#34 Als je kind jouw nieuwe liefde niet accepteert

#34 Als jouw kind jouw nieuwe liefde niet accepteert

Als je kind jouw nieuwe liefde niet accepteert

In deze aflevering van de rouwpodcast gaat Leoniek in op een onderwerp dat ontzettend pijnlijk én ingewikkeld kan zijn: wat gebeurt er wanneer je na een verlies of scheiding opnieuw verliefd wordt, maar je kind daar niet in mee kan gaan?

Waarom reageren kinderen soms zo boos, afstandelijk of afwijzend op een nieuwe partner? Wat speelt er onder die weerstand? En hoe kun je daar als ouder of hulpverlener liefdevol mee omgaan zonder het kind of jezelf tekort te doen?

Een aflevering over loyaliteit, angst, rouw, verbinding en de diepe behoefte van kinderen om hun overleden of verloren ouder niet kwijt te raken.

In deze aflevering hoor je onder andere:

• Waarom kinderen zich schuldig kunnen voelen als ze een nieuwe partner accepteren
• Hoe loyaliteitsconflicten ontstaan na overlijden of scheiding
• Waarom kinderen bang kunnen zijn om óók jou kwijt te raken
• Wat het met een kind doet om een ouder verliefd te zien
• Waarom een nieuwe partner soms voelt als “het vervangen” van de overleden ouder
• Hoe kinderen denken over rouw en opnieuw gelukkig worden
• Uitleg over het duale procesmodel van Stroebe & Schut
• Hoe de CIRKEL-aanpak helpt begrijpen waar een kind vastloopt
• Waarom je kind de nieuwe partner niet aardig hóéft te vinden
• Wat je als ouder concreet kunt doen om veiligheid en ruimte te creëren

Belangrijke inzichten uit deze aflevering

Loyaliteit verdwijnt niet

Kinderen blijven loyaal aan beide ouders — ook als een ouder overleden is of na een pijnlijke scheiding. Een nieuwe partner kan daardoor voelen als verraad.

Achter boosheid zit vaak angst

Veel weerstand van kinderen gaat niet over de nieuwe partner zelf, maar over de angst om de overgebleven ouder ook kwijt te raken.

Verliefd zijn en rouwen kunnen tegelijk bestaan

Een ouder kan opnieuw gelukkig worden én nog steeds verdriet hebben om het verlies. Dat is geen tegenstelling.

Acceptatie kun je niet afdwingen

Respect is belangrijk, maar een kind hoeft de nieuwe partner niet meteen leuk te vinden. Juist ruimte geven aan gevoelens zorgt vaak voor meer ontspanning.

Praktische tips voor ouders

✔ Erken de gevoelens van je kind
 ✔ Geef tijd en forceer geen verbinding
 ✔ Blijf praten over de overleden ouder
 ✔ Bewaak exclusieve tijd met je kind
 ✔ Dwing geen lichamelijke of emotionele nabijheid af
 ✔ Zoek hulp als de spanningen blijven oplopen

Voor wie is deze aflevering?

• Ouders die na verlies of scheiding opnieuw verliefd zijn geworden
• Stiefouders en nieuwe partners
• Hulpverleners, coaches en therapeuten
• Iedereen die kinderen begeleidt bij rouw en veranderende gezinssystemen

🎧 Meer weten over rouw, verlies en begeleiding?
 Kijk op: Academie voor Verlies

Voor meer informatie bezoek de website Leoniekvandermaarel.nl.
Je kunt je ook inschrijven voor webinars of nieuwsbrieven. 

Transcript

# 34 Als je kind jouw nieuwe liefde niet accepteert

Hoi, welkom bij deze podcast van de Academie voor Verlies. Ik ben blij dat je luistert. Vandaag wil ik het hebben over iets wat ik heel vaak tegenkom in mijn praktijk. Iets wat zo pijnlijk kan zijn voor alle betrokkenen. Het gaat over wat er gebeurt als je als ouder na het verlies van je partner weer verliefd wordt, maar je kind er niet in mee kan gaan. Of eigenlijk, niet in mee wil gaan.

