Grip op de Chaos #83: Orbán weg, Iran vastgelopen en Oranje wint het WK!

Rens en Pepijn vieren dat zestien jaar autocratie gewoon weggestemd kan worden. Moet je geen patiënten maar hun eigen wc-papier laten meenemen naar het ziekenhuis. Trump zet zichzelf vast met een blokkade van een blokkade van een blokkade. En Anthropic bouwde een AI die zo goed hackt dat ze het zelf niet durven uit te brengen. Maar geen zorgen: Nederland wordt wereldkampioen. Zegt een econoom.

Lees verder

Iran en het einde van Amerikaanse hegemonie. Ray Dalio waarschuwt voor een klassieke wereldoorlog. Canada's Carney stopt sponsoring van de Amerikaanse wapenindustrie. Met brandstofprotesten in Ierland, is dit Trumps Suez-moment?

Frankrijk dumpt Windows, Nederland betaalt Amerika Frankrijk stapt over op Linux voor alle ministeries en Duitsland bouwt een Bundescloud. Nederland gunt ondertussen €400 miljoen aan een Amerikaans IT-bedrijf. 

Mythos: AI die beter hackt dan elke mens Anthropic vond met een AI-model zero-days die 17 jaar onontdekt bleven, maar dit is te gevaarlijk om uit te brengen. Glasswing moet gaten dichten. 

Oekraïne en Europese defensie Zelensky suggereert voor het eerst dat de VS samenwerkt met Rusland. Spanje pleit voor een Europees leger. Thijs Reuten legt bij Boekestijn en de Wijk uit waarom dit geen goed idee is. Foreign Affairs ziet UK, FR, DUI en POL als de trekkers.

Goed klimaatnieuws De wereld bereikt de 10%-grens voor oceaanbescherming. Startup TerraSpark wil in 2027 zonne-energie vanuit de ruimte bewijzen.

Tips van de week Documentaire Konvooi (Oekraïne) en theatervoorstelling Operation Hellfire (Hague Invasion Act). Bekijk de foto's op Flickr van de Artemis-missie.

Krankzinnige voorspelling Een econoom die drie WK's op rij goed voorspelde zegt: Nederland wordt wereldkampioen. Polymarket geeft ons 3% kans.

De meeste mensen kennen Rens van BNR, of als dagvoorzitter. Maar Rens schuwt ook het TV-werk niet en heeft programma’s voor RTLZ en voor SBS (Goed Nieuws vandaag) gemaakt.

Pepijn werkt aan innovaties voor een mooiere wereld. En combineert daarbij drie disciplines: ondernemen, NGO’s en politiek. De laatste tijd vooral gericht op impact investing en het mogelijk maken van moonshot CO2-innovaties.

Transcript

Rens De Jong (00:06.495)
Van harte welkom bij aflevering 83 van Grip op de Chaos, de podcast over tech, klimaat en macht waarin we proberen om de chaotische wereld van u een beetje behapbaar te maken met mijn Rens de Jong.

Pepijn Van Dijk (00:18.414)
En met mij Pepijn van Dijk. Younapot, Rens. Younapot, goede middag in het Hongaars. Het is een grote dag geweest natuurlijk gisteren. Waarbij de Hongaarse democratie gesproken heeft. Gaan we het over hebben zo meteen? We hebben denk ik een hele mooie show. Goed je te zien. We hebben wel eens...

Rens De Jong (00:21.951)
Wat is dat?

Pepijn Van Dijk (00:40.046)
gesprekken over hoe moeilijk het is om de balans te houden tussen wat er allemaal gebeurt in de wereld en af en toe nog wat afstand te nemen en aan jezelf denken terugtrekken op je eigen kleine eilandje. En was afgelopen dongerdag in Carré bij Tim Franssen, is filosoof cabaretier.

Rens De Jong (00:55.583)
Pepijn Van Dijk (00:57.838)
Pulvinario naar Pulvinario, het prijs wint voor zijn gang. Geerde cabaret. Maakt ook piemelgrappen overigens. En hij had een hele mooie zin die me bijgebleven is. En die wil ik even met je delen. Dat is eigenlijk een dilemma. Hoeveel werkelijkheid kunnen wij aan en hoeveel onbekommerdheid kunnen wij ons permitteren? En ergens was het een beetje voor de filosofische grondslag van deze podcast wat mij betreft. We kunnen niet alles aan wat er gebeurt, maar we kunnen ons ook niet permitteren om te doen als er niks gebeurt.

