een inkijk in de gesprekken, gedeelde best practices en ideeën die tijdens dit symposium gedeeld werden.

Meer over de Nederland Inclusief Podcast:
In de Nederland Inclusief Podcast gaat Rabin Baldewsingh in gesprek over alle facetten die volgens jou en de gasten concreet bijdragen aan een inclusieve samenleving, waarin gelijkwaardigheid gedragen wordt.

Heb jij vragen of onderwerpen die interessant zijn voor deze podcast. Laat het ons weten en stuur dan een DM (direct message) via LinkedIn of Instagram.

Host: NCDR Rabin Baldewsingh
Redactie & productie: Janine Bonenberg & Marleen Toxopeus (PodcastLeaders)
Promotie: Elif Orhan

Meer over de NCDR 
De Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme is een onafhankelijke regeringscommissaris die is ingesteld om de aanpak van discriminatie en racisme in Nederland te versterken. Dit gebeurde naar aanleiding van de Black Lives Matterprotesten en de Toeslagenaffaire. Deze gebeurtenissen benadrukten de noodzaak van een gecoördineerde en structurele aanpak van discriminatie en racisme. Sinds de oprichting op 15 oktober 2021 bekleedt Rabin Baldewsingh de functie van NCDR. 

Transcript

Speaker 5 0:05

Als ik zeg Nederlands inclusief. Wat komt er dan bij jou als eerste naar boven? Dit is de podcast van de Nationaal Coördinator tegen discriminatie en racisme. Rabin Baldewsingh gaat in gesprek over alle facetten die volgens jou en de gasten bijdrage inclusieve samenleving en waarin gelijkwaardigheid gedragen wordt. En in deze podcast gaan we verder dan alleen constateren door juist een brug te slaan naar concrete stappen die jij, ik, de samenleving en de overheid vandaag al kunnen zetten. Welkom bij een nieuwe aflevering van de podcast Nederland Inclusief van de Nationaal Coördinator tegen discriminatie en racisme. Vandaag een reportage van het symposium van 21 maart 2026. En op dit internationale symposium Roots and Remedies Moving Toward Structural Change wordt de bestrijding van antizwart racisme centraal gesteld. Dit evenement, georganiseerd door de NCDR, vindt plaats ter gelegenheid van de Internationale Dag voor Uitbanning van Rassendiscriminatie. En ter voorbereiding op de Internationale Herdenkingsdag voor slachtoffers van slavernij en de trans-Atlantische slavenhandel op 25 maart. Het doel van dit symposium is het delen en verkennen van concrete voorbeelden, kennis en strategieën die bijdragen aan de structurele verbetering van zwarte levens in Nederland. En hierbij bouwen we ook voort op de bestaande initiatieven en bronnen zoals Zwart Manifest. Tijdens het symposium brengt de NCDR internationale en Nederlandse experts, ervaringsdeskundigen en beleidsmakers samen voor een dag vol inspiratie, discussie en concrete ideeën voor verandering. En om hededaags antizwart racisme te begrijpen, neemt EU-antiracismecoördinator Michaela Moua ons mee naar de historische oorsprong en diep gewortelde basis ervan.

