Hoe kun je kinderen troosten #21

Met zakdoeken aan komen lopen, kinderen afleiden, proberen die tranen zo snel mogelijk te stoppen, is niet de handigste manier van troosten. Maar wat is het dan wel?

🎙️ Aflevering: Hoe troost je een kind dat huilt?

In deze aflevering duikt Leoniek in een van de meest gestelde vragen door ouders en professionals: Hoe kun je een kind goed troosten als het huilt? Wat helpt écht? En wat juist niet?

🧠 Gebaseerd op tip 39 uit het boek Rouwende Kids – 80 praktische tips, bespreekt Leoniek hoe belangrijk het is dat verdriet er gewoon mag zijn – ook (of juist) bij kinderen.

📌 In deze aflevering leer je:

• Waarom kinderen zich vaak ongemakkelijk voelen bij huilen, zeker in gezelschap.
• Hoe maatschappelijke ideeën over ‘stoer zijn’ en ‘jongens huilen niet’ een rol spelen.
• Wat de wet van de dubbele bescherming is (en hoe die werkt bij kinderen én ouders).
• Waarom troost soms onbedoeld een signaal kan geven: “Stop maar met huilen.”
• Hoe je écht nabij kunt zijn – zonder meteen te fixen of af te leiden.
• Praktische voorbeelden van troosten in stilte, met aanwezigheid, niet met oplossingen.
• Hoe kinderen supergevoelig zijn voor jouw toon, lichaamstaal en afleiding.
• En waarom het oké is dat tranen komen – en weer gaan (hint: meestal binnen 90 seconden!).

🎧 Leoniek deelt ook een ontroerend praktijkvoorbeeld van een meisje dat pas na maanden begon te huilen — en hoe een goedbedoelde afleiding die emotie direct weer afkapte.

💡 Belangrijkste inzichten:

“Kinderen huilen niet alleen om hun eigen verdriet, maar beschermen ook vaak hun ouders tegen het hunne.”“Een troostende hand op de rug is als een steun in de rug. Een hand op de schouder? Kan het gevoel geven: hup, doorgaan.”

🔗 Handige links:

• 📚 Boek: Rouwende Kids – 80 praktische tips
• 🌈 Stichting Achter de Regenboog – achterderegenboog.nl
• 💻 Meer over mijn werk & aanbod: www.leoniekvandermaarel.nl

Voor meer informatie bezoek de website Leoniekvandermaarel.nl.
Je kunt je ook inschrijven voor webinars of nieuwsbrieven.

Transcript

De tip die ik vandaag wil behandelen is een tip weer uit de gids over rouwende kids tachtig praktische tips. In dit geval is het tip nummer 39 in het boekje, dan kan je hem nog eens nalezen. En waar ik het over wil hebben is van hoe kun je nou kinderen troosten? Kinderen kunnen zich ontzettend ongemakkelijk voelen als ze gaan huilen in gezelschap. Ik denk hoe kleinere kinderen zijn, hoe makkelijker het is. Maar zeker kinderen van een jaar of tien, elf en ouder kunnen dat liever willen verbergen of kunnen dat, willen dat misschien liever niet laten zien. En dan zeker als je het hebt over jongens. Toch zitten we denk ik nog steeds een beetje in het gevoel van jongens huilen niet, Dat is nou eenmaal evolutionair zo doorgegeven. Nou, ik wil niet zeggen nou eenmaal. Dat betekent niet dat het altijd zo moet blijven. Maar ik merk het heel vaak in mijn praktijk dat jongens toch eerder die stoere kant laten zien en meisjes eerder in staat zijn om ook echt wel hun verdriet te laten zien of om te huilen.

Maar hoe dan ook, zeker als er volwassenen bij zijn, kan het ingewikkeld zijn voor kinderen om te huilen, om die tranen te laten zien. Nou, er zitten ook weer een paar kanten aan. Enerzijds zullen kinderen niet gauw willen huilen waar hun ouders bij staan of bij zijn. Ik denk dat ik het misschien wel eens eerder heb gehad over de wet van de dubbele bescherming, waarbij kinderen hun ouders willen beschermen voor het verdriet, maar andersom ook ouders hun kinderen willen beschermen voor het verdriet of voor de pijn of wat dan ook. Dus wat we dan vaak zien is dat kinderen niet echt laten zien hoe ze zich voelen en zeggen nee hoor, het gaat goed. Nee, niets aan de hand. Dus dat kan al een reden zijn waarom het heel moeilijk voor kinderen is om te huilen. Maar als ze dan huilen, dan kan dat. Het hele gevoel van dat iemand jou probeert te troosten is niet altijd prettig. Dat hoor ik vaak terug van de kinderen. Maar ik denk ook altijd bedenk ook voor jezelf hoe het is.

