نقض فاحش اخلاق پزشکی در سایه سرکوب و کشتار مردم بی دفاع ایران

در این جلسه در خدمت آقای دکتر کیارش آرامش، پزشک و‌ متخصص اخلاق پزشکی هستم. با توجه به شرایط کنونی و‌کشتار بی سابقه ده‌ها هزار هموطن بیگناه و‌ پیرو سو‌استفاده از سیستم پزشکی و‌درمانی، ایشون متنی رو به انگلیسی در شبکه LinkeIn  منتشر کردند. از ایشون دعوت کردم‌تا بیشتر درمورداین متن صحبت کنند:
«یکی از بنیادی‌ترین اصول اخلاق پزشکی، پاسداشت جان و کرامت انسان است؛ به‌ویژه در زمان‌های آسیب‌پذیری، بیماری و جراحت. بیمارستان‌ها، کادر درمان و خدمات پزشکی باید حتی در شرایط تعارضات سیاسی یا ناآرامی‌های اجتماعی، فضاهایی بی‌طرف، امن و مصون باقی بمانند.
اما امروز در ایران، این اصول پایه‌ای و مورد پذیرش جهانی، به‌طور سیستماتیک توسط حکومت نقض می‌شوند.
گزارش‌های رسیده از داخل کشور، الگوی هولناکی را مستند می‌کنند: حمله به بیمارستان‌ها؛ بازداشت معترضان مجروح از تخت‌های بیمارستان؛ کشته‌شدن بیماران در حین دریافت خدمات درمانی؛ تهدید، بازداشت، زندانی‌کردن یا حتی کشتن پزشکان، پرستاران و دانشجویان پزشکی؛ استفاده از آمبولانس‌ها برای جابه‌جایی نیروهای امنیتی به‌جای انتقال بیماران؛ و در برخی موارد، استفاده از بیمارستان‌ها و آمبولانس‌ها به‌عنوان مکان‌هایی برای هدف‌گیری و تیراندازی به معترضان.
این اقدامات نه‌تنها نقض‌های فاحش حقوق بشر محسوب می‌شوند، بلکه حمله‌ای مستقیم به بنیان‌های اخلاق پزشکی هستند.
متأسفانه جامعه اخلاق پزشکی در داخل ایران تا حد زیادی بی‌صدا و فلج شده است. این وضعیت عمدتاً ناشی از سرکوب ساختاری است: کنترل فراگیر دولتی، وابستگی به نهادهای حکومتی، فقدان جامعه مدنی مستقل، نفوذ نیروهای امنیتی در نهادهای دانشگاهی و حرفه‌ای، نظارت گسترده، و قطع اینترنت که متخصصان را از جامعه جهانی جدا می‌کند. در چنین شرایطی، سکوت به معنای رضایت نیست؛ سکوت تحمیل شده است.
این وضعیت، مسئولیتی اخلاقی بر دوش جامعه بین‌المللی بیواتیک و اخلاق پزشکی می‌گذارد. هنگامی که بی‌طرفی پزشکی به‌این‌چنین آشکار نقض می‌شود، وقتی بیمارستان‌ها به امتداد خشونت دولتی بدل می‌شوند، و هنگامی که کادر درمان به‌خاطر انجام وظیفه خود تحت پیگرد قرار می‌گیرند، نهادهای اخلاقی جهانی نمی‌توانند بی‌طرف یا منفعل باقی بمانند.
بیواتیک صرفاً یک رشته دانشگاهی نیست؛ بلکه کنشی اخلاقی است که بر دفاع از جان، کرامت و عدالت استوار است. سکوت در برابر چنین خشونت نظام‌مندی، خطر آن را دارد که خودِ بیواتیک را به خطابه‌ای توخالی بدل کند؛ گفتمانی جداافتاده از واقعیت‌هایی که مدعی پرداختن به آن‌هاست.
اگر اخلاق پزشکی معنایی داشته باشد، باید به این معنا باشد که وقتی پزشکی علیه همان مردمی که برای حمایت از آن‌ها شکل گرفته، به سلاح تبدیل می‌شود، صدای اعتراض بلند شود.
این یک فراخوان به اقدام است. سازمان‌های بین‌المللی بیواتیک، مراکز دانشگاهی، انجمن‌های حرفه‌ای، نشریات تخصصی و چهره‌های برجسته این حوزه باید سکوت را بشکنند. آن‌ها باید بیانیه‌های عمومی صادر کنند، این نقض‌ها را مستند سازند، از کادر درمان در معرض خطر حمایت کنند و از مسیرهای اخلاقی، حقوقی و نهادی، حکومت ایران را پاسخگو کنند.
در این زمینه، سکوت بی‌طرفی نیست؛ همدستی است. اعتبار اخلاق پزشکی جهانی اکنون به این وابسته است که آیا حاضر است از اصول خود در زمانی که به‌شدت و به‌طرزی خشونت‌بار نقض می‌شوند، دفاع کند یا نه» 

اخلاق پزشکی (Medical Ethics) شاخه‌ای از اخلاق کاربردی است که به بررسی هنجارها، اصول و مسئولیت‌های اخلاقی در حرفه پزشکی و نظام سلامت می‌پردازد. این حوزه تعیین می‌کند که پزشکان، پرستاران، پژوهشگران و سیاست‌گذاران سلامت در مواجهه با بیماران، خانواده‌ها و جامعه چه تصمیم‌هایی باید بگیرند و چگونه میان منافع، خطرات، عدالت و کرامت انسانی تعادل برقرار کنند.
در شرایط جنگ، سرکوب گسترده یا کشتار شهروندان غیرمسلح، اخلاق پزشکی وارد یکی از دشوارترین و حساس‌ترین وضعیت‌های خود می‌شود؛ زیرا پزشک و کادر درمانی نه‌تنها با وظیفه حرفه‌ای، بلکه با فشار سیاسی، امنیتی و حتی تهدید جانی روبه‌رو هستند.
در این وضعیت، چارچوب اخلاق پزشکی دیگر صرفاً چهار اصل کلاسیک نیست، بلکه با حقوق بین‌الملل بشردوستانه، اصول ژنو، و اسناد سازمان ملل نیز پیوند می‌خورد.