Speaker 2 2:08

To understand the racism that people of African descent face in Europe today, we have to confront its historical roots, as it has been said many times today. And these roots are not shallow. They run deep into centuries of dehumanization. The transatlantic slave trade, which forcibly displaced over 12 million African people across the Atlantic and elsewhere globally, was not a natural phenomenon. It was an economic system that accidentally emerged. It was a system that required a profound moral and intellectual justification. And that justification was the invention of a racial hierarchy, the idea that African people were less than human, that they were property, that their suffering was somehow justified by their supposed inferiority. So it was really this dehumanization that was not accidental, it was systematic. Philosophers, theologians, and scientists constructed elaborate theories of racial difference to justify the enslavement of millions. The colonization of Africa, the Caribbean, and the Americans was built on this ideological foundation. European powers divided the continent, extracted its resources, and imposed systems of governance designed to maintain racial subordination. So even when slavery was formally abolished, as we've heard today, the structures didn't disappear. They were repurposed. The ideologies of racial hierarchy were embedded into colonial administrations, into legal systems, into education, into the very architecture of our societies. This history is not distant, it's not abstract, but it lives in the collective European imagination. It lives in the stereotypes that persist, the idea of the other, the suspicion, the bias that still shapes how people of African descended, how black people are perceived in housing markets, in employment, in education, and in our encounters with law enforcement. So this is why in July of 2023, a historic moment occurred that happened on the EU level when the at the EU CELAC Summit in Brussels, the leaders of the 27 EU member states, alongside the community of Latin American and Caribbean states, took a step that had never been taken before. In their declaration, they stated, and I quote, we recognized that the transatlantic slave trade was a crime against humanity and constitutes one of the gravest violations of human rights in the history of humanity. So this was not a statement of regret, it wasn't an apology, it was a political act of recognition. It gives us a new language on the EU level to talk about reparatory justice, not as charity, but as a matter of confronting and unfinished business of history. So, what's the legacy of this history? What does structural racism look like in Europe in 2026 for black people? We know we have a partial picture because we have the data. The data is not comprehensive, but it gives us a clear picture of the urgency of the situation. The European Union Agency for Fundamental Rights, or FRA, has given us an indispensable tool, the report being black in the EU. It's a report that they do regular intervals around every five years, and the latest one is from 2023. And this report is based on the experiences of nearly 10,000 people of African descent across 13 EU member states. It's a mirror held up to our societies, and the reflection is deeply troubling. Almost half of the people of African descent, so 45%, report experience having experienced racial discrimination. Nearly one in two black individuals in the union face discrimination because of the color of their skin. We see this discrimination in everyday life. In employment, 28% of people of African descent faced discrimination when looking for work. When they find work, almost a third, so 32%, are employed in the lowest skill jobs compared to just 8% of their peers in the general population. And 46% of those with a university degree are overqualified for the work they do. So this is not a reflection of the talent. It's a reflection of barriers. We see it in housing. Over a quarter of respondents, 26% free discrimination when trying to rent or buy a home. People of African descent are over four times more likely to be prevented from renting by a private landlord than by a public authority. So the result is that 45% of people of African descent are living in overcrowded housing compared to just 17% of the general population. So again, this is not about choice. This is about exclusion. We see it in education. One in four parents of African descent reported that their child experienced racist harassment in school. Children as young as six are being called names, being isolated, being physically abused. And this is the intergenerational transmission of trauma and inequality. We also see it in healthcare. While most people of African descent, while most people of African descent perceive their health to be good, they're nearly twice as likely than the general population to have unmet medical needs. And we see it in our encounters with law enforcement. One in four people of African descent were stopped by the police in the five years before the survey. So what I explained is structural racism, full stop. It's a cumulative effect of barriers embedded in our institutions. It's the reason why a person's skin color can predict their educational trajectory, their employment prospects, their housing conditions, their health outcomes, and even their life expectancy. So this is the context for the new EU anti-racism strategy, which we adopted in January of this year. It's a response to this data. It's a response to the lived realities of millions of people of African descent in Europe. An estimated 11 million people of African descent live in Europe. I think this number is on the lower end because also we don't have exact data. So the strategy is a comprehensive policy tool that commits to strengthening the enforcement of the EU legal framework to tackle racism. For us, this is the Racial Equality Directive, the most comprehensive directive on combating racism, which all member states have to transpose into their national legislation. The Commission also supports member states in developing national action plans against racism and encourages local action plans in cities and schools and community centers. Crucially, the strategy addresses racism in public administration, including in law enforcement. Building on the 2024 FRA report addressing racism in policing, the commission will compile a compendium of good practices to prevent discriminatory profiling practices. And it embeds an anti-racism into social policies, a study on discrimination in housing, a council recommendation on fighting housing exclusion, and uh will support member states in tackling uh racial discrimination in health. But none of this is possible without reliable, comparable, and desegregated data. This has also been mentioned today, the importance of data. You can't fight what you can't see. You can't fight what you can't measure. And this is why the commission has placed, um put in place the improvement of equality data at the heart of the new anti-racism strategy. We're working with member states uh to move uh towards a harmonized approach in the collection of desegregated data, meaning data on specific grounds, um at least the six grounds that are currently in the in the EU treaties. And these are religion or belief, disability, age, sexual orientation, and gender, and racial, racial or ethnic origin. Member states have very different approaches. I think somebody uh mentioned it also here on stage that um especially when it comes to collecting data on race and ethnicity, there seems to be a reluctance in many, many, um, in many member states. Um but to support member states in 2021, the Commission published a guidance note uh on the collection and use of equality data specifically based on racial or ethnic origin. Um, and this guidance provides a framework for member states to collect data in a way that respects fundamental rights. Some of these principles include uh allowing the use of self-identification, ensuring privacy, uh, applying a human rights-based principle of doing no harm. And this guiding, these guidelines show that we can actually collect data, um, but we just need to make sure that, for instance, GDPR regulation is not being broken or that we are um and ensuring that we're not violating data protection laws. So the new anti-racism strategy builds on this, and we announced also that the commission will prepare a recommendation to improve the collection, analysis, and use of desegregated equality tool in line with national legal frameworks. And what a recommendation is, is um it's it's a it's a legal tool to a little bit push uh member states to to move towards um the collection of equality data. So, in conclusion, I'd like to reflect a little bit on the path ahead. I think we're here today because we know that racism is not a relic of the past, it's a living structure. It's very tangible for many of us. We feel and we sense the urgency, especially in these political times. The dehumanization that justified the transatlantic slave trade wasn't an anomaly. It was a system that was built, which means that it's a system that can be dismantled. As the new strategy states, unlocking the potential of people impacted by racism isn't only a matter of justice, it's essential to the stability and strengthening of societies and democracies. So let us stand. Let us stand for the young person denied a job because of their name. Let us stand for the family trapped in overcrowded housing because a landlord saw their skin color before their humanity. Let us stand for the children who face racism in their schools. Let us stand for the victims of racist violence who too often suffer in silence. Let us stand using the tools that this new strategy and all our work is and hold our institutions accountable. Having the uncomfortable conversations about our past and its present day consequences, and building together towards a more equitable society. Thank you very much.

