#34 Wie heeft er gelijk

Je hoort twee waarheden. Beide partners claimen hun gelijk. Je wilt natuurlijk meerzijdig partijdig zijn, is dat terecht? Kun je oordeelloos zijn? 

Wie heeft gelijk en wie spreekt de waarheid?

Wat doe je als twee partners allebei zeker weten dat ze gelijk hebben?
 En wat betekent ‘de waarheid’ eigenlijk, als ieders beleving zo verschillend is?

In deze podcast duiken we in een klassiek maar uiterst ingewikkeld thema binnen relatietherapie en scheidingsbegeleiding: botsende waarheden. Wat vraagt dit van de therapeut? Hoe voorkom je dat je wordt meegezogen in het verhaal van de één, ten koste van de ander? En is consensus over de waarheid eigenlijk wel nodig om verder te kunnen?

Aan de hand van indringende praktijkvoorbeelden bespreken we:

• het verschil tussen gelijk hebben en gelijk krijgen
• waarom erkenning vaak belangrijker is dan waarheidsvinding
• hoe twee waarheden naast elkaar kunnen bestaan
• en wat dit betekent binnen de SCHIP-aanpak

Een aflevering over waarneming, erkenning, verlies en de moed om het niet te snel ‘op te lossen’.

www.schipaanpak.com

Wil jij meer weten over de SCHIPaanpak? Je vindt alle informatie op www.schipaanpak.com.

Wil je getraind worden om de SCHIPaanpak uit te voeren? We geven vier à vijf keer per jaar een driedaagse training in Utrecht. Op de website vind je alle informatie. 

Incompany trainingen zijn ook mogelijk. Neem daarvoor contact met ons op.

Zoek je een SCHIPbehandelaar? Check de website, je vindt daar de landkaart met alle behandelaren in Nederland en België.

Transcript

Podcast

Wie heeft gelijk en wie spreekt de waarheid?

T. Waar gaan we het over hebben lee?

L. Vandaag gaan we het hebben over de vraag: wie van de twee heeft gelijk of zoals je wilt wie van de twee spreekt de waarheid?

T.  Interessant onderwerp want wat doe je als therapeut als twee mensen vinden dat ze allebei gelijk hebben? Als er twee waarheden worden gepresenteerd en tegenover elkaar staan die beiden even geloofwaardig klinken voor jou.? Of wat doe je als therapeut als je de ene waarheid net iets meer waar vindt dan de andere waarheid?

L. Ik vind het een ook een spannend onderwerp.

T. Wat maakt het voor jou zo spannend?

L. Omdat je als therapeut altijd alert moet zijn niet te worden meegezogen met de waarheid van de een ten koste van de andere waarheid.  Alsof je wordt gedwongen tot waarheidsvinding. Om uit deze spagaat te blijven vind ik best een ding. Ik heb daar straks nog een voorbeeld van en het kan niet anders dan jij daar ook ervaring mee hebt Tien

T.  Zeker!! En zo mee eens dat je kan worden meegezogen het is in feite toch een vorm topsport voor een therapeut als twee waarheden zo haaks op elkaar staan. Je wilt beiden partners binnenboord houden, geen partij kiezen en tegelijkertijd kun je je niet onttrekken aan het gegeven dat je er zelf ook iets van vindt.

L.  Het is ons ook zo met de paplepel ingegeven: meerzijdige partijdigheid…toch?

T.  Op zich natuurlijk een belangrijke basisattitude maar of dat altijd zo helpend is om daaraan vast te houden vraag ik me wel eens af.  Zo worden we ook geacht om waardenvrij waar te nemen maar dat is een absolute illusie.  Mensen vinden altijd iets van iets of iemand. Op het moment dat wij voor een nieuwe groep professionals staan tijdens onze trainingen vindt men iets van jou en mij en omgekeerd ervaren wij ook een eerste indruk van onze professionals.  Als we ons daar maar bewust van zijn en onze waarneming tzt kunnen bijstellen en het niet als waarheid aannemen is er nog niets verkeerds aan. 

L  Het zou een leuke oefening kunnen zijn bij de start van onze training: “ Welke gedachten komen er bij jullie op als jullie ons nu zien staan? 

T. En dan: schrijf ze eens op en reflecteer na afloop van de drie dagen op de vraag: “ Had ik gelijk met mijn eerste indruk en zo ja waaruit blijkt dit en zo niet wat is er veranderd’?    Zoiets misschien?