Rens De Jong (01:16.799)
Dat is mooi.

Rens De Jong (01:26.559)
Nee, Het is bij ons bijna een leven volgens mij, een totale zoektocht elke keer van waar leggen we nu weer de balans, toch? Ja, ja. Maar gaan we deze uitzending doen?

Pepijn Van Dijk (01:35.502)
Exact, ik hoop dat het... Ja, Hongarije wil ik het heel graag met je bespreken. Het nieuwe woord van het jaar is blokkade in Iran. We het even over hebben. Ik heb het gevoel dat er iets heel bijzonders in Oekraïne is gebeurd, wat ik graag wil bespreken met je. Jij hebt het nieuws van het jaar op AI-gebied. En natuurlijk hebben we krankzinnige voorspellingen en hele fijne tips. Want voor mij ga jij met ons naar de maan en ik wil lekker gewoon met het voetje op aard blijven. Dus het is mooi show, denk ik.

Rens De Jong (01:54.335)
Zeker.

Rens De Jong (02:04.51)
Mooi show. Laten we beginnen met onze nieuwsrubriek. En het is pas maandag. Ja, want dit is het grootste nieuws van dit moment. Magyar in Hongarije, winterverkiezingen. En dan is het grote vraag, is dit dan een totaal andere persoon dan Orban? Want ik dacht, dat zal wel heel erg anders zijn, maar hij komt wel uit hetzelfde nest. Jij bent daar ingedoken.

Pepijn Van Dijk (02:27.822)
Ja, dat zeker waar. Laten we beginnen. Het is groot nieuws. Hij heeft Viktor Orban weg na 16 jaar. De man die begrip illiberale democratie muntte. Die informatie doorspeelt aan Rusland. Die Ukraine wegzet als vijand. Hij is weggestemd. Dat kan dus wel. Je kan dus wel autoritaire leiders gewoon wegstemmen. We hebben een keus. En misschien is dit zelfs een inspiratie van andere landen. Dan kijk ik een beetje naar Slovakije en misschien zelfs Rusland ooit. En even voordat ik dit hier wel vraagbeantwoord.

Fans was er ook heen gegaan, namens Trump.

Rens De Jong (02:59.71)
Zo'n soort Kiss of Death denk ik tegenwoordig dan toch?

Pepijn Van Dijk (03:01.486)
Ja, fantastisch. Ik hoop dat Fansfort dan een hele tour wil maken en dat die vrouw ook weer bij de verkiezingen Frankrijk Le Pen wil gaan steunen. Want dan weet je zeker dat je verlies blijkbaar. Het lijkt ook dat Orban liever Trump had willen hebben. kijk, dus Fansfort was daar. En weet ik heb even geluisterd naar wat hij heeft gezegd. Hij heeft het gehoord. Het is echt weersingwekkend. Die man zegt dus, die Europese bureaucraten die willen moedwillig Hongarijens lopen door de verkiezingen inmiddeling te doen, energie af te snijden. Ze brengen homogine toe. Die man is zo'n verdorven type.

Rens De Jong (03:05.63)
Ja, Le Pen, ja precies.

Pepijn Van Dijk (03:31.393)
die zo graag die cultuuroorlog wil voeren. enfin, verloren, eruit. En laat, zoals je zegt, laten we eerlijk zijn. Maggiare is natuurlijk geen echt geheel nieuw figuur. Hij komt voort uit de partij van Orban. Hij was pas twee jaar geleden eruit gespind. Het is ook vooral een stem tegen Orban geweest, ik. En Maggiare is ook een behoorlijk polariserend figuur. Geen heilig. Hij is de ex-man van een van de ministers van Orban. Dus hij weet heel goed...

Rens De Jong (03:58.367)
Maar hij is wel voor ons, dat zag ik in zijn overwinningsspeech, hij is voor een sterke NAVO en een sterke EU, ook omdat hij natuurlijk dat geld wil hebben wat nu nog vast zit in Europa omdat Hongarije niet democratisch genoeg is.

Pepijn Van Dijk (04:00.047)
denk ik hoe dat inner wereldje werkt.

Pepijn Van Dijk (04:12.878)
Ja, er zit 18 miljard vast bevroren omdat ze het niet voldoen aan onze regels. Een van zijn eerste prio's is wat los te maken. Wij kijken natuurlijk heel erg naar wat dat betekent voor Europa, maar hij heeft eigenlijk een campagne gevoerd die eigenlijk helemaal ging over binnenland, over de economie. moet je voorstellen, Hongarije is de prijsstijging in afgelopen vijf jaar bijna 60 procent. Dat is twee keer harder dan het Europese gemiddelde. Sinds 2020...