Speaker 5 14:24

Naast het plenaire programma staan vandaag vijf deelsessies centraal. En in die sessies richten deelnemers zich op belangrijke gebieden waar beleid systematisch anti-zwart racisme moet aanpakken en bestrijden. En deze sessies bieden ook ruimte voor verbinding, uitwisseling en de gezamenlijke ontwikkeling van nieuwe perspectieven en oplossingen. De onderwerpen van de parallelsessies zijn nummer 1. Democratische participatie. 2. Wat telt, wie telt, zichtbaarheid, data en zwarte geschiedenissen. Nummer 3. in gesprek met Afrikaanse gemeenschappen. Nummer 4. zichtbaarheid zien en steunen. En nummer 5. Het vormgeven van een route naar herstel. Deze laatste deelsessie borduurt voort op de best practice case van route naar herstel. waarin Dionne Abdoelhafiezkan ons meeneemt in het volgende fragment.

Speaker 6 15:17

Ik ga jullie helemaal meenemen in eigenlijk een best practice over de route naar herstel. Die uitwerking van de komma, die maar uitblijft op landelijk niveau. Het is 2026 en inmiddels zijn we nu zes jaar na Black Lives Matter. En dus ook bijna vijf jaar na het Zwart Manifest. Ik ben een van de mede-initiatiefnemers van Zwart. Samen met vele zwarte professionals en experts die hier ook aanwezig zijn. En wat we altijd zeggen is: we staan op de schouders van de generaties voor ons. We weten dat. En we weten ook dat we alles wat we doen met de kracht van de voorouders. Echt waar, ik weet dat die discussie nog steeds gaande is op generatieniveau. Maar mijn generatie weet echt donders goed dat de generaties voor ons al heel veel werk hebben verzet. En we zijn daar dankbaar voor. Wat je wel ziet, is dat, ondanks dat vele werk dat verzet is, nakomelingen van tot slaafgemaakte, mensen van Afrikaanse afkomst, zowel diaspora als van het continent, maar ook de inheemse nog steeds de gevolgen ondervinden van het slavernijverleden en alles wat erbij hoort. Het ongedaan maken van die geschiedenis, dat gaat niet lukken. Maar waar we wel mee bezig zijn om te kijken van hoe kunnen we ervoor zorgen dragen dat de impact van die doorwerking van het slavernijverleden en alle ongelijkheden die dat met zich mee heeft gebracht, dat die geminimaliseerd worden en eigenlijk gewoon weg worden genomen. En zo zijn we toen op de term gekomen van reparatory justice. En gisteren hebben we het daar ook uitgebreid over gehad met de mensen van UNESCO en we hebben het als volgt vertaald: het herstellen van historisch onrecht door erkenning, verantwoordelijkheid en concrete maatregelen met aandacht voor de blijvende doorwekking van het slavernijverleden in de hedendaagse ongelijkheden. Eigenlijk is het Zwart Manifest ook zo vorm gegeven. Dus wat we hebben gedaan, en ik heb echt niet de tijd om het heel maar uit te leggen, maar tijdens de Black Lives Matter demonstraties werden we gebeld door Mark Rutte, de toenmalige premier, en hij wilde met ons om de tafel. Het idee was om eigenlijk te helpen de onrust in de maatschappij weg te nemen en alles weer te stabiliseren. En wij zeiden nee, we willen niet daarover met u in gesprek. We willen in gesprek om nu ook echt te komen tot concrete acties. Die gewoon de positie van zwarte mensen verbeterd. Nou, we hebben toen gezegd, we gaan dus niet nu om de tafel, maar geef ons even de tijd om intergenerationeel al die kennis en ervaring te verzamelen en dan gaan we met u in gesprek. Het idee was misschien een paar weken en een tienpuntenplan. Maar Jerry zou Jerry niet zijn als we dat heel gedegen moesten aanpakken, we zijn door het hele land gegaan en we hebben dus allerlei town hall sessies gedaan. En we hebben gebruik gemaakt van de zwarte Jacobines. Nancy Jouwe is er één van die hier ook zit, om eigenlijk al die dingen waar we verbetering in willen aanbrengen, om dat ook met literatuur zoveel als mogelijk te onderbouwen. Het eindelijke doel van het Zwart Manifest is positieverbetering op sociaal, cultureel en economisch niveau van zwarte mensen in Nederland. En we hebben dat gedaan op al die verschillende domeinen die je hier zo links ziet. Elk hoofdstuk eigenlijk is gevuld met de expertise van zwarte professionals in Nederland. Da was er ook eentje van, die