En ik snap het. Als je dit luistert ben je misschien zelf die ouder die verliefd is geworden. Die zich schuldig voelt. Die niet begrijpt waarom je kind zo boos is, zo afwijzend. Of misschien ben je een hulpverlener die een ouder begeleidt in deze situatie. Hoe dan ook, ik neem je graag mee in wat er allemaal speelt. Want er speelt zoveel meer dan je op het eerste gezicht zou denken.

Laat ik beginnen met iets wat ik regelmatig hoor van ouders: "Ik snap het niet. Ik dacht dat het goed zou zijn voor mijn kind dat ik weer gelukkig ben. Maar mijn kind wil er niks van weten. Het is alsof ik verraad pleeg."

En weet je, dat gevoel van verraad, dat zit er dichterbij dan je denkt. Maar niet op de manier die je misschien denkt.

## De loyaliteit van kinderen

Kinderen zijn meesters in zorgen voor hun ouders. Dat klinkt misschien gek, want wij denken vaak dat wij als ouders voor onze kinderen zorgen. En dat klopt natuurlijk ook. Maar kinderen zorgen ook voor ons. Op hun eigen manier. Ze willen ons beschermen. Ze willen niet dat we verdrietig zijn. En na het overlijden van een ouder, of na een scheiding, voelen kinderen zich vaak verantwoordelijk voor het welzijn van de achterblijvende ouder.

Die loyaliteit is enorm sterk. Kinderen zijn loyaal aan beide ouders. Altijd. Ook als een ouder is overleden. Ook als een ouder zich vreselijk heeft gedragen. Die loyaliteit verdwijnt niet zomaar.

En nu komt er ineens iemand anders in beeld. Een nieuwe partner. En wat gebeurt er dan in het hoofd en het hart van dat kind? Er ontstaat een enorm conflict. Want als ik aardig ben tegen die nieuwe partner, verraad ik dan niet mijn andere ouder? Als ik het leuk vind dat mama weer lacht, ben ik dan niet ontrouw aan papa die is overleden?

Dat is geen rationele gedachte hoor. Kinderen denken dat niet zo bewust. Maar het voelt wel zo. Diep van binnen voelt het als verraad. En dat is verschrikkelijk voor een kind.

Ik zie dit zo vaak in mijn praktijk. Een kind dat boos wordt, dat zich terugtrekt, dat vervelend doet tegen die nieuwe partner. En de ouder denkt dan: waarom doet mijn kind zo moeilijk? Maar het kind doet niet moeilijk. Het kind zit vast in een loyaliteitsconflict waar het geen uitweg uit ziet.

## De angst om jou ook te verliezen

En er speelt nog iets anders. Iets wat misschien nog wel dieper gaat. Kinderen die een ouder hebben verloren, of die een scheiding hebben meegemaakt, die hebben geleerd dat mensen weggaan. Dat relaties eindigen. Dat niets zeker is.

En dan wordt die ene overgebleven ouder, of de ouder bij wie je woont, nog belangrijker. Die ouder is jouw anker. Jouw veilige haven. Jouw zekerheid in een wereld die ineens heel onzeker is geworden.

En nu komt er iemand anders bij. En wat als die ouder nu meer aandacht heeft voor die nieuwe partner dan voor jou? Wat als die ouder jou vergeet? Wat als jij er niet meer toe doet?

Dat zijn de angsten die kinderen hebben. Ook al zeg je als ouder honderd keer dat je kind het allerbelangrijkste is, die angst blijft. Want kinderen hebben het al een keer meegemaakt dat iemand wegging. Dus waarom zou het niet weer kunnen gebeuren?

Ik had een tijdje geleden een gesprek met een moeder. Haar man was drie jaar geleden overleden. Ze had nu een nieuwe vriend en haar dochter van twaalf deed ontzettend moeilijk. Heel boos, heel afwijzend. Die moeder zei: "Ik begrijp het niet. Ik doe toch alles voor haar? Ik ben er toch altijd?"