Rens De Jong (04:36.83)
Zo. Sinds wanneer is dat dan? Wauw. Stiep hoe zeper jij.

Pepijn Van Dijk (04:42.414)
Een van de laagste salarissen van de EU. verdienen daar 1000 euro per maand gemiddeld. De EU gemiddeld bijna 2400. De treinen rijden bijna niet meer. Er is een corruptie gaande geweest onder Orban en Zeklik. Mind you, niet alleen bouwen ze palijzen wat elke dictator doet. Maar hij importeerde ook onder andere zebra's om met zijn vrienden te gaan jagen op de Hongaarse wijde.

Zorg is een enorm thema geweest voor deze campagne. Patiënten moesten zelf een wc papier meenemen naar het ziekenhuis. Het is de economy, stupid. Toch wel weer.

Rens De Jong (05:17.886)
Ja, dus je ziet, dus wat ik zag is van, Orban heeft het heel erg gehad over ze rommelen ons een oorlog met de Oekraïne in. En is natuurlijk heel erg bezig met paleizen te bouwen en standbeelden voor zichzelf bouwen. is ongelofelijk veel werk. En de kliek om zich heen te verrijken. Ik geloof dat zijn schoonvader enorm rijk is geworden. Zijn zwageren, et cetera. En deze Magyar is gewoon langs de deuren gaan bij mensen. Wat zijn jouw problemen? Hoe gaan we dit oplossen?

Pepijn Van Dijk (05:31.438)
Exact.

Pepijn Van Dijk (05:35.598)
Ja.

Rens De Jong (05:47.614)
En is dit dan ook het playboek om dit soort idioten te verslaan?

Pepijn Van Dijk (05:51.567)
Ik denk het wel, want hij kreeg maar 5 minuten op de staats-televisie voor zo'n eigen campagne. 5 minuten! Dus alle billboards waren in handen van vrienden van Orban. Dus hij kon alleen maar de straat op. Hij hield speech-na-speech een paar per dag. En dat is echt een heel mooi playbook. Gewoon praten over de, zoals het in het Engels heette, the bread-and-butter issues van de Hongarse bevolking. Die dingen die ik net zei.

Rens De Jong (05:54.59)
FAAFE? Wauw.

Pepijn Van Dijk (06:14.318)
De opkomst is nog nooit zo hoog geweest sinds het communisme. En dat ook mind you, dat niet alleen maar zijn verdienste. Heel veel partijen in Hongarije hebben zich nu verenigd. Ik heb in mijn tijd als VVD-directeur wel te maken gehad met Momentum, een liberaal centrumpartij. Die heeft echt gezegd, wij doen niet mee, zodat onze kiezers de ruimte krijgen om op jou te stemmen. Dus er is ook een soort verenigd front gekomen, waardoor hij permanent aanwezig kon zijn als de anti-urbaan.

Ja, en het is een crushing meerderheid. Ik het is 70 % van de zetels.

Rens De Jong (06:43.966)
Want dat vraag ik me dan af, Want in Polen heb je dit natuurlijk ook gehad, he. Met de PiS-partij die hebben allerlei wetten kunnen veranderen, rechters aan kunnen stellen. Ik weet niet of ze de grond... Volgens mij hebben ze niet eens de grondwet hoeven wijzigen. Maar Obama heeft dat volgens mij wel gedaan. Kan hij dan nu wel dingen doen of is hij een sitting duck? Oké?

Pepijn Van Dijk (06:57.838)
Zeker. Met 2 derde kan je dat. En dat is dus gelukt. Hij heeft die 2 derde meerderheid, de supermajority. En dan moet hij dus wat hij nu gaat doen, is inderdaad de anticorruptie agenschap instellen. Hij moet het hele autoritaire systeem gaan ontmantelen. Hij heeft al gezegd, de president moet weg. Hoge rechtshoofd moet weg. Het constitutioneel hoofd moet vervangen worden. De medi-autoriteit. De financiële autoriteit. Mind you, dat is in Polen ook al jaren aan de gang. Dat doe je niet zomaar. Laten we wel even helder hebben dat...

