Saskia de Bruin: “Naar binnen gaan vraagt veiligheid, stilte en moed”

In deze aflevering van de Weg van Jezelf gaat Tom Kienhuis in gesprek met Saskia de Bruin, schrijver van onder andere Weg van de Pijn en SOLK.

Het gesprek gaat over anorexia, chronische pijn, onbegrepen lichamelijke klachten, schuldgevoel en de moed om weer naar binnen te keren. Saskia vertelt open over haar eigen weg. Van controle zoeken in eten, naar jarenlange pijnklachten, naar het langzaam leren luisteren naar wat haar lijf en gevoel eigenlijk wilden vertellen.

Een aflevering over wat er kan gebeuren als je te lang weg bent van jezelf. Maar vooral ook over de weg terug: via vertraging, lichaamsbewustzijn, schrijven, bewegen, voelen en echt gezien worden.

Belangrijkste inzichten uit deze aflevering:

• Controle kan een manier zijn om machteloosheid niet te hoeven voelen.
• Je lijf kan signalen blijven geven als je gevoel nog geen woorden heeft.
• Chronische pijn en onbegrepen klachten vragen om zorgvuldigheid, niet om snelle conclusies.
• Naar binnen gaan vraagt veiligheid, stilte en moed.
• Echte moed zit niet in hard roepen, maar in iets van jezelf durven onthullen.
• Schrijven, bewegen en spreken kunnen helpen om oude pijn weer in beweging te brengen.
• Gezien worden door een ander is geen luxe, maar een diepe menselijke behoefte.

SOCIALS VAN DE GAST

🌐 Website: https://www.saskiadebruin.nl/
📸 Instagram: https://www.instagram.com/sasavansas
💼 LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/saskia-de-bruin-a9b54519
📘 Facebook: https://www.facebook.com/saskia.debruin.31
🎧 SoundCloud: https://soundcloud.com/saskia-de-bruin-461140144

VIND ONS ONLINE: LIBERI COACHING

🌐 Website: https://liberi.nl/
🎙️ Podcastpagina: https://liberi.nl/category/podcast/
▶️ YouTube: https://www.youtube.com/@Wegvanjezelf
💼 LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/liberi-coaching-bv/
📸 Instagram: https://www.instagram.com/weg.van.jezelf/
📘 Facebook: https://www.facebook.com/libericoaching/

📖 Lees ook de blog die aansluit bij deze aflevering: "Weer gaan voelen: de pijn van herstel" https://liberi.nl/weer-gaan-voelen/

#DeWegVanJezelf #SaskiaDeBruin #ChronischePijn #WegVanDePijn #SOLK #Lichaamsbewustzijn #MentaleGezondheid #LiberiCoaching

Weg van Jezelf is een podcast geproduceerd door Reinoud Prins en Tom Kienhuis, oprichters van Liberi Coaching.

Transcript

[Tom Kienhuis] (0:00 - 0:01)
In deze aflevering...

[Saskia de Bruin] (0:01 - 0:25)
...heb ik een bijl uit de scheur gepakt en ik heb mijn weegschaal aan stukken geslagen. Ik ben machteloos, ik kan dit niet veranderen, dit is gewoon zo, ik heb het hiermee te doen. Dat patroon wat eronder lag, daar had ik nog geen idee van.

Gewoon altijd een beetje in de alarmstand. En dan spring je, en dan kan je ook de pletter vallen, dat weet je niet. Als ik erbij wil horen, dan raak ik mezelf kwijt.

[Tom Kienhuis] (0:31 - 0:49)
Welkom bij deze aflevering van de Weg van Jezelf-podcast. En vandaag hebben we Saskia de Bruin te gast. Saskia is docent, kunstenares en schrijfster van onder meer Weg van de Pijn.

Zeg ik dat zo goed Saskia?

[Saskia de Bruin] (0:49 - 1:02)
Ja, ik vind een kunstenaar wel... ...oh, daar word ik een beetje zenuwachtig van. Oké.

Maar ik kom uit een kunstenaarsgezin, dus ergens klopt het wel. Maar ik ben een beetje een verlegen kunstenaar.

[Tom Kienhuis] (1:02 - 1:13)
Verlegen kunstenaar, oké. En de rest klopt wel, schrijfster en docent.

[Saskia de Bruin] (1:14 - 1:33)
Ja, docent, meer misschien uitnodiger, toestemminggever, facilitator, zo voel ik me meer. Een docent is meer iemand die kennis overdraagt en dat doe ik ook wel. Maar ik vind het proces begeleiden van hoe mensen dingen leren en hoe ze zichzelf ontdekken, dat vind ik eigenlijk het mooiste.

[Tom Kienhuis] (1:34 - 1:34)
Mooi.

[Saskia de Bruin] (1:34 - 1:35)
Ja.

[Tom Kienhuis] (1:35 - 1:43)
Ja. Oké. Dankjewel dat we bij jou mogen zijn eigenlijk, want ik zou zeggen dankjewel dat je er bent, maar we zijn bij jou.

[Saskia de Bruin] (1:44 - 1:44)
Ja.

[Tom Kienhuis] (1:47 - 2:05)
En dan duiken we vaak gelijk die diepte in. Die vraag van, is er ooit een periode geweest in je leven dat je weg was van jezelf? In die zin, dat je niet helemaal je authentieke behoefte kon voorzien eigenlijk.

[Saskia de Bruin] (2:05 - 2:55)
Zeker. Niet helemaal, maar helemaal niet eerder. Ik heb een hele tijd, ik denk dat dat wel een beetje dieptepunt was, een hele tijd anorexia gehad.

En dat is wel een prachtig voorbeeld van helemaal niet meer bij jezelf zijn. Een soort poging om controle te vinden in een wereld waar heel weinig controle was voor mij toen. En ook was dat een periode dat ik heel weg was, een beetje weg was uit het voelen, uit het emotioneel voelen, maar ook het lichaamsgevoel.

En dat hoort daar een beetje bij. En dat was, ik denk vanaf een jaar of twaalf tot mijn eerste zwangerschap, 21, 22, zoiets. Daar heb ik wel een hele tijd mee geworsteld.

[Tom Kienhuis] (2:55 - 2:56)
Negen jaar dus ongeveer.

[Saskia de Bruin] (2:57 - 3:18)
Het geluk was dat ik, we hebben het bij anorexia hoort vaak, dat je ook gaat spugen om het eten weer snel kwijt te raken. Dat durfde ik niet. Ik had een soort overgeeffobie, dus dat was eigenlijk mijn redding.

Soms kunnen fobieën heel fijn zijn. Want daardoor ben ik niet in zo'n spiraal gekomen van dat het helemaal uit de hand liep, maar ik was al heel erg weg van mezelf.

[Tom Kienhuis] (3:22 - 3:24)
En weet je nog wat je dan bracht?

[Saskia de Bruin] (3:27 - 4:37)
Ja, nou, ik denk dat het begonnen is met, mijn ouders zijn gescheiden toen ik een jaar of zes was. Dat vond ik heel vreselijk. En mijn vader en mijn broer gingen bij mijn vader wonen.