bijvoorbeeld geholpen heeft met het passage over justitie en veiligheid. Dat Zwarte Manifest is officieel in ontvangst genomen door de regering, door de toenmalige ministers, Koolmees en Olongeren. En een van de dingen die we hebben afgedwongen is, we willen aansluiten bij het interdepartementale overleg van ministeries. Uiteindelijk heeft het ertoe geleid dat deze vijf ministeries het Zwart Manifest als uitgangspunt gebruiken om beleid te maken tegen racisme en discriminatie. Niet alleen de ministeries hebben deze vijf ministeries hebben het Zwart Manifest als uitgangspunt gebruikt, maar ook meerdere gemeenten. Inmiddels nu al zo'n 36, 37 gemeenten die het officieel als uitgangspunt gebruiken. En er zijn ook gemeenten die het niet officieel hebben uitgesproken, maar waarvan wij wel weten dat het intern op die manier wordt gebruikt. Waarom hebben ze het niet officieel uitgesproken? Politics. Oké, de eerste gemeente die het Zwarte Manifests uitgangspunt nam, was gemeente Amsterdam. En we hebben daar heel veel gesprekken gevoerd. We weten natuurlijk dat burgemeester Halsema de eerste burgemeester was die in Nederland echt bestuurlijk haar verantwoordelijkheid nam en excuses maakte namens de gemeente. En na de excuses werd er al meteen aangegeven van dat moet natuurlijk ook een vervolg krijgen. Dus eigenlijk die uitwerking van de komma, dat werd op gemeenteniveau al besproken. We hebben toen de opdracht gekregen. Dit is de opdracht. De gemeente wil graag weten hoe de slavernij in de koloniale periode doorwerkt in het leven van Amsterdammers van nu. De opdracht is via het Zwarte Manifest uitgevoerd. Ik zei al, het is een enorm lijvig rapport. Je ziet hier ook de hele opbouw. Het heeft 84 pagina's met meer dan 70 aanbevelingen. Maar wat hebben we nou gedaan met die route naar herstel, wat hopelijk ook kan inspireren voor anderen, is we hebben ervoor gekozen om een kwalitatief onderzoek te doen door heel Amsterdam heen. We hebben zeven focusgroepen met Zwarte Amsterdammers georganiseerd. En we hebben zeven focusgroepen georganiseerd met een diversiteit aan Amsterdammers. We hebben ook diepte-interviews gedaan met mensen die van gemeenschappen die al begunstiger zijn van een vorm van herstel. Denk aan bijvoorbeeld de Joodse gemeenschap. Denk aan bijvoorbeeld een soort van de Roma en Sinti gemeenschap, etc. En we hebben ook diepte-interviews gehouden met experts van gemeenschappen die ook een vorm van herstel verdienen, maar dat nu nog niet hebben gekregen. En wat is daar dan voor nodig? Ook hebben we online enquêten uitgezet en we hadden natuurlijk in de Black Archives een expositie waar mensen ook hun visie op herstel konden delen. En ook daar hebben we een rapport van gemaakt. En ook dit hebben we helemaal met literatuurstudie zoveel als mogelijk onderbouwd. Eindstand is het een rapport geworden met inzichten, ervaringen en verwachtingen van de betrokken gemeenschappen. Iedereen benadrukt vooral de noodzaak van rechtsherstel en dat de positie in het heden verbetert op die verschillende niveaus. Sociaal, psychologisch, economisch, etc. We zijn uiteindelijk gekomen op holistische reparaties. Ik heb het een beetje proberen te onderstrepen, ook zodat jullie het kunnen zien. Het is een concept dat voorkomt uit eigenlijk de hele bredere discussie over herstelrecht, eigenlijk waar de vorige gesprek ook een beetje over ging, dat het dus op verschillende niveaus moet plaatsvinden. En dat het bedoeld is om het echt duurzaam vorm te geven, oftewel een route en herstel dat past, toch? Even kijken of jullie wakker zijn, ja toch? Wat we gedaan hebben, ik zei al, we hebben het ook met literatuur proberen te onderbouwen. Wat we niet wilden, was dat dit rapport werd gezien als een soort van document met ervaringen, met belevingen opgezet door activisten. Want dan wordt het niet serieus genomen. Dus we hebben expres gekozen voor een framework van de VN. De VN heeft vijf richtlijnen. En we hebben eigenlijk al die aanbevelingen die we hebben opgehaald, die hebben binnen die vijf richtlijnen een plek gegeven. Dus stoppen en voorkomen van herhaling, restitutie. Dus in de zin van het herstellen van onrecht en