Ik had bedacht dat we deze week eens gaan hebben over hoe kom je van onbewust naar bewust?
Vind ik een leuk onderwerp. Ja, ja ja ja ja. Ik had vorige week bijvoorbeeld een stel waarvan het de man niet lukte om te reflecteren op de vraag Wat is het effect geweest van jouw keuze op jullie relatie?
Oh, kijk eens.
Ja precies. Voelde zich direct aangevallen. Probeerde mijn partner herhaaldelijk ervan te overtuigen waarom hij die keuze had gemaakt. Waarop ik hem vervolgens probeerde duidelijk te maken dat het niet ging om welke keuze dan ook, maar het effect daarvan op hun relatie. Enzovoort, enzovoort.
Is net een slagje dieper he? Ja, ja, ja, ik begrijp het en moet opeens weer denken aan die fases van onbewust onbekwaam naar bewust onbekwaam, naar bewust bekwaam en dan uiteindelijk naar onbewust bekwaam.
Nou ja, ik weet precies wat je bedoelt, maar. Maar uh, voor de luisteraars is dat misschien niet uh oh ja, zo duidelijker. Kan je nog een keertje uitleggen wat daarmee bedoeld wordt.
Ja. Uhm, nou misschien goed om uit te leggen aan de hand van een voorbeeld, bijvoorbeeld autorijden. Nou, de eerste fase is fase één. Dan ben je onbewust onbekwaam. Je weet nog niet eens of je het kunt omdat je het nog nooit gedaan hebt. Je Je weet eigenlijk niet eens dat je iets niet kunt. Het is een neutrale fase hè. Dus de De zegt Dat begint misschien als je kind van vier of vijf jaar oud bent. Je zou kunnen zeggen dat is verder heel comfortabel, want je hebt geen idee dat je niet kan. Dus je hebt ook geen last van iets wat je nog niet kunt, hè? Dus ja. Dus ja, je wil wat zeggen. Ja, zie.
Ik. Nou ja, voordat je verder gaat, ja, dan kom ik er direct even aan. Die cliënt laat ik hem Paul noemen.
Oké.
Ja, ja. Nou, Paul staat niet stil bij waarom hij deed wat hij deed. Omdat hij uh, daar gewoon geen last van had. Ja, en de gedachte dat zijn keuze uh effect zou kunnen hebben op de ander, daar heeft hij helemaal niet bij stilgestaan. Prachtig.
Onbewust onbekwaam. Ja ja. Nou, als ik m dan door pak naar fase twee hè. Dus dan wordt je bewust onbekwaam zo rond dat uh, dat veertien jaar hè? Daar gaan pubers van. Oh, ik wil ook een keer kunnen autorijden, dus je wordt je er bewust van dat je iets niet kunt. Nou, hier heb je een keuze. Je kunt er dus voor kiezen om bewust onbekwaam te blijven. Of je kiest ervoor dat je iets wilt gaan leren. Zoals dus dat er met dat autorijden. Als we daar over hebben, dan zou je kunnen beginnen. Niet op je veertiende dan, maar wat later.
Weet je van niet?
Nee, beter van niet. Met het nemen van rijles. En dat is ook een lastige fase. Want oefening baart kunst. Maar het kan je ook ontmoedigen. En dat is geen prettig gevoel, hè? Nee, nee, dat uh herkennen we allemaal.
Oké, terug naar onze Paul.
Ja, onze Paul. Ondertussen is dus onze Paul geworden. Paul ken je helemaal niet, maar oké, onze Paul is.
Gewoon van ons. Ja, laat ik het dan gemakshalve van uit gaan dat Paul ervoor kiest niet langer onbewust bekwaam te blijven.
Onbewust onbekwaam bedoel ik.
Ja. Onbewust onbekwaam.
Ja ja ja, Nou ja, voordat we verder gaan met die vier fases, kun je misschien ook uitleggen hoe je Paul zou motiveren om dit proces in te gaan?
Ja, dat is een goeie vraag. Want dat je begrijpt dat is niet zo eenvoudig.
Nee, alles begint met motivatie, hè?
Ja, maar daar gaat heel veel tijd in zitten. Ja, je kunt niet iemand rechtstreeks aanzetten, maar wel omstandigheden creëren waarin bewustwording kan ontstaan. Nou, allereerst zou ik bij Paul proberen om veiligheid te creëren. Want mensen worden pas bewust als ze zich enigszins veilig voelen, is mijn ervaring.
Ja, ja, ja. Nou, ik denk dat we nu even af moeten van het autorijden, want ik kan me wel voorstellen dat mensen dan denken ja, maar je kan ook als je onveilig bent wil je auto kunnen rijden om dus even. We houden het nu even bij Paul. Ja, want het lijkt me ook heel logisch, want als iemand zich aangevallen voelt, dan schiet je juist in de verdediging of in de ontkenning. En dat is nu precies wat je wilt voorkomen, wat je niet wilt. Want want je dit is, dat is geen goede basis. Volgens mij zei je toch net dat Paul dat ook deed in het begin?