Dus ik was, en mijn vader uit beeld, ik zag hem wel af en toe, maar uit huis, die miste ik. En mijn broer ging bij hem wonen, die miste ik ook heel erg. Dus dat was een heel erg gebrek aan controle gevoel.

En ook, ik deed vroeger veel ballet en daar gaat het heel erg over dun zijn, mooi zijn, goed bewegen, in de spiegel de hele tijd kijken of je het wel goed doet, heel perfectionistisch. Ik weet niet, al die factoren bij elkaar, van mooi willen zijn om je vader te behouden, die balletwereld, mijn moeder die een beetje een onsamenhangend leven toen had, dat is allemaal factoren. Dit is niet zo één oorzaak, maar wel veel onrust en onveiligheid, waar je dan een soort van grip op probeert te krijgen.

Dat is wel een soort thema, dat proberen te begrijpen. Maar ook grip te krijgen, ik denk dat het daar heel veel mee te maken had.

[Tom Kienhuis] (4:37 - 4:41)
En grip krijgen in dit geval door weinig eten of niet eten.

[Saskia de Bruin] (4:41 - 6:32)
Ja, iets te hebben waar je dan wel grip op hebt, denk ik. En denken, het is denk ik voor een kind heel moeilijk om het te erkennen, te beseffen, misschien voor alle mensen trouwens, het is moeilijk om te erkennen en te voelen dat je iets niet onder controle hebt, dat sommige dingen gewoon gebeuren en dat je daar maar mee moet zien te leven. Net als op zee zitten met de storm, die storm heb je gewoon geen grip op.

En dan is het makkelijker om iets in jezelf te grijpen, waar je dan kan proberen de controle weer terug te vinden, dan te erkennen, ik ben machteloos, ik kan dit niet veranderen, dit is gewoon zo, ik heb het hiermee te doen. Ik denk dat dat een soort onbewuste poging is, om dat niet te hoeven voelen. Dus ik denk dat ik daar heel erg weg van was, van dat erkennen dat sommige dingen gewoon buiten je controle liggen en dat je die maar te doorleven hebt, uit te zitten hebt.

Nou, mijn eerste tip is vertragen. We zijn in een wereld van accelereren, van versnellen, van vaart maken, van actie. En als je zo in de versnelling bent, is het heel lastig om te voelen en naar binnen te gaan, gewaard te worden wat er gaande is en daar misschien gevoel gaan te geven.

Dus een paar keer op een dag even vertragen, even zitten, even niks doen, dat kan heel gewoon zijn of even naar buiten kijken, een beetje in de stilte zitten en dan even naar binnen voelen wat er gaande is. En dat kan gewoon in een minuutje, is dat vaak al genoeg. Even zo vertragen.

[Tom Kienhuis] (6:37 - 7:03)
En dan zeg je dus eigenlijk door minder controle te hebben gehad in die tijd van ouders, gescheiden, mijn broer ook nog eens bij vader gaan wonen, dat je een soort van controle zoekt in de oncontrole eigenlijk, dus dat je controle zoekt in eten, maar dat het ook, om door die controle te nemen, soort van dat het ook weg is van dat gevoel voelen.

[Saskia de Bruin] (7:04 - 7:52)
Ja, ik spreek voor mezelf, maar ik herken dat ook wel bij andere mensen, dat machteloosheid en ik ben mijn broer verloren in de coronatijd, die is overleden aan corona, ook dat is zo'n ervaring van gewoon geen griep hebben en eigenlijk het is er en je hebt het ermee te doen en dat is denk ik, zag ik ook in het ziekenhuis, heel veel mensen boos en schelden op de artsen en op van alles, terwijl ja, het is en daar, dat ga je verweven in je leven op de een of andere manier en dat zijn we ook niet meer zo gewend en het is ook beangstigend, dus dan ga je gauw iets zoeken waar je wel griep op hebt. Ik denk dat we dat heel veel doen.

[Tom Kienhuis] (7:54 - 7:55)
Ja.

[Saskia de Bruin] (7:55 - 8:39)
Ja, dus dat was wel een grote les in mezelf verliezen en dat had ook echt effect op hoe mijn lijf voelde, hoe mijn ademhaling was en na, toen dat een beetje weg ebte, dat een beetje begon te helen, toen heb ik een yoga opleiding gedaan en toen merkte ik ook dat mijn adem gewoon helemaal op zijn kop was, dus als ik inademde, dan ging mijn buik naar binnen en als ik uitademde, dus ik haalde gewoon op zijn kop adem. Hier ging ik open en mijn buik haalde ik in, dus ik was helemaal niet meer in mijn buik aan het ademen.

Dat had ik helemaal niet in de gaten. Dus dat is, ja, ik denk dat dat een gevolg is van zo'n weg zijn van jezelf en niet in dat lichaamsgewaar zijn zijn.

[Tom Kienhuis] (8:39 - 8:51)
Ja, en je zei van dat was een behoorlijke les, maar negen jaar lang heb je dus anorexie gehad en wat was dan, wanneer kwam die les?

[Saskia de Bruin] (8:54 - 9:33)
Ik kan niet zeggen dat er een trigger was, maar ik werd op een ochtend wakker en toen had ik al mijn oudste zoon, die was denk ik één of zo, en ik werd op een ochtend wakker en ik dacht van dit kan zo niet langer. Een gevoel van als mensen zo niet van me houden met dit lijf, dan maar niet. En toen ben ik naar beneden gegaan, heb ik een bijl uit de schuur gepakt en ik heb mijn weegschaal aan stukken geslagen en toen dacht ik het is klaar.

Lekker rigoreus. Dus dat was echt een soort omslag, een soort heel resolut besluit van tot hier en niet verder.

[Tom Kienhuis] (9:34 - 9:34)
Met een bijl.

[Saskia de Bruin] (9:35 - 9:35)
Met een bijl.

[Tom Kienhuis] (9:36 - 9:38)
Het is wel mooi.

[Saskia de Bruin] (9:38 - 10:46)
Ja, ik weet ook niet waar dat vandaan kwam. Ik had het ook nooit ergens gezien of zo, maar het was gewoon een soort heel resolut besluit van genoeg is genoeg. En toen heb ik ook denk ik nou misschien wel twintig jaar niet meer op een weegschaal gestaan, want ik dacht ik ga dat niet meer als maatstaf nemen.

Zo'n van buiten opgelegd iets klaarde mij. Ik voel wel hoe het met me is. En dan is het nog niet direct over.

En zo heel langzamerhand vond ik hou vast en wegen om dat los te laten. En gewoon nooit meer aan de lijn doen. Daar vooral ook mee stoppen.

Dus die hele controle, die poging gewoon loslaten. Maar goed, toen na een aantal jaren dacht ik van hier ben ik vanaf of dit gaat over. Toen kreeg ik chronische pijn.