het rechtzetten van die historische fouten. Ook compensatie voor geleden schade, rehabilitatie en genoeg doening voor het leed uit het verleden. Dat laatst is heel erg moeilijk. Maar je moet het meer zien in de wijze waarop bijvoorbeeld de taal van de zwarte gemeenschappen ook gewoon erkend worden als gewoon een taal. Een van de dingen die we bijvoorbeeld op landelijk niveau hebben gerealiseerd, en we praat ik echt over gewoon intergenerationaal de zwarte gemeenschap. Is dat Papiaments bijvoorbeeld nu gesproken mag worden in de rechtbanken. Dat klinkt gek dat het niet mocht, maar dat is dus een van de dingen die hier uit voortgekomen zijn. Ik zei het al, intergenerationaal zwarte gemeenschappen breed. Dus het is ook niet een Surinaams document geworden, want dat is vaak het verwijt wat je krijgt. We hebben ook echt gekeken naar de mensen van te betrekken van Aruba, Bonaire, Curacao, Sint Eustatius, Sint Maarten, Saba, maar ook van het Afrikaanse continent. Dus we hebben veel gesprekken ook gevoerd met mensen van Ghana, van Nigeria, van Congo, et cetera, et cetera. Uiteindelijk heeft het dus geleid tot 70 aanbevelingen. En wat ik al zei, mevrouw Gomez, ik weet niet of ze er is, ik heb haar nog niet gezien. Die heeft het dan uiteindelijk overhandigd aan de wethouder Touria Meliani. En zij heeft het niet aangenomen als wethouder van diversiteit. Ze heeft het aangenomen als coördinerend wethouder van het college van BNW, dus van burgemeester en wethouders. Dat is heel erg belangrijk, want we hebben dat strategisch ingestoken. Het idee was namelijk dat als je dat doet, dan moet er een bestuurlijke reactie komen. Dus al het harde werk verdwijnt er niet in een la, men moet gaan vertellen wat gaan ze ermee doen. Dit is een organogram van de gemeente, dat kunnen jullie niet lezen. Maar bij al die verschillende directies is het dus geland en heeft men dus moeten kijken hoe gaan we het een plek geven waar ligt onze verantwoordelijkheid vanuit de desbetreffende afdeling. Gedurende dat proces dat de ambtenaren de opdracht kregen om daar wat mee te doen, hebben wij ook de hele tijd gesprekken gevoerd met de burgemeester, met Femke Halsema. Om ook te kijken van oké, hoe kunnen we ervoor zorgen dragen dat dit ook gewoon politiek bestuurlijk verankerd wordt. We hebben in goed overleg zijn we uiteindelijk gekomen om die 70 aanbevelingen te clusteren naar tien. Dat betekent niet dat er maar tien overgebleven zijn, maar we hebben gewoon een aantal dingen samengevoegd en we hebben gewoon gekeken van oké, welke volgorderlijkheid hou je aan? Dit zijn de tien uiteindelijk die het geworden zijn. Die jullie ook kunnen lezen in het rapport en die ook gewoon online staat met waar de bestuurlijke reactie op is gegeven. We hebben niet alleen die gesprekken achter de schermen gevoerd, maar we zijn ook, Mitchell en ik zijn in gesprek gegaan en hebben we een soort van aangesloten bij een technische commissie, waar raadsleden dan ook zich hebben op in hebben geschreven en dan aan ons vragen konden stellen. We zijn ook nog geweest bij een raads commissie, waar we nog een keertje het belang hebben benadrukt van de route naar herstel en de verantwoordelijkheid die de gemeente in zijn totaliteit ook heeft. En iets waar ik heel trots op ben, is het is gelukt om tot een stembusakkoord te komen. Al deze partijen hebben een stembusakkoord ondertekend. En dat betekent dus dat het opgenomen wordt in het coalitieakkoord. Want we zitten natuurlijk nu bij de gemeenteraadsverkiezingen. Dus stel je voor de vorige wethouders vonden dit een goed plan, maar de toekomstige mogelijk niet. Hiermee kunnen ze er niet onderuit, want we hebben dit dus gerealiseerd. En wat staat er in het stembusakkoord? Je ziet het enthousiasme wat ik heb. Dat het opgenomen wordt in de herstelagenda in het coalitieakkoord. Dat er een bestuurlijk verantwoordelijke portefeuillehouder wordt aangewezen, oftewel, het valt onder de burgemeester of een van de wethouders. Dat er meerjarige structurele financiering en middelen worden vrijgemaakt. Ja, toch? En, en dit is ook heel erg belangrijk, en dat er periodiek publieke verantwoording wordt afgelegd in de raad.