Ja, dat.
Zei.
Ik.
Zei ik.
Ja. Nou, ik probeer dus verder met mensen de juiste vragen te stellen, bij m aan te sluiten. Vragen van Hoe kijk jij je zelf naar Mmm. Hè wat? Wat jij hebt, uh, die keuze hebt gemaakt. Denk je dat dit effect zou hebben kunnen gehad hebben.
Gehad kunnen hebben? Ja precies. Op op.
Uh op Liset hè? Uh nee.
Dat is ja ja ja.
Uhm, dat z iemand hoop ik dan tot nadenken zonder dat er enig directe weerstand uh dat hij weerstand voelt van ja, ik heb iets niet goed gedaan. Nee, stel je voor dat Ja en. Want bewustwording ontstaat pas echt als iemand de impact ziet of voelt. Uh. Bijvoorbeeld in relaties die onder druk komen te staan.
Ja hè, dat. Ja. T Blijft natuurlijk wel een feit dat diegene bereid is om dit te onderzoeken en de meerwaarde ook echt van die bewustwording ervaart, toch?
Ja, da's wel de kern. Iemand moet willen en durven kijken. Zonder die bereidheid blijft iemand vaak onbewust. Ja, hoe goed jij t als therapeut ook bedoelt. Ja, ja.
Ja.
Ja en en. Wat niet werkt is in ieder geval iemand proberen te overtuigen met argumenten of verwijten, of druk uit te oefenen. Of verwachten dat iemand jouw beleving meteen overneemt. Ook dat roept meer weerstand op.
Nou ja, kijk, wat ik me ook nog wel mis in deze fase, is een mogelijke reden waarom mensen soms niet tot bewust worden kunnen komen. Want nu hebben we het natuurlijk heel erg over motivatie. Maar stel je nou voor dat iets heel diep in de weg zit, waardoor je, ja, misschien wel zo diep schaamt dat je met man en macht je in zet. Uhm ja, om om vooral daar maar bij weg te blijven. Liever kopje ondergaan dan die schaamte prijs te geven, toch? Ja, dat vind ik heel herkenbaar. Zeker als het over vreemdgaan gaat.
Zeker, Zeker. Goed dat je dat nog even benoemt, want dat is natuurlijk altijd een belangrijke vraag. Wat zit je in de weg? Ja he? Of hoe zou het zijn als Hè, wat heb je daarvoor nodig? Waar ben je bang voor dat dit soort vragen.
Mmm, denk je dat er bij Paul ook zoiets in de weg zou kunnen zitten?
Nou, nu ik er zo over nadenk, uh uh, is dat heel goed mogelijk. Want je brengt me wel op een idee.
Nou ja, laten we even teruggaan naar fase drie, want langzamerhand krijg je het in je vingers en gaat je steeds gemakkelijker af. Je wordt je wortels dus bewust bekwaam, dus je leert eigenlijk steeds beter dat auto te rijden. Of zoals Paul, misschien leer je steeds beter dat er wel degelijk een effect is geweest van jouw handelen dus. Maar je moet er nog wel goed bij nadenken. Dus. Je kunt autorijden, maar dat weet ik nog heel goed ook wel van mijn allereerste moet je eerst die koppeling intrappen of eerst dat gas los koppeling in. Nou, al die dingen meer. Je moet dus constant bij nadenken.
Ja, nou ja, dat zou dus voor Paul betekenen dat hij in staat zou zijn om zijn weerstand of blokkade te onderzoeken en en daar vervolgens woorden aan te geven. Ja, en te ervaren wat. En er moet heel veel. Wat een opluchting het genereert als je jezelf de ruimte gunt om alles in een werkbaar, breder perspectief te kunnen plaatsen. Ja, ja, en dan gaat het ook helemaal niet meer om. De aard van de gemaakte keuze is volkomen oninteressant, maar het gaat veel meer over het onbedoelde, maar daarom niet minder negatief effect die zijn keuze heeft gehad op prestatieniveau.
Ja, ja.
En en en en. Jij leert hierdoor he? En hij. Of hij leert ze hierdoor zichzelf ook veel beter kennen.
Ja ja.
Waardoor hij hopelijk minder vast komt te zitten in het zwart wit wit denken.
Ja ja ja inderdaad, zo zou t echt kunnen gaan he.
Bijvoorbeeld Ja dus een ja.
Zou wel mooi zijn ja. Ja. Maar goed dan Tot slot fase vier Maken we dat maar eventjes af hé, die fase waarin je dan onbewust bekwaam bent. Daar zitten wij nu met autorijden. Je denkt er helemaal niet meer over na. Als je in de auto rijdt, doe je onbewust wat je hebt geleerd en is het geleerde zogenaamd een geïntegreerd onderdeel van je handelingsarsenaal geworden. Vandaar ook dat als je van een schakelwagen overstapt in een in een automaat.
Gaat de wereld open.
Nou ja, of je bent de hele tijd met je linkervoet die koppeling aan t intrappen hè. Dus ja, ja, ja, ik.