Dus dat dat patroon wat daaronder zat, dus ik had die die die vorm waarin ik die grip probeerde te krijgen, die had ik wel rigoureus doorgehakt. Maar dat patroon wat eronder lag, daar had ik nog geen idee van.

[Tom Kienhuis] (10:47 - 10:47)
Dat zat er nog.

[Saskia de Bruin] (10:48 - 10:52)
Dat zat er nog, ja. En dat zie ik bij mensen met SOLK-achtige klachten heel veel.

[Tom Kienhuis] (10:53 - 11:00)
En SOLK, want in je boek beschrijf je dat wel. En heel veel mensen weten het wel, maar ook heel veel mensen niet.

[Saskia de Bruin] (11:01 - 12:50)
Het is een soort patroon van klachten die te maken heeft met onbewuste, ongekende, ongevoelde emoties in jezelf. En we hebben er allerlei namen van. Psychosomatische klachten, sommigen noemen het pijntje hier, pijntje daar.

Sommige fysiotherapeuten zeggen dat is niet zo fijn. Het zit tussen je oren. SOLK is een uitdrukking die in de medische wereld wel gebruikt wordt.

Dat betekent somatisch onvoldoende, verklaarde lichamelijke klachten. Tegenwoordig heet het ook ALK, aanhoudende lichamelijke klachten. Hoewel dat ook niet echt een goede naam is, want het is niet alleen lichamelijk.

Het kan ook energetisch zijn, dat je alsmaar moe bent of wazig in je hoofd bent. Het is veel breder. Maar het zijn eigenlijk chronische klachten die je niet goed kan verklaren op een lichamelijke manier.

En dat komt heel veel voor. Ik weet niet of het nu meer bekend is of meer voorkomt. Daar weet ik eigenlijk geen cijfers van, maar het is echt heel veel.

Ik ben wel altijd heel voorzichtig, dus ik zal niet gauw zeggen iemand heeft SOLK of iemand heeft long covid, wat ook soms overeenkomsten heeft of chronische vermoeidheid of fibromyalgie. Ik zeg altijd heel graag long covid-achtige klachten of SOLK-achtige klachten, omdat ik geen arts ben. Dus die klachten kunnen voor mij lijken op dat patroon, maar het is altijd goed om even met een huisarts erover te praten en het gesprek erover te openen.

En als je zelf vraagt van zou het SOLK of alk of psychosomatisch kunnen zijn, dan willen artsen daar vaak heel goed over praten. Artsen zijn vaak ook erg voorzichtig.

[Tom Kienhuis] (12:51 - 12:59)
En wanneer kreeg jij bij jou door dat het... Oh dat heeft heel lang geduurd. Dat het iets van SOLK-achtig...

[Saskia de Bruin] (12:59 - 14:52)
Ja, nou ja, eerst had ik veel angsten en later kreeg ik pijn. Eerst had ik af en toe een stijve nek en dat werd steeds meer en toen kreeg ik ontstekingen in mijn schouders en dat breidde zich eigenlijk uit totdat het gewoon een soort van aanhoudend alsmaar pijnklachten had ik. En dat zat vooral op de pezen, op de aanhechting en zo had ik het.

En de angsten, ja een beetje een soort paniekerig, een beetje licht hyperventileren, gewoon altijd een beetje in de alarmstand. En klachten en klachten, daar word je weer angstig van en piekerig, van oh als het me niet steeds erger wordt. Nou ja, en dan zit je in zo'n soort visueuze cirkel, een neerwaartse spiraal.

Ja, en dan ga je allerlei diagnoses zoeken van wat heb ik en wat is dit. En dat is helemaal geen goed idee al die diagnoses zoeken. Eigenlijk zou het fijn zijn als huisartsen of hulpverleners of professionals al heel snel je kunnen helpen om te ontdekken dat het iets met je diepere gevoel te maken heeft.

Want dan hoef je niet al die diagnoses op je te plakken en het is soms heel lastig om die er weer af te krijgen. Want we geloven toch heel graag de artsen en de witte jassen. Dat maakt veel indruk.

Dus dat heeft bij mij ook heel lang geduurd. Ik denk wel 25 jaar. En dan bij allerlei fysiotherapeuten, acupuncturisten, huisartsen, van alles.

En niemand had het over SOLK of onbegrepen klachten. Psychosomatische fysio was er ook nog niet veel, denk ik toen. Ik weet niet hoe lang dat nu echt een beetje erkend is.

Dat weet ik niet zo goed. Daar heb ik nooit van gehoord. Ik had nooit van het woord gehoord.

[Tom Kienhuis] (14:58 - 15:24)
Heb je nou zelf ook lichamelijke klachten of mentale klachten en wil je wat meer richting over hoe het ervoor staat? Ga dan naar de site libri.nl. Doe daar de burn-out test en dan weet je snel hoe het ervoor staat. Je begon als eerste over dat anorexia stuk.

Was dat dan het heftigste voor je gevoel? Was dat het dieptepunt daarvan eigenlijk?

[Saskia de Bruin] (15:25 - 17:14)
Nou het was heel obsessief, zeg maar. Ik geloof dat als je zo'n emotie hebt die je in het onbewuste wil houden, dat doe je niet expres, dat doe je niet met opzet of met wil, maar dat onbewuste voelt kennelijk iets als heel onveilig en die houdt dat in het donker. Ik denk dat je dan een obsessie nodig hebt, of een verslaving, om daar niet naartoe te gaan.

Want een obsessie houdt je zo geweldig bezig. En anorexia is gewoon een obsessie. Een obsessie met eten, niet eten, honger, gewicht, wegen, van alles.

Dus dat houdt je geweldig bezig. En dat is een soort emotionele bezetting die zorgt dat je niet naar dat diepe gevoel gaat. En het is natuurlijk net alsof je je focus gewoon verlegt naar iets anders, waardoor die focus niet komt naar het diepe gevoel, waar de oorzaak ligt.

Dus ja, dat was wel een hele heftige obsessie, zeg maar. Maar anorexia is wel iets herkenbaars. Het is wel iets wat je weet dat dat bestaat.

Dus daar kon ik ook informatie over zoeken en zo. Dus dat was wat minder beangstigend dan die pijnklachten. Want mensen weten gewoon niet wat ze hebben.

Ik ook niet. Ik wist gewoon niet waarom dat was. Dus dat vond ik daar weer heftiger aan eigenlijk.

Dat bekende, dat dwalen door zo'n labyrinth waarvan je niet weet waar ben ik in godsnaam. En ik had ook die link helemaal niet gelegd. Ik had ook niet het idee van ergens is een soort overeenkomst geoorzaakt of zo.

[Tom Kienhuis] (17:15 - 17:26)
Nee, dat zou ik denk ik in eerste instantie ook niet gelijk... snap ik wel. Het is wel mooi dat je dat uiteindelijk wel hebt gevonden.

[Saskia de Bruin] (17:26 - 17:26)
Ja.

[Tom Kienhuis] (17:27 - 17:41)
En wat heeft dan uiteindelijk de doorslag gegeven om te denken van hey, er is dus wel een link en hey, er is dus wel... voor mensen die misschien nu aan het dwalen zijn of mensen die nu...