Dit is een fantastische dag. We hebben bewezen dat democratie veerkrachtig is. Maar Orban is niet zomaar weg opgelost in het niets. Hij heeft een enorm netwerk. Hij is deel van die grote pan-Europese beweging van CPAC en met Trump en het Kremlin en Meloni en Wilders en FICO in Slovakije. Al die mensen zijn er nog. Dus ik vond het ook opvallend dat hij na twee uur al zei ik heb verloren. Alsof hij weet, ik kom wel terug of er nog wel een ander netwerkje voor me is ik lekker ga stoken.

Rens De Jong (07:53.022)
Ja ja.

Pepijn Van Dijk (07:56.334)
Dus nu even zien we hoe dat uitpakt. denk dat op binnenland weet Magyar meteen wat hij moet gaan doen. Dat is die economie, is de corruptie. En in buitenland, ja dit is goed nieuws voor Oekraïne. Dat is heel mooi. We weten niet precies wat hij vindt, maar die 90 miljard lening moet nou een keertje los.

Rens De Jong (08:10.014)
Ja, Herman, dat zijn we gaan lenen voor Oekraïne, omdat de steun van Amerika maar wegvalt. Oké, goed, dat is Hongarije-Magyar. Er gebeurt zoveel. Iran, moeten wij het over hebben? Onderhandelingen zijn mislukt, dus ik vroeg mij af, gaat Trump dan nu toch nog een civilisatie uitroeien? Ja.

Pepijn Van Dijk (08:16.269)
...

Pepijn Van Dijk (08:22.477)
Ja.

Pepijn Van Dijk (08:30.861)
Ja, als die zou kunnen misschien wel, maar hij kan niet zo veel meer lijken. De onderhandelingen waren twee totaal tegenovergestelde belangen. Tijdens dat clash over nucleair, over die straat van Hormoes en over de economie. Dat ging natuurlijk nooit goed komen. En ik denk dat hij toch een beetje in de penarie zit en niet meer wat hij moet doen. Van vorige week zeiden we ook wat een zwakkeling, wat een zwakte bot, wat strategisch onbenul. Maar dat lijkt wel helemaal uit te spelen nu.

Rens De Jong (08:57.79)
Ja, ik denk, de Iraanse beschaving is niet uitgegroeid, niet uitgewisd, dat gaat ook niet gebeuren. Ik denk dat hij veel minder durft. De geloofwaardigheid en betrouwbaarheid van de VS is wel uitgewisd. Volgens mij zien we nu, als je er echt naar kijkt, zie je nu het begin van het einde van Amerika als enige geloofwaardige wereldmacht.

Pepijn Van Dijk (09:11.597)
Ja.

Pepijn Van Dijk (09:19.501)
Je hoort het ook steeds vaker dat het misschien het Suezmoment is van de VS. Het Suezmoment is een term metafoor geworden voor het moment dat een wereldmacht zijn positie verliest. Het komt voort uit 1956 toen vielen Groot-Batannië en Frankrijk, ook samen met Israël overigens, Egypte aan. Want ze wilden het Suezkanaal terug. Dat is toch niet heel ver van de straat van Wormoes. Amerika was daar niet mee eens. Ze zetten ze enorm hard onder druk en vonden dat ze ze moesten terugtrekken.

Rens De Jong (09:32.03)
Leg eens uit.

Pepijn Van Dijk (09:48.174)
Dus met een staart tussen de benen verdwenen, Groot-Brittannië en Frankrijk, door een eigen bondgenoot daartoe gebracht. En voor de Suez-crisis dachten die twee landen, wij zijn nog wereldmachten, we konden ons nog enigszins een aanspraak opmaken. En na Suez wist iedereen, de tijdperk van de Europese koloniale macht is nu echt voorbij. Amerika was de baas en is de baas. En de vraag is nu, hebben we nu een omgekeerde Suez-moment weer, waarop Amerika zich gaat realiseren, shit, we're losing it.

Rens De Jong (10:18.109)
Je ziet wel hoe zwak Amerika eigenlijk is. Volgens mij gaan we terugkijken op de eerste termijn van Trump dat hij het atoomakkoord met de Iraniers verscheurt als een van de grootste zelf in je voet schiet acties van de afgelopen 50 jaar.

Pepijn Van Dijk (10:30.989)
Mmm.

Pepijn Van Dijk (10:37.101)
Ja.

Want even voor ons begrip, want toen hadden ze eigenlijk uitonderhandeld wat ze nu weer willen. Precies, geen nucleaire programma's doorzetten, et cetera. En de straat voor Hormuz was niet eens in Iraanse handen.