Speaker 5 28:03

Een concrete case dus voor zowel de praktische, strategische en ook beleidsmatige invulling van de route naar herstel. En nu door naar het volgende, want zoals in iedere aflevering willen we ook van de deelnemers horen wat er bij hen naar boven komt als ik zeg Nederland inclusief.

Speaker 4 28:22

Dan komt er bij mij boven. Alle verhalen doen ertoe. Alle stemmen worden gehoord en alle mensen zijn zichtbaar. En dat betekent dat je er niet om hoeft te vechten om te laten zien wie je bent en om te kunnen zijn wie je bent. Dat is voor mij Nederland inclusief.

Speaker 1 28:42

Het is een grote opdracht en een belangrijke verantwoordelijkheid. Cultuur. Nog een lange weg te gaan, maar de eerste stappen zijn wel gezet.

Speaker 5 28:58

Het begint bij het onderwijs, denk ik. Na de deelsessies pak ik deelnemers van het symposium en vroeg onder andere aan Lisa en Marlon wat zij meenemen uit deze dag.

Speaker 3 29:15

So I'm Lisa. I'm from Saba and St. Maarten, but born on Saba. And yeah, I'm here because I was invited by the national coordinator of discrimination and racism. I gave the one of the keynotes in Bonaire. And so I think this is just a super interesting conversation to follow up on that. And uh to see where we can do the work to make there be more equality within this very unequal kingdom. And at the end of the day, what do you hope to take home with you today? Um, I just want to see like where people are working already and maybe where there can be more connectivity between uh organizations and people in the Netherlands and those on the islands. Um, I think like right now there's a sort of level of mistrust sometimes, even between like islanders and the diaspora here and uh European Dutch organizations here. So, like, what is happening? Where can we build more connections? Um, and that's what I hope the takeaway is here. And listening to everyone has been uh super interesting already. I think, like Nawal said, you know, uh less polderen and praten and more work. And so I'm super interested to see also like what kind of work will come out of this.

Speaker 5 30:20

And we uh just finished the morning program. Uh, do you already have a very specific uh takeaway from this morning?

Speaker 3 30:27

The one that I just said, you know, like less talk. I mean, these conferences are always super good and good for connecting with people as well, but also just doing the work. Like, for me, it's like that's the the anchor. Um, what are the plans? What are the concrete plans? What is the funding? How can we get those plans into actual communities? Because that's like also where I work. So, into actual communities, getting actual people to connect and work together.