Heb t nog wel ns dat ik wil schakelen, maar dan denk ik oh nee.
Nee, hoeft helemaal.
Niet elektrisch. Ja ja ja, ja en En dat je in t begin, toen je t voor t eerst autorijles had, ik. Je dacht hoe kunnen mensen dat. En praten en schakelen en verkeer letten. Dat ga ik nooit. Uh.
Ja. Binnenspiegel. Buitenspiegel over je linker schouder. Rechter schouder Uh. Ja. Ja ja.
En dat je dat k dacht dat ga ik nooit redden. En dat is toch in orde gekomen.
Ook weer in orde gekomen.
Nou duidelijk dus dat Paul zou dan, als die t onbewust onbekwaam zou worden, zou.
Dat onbewust bekwaam.
Onbewust bekwaam. Ja, ja, t is allemaal niet zo makkelijk. Ja, dan zou Paul dan zonder moeite bij zijn diepere gevoelens komen?
Ja.
En sterker nog.
Ja.
En dat zou natuurlijk helemaal fantastisch zijn. Zou hij bij de meerwaarde uh uh uh terechtkomen of de meerwaarde ervaren en hier niet meer mee te stoppen zijn?
Ja, ja ja. Sommige mensen blijven onbewust. Niet omdat jij iets verkeerd doet, maar omdat ze nog niet aan toe zijn. Of t niet aankunnen hè, Want dat kan. Dat kan nog steeds natuurlijk. Ja. Ja, ja ja ja ja ja.
Wat ik me net nog bedacht dat als ze als Paul het niet zou lukken om mij zijn weerstand of blokkade te komen, lukt het misschien als ik zou formuleren wat hij zou kunnen denken, of waar hij bang zou voor zou kunnen zijn of over het hoofd zou kunnen zien. Ja, dat soort uh hè, dan doen we dat toch mis En gissen dus. Meedenken. Want we hebben natuurlijk heel vaak te maken met mensen die daar nooit aan toe kunnen komen. En ja, dat moet toch? Je moet toch dat proces door? Dus dat je eigenlijk de ander, je cliënt helpt het om samen te ontdekken waar of hè, waar de mogelijke blokkade zou kunnen zitten. Ja, dat is ook nog een mogelijkheid. Meedenken? Ja ja. Hè? Uh uh. Ooit zei een Simon Hogerzeil, uh, de psychiater van de Sociale Academie in Utrecht. Die had het altijd over Ik word fan van mijn voor mijn patiënten. Of ik probeer me zo te verplaatsen in mijn patiënt dat ik met hem uh uhm uhm mee kan denken.
mM hu. Hè? Of in mediation termen zou je kunnen zeggen dat je eigenlijk uh iemand over een gouden brug laat lopen en uh uh, zonder gezichtsverlies uh bij z'n blokkade zou kunnen aanlaten komen.
mM hu.
Hu hu. Het dus en en daarnaast is t. Het normaliseren van de weerstand kan ook helpen hè, van hé, dat is dat t helemaal niet zo gek is dat je weerstand hebt en dat t ergens voor staat. Ja. En dat het je ook helpt om uh uh wat minder kwetsbaar te zijn.
Ja, nou ja, kijk, ik denk natuurlijk wel met dat missen. En gister dus ik hè. Prachtige techniek. En dat werkt. Vooral omdat we ook zo afgestemd zijn op onze cliënten, dat we als t ware wel misschien kunnen voelen waar het over gaat. En dat dus heel tentatief brengen. En dan klikt het het. Je merkt aan je cliënt of het klikt of niet. Je ziet gewoon ja, daar wordt wat geraakt. Of je ziet nee, ik zit er helemaal naast. En dan moet je dat natuurlijk ook kunnen zeggen. Want kijk, het kan nog altijd zo zijn dat iemand er echt niet bij aan kan komen. En ja, dan houdt het gewoon op. Ja, ja.
Ja ja, nou ja, soms moet je gewoon als therapeut accepteren dat mensen hun beperkingen hebben. Ja, ja. En dan toch proberen via geitenpaadjes het proces van de schipaanpak te blijven volgen.
Ja precies. Ja. Nou, dat kunnen wij wel zien. En ik denk een hoop van onze schipper handelaar ook.
Nou, heel fijn dat jij dat toch eens hardop benadrukt. Nee, dank je wel.
Ja, nou zijn wij, zijn wij bewust. Wij zijn onbewust bekwaam.
Dan helemaal. Wij wel.
Ja. En de mensen misschien die net de basistraining hebben gevolgd, Die zijn dan bewust bekwaam, want het moet nog een beetje eigen worden. Hebben misschien nog weer wat meer het werkboek erbij nodig en alles. Maar hoe vaker je het doet is natuurlijk met alles. Hoe vaker je iets doet, hoe makkelijker het gaat.
Motivatie en vlieguren maken en een veiliger om stimulerende omgeving.
Nou mooie afsluiter, dank je wel.
.jpg)