Rens De Jong (10:49.789)
Daar waren ze mee akkoord, daar waren ze ook aan haar aan het handelen. hadden de strengste controle maatregelen in Iran ook. Dus de IAEA zegt ook, ze hielden zich best wel eraan. Toen heeft Trump het verscheurd.

Pepijn Van Dijk (10:57.133)
Ja.

Pepijn Van Dijk (11:04.557)
Ja, ideologisch gebrut van hem.

Rens De Jong (11:07.485)
Ja, want hij wilde niet iets wat Obama heeft gedaan. Ze hadden daar 2,5 jaar over onderhandeld. Ja, dan kun je dus niet verwachten dat Fans dit in een weekend gaan doen. Maar de inzet van Iran is nu veel hoger dan voor de hele crisis. Want de Iraners zeiden, nee, we willen gewoon ons eigen atoopprogramma houden.

Ik weet niet of je het gezien hebt, de eisen van Iran voor de onderhandelingen dit weekend waren we houden ons eigen atoomprogramma, we willen tol heffen in de straat van Hormuz, je mag ons nooit meer aanvallen en het zetensia, die voelde zich enorm gesterkt.

Pepijn Van Dijk (11:37.326)
Al met dingen die ze niet hadden. Ongelofelijk hè. Er wordt hier fout op fout gestapeld en het lijkt ook allemaal zo onvoorbereid en ondoordacht. Hoe ga je dit doen? Een blokkade op een blokkade op een blokkade? Je partners lopen weg, de prijzen van olie gaan weer omhoog. En hoe ga je dit afdwingen? Ga je Chinese schepen enteren die toch langs willen? Dit is bijna een recept voor oorlog.

Rens De Jong (12:03.005)
Nou en het is dus een begin van het einde van Amerika als enige wereldmacht. Natuurlijk zullen ze machtig blijven, dat gaat niet zomaar weg. volgens mij, heb je Mark Carney gezien, de premier van Canada? Die zei van oké, de tijden dat wij 70 % van de dollar naar Amerikaanse wapenindustrie sturen is over. Heb jij het publiek zien juichen?

Pepijn Van Dijk (12:19.757)
Canada.

Pepijn Van Dijk (12:29.645)
Ja, echt uit een dak gingen ze. Ja, dit gaat heel snel. Ik las Ray Dalio, is een investeerder die vooral nu na maakt als geostrateg, zou ik maar zeggen. Die heeft honderden jaren crisis en oorlogen besudeerd en die zegt eigenlijk, als je het grotere plaatje, kijk even uitzoomen wat er nu aan de gang is, is eigenlijk we focussen te veel op de wagen van de dag. Jeroen Hormoes, dingen die wij nu ook doen, maar je mist het grotere plaatje en dat is...

Rens De Jong (12:33.501)
Ja, ja.

Pepijn Van Dijk (12:57.005)
We zijn in een klassieke wereldoorlog beland. Er is niet één conflict, maar alles is met elkaar verbonden. Dus Rusland, Oekraïne, Israël, Gaza, VS, Iran, economische oorlog, technologische oorlog. Iedereen is erbij betrokken. En eigenlijk twee kampen ziet hij. China, Rusland, Iran, Noord-Korea. Versus VS, Europa, Israel en Japan. Waarbij ik ga zeggen, ik weet niet zo zeker waar de VS nu staan. En het lijkt er dus op, zegt ook China en Rusland, aan het winnen zijn economisch gezien. Want de VS is helemaal overstretched. Doen we 800 militaire basisen in 80 landen.

Rens De Jong (13:16.829)
Ja, dat vragen we ook af.

Rens De Jong (13:21.021)
Ja,

Pepijn Van Dijk (13:26.893)
Maar ze zijn ook niet sterk genoeg om die pijn te verdragen die nodig is. Zoals de Russen dat kunnen. Of, zoals we nu leren, Iraniers. Die kunnen het veel langer volhouden, want ze hebben een soort strijd, een soort cultuurstrijd van zichzelf opgewekt. Dus het zou best kunnen dat een van de conflicten van nu een groot conflict gaat worden. Dat is geen fijne boodschap, maar het is cycli van de geschiedenis. Als je je uitzondert, wel zien dat het allemaal met elkaar verbonden

Rens De Jong (13:52.126)
Ja, en in Iran heeft natuurlijk gewoon, is er eigenlijk achtergekomen dat ze veel sterker wapen hebben dan in hun atoopprogramma en dat is namelijk de straat van Hamoes afknijpen met een paar, het dreigen van drones, hè. Het is niet zo dat ze al 26 schepen naar het bodem van de straat hebben gebombardeerd, maar ze zeggen we kunnen het en de Amerikanen kunnen dat niet gaan tegenhouden, wat Trump ook zegt. Dus, ja.