En toen vroeg ik aan die dochter: "Waar ben je bang voor?" En na een lange stilte zei ze: "Dat mama nu meer van hem gaat houden dan van mij. En dat ze dan ook weggaat."

Snap je? Het ging helemaal niet om die nieuwe partner. Het ging om de angst om mama te verliezen. En die angst was zo groot dat ze die nieuwe partner maar beter op afstand kon houden. Want als je iemand niet toelaat, kan die persoon ook niet tussen jou en je moeder komen.

## Je ouder verliefd zien

En dan is er nog iets. Iets wat ook heel ongemakkelijk kan zijn voor kinderen. Namelijk dat je je ouder verliefd ziet. Je ouder die lacht om grappen die jij niet grappig vindt. Je ouder die zich anders kleedt. Je ouder die ineens zit te appen en te giechelen.

Voor volwassenen is verliefdheid iets moois. Iets wat hoort bij het leven. Maar voor kinderen, zeker als ze hun andere ouder hebben verloren, kan het heel vreemd zijn om hun ouder zo te zien.

Ik hoor wel eens van kinderen: "Ik vind het zo raar. Zo ken ik mama helemaal niet." Of: "Papa doet ineens zo anders. Dat is niet meer mijn papa."

En dat klopt ook. Want verliefdheid verandert je. Je gedraagt je anders. Je hebt andere prioriteiten. En voor een kind dat al zo veel verandering heeft meegemaakt, is dat eng. Want wie is mijn ouder nu eigenlijk? Ken ik mijn ouder nog wel?

Daar komt bij dat kinderen soms ook gewoon niet willen dat hun ouder verliefd is. Ze willen hun ouder terug zoals die was. Voor het verlies. Voor de scheiding. Ze willen dat alles weer wordt zoals het was. En die nieuwe partner staat daartussen. Die nieuwe partner is het bewijs dat het nooit meer wordt zoals het was.

## De plek van de overledene valt weg

En dan iets wat misschien wel het meest pijnlijk is. Als er een nieuwe partner komt, dan voelt het voor een kind vaak alsof de plek van de overleden ouder wordt ingenomen. Alsof die overleden ouder wordt vervangen.

En natuurlijk weten we als volwassenen dat dat niet zo is. Niemand kan een overleden ouder vervangen. Die plek blijft. Altijd. Maar voor een kind voelt het anders. Want ineens zit er iemand anders aan tafel. Ineens gaat die persoon mee op vakantie. Ineens is die persoon er bij verjaardagen, bij sinterklaas, bij kerst.

Al die momenten waarop de overleden ouder er was, is nu die nieuwe partner. En hoe lief die nieuwe partner ook is, het is niet papa. Het is niet mama.

Ik had een keer een jongen van vijftien in therapie. Zijn moeder was overleden toen hij elf was. Zijn vader had nu een nieuwe vriendin. Die vriendin was echt een schat van een mens. Deed haar best, wilde graag een band opbouwen. Maar die jongen wilde niks van haar weten.

Op een gegeven moment zei hij tegen me: "Weet je wat het is? Als zij er is, dan is het net alsof mama er nooit is geweest. Alsof we haar vergeten. En dat wil ik niet. Ik wil niet dat we mama vergeten."

En dat raakte me. Want dat is het. Kinderen zijn bang dat als ze de nieuwe partner accepteren, ze hun overleden ouder verliezen. Nog een keer. En dat kunnen ze niet. Dat willen ze niet.

## Je kunt verliefd zijn en rouwen

En hier wordt het interessant. Want hier zit een groot misverstand. Veel kinderen denken namelijk dat als je verliefd bent, je niet meer rouwt. Dat als je weer gelukkig bent, je de overledene bent vergeten.

Maar dat is natuurlijk niet waar. Je kunt verliefd zijn en toch nog rouwen. Je kunt weer gelukkig zijn en toch nog verdriet hebben. Het een sluit het ander niet uit.

En dat is iets wat we kinderen moeten leren. Wat we ze moeten laten zien. Want voor kinderen is dat niet logisch. Voor kinderen is het zwart-wit. Je bent verdrietig of je bent blij. Je rouwt of je gaat verder. Maar zo werkt het niet.