Stel jij huilt en iemand komt meteen naast je zitten en je zegt och och, och, oh jee, oh jee. En die komt met zakdoekjes aan en die begint je vast te houden. Je bent je alleen maar heel erg van bewust dat je huilt. Tenminste, ik wel. Ik zou me daar heel erg van bewust zijn en ik zou willen dat dat huilen zo snel mogelijk stopt. Terwijl we juist ook graag willen dat dat huilen, dat die tranen kunnen stromen. En hoe troost je nou op een op een fijne manier dat het kind zijn verdriet kan uiten zonder dat hij zich heel erg ongemakkelijk gaat voelen? Als ik in ieder geval in mijn praktijk zit en kinderen gaan huilen, dan ja, je zou bijna kunnen zeggen ik blik of bloos niet. Dat wil niet zeggen dat ik gevoelloos ben. Helemaal niet. Maar ik blijf er met mijn aandacht bij. En dan zeg ik Ja, het is ook wat hè? Goh, dat maakt zo verdrietig. Dus ik ga juist de woorden gebruiken waardoor dat verdriet nog eens een keertje benadrukt wordt.

Dat is natuurlijk ook iets wat we in de omgeving niet vaak zien. Mensen dekken liever het verdriet toe. We willen graag kinderen vrolijk zien, dus we willen eigenlijk alles doen om kinderen zo blij mogelijk te maken. Ik weet nog. Een moeder vertelde mij een keer dat haar partner was overleden en ze had een dochtertje van zes. En dat meisje, Dat huilde eigenlijk amper en moeder huilde heel veel. Ik geloof dat het overlijden toen ze mij dit verhaal vertelde iets van een half jaar daarvoor gebeurd was. En zij waren met familie, dus met haar zwager en met haar schoonzus. Het was de broer van haar partner, haar overleden partner. Waren ze een midweek in zo'n huisje gegaan van Landal GreenParks of weet ik veel welk park dat was? Dat doet er niet zoveel toe en ze hadden daar een goede tijd met zijn allen. En op een gegeven moment zat mij had, vertelde mijn cliënt, zat ze in in de buiten op het terras met haar schoonzus te praten en ze hoort haar dochtertje van zes binnen huilen bij haar zwager.

En zij vertelde me. Ze zegt Ik dacht bij mezelf oh eindelijk, eindelijk hè? Sofietje huilt. Wat fijn! Eindelijk kan ze huilen en wat hoort ze haar zwager zeggen. Nou kom op Sofie, weet je wat we gaan doen? Gaan we even naar het Plaza. Dat is dan zo'n centrale plaza met met van die parken. En dan gaan we eventjes een spelletje daar doen, want je kan daar hartstikke leuke dingetjes doen. Dus de zwager zijn eerste neiging was om het meisje af te gaan leiden. Ja, en of het meisje dat heeft gevoeld of dat het gewoon is omdat je dan afgeleid wordt of omdat je toch ook denkt oh, dat kan ik maar beter niet doen of dit is zeker heel raar. Het meisje stopte weer met huilen en ik weet wel dat mijn cliënt zei dat ze het zo ontzettend jammer vond dat het op die manier was gebeurd. Dus troosten kijk je, je kinderen nabij blijven, er bij blijven en in stilte erbij blijven zitten. Misschien inderdaad meevoelen, Oele mee zeggen. Ach jeetje.

Ja, het is ook echt. Het is ook echt een groot gemis. En tuurlijk mis je papa of nou ja, welk verlies je ook graag wilt benadrukken. Maar loop er niet van weg. En juist het aandragen van een zakdoek. Tenzij het snot natuurlijk over je buro loopt, dan is t een ander verhaal. Maar in principe het aandragen van een zakdoek geeft alleen maar het gevoel ik moet zo snel mogelijk stoppen met huilen. Zoals je misschien weet ben ik jarenlang verbonden geweest aan Stichting Achter de Regenboog, waar we lotgenoten weekenden voor kinderen organiseren. Nu worden er alleen nog gezins weekenden georganiseerd. Maar neem gerust een kijkje op de website van Achter de Regenboog. En daar leerden wij de vrijwilligers altijd dat als je naast een kind zit dat gaat huilen. Leg je hand onder op hun rug, want dan dat stimuleert. Dat geeft het gevoel dit mag er zijn, dat is een soort ondersteuning. Terwijl als je het boven op hun schouders legt, dan druk je eigenlijk het verdriet weer weg. Maar er zijn natuurlijk vele manieren van troost en je kunt met zakdoekjes aankomen lopen.