Pepijn Van Dijk (14:15.405)
Hij kletst maar uit zijn nek. Weet je trouwens waarom hij er een dag op een gegeven wacht heeft om te reageren? Een fans heeft op zondagavond aangekondigd dat het mislukt En Trump heeft pas maandag een reactie gegeven wat voor zijn doen heel laat is. Hij zat bij een worstelwedstrijd in Miami. Het is toch fantastisch. Doe even je prio's op orde hebben.

Rens De Jong (14:30.045)
Ja, dat heb ik gezien ja. De decadentie is top hé.

Pepijn Van Dijk (14:37.197)
Ja precies, het is het einde van het Romeinse Rijk. Maar even over jij, zei, die chokepunten van Iran, is echt, dat hebben ze ontdekt en dat gaan ze bewaren, want volgens mij is er nog een chokepunt, daar hadden we het ook over, dat is de Bab el Mandet, de Porter Tran, dat is de punt bij Jemen, andere kant van van Saoedi-Arabië. Die kunnen ze ook nog even gaan afsluiten als Trump op een of manier wel die oorlogsschepen in. Ja, exact.

Rens De Jong (14:59.389)
Ja dat zijn de hoeties. Je had het over het grote plaatje, dat is nog een podcast van mij bij BNR. En daar hebben we vandaag toevallig een uitzending opgenomen. Die zenden we morgen uit. Dat gaat over die choke points. En wat ik begreep was dat die straat niet zo heel veel wordt gebruikt behalve door de Chinezen. Want iedereen vaart eigenlijk al om omdat die schepen onverzekerbaar zijn. Omdat we niet precies weten wat die hoeties aan het doen zijn. Maar het is natuurlijk wel interessant.

Pepijn Van Dijk (15:06.029)
Ja.

Rens De Jong (15:29.277)
pijpleiding van Saoedi-Arabi, van de ene kant naar de andere kant, die komt in de Rode Zee uit. Als je dus niet kunt wegvaren als niet-Chinees, dan heb je nog steeds dat probleem. Dan kan die olie wel naar Europa toe, maar niet naar Zuidoost-Azië.

Pepijn Van Dijk (15:34.765)
Ja.

Pepijn Van Dijk (15:38.669)
Ja, ja, ja.

Pepijn Van Dijk (15:43.886)
Even voor mensen die geen kaart voor hun neus hebben als ze luisteren naar auto. Je hebt Zoude-Arabië, dat is Schierailand. Links ligt de Rode Zee, rechts ligt de straat van Hormoes en daar moet je dus onderlangs of met pijpleiding overheen. als er alleen Chinezen er zijn, is dat ook een manier voor de Iranians om de Chinezen bij deze oorlog te krijgen. Maar oké, misschien ben ik nu te veel Redelio aan het doen.

Rens De Jong (15:54.389)
Ja, Bab El Mandet, die moet je in de gaten houden.

Rens De Jong (16:05.5)
Ondertussen, ik denk wel dat wij hier ook wel ingezogen gaan worden. Als Europa. Wij willen het niet, we zeggen het is niet onze oorlog. ik denk dat we niet anders kunnen. We hebben natuurlijk ooit wel bedacht, Hugo de Groot heeft ooit bedacht de Mara Librum. De zee is vrij. In principe is de zee vrij.

Pepijn Van Dijk (16:17.837)
Wij zijn de... Oké?

Pepijn Van Dijk (16:30.605)
Mmm. Mmm.

Rens De Jong (16:33.756)
En als Iran dit blijft blokkeren en we krijgen kerosine tekorten, weet ik veel, voor vliegtuigen, diesel, etc. Dan denk ik op een gegeven moment dat toch Europa gaat zeggen, ja, we moeten onze economische belangen verdedigen. Als er maar niet geschoten wordt in Iran, dan willen we wel iets gaan doen. Dus dat verwacht ik wel.

Pepijn Van Dijk (16:50.637)
De vraag is hoe, want in Librem geldt alleen in tijden dat het kapitalisme gestoeld is op onderhandelingen en samenwerken. En die tijd lijkt een beetje achter ons.

Rens De Jong (16:56.188)
Ja. Oké. Maar trouwens maar één vraag nog. Hoe graag wil Melania van Trump scheiden?