Hier komt het duale procesmodel van Stroebe en Schut om de hoek kijken. Dat is een theorie over hoe rouw werkt. En die theorie zegt dat we heen en weer bewegen tussen de verlieskant en de herstelkant. Tussen rouwen en verder gaan. Tussen verdriet en blijdschap.

En die beweging is gezond. Die beweging is nodig. Je kunt niet alleen maar rouwen. Dan ga je eraan onderdoor. En je kunt niet alleen maar verder gaan. Dan vermijd je je verdriet.

Dus je beweegt heen en weer. De ene dag zit je meer in je verdriet. De andere dag kun je weer lachen. En dat is oké. Sterker nog, dat is hoe het hoort.

En verliefd worden, een nieuwe relatie aangaan, dat hoort bij die herstelkant. Dat is verder gaan. Dat is je leven weer oppakken. Maar dat betekent niet dat de verlieskant er niet meer is. Die is er nog steeds. Je rouwt nog steeds. Je mist nog steeds. Maar je gaat ook verder.

En dat moeten kinderen snappen. Dat moeten we ze uitleggen. Steeds weer. Dat mama verliefd is, betekent niet dat mama papa is vergeten. Dat papa weer lacht, betekent niet dat papa niet meer verdrietig is om mama.

## De CIRKEL-aanpak: waar zit je kind vast

Nu wil ik even inzoomen op de CIRKEL-aanpak. Dat is een model dat ik gebruik in mijn werk met rouw en verlies. CIRKEL staat voor Centreren, Inzicht, Reorganiseren, Koesteren, Eigenwaarde en Leven met verlies.

En als ik kijk naar kinderen die moeite hebben met de nieuwe partner van hun ouder, dan zie ik vaak dat ze vastzitten in een of meerdere onderdelen van deze cirkel.

Laten we beginnen met Centreren. Dat gaat over het echt onder ogen zien dat het verlies heeft plaatsgevonden. Dat papa of mama echt dood is. Of dat papa en mama echt niet meer bij elkaar komen. En soms zijn kinderen daar nog niet. Ze zijn nog bezig met ontkennen, met hopen dat het toch nog goed komt. En dan komt er een nieuwe partner en die nieuwe partner maakt het definitief. Die maakt dat er geen weg meer terug is. En dat is heel confronterend.

Dan Inzicht. Dat gaat over begrijpen wat er is gebeurd en wat dat betekent voor jouw leven. En kinderen hebben vaak niet het inzicht dat hun ouder ook recht heeft op geluk. Dat hun ouder ook mag verder gaan. Ze zijn zo bezig met hun eigen verdriet, met hun eigen verlies, dat ze niet kunnen zien dat hun ouder ook lijdt. En dat hun ouder ook recht heeft op een nieuw begin.

Reorganiseren gaat over je leven opnieuw inrichten. Nieuwe gewoontes ontwikkelen. Nieuwe rollen pakken. En als er een nieuwe partner komt, dan moet er weer gereorganiseerd worden. Er komt er weer iemand bij. Er verandert weer iets. En kinderen die net een beetje gewend zijn aan het nieuwe leven, die moeten weer opnieuw. En dat is zwaar.

Koesteren gaat over de band met de overledene behouden. Op een nieuwe manier verbonden blijven. En zoals ik al zei, kinderen zijn bang dat als ze de nieuwe partner accepteren, ze hun overleden ouder loslaten. Dat ze die band verliezen. En dat willen ze niet. Dus ze houden de nieuwe partner op afstand om de overleden ouder vast te houden.

Eigenwaarde gaat over jezelf opnieuw leren kennen en waarderen. En kinderen die een ouder hebben verloren, die hebben vaak moeite met hun eigenwaarde. Ze voelen zich anders dan andere kinderen. Ze voelen zich alleen. En als hun ouder dan een nieuwe partner krijgt, kan dat gevoel van alleen zijn nog sterker worden. Want nu heeft mama of papa iemand anders. En wie heb ik?