Speaker 1 30:51

Ik ben Marlon, ik ben directeur van Filmhuis Den Haag.

Speaker 5 30:55

We zitten hier op het symposium van Bureau NCDR. Wat neem jij mee naar huis zometeen?

Speaker 1 31:01

Nou, wat ik wel indrukwekkend vond, was dat we het allemaal hebben over hoe we op een inclusieve manier met elkaar om kunnen gaan, hoe het verleden daarin doorwerken. Dat we dat gesprek niet alleen maar op nationaal niveau hebben gevoerd, maar ook in een veel internationaler kader. En dat je dus eigenlijk ziet dat we niet alleen maar in Nederland met deze vraagstukken zitten, maar dat die ook in andere landen spelen. En dat die op een manier daar worden aangepakt in andere landen die wel lijkt op hoe wij er hiermee mee omgaan, maar dat we ontzettend veel van elkaar kunnen leren. En we hebben onder andere een sessie net gehad, waarbij de kijk op het koloniale verleden echt centraal stond. En dan zie je dat er in onder andere het Verenigd Koninkrijk daar op een bepaalde manier mee om wordt gegaan. Heel georganiseerd, zowel grassroots als de academische wereld. En dat ze best wel ver zijn. En tegelijkertijd hebben we het hier op een hele andere manier zien uitpakken. Met best wel een voor hen overtuigend resultaat. Dus als je naar elkaar kijkt, dan zie je dat er in de gezamenlijkheid ontzettend veel samen op te pakken is. En ik ben ontzettend blij dat dat ook een van de uitkomsten van vandaag is. Dat we op die manier dingen samenpakkend veel verder komen met elkaar.

Speaker 5 32:26

Dus veel samenwerken en naar elkaar luisteren.

Speaker 1 32:29

Veel naar elkaar luisteren, inderdaad. Ik denk dat vooral het laatste is.

Speaker 5 32:33

Tijdens de plenaire afsluiting werd vanuit iedere deelsessie een terugkoppeling gegeven door minimaal één inzicht of advies te delen met het publiek en de NCDR. En na afloop van het symposium vraag ik NCDR Rabin Baldewsingh wat hij met deze inzichten en adviezen gaat doen. Meneer Baldewsingh, we staan hier op een nieuw symposium. En volgens mij in het verlengde van het tweede decennium. Kunt u daar iets over vertellen?

Speaker 33:02

Kijk, de Verenigde Naties heeft een decennium uitgeroepen. De UN Decade of People of African Descent. Dus eigenlijk om antizwart racisme tegen te gaan. Er was een eerste decennium uitgeroepen. Daar hebben veel landen, bijna alle landen, niets aan gedaan. Dus nu is er een tweede decade, zoals dat heet, tweede decennium. En kijk, laten we eerlijk zijn. Antizwart racisme is wijd vertakt in Nederland. Je ziet het ook in de cijfers, je ziet het ook in de manier waarop mensen met een kleur uitgesloten worden, achtergesteld worden. Dat zijn pijnlijke constateringen. Daar moeten we dus wel wat aan doen. Ik ben de Nationaal Coördinator tegen discriminatie en racisme. Ik kan niet achteroverleunen en alleen maar constateren. Je zult ideeën bij elkaar moeten willen brengen om dat gevecht aan te gaan. En daarom is dit symposium eigenlijk vandaag ook georganiseerd om eigenlijk de ideeën, als het ware te vangen en daarmee aan de slag te gaan. En ik heb echt hele mooie dingen vandaag gehoord. Dat gaan we verder analyseren. En ik vermoed dat die ideeën ergens in een plek gaan krijgen, in een soort nationaal aanpak of in een advies dat ik aan het kabinet ga uitbrengen.

Speaker 5 34:17

Fantastisch. Uw speech vanochtend was ook iets uitgesprokener dan wat ik van u gewend was voorheen. Waar kwam uw vuur vandaan?