L.  Hahahaha we gaan er eens over nadenken.  En dan zou het moeten gaan over het effect van jouw interpretatie op het proces van de afgelopen drie dagen . Afgezien van de vraag” had je nu gelijk? Waaruit bleek dat. Zou het ook anders kunnen. Hoe denkt jouw mede-cursist hierover “enz

Sterker nog ik denk dat het goed is om je als therapeut bewust te zijn van een eerste indruk als je deze maar toetst en durft te herzien.

T. klopt en nog even over de valkuil om ingezogen te worden in de waarheid van de een ten koste van de ander. Hoe doe jij dit?

L. Ik sta mezelf dit even toe en ben me er vervolgens constant bewust van dat dit effect zou kunnen hebben op de wijze waarop ik vragen stel, hoe ik ze stel, waarom ik ze stel enz. En last but not least wat is de betekenis van waarheidsvinding? Waar staat dat voor en wat als het daar over mag  gaan?

T.    Mooi Lee. Beetje flauw om te zeggen hahaha maar dat sluit aan bij hoe ik het doe. Maar hoe dit in de praktijk uitwerkt daar valt nog veel over te zeggen. Terug naar ons onderwerp; Wie heeft gelijk en daaraan gekoppeld wie spreekt de waarheid?

Laten we eens beginnen met de veelgehoorde uitspraak dat het hebben van gelijk iets anders kan betekenen dan het krijgen van gelijk….

L. Daar zit direct de pjjn want als je wel gelijk hebt maar het niet krijgt voelt dat natuurlijk als super onrechtvaardig. En daar zit direct een andere vraag onder: gaat het in de kern om gelijk krijgen of om gelijk te zijn?

T. Je bedoelt Gaat het om je gelijk te krijgen of gaat het om gelijkwaardigheid`.

L. Ja precies dat bedoelde ik. Het  gevoel dat je onrecht is aangedaan en dat veelal omdat die ander jou dat heeft aangedaan. Daar doet het zo zeer.

T. Ik moet opeens denken aan die Borsato kwestie waarin het vermeende slachtoffer geen gelijk heeft gekregen omdat het ontbrak aan voldoende steunbewijs. Marco Borsato is vrijgesproken voor zijn medestanders het bewijs dat Borsato onschuldig is maar voor het slachtoffer voelt het als onrecht. Hoewel deze uitspraak juridisch zal kloppen kan deze als onrechtvaardig voelen. Het OM is niet over een nacht ijs gegaan om deze zaak voor te leggen aan de rechtbank maar desondanks. Nog even los van het effect op al die vrouwen bij wie de moed om aangifte te doen in soortgelijke situaties volledig in de schoenen zal zakken. 

L. En van het slachtoffer heb ik begrepen dat zij er niet op uit was om Borsato achter de tralies te krijgen of een flinke som geld te claimen maar erkenning wilde van hetgeen haar was aangedaan.

T. Dat klopt en dan raak je direct de kern.  We willen gezien, gehoord en vooral serieus worden genomen.  Dat iemand jou ervaren onrecht erkent ook al kan hij vanuit een ander perspectief kijkend naar de situatie dat anders beleven daar gaat het om.

L. En dat De Waarheid nu ook nog een titelsong is van een van zijn grootste succesnummers. Laten we er maar over op houden. 

T. de prangende vraag is wat verstaan we onder De Waarheid en aan wat wordt De Waarheid toegeschreven?

L. Heel simpel: de waarheid betekent dat iets in overeenstemming is met de werkelijkheid. En die werkelijkheid kan weer worden toegeschreven  aan feiten die verifieerbaar zijn. Maar de waarheid kan ook voortkomend uit ethische politieke morele levensovertuigingen en dan wordt het ingewikkeld.

 T. Klopt en dat leidt dan tot discussie. Want het perspectief van waaruit je  beoordeelt of iets waar of niet waar is kan zo fundamenteel verschillen  dat je hier nooit consensus over kunt krijgen.

L.  Pff Tien er is dus geen beginnen aan maar wat kunnen wij er als relatietherapeut als twee partners een andere waarheid hebben en daar vervolgens hardnekkig in vast blijven zitten. Ik had het laatste nog met een stel. We zaten in fase 3… we hadden veel mooie gesprekken gehad, maar het bleef knagen. Elke keer aan het eind van de fase natuurlijk de vraag “wat is hier wel maar mag er niet zijn” voor onze behandelaren een bekend fenomeen, hét moment om de moeilijke dingen nog eens uit te spreken. Maar bij mijn stel kwam er niks. Ik vond het vreemd er waren zo veel voorbeelden waarvan ik dacht: hmmm dit klopt niet, er is vast meer aan de hand geweest. Dat was ook de grote vraag van zijn partner. Maar ja, dat raakt exact aan het punt: ‘wie spreekt de waarheid’? Hoe dan ook, in fase 3, na de vraag “waar moet het nog over gaan” probeerde zij nog 1x de vraag der vragen te stellen “ga jij vreemd”. Ik zag wat gebeuren. Hij schuifelde wat met zijn voeten, ging verzitten en hield net iets te lang stil. Mijn hart klopte in mijn keel want ik dacht: oh jee, nu gaat het gebeuren en wat dan? We zijn zo goed op weg, ze gaan zo goed samen. Hij schraapte zijn keel en zei: ik wil eerlijk zijn. Nee ik ga niet vreemd, maar heb dat wel gedaan, tot een jaar geleden, toen heb ik definitief een punt achter die relatie gezet. 