En tot slot Leven met verlies. Dat gaat over het verlies een plek geven in je leven en verder gaan. En dat is precies waar het om draait. Kinderen moeten leren dat je het verlies een plek kunt geven en toch verder kunt gaan. Dat het een en het ander kan.

## Je kind hoeft de nieuwe partner niet aardig te vinden

En nu iets wat ik heel belangrijk vind. Iets wat ik tegen alle ouders zeg die in deze situatie zitten. Je kind hoeft de nieuwe partner niet aardig te vinden.

Ja, je leest het goed. Je kind hoeft die nieuwe partner niet aardig te vinden.

Natuurlijk zou het fijn zijn als je kind en je nieuwe partner het goed met elkaar kunnen vinden. Natuurlijk zou het makkelijker zijn als iedereen vrienden werd. Maar dat hoeft niet. En soms kan het ook niet.

En dat is oké.

Wat wel moet, is respect. Je kind moet respectvol zijn. Geen geschreeuw, geen gescheld, geen gemene opmerkingen. Maar aardig vinden? Dat is iets anders. Dat kun je niet afdwingen.

En weet je, als je die druk van je kind afhaalt, dan gebeurt er iets interessants. Dan ontspant de situatie vaak. Want kinderen voelen heel goed aan als er van hen verwacht wordt dat ze iets voelen wat ze niet voelen. En dan gaan ze juist tegenstribbelen. Maar als je zegt: je hoeft die nieuwe partner niet aardig te vinden, je mag voelen wat je voelt, dan voelt dat kind zich gezien. Dan voelt dat kind zich begrepen.

En vanuit dat begrip, vanuit die ruimte, kan er misschien wel iets groeien. Misschien niet meteen. Misschien niet snel. Maar er is in ieder geval ruimte.

Ik had een keer een vader die zei: "Maar ik wil toch dat mijn dochter mijn vriendin aardig vindt? Ik hou van hen allebei. Ik wil dat ze het goed met elkaar kunnen vinden."

En ik snap dat. Natuurlijk wil je dat. Maar je kunt het niet afdwingen. En hoe meer je duwt, hoe meer je kind zich verzet.

Wat je wel kunt doen, is ruimte maken. Ruimte voor de gevoelens van je kind. Ruimte voor de verwarring, de boosheid, het verdriet. En tegelijkertijd ook ruimte voor je nieuwe relatie. Het hoeft niet of-of te zijn. Het kan ook en-en.

## Wat kun je als ouder doen

Oké, ik hoor je denken: dit is allemaal heel mooi, maar wat moet ik nu doen? Hoe ga ik hiermee om?

Laat me je een paar concrete dingen meegeven.

Ten eerste: erken de gevoelens van je kind. Zeg niet: "Je hoeft niet jaloers te zijn" of "Je moet niet zo moeilijk doen". Zeg wel: "Ik snap dat dit moeilijk voor je is. Ik snap dat je het verwarrend vindt."

Ten tweede: geef je kind tijd. Verwacht niet dat je kind meteen enthousiast is. Verwacht niet dat er binnen een paar weken een band is. Dit kost tijd. Soms maanden, soms jaren.

Ten derde: blijf praten over de overleden ouder. Laat je kind zien dat die overleden ouder er nog steeds bij hoort. Vertel verhalen. Kijk naar foto's. Ga naar het graf. Vier de verjaardag van de overleden ouder. Laat je kind zien dat de nieuwe partner de overleden ouder niet vervangt.

Ten vierde: maak tijd voor je kind. Alleen. Zonder de nieuwe partner. Laat je kind zien dat die nieuwe partner niet tussen jullie komt. Dat jullie band er nog steeds is.

Ten vijfde: dwing niks af. Geen knuffels, geen zoenen, geen "zeg maar dag tegen". Als je kind niet wil, dan wil je kind niet. Respect is genoeg.

En tot slot: zoek hulp als het nodig is. Soms zit een kind zo vast dat professionele hulp nodig is. En dat is niet erg. Dat is geen falen. Dat is zorgen voor je kind.