Je kunt glaasjes water brengen, je kunt een kind een kleiner kind op schoot nemen. Tenminste, misschien niet. Als je hulpverlener bent, dan misschien niet. Maar als je dit luistert omdat je familie bent, of je bent de ouder van het kind, dan is het natuurlijk een ander verhaal. Belangrijk vind ik dat je in de gaten houdt dat je je realiseert dat je niet het verdriet wil stoppen. Je wil ervoor zorgen dat het verdriet juist blijft stromen en dan is een manier van troost door er op door te vragen Ja, vertel eens, wanneer voel je dit nou nog meer? En trouwens, je moet daar ook weer niet te snel mee beginnen, want op het moment dat ze over dingen na moeten denken, breng je ze weer naar hun hoofd. Dus ik denk dat het het allerbelangrijkste is. Allereerst om er maar in stilte bij te blijven zitten. En dan na verloop van tijd, als die tranen ietsje rustiger worden om ehm, ja, misschien wat meer vragen te gaan stellen. En ja. Dus richt je met volledige aandacht op het kind.

En woorden als ja, ja, echt, meevoelend, ja, ja kan al genoeg zijn. En dan moet je natuurlijk weer Of dan wil je op je toon letten. Want we weten ook dat kinderen supergevoelig zijn voor de toon die mensen hanteren. Ik hoor zo vaak van kinderen dat ze niet over het verlies praten. En dan vraag ik ja en waarom praat je daar eigenlijk niet over? En wat maakt dat je het daar liever niet over hebt? En dan zeggen ze dan gaat iedereen zo zielig doen. Dus dat is ook goed om op te letten dat als je dan reageert van ja ja of goh, het is ook zo verdrietig hè, dat je niet je je stem een octaaf laat zakken. Oh ja, het is ook zo verdriet dat niet maar een beetje op normale toon blijft praten bij het kind. Maar realiseer je dus dat troosten is al voldoende als je er met volledige aandacht bij bent. Dus niet ondertussen op je telefoon. Ik bedoel, als je me dit hoort vertellen, dan denk je natuurlijk ja Leonieke, wie denk je dat ik ben?

Natuurlijk doe ik dat niet, maar het is even als voorbeeld. Een kind voelt of als je naar buiten zit te kijken. Of je kijkt op je horloge. Kinderen zijn zo gevoelig, die voelen allemaal aan. Mijn verdriet mag er niet zijn. Dus onderzoek wat fijn is voor een kind om getroost te worden. En als jij met kinderen werkt of of überhaupt ook weer als jij dit luistert omdat je zelf een kind in je omgeving hebt. Of je bent ouder van een kind die het moeilijk heeft. Je kunt ook altijd op een goed moment aan een kind vragen wat vind je eigenlijk fijn als troost? Wat helpt jou als je verdrietig bent? Vind je het dan fijn dat je even op schoot komt zitten? Of vind je het fijn om even een glaasje water te krijgen? Of wil je juist dat we een rondje gaan lopen? Kijk, kinderen die tranen, die stoppen wel weer. Dus ook als je angstig wordt van de tranen die kinderen laten zien. Realiseer je dat die emoties die stromen niet voor super lang.

Meestal uiten mensen hun emoties voor 90 seconden. Dan kan er wel weer een nieuwe serie starten, maar over het algemeen duurt het 90 seconden. Schrik er niet van, word er niet bang van. En als een kind helemaal door het lint gaat doordat je echt zegt nou dit klopt niet meer. Nu raakt het kind een soort van in paniek of raakt hij zichzelf helemaal kwijt. Dan ga je een rondje lopen, want letterlijk in beweging komen helpt om ook figuurlijk in beweging te komen en weer die emoties te reguleren. Maar de beste manier om emotieregulatie toe te passen is te laten merken dat de emoties er mogen zijn en ze te erkennen dat wat het kind voelt, dat het mag en dat dat klopt. Al denk je bij jezelf nou, daar hoef je nog niet verdrietig om te zijn. Als dat is waar het kind zegt verdrietig om te zijn, dan klopt dat. Ik hoop dat je hier weer mee verder kunt. Zo niet, laat het mij vooral weten. Tot de volgende keer!