[Saskia de Bruin] (17:41 - 19:38)
Ja, eigenlijk een beetje... ik heb nog steeds... de pijnklachten zijn hoegenaamd over.

Daar heb ik eigenlijk geen last meer van en geen vermoeidheid en zo. Dus ik voel me heel goed. Alleen mijn nek is vrij stijf gebleven.

Ik denk als je 25 jaar lang is dat allemaal zeer en stijf geweest. En ik denk dat dat misschien, ik weet niet, bindweefsel wat stijver is geworden. Dus mijn nek wil niet meer helemaal los bewegen.

En ik deed toen een opleiding tot biodansedidactisch biodansedocent. Dus dat je ook docenten mag opleiden. En ik deed weer mee aan zo'n groep en daar was een man en die had het boek van Dr. Sarno, John E. Sarno gelezen. Ik krijg heel vaak ongevraagde adviezen van oh, heb je een stijve nek? Oh, dan moet je eens naar de fysiotherapeut.

Ik denk ja. En dat irriteert me soms ook. Maar goed, het is altijd heel lief bedoeld.

Dus ik neem het altijd maar voor lief. En dat was met dit advies ook dat ik dacht oh, weer een boek, weer een methode. Nee, maar hij zei je moet het echt lezen.

Want een vriend van mij die had altijd pijn in z'n rug en het hielp. Dus nou ja, na een week appten die van heb je dat boek al gelezen? Ook lekker opdringerig, gelukkig.

Ik ben er nog steeds dankbaar. Dus ik dacht nou, ik bestelde het boekje bij Amazon, een Amerikaanse boekje. Zo'n klein pocketboekje, de goedkoopste die van Sarno er was.

En ik begon een keer in dat boek te lezen en ik dacht dit heb ik. Alles wat erin stond herkende ik. En daardoor ontdekte ik ook de link tussen al die verschillende soorten klachten.

En dat dat heel typerend is bij mensen met SOLK-achtige klachten. Dat het verschuift van meer op het gebied van bijvoorbeeld anorexia of angsten of depressie of energieverlies of zuizen in je oren en dan weer pijn en dan is dit weer over en dan heb je dat weer. Dus dat wisselen.

[Tom Kienhuis] (19:38 - 19:42)
Want waar is het langs gegaan? Want ik hoorde ook geloof ik iets van bronchitis ofzo?

[Saskia de Bruin] (19:42 - 19:49)
Ja, dat had ik als kind. Ja, dat was het nog voor de anorexia. Dat was eigenlijk tijdens de scheidingen, toen ik echt klein was.

[Tom Kienhuis] (19:50 - 19:58)
Ja, het begint dus bij bronchitis. Komt dan anorexia? Ja, angsten, angsten, pijnklachten.

[Saskia de Bruin] (19:59 - 20:01)
Ja, en uiteindelijk had ik zelfs een reumadiagnose.

[Tom Kienhuis] (20:02 - 20:02)
Zo.

[Saskia de Bruin] (20:02 - 20:04)
Ja, echt ontstekingen.

[Tom Kienhuis] (20:04 - 20:08)
En lopen ze dan in elkaar over?

[Saskia de Bruin] (20:08 - 20:36)
Ja, het een neemt wat af en dan begint het ander weer zo. Heel geniepig eigenlijk. Ja, en dat zie ik wel meer.

Dus eigenlijk als je iemand ontmoet met dit soort klachten, is dat een goede graadmeter. Dan is het goed om iemands hele levenslijn een beetje uit te vragen. En als je dan ziet van het beweegt van het een naar het ander, dan is dat een goede aanwijzing dat het heel goed dit patroon zou kunnen zijn.

Ja, dat er emotionele grondslag aan.

[Tom Kienhuis] (20:37 - 20:43)
Ik heb zelf een gluten intolerantie. Daar zeggen ze ook van dat het wel ergens vandaan zou kunnen komen.

[Saskia de Bruin] (20:44 - 21:32)
Ja, dat zou kunnen. Ik heb er geen ervaring mee. Nee, maar dat zou kunnen.

De prikkelbare darmsyndroom is wel ook een bekend voorbeeld. Ja, maar nogmaals, je moet altijd, vind ik, voorzichtig zijn met te snel als buitenstaander te zeggen van het zal wel dit of dat zijn. Altijd ook eventjes checken.

Want ja, het is gewoon goed altijd om ook uit te sluiten dat er iets echt mechanisch of fysiek in de war is. En bij SOLK-klachten is juist de kern dat je niet stuk bent alleen maar in de war. Maar goed, als wel iets stuk is, wil je dat wel op tijd zien.

Dus daar ben ik altijd een beetje bescheiden mee. Maar het is een goede aanwijzing dat we bewegen van het een naar het ander.

[Tom Kienhuis] (21:32 - 21:38)
En je zegt al, daar ben ik wel wat bescheiden mee. Je zei in het begin ook al, ik ben een bescheiden kunstenaar.

[Saskia de Bruin] (21:38 - 21:39)
Ja, een verlegen kunstenaar.

[Tom Kienhuis] (21:40 - 21:53)
Dus ik weet niet hoe dan de volgende manier van weg van jezelf op je overkomt. Maar op welke manier ben je weg van jezelf in de zin dat je trots bent op jezelf of heel tevreden met jezelf?

[Saskia de Bruin] (21:53 - 24:38)
Ja, nou, ik vind het heel bijzonder dat ik ergens toch de moed heb gevonden om die weg naar dat diepe gevoel te gaan. Kijk, iedereen heeft emoties, ervaringen, herinneringen, bezeerdheden in het onbewust. En dat is eigenlijk het allerengste waar je naartoe kan gaan.

En anderen zien dat vaak wel aan jou. Of die hebben daar wel een vermoeden van. Van joh, jij moet dus dit of je zou is dat.

Maar voor jou is dat het allerengste. Het is eigenlijk het weggekropene. Dat is gewoon het allerspannendste om naartoe te gaan.

En dat vraagt echt wel moed om dat te doen. Soms heb je daar ook hulp bij nodig. Maar ik vind mezelf wel een vastbijter daarin.

Ik had ergens een gevoel van er is een antwoord. Er is iets aan de hand en ik wil dat per se uitvinden en maakt niet uit wat. Maar ik ga net zo lang graven tot ik dat gevonden heb.

En dat vind ik heel stoer. Dus daar ben ik wel weg van. Daar ben ik echt trots op.

En dat vond ik ook heel spannend. Ook sommige therapieën die ik gedaan heb of sessies die ik heel spannend vond. Dus je gaat eigenlijk gewoon de draak opzoeken of de grot, de donkere grot in.

Ik heb in mijn tweede boek, Salk heet dat, geschreven over het labirint. De Minotaurus. Dat is zo'n oude Griekse mythe van een labirint waar zo'n half mens, half stier in rondloopt die je opvreet.