Pepijn Van Dijk (17:01.005)
Ja?

Ik kan me geen enkele reden bedenken om bij hem te blijven. Hoezo? Hoezo? je bedoelt het verhaal over dat ze echt niks met appstuin te maken heeft.

Rens De Jong (17:08.572)
Ik heb er met verbazing naar zitten. Heb je het gezien of niet? Persconferentie?

Rens De Jong (17:16.988)
Ongelofd. je bombardeert een land helemaal tot gort om eindelijk van die Epstein files af te zijn. Niemand lult er meer over Epstein. Komt je vrouw in een ongecodineerd persconferentie waar je niks van af weet en gaat zeggen, by the way, ik had niks met Epstein te maken. Holy shit. Het amateurisme is echt beyond belief.

Pepijn Van Dijk (17:22.861)
Ja.

Pepijn Van Dijk (17:38.125)
Hij wist het echt niet, dat zou een reden zijn voor echt scheiding van zijn kant. Wat flink je maar nou. Ik gun ze een lang en pijnlijk huwelijk.

Rens De Jong (17:43.324)
Maar goed, oké.

Ja, ja, ja, ja, precies. Oké, tot zover denk ik even het gerapolitieke nieuws. Nou, ik heb nog wel andere nieuws dat daarover gaat. Even weer uitzoomen. Wij realiseren ons langzamerhand dat we echt autonomer moeten worden. kunnen nooit helemaal autonom worden als Europa. Wij in Nederland hebben daar dan de neiging van om dat wel met de mond te beleiden, maar qua beleid daar eigenlijk geen reet mee te doen. Frankrijk daarentegen, moeten we ook een gezien overzet gaan doen, maar toch, Frankrijk dumpt Windows.

Pepijn Van Dijk (17:56.845)
Ja.

Pepijn Van Dijk (18:19.021)
Boom. Uit het raam met Windows. Sorry.

Rens De Jong (18:19.036)
is uit het raam met Windows. Ze stappen over op Linux, voor de mensen die dat niet weten is een soort open source-achtige Windows, ziet er bijna hetzelfde uit. Maar daar kan iedereen aan meewerken, het is eigenlijk van niemand, dat kun je gewoon gebruiken. En dit staat allemaal in de digitale autonomiestrategie. Voor de herfst moet iedere ministerie in Frankrijk een plan klaar hebben om de desktopsystemen

samenwerkings tools, de antivirus software allemaal te gaan vervangen. En dit komt van de afdeling die alle digitalisering van alle ministeries over ziet. Dus het is niet een soort van ideeën, luchtballonnetje, nee dit is gericht beleid, staat gewoon openbaar op de website. Wij moeten weg van Windows. En dat vind ik dus wel heel interessant.

Pepijn Van Dijk (19:05.965)
Super. Ja, ze hebben dus iemand die dat coördineert, dat is al heel wat. Ik weet niet of de minister is of een agentschap, weet ik eigenlijk niet, maar ik hoor jou zeggen dat er dus een coördinatie is. En weet je dan wanneer het gedaan moet zijn? Is dat ook snel daarna, neem ik aan? Of is dat een heel lang traject?

Rens De Jong (19:18.396)
Dat heb ik dus, volgens mij, ze moeten een plan klaar hebben. Ik las in het Financieel Dagblad, was ook een Duitse deelstaat die over is gestapt naar allerlei open source-achtige dingen. En daar zeiden ze wel, dat is best lastig. Vooral de mensen die wat ouder zijn en zeggen, ja, maar ik heb het zo gedaan, ik wil niet iets nieuws leren. Dus neem daar mensen in mee. Dat was de les uit Duitsland. Ja.

Pepijn Van Dijk (19:26.381)
Jaja, klopt.

Pepijn Van Dijk (19:36.909)
Ja, natuurlijk. Een roze strippenkaart. En kan Linux voor heel Europa gelden? Ja toch? Ja. Er is geen niks...

Rens De Jong (19:44.093)
Ja natuurlijk, je kunt het ook installeren, het is prima systeem. Het is alleen net iets onhandiger omdat het een open source is, dus je moet even een paar stappen zetten. En het punt is natuurlijk, sommige programma's werken er niet op. Die werken alleen op Windows of alleen op Mac. Dus daar krijg je een probleem in. Maar wel interessant vond ik, dus de Fransen zeggen, oké we gaan overstappen. Wat schetst mijn verbazing dan? De NS, Staatseigendom, heeft dit jaar nog in februari een deal voor

Pepijn Van Dijk (19:57.678)
Nee. Ja, stiep bij je.