Speaker 34:28

Uit de pijn die ik voel, en die pijn is echt heel groot bij mensen. En uit de teleurstelling. En die teleurstelling zit hem vooral in. Kijk, we hebben natuurlijk met enorme tam tam excuses gemaakt en gezegd het is een komma, geen punt. Maar wat hebben we daarna gedaan? We zijn nu drie jaar verder. Wat is er dan allemaal gebeurd? Ja, wat kleine dingetjes hier en daar alleen maar praten, praten, werkbezoeken afleggen. Maar wat is er nou concreet gebeurd? Dan zie je gewoon, en dat constateer ik, dat er niet echt veel gebeurd is. Het geld wat er gereserveerd was, ligt nog steeds op de plank en zo. Ik maak me daar zorgen over. En ik weet, we hebben natuurlijk iets meegemaakt de afgelopen anderhalf jaar, en dat is het kabinet dat gelukkig is vertrokken. Want dat kabinet en ik zeg gelukkig. En waarom zeg ik gelukkig? Kijk, ik hoef niet kabinetten te duiden. Ik bedoel vanuit mijn positie. Maar waarom ik heel nadrukkelijk gelukkig zeg, is omdat er een stand stil was. Het was een stilstand het afgelopen jaar. Met het vorige kabinet viel niet te praten over discriminatie en racisme. Ze vonden dat het niet bestond, ze keken weg. Ik heb een nationaal programma gemaakt, wilden ze niet eens vaststellen. Dat zijn pijnlijke dingen, ook voor mij. Ik bedoel, dat je, als het ware mensen en instituties, in dit geval een regering, je probeert te verlammen, terwijl het juist dezelfde regering is die mij aangesteld heeft, begrijp je, althans een andere regering maar in continuïteit. Dan moet je je uitspreken, vind ik. Ik heb niet geleerd doorgeleerd voor diplomatie. Ik vind dat je liever helder kunt zijn dan beleefd. Vandaar dat ik gesproken heb zoals ik gesproken heb. En ik heb ook tegelijkertijd de handschoenen opgepakt om aan de slag te gaan. Er is nu een nieuwe regering. Daar ik heel blij mee. Ik ben daar heel positief over. Ik heb in de eerste week van de nieuwe minister heeft hij al een gesprek met me gehad. Nou, dat zegt nogal wat. Dat de minister Binnenlandse Zaken aantreedt, in dit geval Pieter Heerma. En die zegt: Nou ja, laat ik even de Nationaal Coördinator horen en kennis met hem maken. Nou ja, dat zet mij ook een beetje in comfort om het vertrouwen te hebben dat ik met hem en met dit nieuwe kabinet verder ga kunnen na anderhalf jaar stilstand.

Speaker 5 36:59

Er was ook een hele delegatie van UNESCO. Daar is ook een deelsessie mee geweest. Is daar nog iets uitgekomen wat interessant is voor de luisteraar?

Speaker 37:08

Ja, er zijn behoorlijk wat dingen uitgekomen, wat erg interessant is, maar ik kan daar nu niets over zeggen. Nou, kijk, weet je, we gaan iets leuks doen. En dat ga ik 10 april bekendmaken, wat we nou precies gaan doen. Maar één ding wat ik je wel kan vertellen, is het gesprek over reparatory justice. UNESCO en aanverwante organisaties uit de Verenigde Koninkrijk, Ierland, Frankrijk. Zijn we dus bezig om te komen tot een soort toolkit om wereldwijd discriminatie en racisme aan te pakken. UNESCO heeft een survey gemaakt, zeg maar een soort onderzoek. En daaruit blijkt dat één op de vijf mensen wereldwijd gediscrimineerd wordt. Eén op de vijf. Daar willen we dus zo'n toolkit in maken, zodat dat een beetje wat breder geïmplementeerd gaat worden. Ik hoop dat het toolkit eind dit jaar vastgesteld zou kunnen gaan worden. Dus daarover hebben we gesproken, maar inderdaad, we hebben ook over andere dingen gesproken. Iets heel interessants, ook voor ons, ook voor onze organisatie. Maar dat maak ik de 10 april bekend.

Speaker 5 38:23

We kijken er naar uit. Dank u wel.

Speaker 38:25

Dank.

Speaker 5 38:26

Een symposium met als uitkomst meerdere concrete ideeën en adviezen voor herstel en institutionele transformatie in de context van de strijd tegen antizwart racisme. Meer over het gesprek over reparatory justice, de toolkit en de samenwerking met UNESCO volgt dus op 10 april. Meer weten? Houd dan rond 10 april de website www.bureauncdr.nl in de gaten. Heel erg bedankt voor het luisteren en als laatste nog even dit. Een inclusieve samenleving is iets van, voor en door ons allemaal. Heb jij een concreet idee dat hieraan bij kan vragen? Stuur dan een direct message, oftewel een DM, via Instagram of LinkedIn naar @bureauncdr En laat ons ook weten via social media of een review wat je van deze aflevering vindt.