Nou ja, dan gaat dat labirint maar in. En je denkt of je vreest onbewust dat je de dood tegemoet gaat. Maar het is natuurlijk een verborgen gevoel van jezelf waar je op afgaat.

Waar je gewoon heel bang voor bent. Wat eigenlijk altijd heel erg meevalt als je het ontmoet. Maar dat weet je pas als je het ontmoet.

Dus het is, ik moet ook wel eens denken aan die jonge vogeltjes die net uit het ei komen. Die moeten een keer die sprong nemen en dan weten ze nog niet of ze het kunnen. En dan denk je nou ja, ik fladder wat en ik probeer eens en ik denk dat ik wel iets omhoog kom.

En dan spring je. En dan kan je ook de pletter vallen. Dat weet je niet.

En dat vind ik wel heel stoer. En dat vind ik ook altijd heel ontroerend mooi als mensen dat durven. Als ik mensen dat zie doen op een cursus.

Of dat nou is met bewegen of met voelen of met schrijven of tekenen. Dat kan me echt ontroeren. Dus ik vind dat ook heel mooi als andere mensen dat doen.

[Tom Kienhuis] (24:38 - 24:51)
En bedoel je dan dat ze de keuze maken om dat te doen? Want ik kan me ook voorstellen dat je wilt, ik ken ook wel veel mensen die willen best wel een keuze maken. Maar hoe dan?

Waar moet ik beginnen?

[Saskia de Bruin] (24:51 - 26:55)
Ja, ik denk dat het een combinatie is van ergens onbewust dat er een opening is om dat pad op te gaan. Ik had een vriendin die deed altijd trainingen bij het optieinstituut van Barry Niel Kaufman. Ik weet niet of je dat kent.

Dat maakt niet uit. Hij had een zoon die autistisch is en daar heeft hij een hele methode ontwikkeld om contact met dat kind te krijgen. En hij geeft veel trainingen.

En die zei een keer van het wonder. Een wonder is niet het moment dat het wonder zichtbaar wordt. Het wonder is daarvoor.

Er is iets in het onzichtbare, het onvoelbare, het daarvoor waardoor je die richting opgaat. Of waardoor je iets doet wat een opening teweeg brengt. En ja, dat kan je ook niet helemaal sturen.

Ergens moet je daar ook aan toe zijn. Of er is net een trigger of je vindt net moed door iets waardoor je zo'n stap waagt. Soms weet je ook niet waar je aan begint.

Dat is niet helemaal maakbaar ook. De tweede tip is om te navigeren op ontroering. Ik geloof heel erg in ontroering.

Ontroering is volgens mij bijna altijd een aanwijzing dat er iets gebeurt of iets is dat je hart raakt. Dat dat resoneert met wat er in je hart leeft. Dus als ik ergens ontroerd over ben dan vertrouw ik daar altijd op.

Dat is de goede richting. Daar moet ik even extra aandacht aan besteden. En dat doe ik in mijn werk als iemand iets doet of zegt wat me ontroert.

Maar dat doe ik ook als ik in mijn dagboek schrijf. En ineens merk ik op die zin schrijf ik op en dan komen er emoties. Dan weet ik dat dat belangrijk is.

Dus of een mooi muziekstuk of in een film. Als je ontroerd raakt let dan goed op wat er gebeurt. En luister daarnaar en koers daarop.

[Tom Kienhuis] (26:59 - 27:10)
De mensen zijn daar veel al naar opzoek naar iets maakbaars. Quick fix. Ergens van af zijn.

Niet zelf door de modder te hoeven.

[Saskia de Bruin] (27:11 - 27:30)
Van alles doen om toch maar niet naar het midden. Ik denk dat dat ook voor artsen heel lastig is hoor. Dat heel veel mensen echt gewoon liever een pil willen dan over hun gevoel te praten of te overwegen zelfs.

Dat het er iets mee te maken zou kunnen hebben.

[Tom Kienhuis] (27:30 - 28:00)
Ja. Dan de derde manier van hoe je weg van jezelf kunt interpreteren. Als je kijkt naar de weg van jouzelf die je hebt afgelegd in je leven.

Al die verschillende klachten. Uiteindelijk daar een mooie lijdraad in zien of een oorzaak in zien en een oplossing in vinden. Boeken overschrijven.

[Saskia de Bruin] (28:01 - 28:05)
Ja. Nog meer dingen ontwikkelen. Want het is nooit klaar.

[Tom Kienhuis] (28:05 - 28:13)
Nee. Wat is dan de essentie daaruit wat anderen van jou weg kunnen leren?

[Saskia de Bruin] (28:14 - 29:10)
Ja. Ja ik ben er een beetje achter gekomen dat mijn werk eigenlijk in alles wat ik doe dat ik een soort van drie bewegingen maak. En dat is mensen en zelf heb ik dat geleerd en dat leer ik ook graag aan anderen.

Is een manier vinden om tot jezelf te komen. Om naar binnen te gaan. Daar te durven verblijven.

Daar te zijn en te voelen wat leeft er in mij. Wie ben ik in die binnenwereld en wat leeft er allemaal. En een manier te vinden om dat uit te drukken.

Dus die drie bewegingen van inkeren, daar waarnemen en tevoorschijn komen. Dat is wel een beetje de essentie van. In wat voor vorm je dat dan ook doet.

Maar dat is wel de essentie van wat ik zelf heb gedaan.

[Tom Kienhuis] (29:10 - 29:10)
Ja.

[Saskia de Bruin] (29:11 - 30:23)
En mijn zoektocht ging over die hele eigen manier zoeken. Van hoe kom ik tot mezelf? Wat brengt me naar binnen?

Hoe durf ik daar te verblijven? Hoe leer ik om daar op te merken wat er gaande is? Al die subtiele signalen, gevoels, flarden.

En hoe durf ik dat uit te drukken? Door te schrijven, te bewegen, maar ook door het gesprek aan te gaan. Eerlijk te durven zijn.

En misschien is dat ook voor jullie coaching heel belangrijk. Ik denk dat we als mens heel erg de behoefte hebben om zowel authentiek te zijn als verbonden. En dat staat heel vaak onder spanning.

Ik moet me aanpassen om erbij te horen. Of als ik erbij wil horen dan raak ik mezelf kwijt. Dat is ook iets wat ik heel erg herken.

Dus ook dat, dat gevoel van hoe kan ik zo authentiek mogelijk zijn en daarin een soort vertrouwen vinden om toch verbonden te zijn. Dat hoort ook bij die weg.

[Tom Kienhuis] (30:23 - 30:23)
Ja.

[Saskia de Bruin] (30:24 - 30:40)
Want je kan wel naar binnen gaan en daar opmerken wat er gaande is en dat uitdrukken. Maar zodra je dat gaat uitdrukken komt die angst van oh mag dat wel? Wordt het wel geaccepteerd?

Bij wie ben ik dan veilig? Of bij wie valt dat in goede aarde?

[Tom Kienhuis] (30:41 - 30:41)
Ja.