T. Is dit nu een voorbeeld dat de waarheid wordt beleefd vanuit twee verschillende percepties?  Loog deze man nu of heeft hij bewust informatie achter gehouden?

L. Tja.  Wat vind jij?

T. Ik heb ook nog een voorbeeld: een stel dat uit elkaar is sinds een half jaar. Laat ik haar Manon noemen en hem Jaap. (twee kinderen van zes en acht) Manon zegt dat haar affaire met Niels waar ze nu een relatie mee heeft pas is begonnen nadat ze hadden besloten om uit elkaar te gaan en Jaap  zegt zeker te weten dat deze relatie al gaande was tijdens hun relatietherapie van een jaar daarvoor.  Jaap’s waarheid is dat hij kansloos was om de relatie te redden en Manons waarheid is dat er geen sprake was van een relatie ten tijde van de relatietherapie.

Iedere sessie raken ze daarvan in conflict en eist Jaap van Manon de waarheid.  Hij is iedere keer weer woedend en zij zegt huilend dat als het zo was ze dat nu zou zeggen.  Ter informatie de scheiding is een feit het komt niet meer goed tussen die twee. En zo lopen we steeds vast en komen geen stap verder.  

L.  Heel herkenbaar want je wilt ze beiden binnen boord houden en juist in de SCHIPaanpak is het van belang dat alle geheimen boven tafel komen dat alles wat nog niet is uitgesproken als nog wordt gezegd zodat alle emotionele pijpleidingen worden schoongeblazen. Wat nu? Wat ben je hier mee omgegaan?

T. In eerste instantie heb ik het belang van openheid onderstreept precies zoals jij net zegt. 

We zijn uitgekomen op een compromis waarin plaats was voor twee waarheden die voortkomen uit twee verschillende perspectieven. Veelal is het een utopie om consensus te willen bereiken in waarheden die zo haaks op elkaar staan. Ik heb uitgelegd dat er soms twee waarheden naast elkaar kunnen bestaan die vanuit verschillende percepties beiden waar zijn. Maar , en daar moet het over gaan dat beide raken aan het grote verlies namelijk hun voorbije relatie.  Daar moet het over gaan. Het is goed mogelijk dat juist het verschil van percepties een belangrijke oorzaak is geweest van het mislopen van hun relatie.  Als ze beiden instaat zouden zijn om verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen aandeel en elkaar erkenning kunnen voor datgene waar ze in gekwetst zijn kunnen ze wellicht de volgende stap zetten. Daar konden ze zich beiden, op dat moment, in vinden.

L. Wat fijn dat ze hiermee verder konden. Maar dan ben ik toch benieuwd hoe dit zich daarna ontwikkelde want ik kan me niet voorstellen dat daarmee de kous af was.

T.   Ik zat al op deze vraag te wachten . Nou je gelooft het of niet maar drie sessies daarna, we zaten halverwege fase 3 Helpend Horen kon zij tegen hem zeggen dat zijn gevoel dat er al iets in de lucht hing tussen collega Frits en haar tijden de relatietherapie wel klopte maar vanuit haar perceptie was dat nog geen affaire.  Er was nog niet eens gezoend of wat dan ook. Maar haar latente verliefde gevoelens maakte haar duidelijk dat het tussen hem en haar niet meer goed zou komen. Hij kon het horen en voelde het als erkenning dat zijn onderbuik gevoel wel degelijk terecht waren. En vervolgens kon hij haar erkenning geven voor het feit dat haar verliefdheid geen directe oorzaak was van hun breuk maar slechts een katalysator. Het had evenzogoed hem kunnen overkomen. 

L.  Wat een goed voorbeeld van hoe de waarheid kan verschuiven als je er niet zo rigide aan vast blijft houden maar veel meer naar de functie ervan kan en durft te kijken.

T. Precies en dat vergt voor ons als therapeut het nodige geduld en het creëren van een veilige sfeer waarin dit mogelijk wordt. Faciliteren dus is onze taak en daarbij vertrouwen blijven houden in het proces.