چرا نئاندرتال‌ها منقرض شدند؟ فرگشت و آمیزش انسان‌ تبارها با دکتر سامان حیدری، دکتر جواد حسین‌زاده

در این قسمت از پادکست هشیوار، به میزبانی دکتر مهدی شفا، به یکی از بنیادی‌ترین و چالش‌برانگیزترین پرسش‌های تاریخ تکامل بشر می‌پردازیم:
*آیا انسان خردمند (هومو ساپینس) واقعاً تنها گونه موفق انسانی بوده و تکامل ما یک درخت خطی و ساده است؟*
با ورود فناوری‌های نوظهوری مانند ژنتیک باستانی، تحلیل دی‌ان‌ای باستانی، مطالعه پروتئین‌های کهن و هوش مصنوعی، تصویر ما از گذشته به کلی دگرگون شده است. 

در این گفتگوی عمیق، علمی و چندرشته‌ای، میزبان دو تن از برجسته‌ترین متخصصان ایرانی هستیم تا یافته‌های جدید پیرامون آمیزش‌های باستانی، پروژه آخرین نئاندرتال‌ها، فرضیه بیابان ژنومی و دلایل اصطکاک یا جایگزینی فرهنگی انسان‌تباران را به بوته نقد و بررسی بگذاریم.


*میهمانان این برنامه:*
۱. *دکتر سامان حیدری گوران*: باستان‌شناس، پژوهشگر پارینه‌سنگی و محقق ارشد در دانشگاه کلن آلمان (_پژوهشگر فیلد اواخر پلیستوسن در خاورمیانه، زاگرس و آسیای مرکزی_)
۲. *دکتر جواد حسین‌زاده*: باستان‌شناس، پژوهشگر پیشاتاریخ، مدرس دانشگاه و مترجم حوزه باستان‌شناسی


ما در این برنامه تلاش کرده‌ایم با عینک #علوم_شناختی و نگاهی سیستم‌محور به پدیده‌های پیچیده زیستی بنگریم. رازهای نهفته در خزانه ژنتیکی انسان خردمند و کشف تبار پنهان هومو ارکتوس نشان می‌دهد که فرآیند #فرگشت_انسان بیشتر شبیه به یک شبکه تعاملی و پیوند دوباره شاخه‌هاست تا یک درخت ساده. بررسی الگوهای رفتاری مانند برون‌همسری در جوامع شکارچی-گردآورنده و تحلیل دست‌افزارهای سنگی زاگرس به ما کمک می‌کند تا بفهمیم چگونه تغییرات فرهنگی و ساختار مغز (به‌ویژه قشر پیش‌پیشانی) در چیرگی هومو ساپینس نقش داشته‌اند.

امروز پدیده #باستان_شناسی با ورود ابزارهایی چون پردازش داده‌های بزرگ (Big Data) و #ژنتیک_باستانی وارد پارادایم جدیدی شده است که نه تنها گذشته، بلکه رفتارهای اجتماعی کنونی ما را نیز تبیین می‌کند. در این مسیر، مفاهیمی چون نویز، شانس و تصادفات تاریخی نقشی کلیدی در بقای گونه ما ایفا کرده‌اند که به خوبی نشان می‌دهد چرا مطالعه عمیق تاریخ #نئاندرتال‌ها برای درک جایگاه امروز بشر حیاتی است.


*کتاب‌های معرفی و ترجمه‌شده در این گفتگو:*
- کتاب «باستان‌شناسی ایران» (Archaeology of Iran) - ترجمه دکتر جواد حسین‌زاده و همکاران
- کتاب «فلوک: شانس، آشوب و چرا هر کاری که می‌کنیم اهمیت دارد» (Fluke: Chance, Chaos, and Why Everything We Do Matters) - اثر برایان کلاس (Brian Klaas)
- کتاب «جامعه در پیش از تاریخ» (Society in Prehistory) - اثر جامعه‌شناس انگلیسی دانشگاه گرینویچ (ترجمه دکتر عباس‌نژاد / دانشگاه مازندران)
- کتاب «مغز ایدئولوژی‌زده» (The Ideological Brain) - اثر لئور زمیگرود (Leor Zmigrod)

*صحبتی با مخاطبین فرهیخته هشیوار:*
اگر به کاوش در تلاقی‌گاه عمیق علم، فلسفه، تاریخ و علوم شناختی علاقه‌مندید و می‌خواهید جهان و پدیده‌های انسانی را از دریچه‌ای مستند، تحلیلی و به دور از شعارزدگی بشناسید، دعوت می‌کنیم با سابسکرایب کردن کانال «هشیوار»، همگام و همراه این مسیر فکری و جستجوگری سقراطی باشید. نظرات، تئوری‌ها و پرسش‌های خود را در بخش کامنت‌ها با ما و میهمانان برنامه در میان بگذارید.

— — — — —
*🎙️ پادکست هوشیوار*
🎧 شنیدن در همه اپلیکیشن‌های پادکست:
https://pod.link/1707646743
📸 اینستاگرام:
https://www.instagram.com/mehdi_shafa_houshivar
✈️ کانال تلگرام:
https://t.me/Houshivarpodcast


*🧠 پادکست پلکان خرد*
🎧 شنیدن در همه اپلیکیشن‌های پادکست:
https://pod.link/1703634960
📸 اینستاگرام:
https://www.instagram.com/theladderofwisdom
✈️ کانال تلگرام:
https://t.me/theladderofwisdom


🐦 توییتر (X) دکتر مهدی شفا:
https://x.com/mehdishafa1