[Saskia de Bruin] (30:41 - 30:52)
Dus dat is ook in mijn werk wat ik heel belangrijk vind. Dat mensen het gevoel hebben als ze zich authentiek uitdrukken dat dat bij mij altijd in goede aarde valt. Dat ze het gevoel hebben van nou ja.

[Tom Kienhuis] (30:52 - 30:53)
Daar word ik niet op afgewezen.

[Saskia de Bruin] (30:53 - 31:16)
Nee ja. En dat ik doe dat zeg maar als houding, als docent of als begeleider. Maar ik probeer ook altijd in de groep een sfeer te creëren zodat ze dat ook voor elkaar kunnen zijn.

Dus als je iets voorleest van wat je geschreven hebt, bijvoorbeeld in je dagboek. Dat je een soort van bedding maakt waardoor mensen zich veilig weten om dat te doen.

[Tom Kienhuis] (31:17 - 31:17)
Ja.

[Saskia de Bruin] (31:18 - 31:31)
Dus dat inkeren, voelen en uitdrukken samen met dat heel eerlijk je uitdrukken en het gevoel houden van ik mag zijn zoals ik ben. Ik ben veilig. Dat is wel denk ik mijn weg.

[Tom Kienhuis] (31:32 - 31:32)
Mooi.

[Saskia de Bruin] (31:32 - 31:34)
Dat ben ik nog steeds aan het onderzoeken.

[Tom Kienhuis] (31:34 - 31:54)
Nou zit ik ook een beetje in het vakgebied om naar jezelf te kijken. Dus voor mij is dat ook heel logisch. Nou zijn er denk ik ook genoeg luisteraars, kijkers die denken van, sommige mensen vinden al heel snel iets zweverig.

Of als ze het niet gelijk kunnen volgen.

[Saskia de Bruin] (31:55 - 31:58)
Zweverig betekent eigenlijk vaak ik vind dit eng, ik snap dit niet.

[Tom Kienhuis] (31:58 - 32:27)
Ja of ik volg het niet helemaal. Maar zou je eens ons mee kunnen nemen in een voorbeeld van jezelf het liefst. Hoe ben je een keer naar binnen gekeerd?

En hoe heb je gevonden bijvoorbeeld hoe dat bij jou ging? Hoe kon je naar binnen keren? Wat deed je om daar te blijven?

Wat ging er in je om? En hoe heb je dat uitgedrukt? Zou dat met één zo'n...

[Saskia de Bruin] (32:27 - 34:50)
Ja wel misschien een heftig voorbeeld. Ik deed, toen ik zelf student was aan de biodansen opleiding. Dat is een soort bewegend lichaamswerk.

Lichaamswerk met dans en beweging en contact maken in een groep. En daar deden we een oefening. Dan moest je je ogen sluiten tegenover iemand.

Of iemand werd tegenover je gebracht. Dus je zag niet wie dat was. En je pakt elkaars handen vast.

En je voelde van wat voor handen zijn dit. En gewoon daar contact mee te maken. En ik denk dat ik...

Ik vond dat een hele mooie methode. Hele mooie muziek en mooie goede docenten en zo. Dus ik was niet op mijn hoede.

En ik was veilig in die groep. Dus ik denk dat ik op een moment was dat ik even helemaal niet op mijn hoede was. Dat is denk ik wel helpend.

En ineens toen ik die handen vastpakte. Er stond een man tegenover me. Toen voelde ik van ik weet niet meer hoe mijn vaders handen voelen.

En mijn vader is doodgevonden in huis. Die was ook holist. Die is overleden toen ik 2, 23 was.

En die opleiding was toen ik 35, 40 was of zo. Dus dat was al lang geleden. En die rouw heb ik ook helemaal niet goed doorgevoeld.

En ineens dat gevoel. En daar kwam een enorm schuldgevoel had ik daarbij. Van wat ben ik voor een rotdochter dat ik niet meer weet hoe zijn handen voelen.

Zo. En daar ben ik echt ziek uitgekomen. Dus dat was...

Eigenlijk ging ik naar binnen door die oefening. En ik kwam bij iets in dat donkere onbewuste gevoel. Kennelijk een soort schuldgevoel van ik had er iets aan moeten doen na die dood.

Of ik had een beter contact moeten hebben of wat dan ook. En dat schuldgevoel dat zat daar in het donker. In die...

Dat was de Minotaurus of de draak zeg maar. Die ik tegenkwam. En ik ben daar in eerste instantie alleen maar ziek, ziek uitgekomen.

Gewoon heel erg moest ik huilen. En ik was gewoon ziek. Van de soort van iets wat openbrak zeg maar.

En heel langzaam. Dat heeft best nog wel een paar jaar geduurd om daar zo heel langzaam mee in het rijnen te komen.

[Tom Kienhuis] (34:51 - 34:53)
Maar dus het gaat naar binnen gaan.

[Saskia de Bruin] (34:53 - 34:53)
Ja.

[Tom Kienhuis] (34:54 - 34:58)
Daarvoor heb je dus nodig dat je je veilig voelt en niet op je hoeden.

[Saskia de Bruin] (34:58 - 34:58)
Ja.

[Tom Kienhuis] (35:01 - 35:02)
En dan...

[Saskia de Bruin] (35:02 - 35:03)
Een trigger.

[Tom Kienhuis] (35:03 - 35:06)
Een trigger om iets te raken van wat daar zit.

[Saskia de Bruin] (35:06 - 35:06)
Ja.

[Tom Kienhuis] (35:08 - 35:16)
En daar dan niet bij weg hoeven gaan. En dat dus jarenlang kunnen laten zijn.

[Saskia de Bruin] (35:16 - 36:14)
Het voordeel van die opleiding was dat tijdens die sessies praat je niet. Gewoon nul. Dus je kan ook niet weg in het praten erover.

Of er allerlei woorden aan geven. Dus dan blijft er niks anders over dan het lichaam en het voelen. En dat is heel mooi aan die methode.

Soms kunnen we ook door het praten er weer heel erg van weggaan. Dus de erkenning dat dat schuldgevoel er was en die schaamte en dat gevoel van hij is er niet meer door mij of zo. Ik denk dat dat ook een soort uiting is van onmacht.

Je kan als kind niet accepteren dat... Het is heel moeilijk als iemand er niet meer is om dat als een soort helemaal geen controle te ervaren. Dus dan doe je liever het is mijn schuld.

Dan had ik er ook wat aan kunnen doen. Als ik dan beter mijn best doe was het misschien niet gebeurd. Zoiets.

[Tom Kienhuis] (36:15 - 36:20)
Ja want klopt het ook dat je de dag ervoor dat hij had opgebeld...

[Saskia de Bruin] (36:20 - 36:22)
Ja dat was de dag voordat hij overleed. Ja.

[Tom Kienhuis] (36:23 - 36:33)
En dat je hem toen had afgekapt voor het eerst eigenlijk. Ja. Toen ik dat hoorde moest ik ook wel even slikken want dat is natuurlijk...

[Saskia de Bruin] (36:33 - 36:38)
Dat je denkt van nou ik stel een grens. Daar ben ik niet zo heel bedreven in. Zeker toen niet.

[Tom Kienhuis] (36:39 - 36:39)
Ja.

[Saskia de Bruin] (36:40 - 36:47)
En dat je dat dan doet en dat dan dit gebeurt is eigenlijk heel tragisch dat dat zo gebeurd is. Ja.

[Tom Kienhuis] (36:47 - 36:55)
Ja. Want hij belde je vaker op in een dronken toestand. Ja.

Dat vond ik heel naar ja.

[Saskia de Bruin] (36:56 - 36:57)
En dan dacht ik nou...

[Tom Kienhuis] (36:57 - 36:58)
Kom je eindelijk voor jezelf op?

[Saskia de Bruin] (36:58 - 37:05)
Ik zoek een oplossing. Ik zeg dan van nou ik heb nu even geen tijd. Ik bel je morgen wel terug en dan kon ik terugbellen als hij weer...

[Tom Kienhuis] (37:05 - 37:06)
En dan doe je dat voor de eerste keer.

[Saskia de Bruin] (37:07 - 37:11)
Ja. En dat is gewoon een hele ongelukkige samenloop.

[Tom Kienhuis] (37:11 - 37:11)
Ja.

[Saskia de Bruin] (37:12 - 38:20)
Waar hij niks aan kon doen en ik niks aan kon doen. En dat zijn ook van die kindconclusies van het proberen grip te krijgen. Ik weet het niet.

Ja. Maar dat is gewoon heel zielig voor dat meisje. Ja.

Ja. En dus ik heb heel lang met een soort onbewust schuldgevoel rondgelopen. Ja.

Ik denk dat dat wel vaker ook speelt bij mensen. Bij zelfdoding of bij zo'n... Dit is ook een soort vertraagde zelfdoding.

Alcoholisme. Een soort zelfdoding in slow motion. Want het is toch zelfvernietigend gedrag ook.

Ja. En het was een hele lieve gevoelige man. Maar dat dat wel vaker speelt.

Dat er dan veel schuldgevoel is. Omdat het zo machteloos voelt en zo lastig is om te ervaren dat iemand zo verdwijnt. Ja.

Dus ik denk dat dat wel mijn grootste knoop was. En dat gaf ook toen ik daar meer van durfde te voelen. Toen ontstond er ook meer herstel.

[Tom Kienhuis] (38:21 - 38:24)
En jouw manier van het uitdrukken is dan schrijven geweest.

[Saskia de Bruin] (38:24 - 38:24)
Ja.

[Tom Kienhuis] (38:25 - 38:26)
Ja. Schrijven en... En yoga misschien.

[Saskia de Bruin] (38:27 - 38:53)
Ja. Het in beweging brengen letterlijk. Ja.

Dat is gewoon een hele mooie manier om het... Want daarna, na die oefening, deden we een dans voor iemand die er niet meer is. Dus dat was een hele...

Dat was niet zo bedacht of zo. Maar het leven stuurt je soms gewoon precies net de goede oefeningen. Dus dan zet je het letterlijk in beweging.

[Tom Kienhuis] (38:53 - 38:53)
Ja.

[Saskia de Bruin] (38:54 - 39:06)
En als je dat in beweging brengt, is het ook heel moeilijk. Dan ben je niet in het denken en in het bedenken. Dan ben je meer in het gewaarzijn en het ervaren.

En dat had het nodig, denk ik.

[Tom Kienhuis] (39:11 - 40:24)
Mijn tip is ontmoeten. De laatste tijd hoor ik heel veel mensen het over moeten hebben. Ze moeten van alles.

En dus mijn tip zou zijn, ga eens voor jezelf naar hoe vaak je zelf, of hardop of in gedachten, het woordje moeten gebruikt. En een volgende stap zou kunnen zijn, voor de mensen die nog iets meer willen, is om dan in plaats van moeten, willen te doen. En als het niet iets is wat je wil, doe dan gaan of doen.

Gebruik er een ander woord voor. Want moeten zorgt uiteindelijk voor meer stress. Het helpt wel, denk ik, om er zo'n voorbeeld aan te koppelen.

Want als je zegt naar binnen keren, daar blijven en het uitdrukken, dan klinkt het bijna alsof je dat zo uit je mouw schudt. Maar als je het zo met zo'n voorbeeld, dan wordt pas helder hoe heftig zoiets kan zijn. En dat het tijd nodig heeft om daarbij te blijven.

En pas na een bepaalde tijd, als je daar klaar mee bent, als je dat genoeg doorleefd hebt of genoeg...

[Saskia de Bruin] (40:25 - 42:12)
Ja, daar zitten vaak allerlei aspectjes aan die allemaal zo even aandacht nodig hebben. Om dat in zijn geheel uiteindelijk gewaard te worden. En dat is ook in hele kleine voorbeelden.

Soms merk ik dat ik geïrriteerd ben of gespannen, of dat mijn hart wat er sneller slaat. En dan ga ik ook even naar binnen en denk ik, oh, er gebeurde net dit of dat en eigenlijk ben ik daar boos over. En hoe kan ik nou, zeg maar, zo eerlijk mogelijk alleen iets over mezelf zeggen hierover.

En niet jij moet dit of dat. Maar zeg van, oh, mijn hart slaat heel snel, want eigenlijk zeg ik ja, maar ik wil het eigenlijk niet. Of zo, hè.

Dat je het bij jezelf kan houden en zo eerlijk mogelijk kan zijn. Maar dan kom je weer die angst tegen van, kan ik authentiek zijn naar jou en mag ik er dan nog zijn. Dus die angst, die steeds weer op te zoeken.

Dus ook in hele kleine voorbeelden, heel korte situaties kan dat ook gebeuren. Net als bij zo'n hele grote situatie. Iets opmerken, naar binnen voelen, even vragen van, oh, wat is dat, deze hoge hartslag?

Opmerken en dan kijken, hoe kan ik dat naar buiten brengen? En dat is gewoon een soort moedige manier van leven. Die niet zo heel erg nu in de mode is, om het maar zo uit te drukken.

Met al het cancelen en oordelen. We hebben gewoon heel veel moeite ook om het oneens te zijn met elkaar. Of liefdevol van mening te verschillen.

Of gewoon, oh, jij vindt dat zo, ik voel dat meer zo. Zo'n open gesprek, dat is gewoon heel lastig op het ogenblik. Dus dit vraagt echt moed.

[Tom Kienhuis] (42:14 - 42:46)
Ja, dat denk ik ook. Maar wat je zegt, dat het er nu zo leeft en dat het zo lastig is. Ik denk dat er een heel groot verschil zit ook tussen wat mensen moedig denken en dat ze wel denken, ik ga moedig zijn door dit oordeel even te vellen.

Ja, zeker. Ja, er zijn verschillende soorten van moed.

[Saskia de Bruin] (42:47 - 43:52)
Nou ja, je hebt eigenlijk het verschil tussen iets verklaren, dus iets zeggen over de wereld of over jouw mening of iets uitleggen en iets onthullen. En ik zie moed meer als iets onthullen over jezelf. Iets onthullen gaat altijd dan in mijn idee over jezelf.

Dus hoe kan ik iets van mezelf aan jou laten zien, iets wat misschien kwetsbaar is of spannend. Dat is veel moediger dan een verklaring over iets doen, van het zit zo of je moet allemaal. Dat lijkt soms wel moedig omdat het heel veel herrie maakt, maar dat zachte, fluisterende, zo'n onthulling, dat vind ik veel moediger.

En dat vind ik ook heel ontroerend als mensen dat doen. Dat raakt me altijd heel erg als iemand iets voorleest wat heel kwetsbaar is of iets verklapt. Oh, ik vind het voor het verklappen, iets verklappen vind ik ook heel mooi.

Dat vind ik heel lief als mensen dat doen. Maar dat wordt je niet altijd in dank afgenomen. Je neemt een risico.

[Tom Kienhuis] (43:54 - 43:59)
Ja, je bedoelt in de zin van je kunt dan daarop afgewezen worden of het oordeel daarop is.

[Saskia de Bruin] (43:59 - 44:12)
Ja, hoewel het is mijn ervaring dat toch mensen ook vaak daardoor geraakt worden. Als je echt oprecht iets van jezelf onthult, dan dat heeft ook iets heel sterks, denk ik.

[Tom Kienhuis] (44:13 - 44:31)
En als je niet afhankelijk bent van de reacties van de anderen, dan is dat ook een mooie ervaring. Zijn er dingen die nog niet genoemd zijn en waarvan je zegt, dat zou nog heel mooi zijn om in de podcast te...

[Saskia de Bruin] (44:31 - 46:10)
Nou ja, misschien waar ik nu over aan het schrijven. Het manuscript is nu klaar. Ik ben aan het schrijven naar aanleiding van de inspiratie van Anna Teruwe.

Dat is een Nijmeegse psychiater geweest uit de jaren... Nou, haar tijd was een beetje jaren zestig, zeventig. Een beetje oudbollige boekjes zijn er nog van, maar wel met mooie inzichten.

En zij schrijft eigenlijk heel erg over bevestigd worden. Dus dat we... Tegenwoordig willen we heel graag individualisme en van jezelf houden en je eigen keuzes maken en je eigen ruimte, je eigen space en alles.

Maar eigenlijk zijn we natuurlijk gewoon diertjes die heel afhankelijk zijn en behoefte hebben aan affectiviteit en verbondenheid en nabijheid, veiligheid. We kunnen niet zonder een ander. Als we als babytje alleen liggen te lang, dan gaan we dood.

En ergens is dat een beetje in de vergetelheid geraakt, heb ik soms het idee, of in ieder geval in sommige stromingen misschien. En zij schreef, en daar werkte ze ook vanuit, vanuit het idee dat die bevestiging onmisbaar is. En dus daar ben ik over gaan schrijven, over haar ideeën daarover, maar ook uit andere stromingen.

En ook in de biodanza is dat heel belangrijk, die affectieve verbinding. Dus het echt verbonden zijn, aanwezig zijn bij elkaar, elkaar echt zien, aanvoelen en je daardoor gekend en erkend voelen.

[Tom Kienhuis] (46:11 - 46:13)
Ik vond de metafoor van die kaars ook wel heel mooi.

[Saskia de Bruin] (46:13 - 48:29)
Ja, de metafoor van de kaars is van haar. Eigenlijk zegt zij, we worden allemaal geboren in de wereld, maar we hebben nog een tweede geboorte. En die ontstaat pas als iemand bij je jou ziet als iets waardevols.

En dat is niet zoiets als gewoon een complimentje geven of zeggen wat ben je goed bezig, maar dat je echt in de ogen en het hele zijn van de ander voelt, ik ben van waarde voor die ander. En dan, dat is zeg maar je tweede geboorte, dan open je je naar het leven en naar de liefde. En dan kun je dat ook weer in een ander zien.

En dat zegt zij dan met die kaars, je bent al een kaars, maar iemand moet het het lichtje aansteken en dan komt die kaars pas, wordt die pas waarvoor die bedoeld is, namelijk dat licht te kunnen geven. Dat vind ik heel mooi van haar. En als je die bevestiging niet hebt gehad, dan ga je je heel erg jezelf bevestigen.

Dat is de andere kant en dat is wat je nu ook veel ziet. Trump is daar een prachtig voorbeeld van. Dus wat je doet als je jezelf bevestigt, is anderen naar beneden halen of jezelf ophalen door te zeggen dat je heel rijk bent of allemaal bekende mensen kent of alles goed doet.

Of anderen naar beneden halen als je mensen cancelt. Dus dat is eigenlijk een bewijs of een zichtbaar geworden gebrek aan bevestiging. Want mensen die echt zo bevestigd zijn en die zo dat lichtje is aangestoken van de liefde, die doen dat soort dingen echt niet.

Dat voel je ook meteen als je zo iemand ontmoet. Want die is geraakt door de liefde en door het leven en door contacten en die kan dat ook geven. Dus daar voel je je vaak ontspannen bij, bij zo iemand.

Dus daar ben ik over aan het schrijven, maar niet op een hele technische of psychologische manier, maar meer een beetje uitleggend. Maar ook dat als je het boekje leest, dat je ook een beetje door het lezen je jezelf als lezer bevestigd voelt. Het is ook een beetje een troostend, moedgevend boekje.

Klein boekje wordt dat.

[Tom Kienhuis] (48:31 - 48:32)
En wanneer kunnen we die verwachten?

[Saskia de Bruin] (48:32 - 49:07)
Ja, ik zit er al best wel lang op te broeden en ik vind dat ook wel ingewikkeld. Het is een hele bekende psychiater geweest, dus ik verbeeld me ook niet dat ik daar een hele alomvattende theorie over kan schrijven. Maar ik schrijf het meer vanuit mijn geraaktheid.

Dus ik hoop na de zomer ofzo, dat dat wel, ik ga van de week met de uitgever praten. Dus er zit nu echt beweging in. Elk boek gaat weer zijn eigen geboorte tegemoet.

Het gaat nooit hetzelfde.

[Tom Kienhuis] (49:07 - 49:11)
Mooi. Heeft ook wel iets moois, dat het allemaal zijn eigen weg heeft.

[Saskia de Bruin] (49:12 - 49:15)
Ja, zeker. Dus ik ben benieuwd.

[Tom Kienhuis] (49:15 - 49:17)
Ja, oké.

[Saskia de Bruin] (49:19 - 49:27)
Anders nog? Nee, zou ik niet weten. Oké.

Ik voel me gehoord door jou. Ik ben heel aandachtig aanwezig, dat is heel fijn.

[Tom Kienhuis] (49:28 - 49:41)
Nou, fijn om te horen. Dankjewel. Dan ga ik jou bedanken voor dit leuke gesprek.

En dan ga ik jullie bedanken voor jullie aandacht, voor het luisteren en te kijken. Graag tot de volgende.