Pepijn Van Dijk (20:10.605)
Hmm.

Rens De Jong (20:13.276)
ongeveer 400 miljoen aan een Amerikaans bedrijf uitgegeven voor hosting, cloud infrastructuur en securitydiensten. Februari was nog dit jaar. Daar was het niet opeens, ja we willen autonoma worden. En waar ligt dat aan? Ja, was een betere prijs. Screw you, hier moeten we dus wel een beetje ballen gaan tonen.

Pepijn Van Dijk (20:25.421)
Dat was niet zo heel lang geleden.

Pepijn Van Dijk (20:32.045)
Ja, Wouter Kolmees. En het is vast met een heel lange looptijd. kunnen we niet vanaf. lekker. Ja, nou top. Lekker. En dan moeten we maar zien wat we daarnaar... of we treinen nog rijden, dus.

Rens De Jong (20:38.268)
12 tot 6 tot 12 jaar. Ja. Ja. Ja.

Rens De Jong (20:46.908)
Dat is denk ik ook omdat wij nog steeds als Nederlanders, denk ik anders dan de Fransen, nog steeds geloven in die geglobaliseerde wereld, omdat wij daar ook ongelofelijk van profiteren. Dus ik denk dat wij met elkaar nog een beetje zo een soort half slaap zitten en denk ik ja maar straks komt het wel weer goed. Straks als Trump weg is dan komt het wel weer goed. En dat is natuurlijk niet zo. Dit is een olietanker die aan het draaien is, dat draai je niet zomaar meer terug.

Pepijn Van Dijk (20:59.053)
Absoluut.

Pepijn Van Dijk (21:13.901)
Nee, zoals ik Joris Luyneck wat opeer hoort zeggen, dat wij gewoon een kinderboerderij zijn, waar we allemaal hopen dat het allemaal weer goed komt en de lammetjes blijven aaien. En niet echt de urgentie begrijpen wat er gebeurt. We gaan een brief schrijven, Enes.

Dan wil ik ook nog één ding hebben, wat het mij dit kon dacht ook aan. Voor mij is er iets heel bijzonders gebeurd in Oekraïne. Zelensky is natuurlijk al jarenlang bezig met die diplomatieke front om te zorgen dat Amerika erbij blijft, die probeert alle kanten bij te houden, die is strategisch bezig, maar vooral ook aan die defensief bezig, en zorgen dat hij zijn wapens krijgt en dat hij het moraal hoog krijgt. Maar hij heeft dit weekend iets heel bijzonders gedaan. een aantal tweets heeft hij eigenlijk drie dingen gezegd die volgens de kenners, maar ook volgens mij, toch echt wel anders zijn dan tot nu toe.

Rens De Jong (21:33.276)
Hm?

Pepijn Van Dijk (21:57.614)
1. Volgens mij is het echt zo dat de VS met Rusland samenwerken. Dat is super linkessoep om het wel hard op te zeggen. Maar je ziet het gewoon in het Donbas. Ze nemen één op één het plan over van de Russen voor zogenaamde vrede in de Donbas. Ze hebben de sancties weggehaald. Jongens, is gewoon aan de gang. En dat heb ik nooit zo eerder hard gezegd. We altijd beetje van middle of the road. 2. EU, jullie staan er dus geheel alleen voor. Maar dat kunnen jullie niet. Want jullie zijn daar...

Rens De Jong (22:02.715)
Mmm.

Pepijn Van Dijk (22:25.773)
te zwak het voor en te missen de urgentie, het geld, etc. En misschien wel zelf de bereidheid. Dus er moet een nieuwe samenmerking komen. dat vond hij interessant. Hij zegt dat moet zijn. Europa, het huidige Europa, met vier landen erbij, gaan de kernvormen van dit nieuwe verband. De West-Voorheenig Koninkrijk, Noorwegen, Turkije en Oekraïne.

Rens De Jong (22:46.139)
wow. Als een soort Europese navel.

Pepijn Van Dijk (22:50.029)
Zoiets, een soort nieuw militair verbond waarbij je begrijpt, moeten betere samenwerkingen gaan maken. Op basis van een echt realistisch assessment van wat er nu aan de gang is. Niet zoals we net zeiden bij de NS, gaan we nog wel even door. Jongens, er moet echt de wending ingezet worden. En hij zegt het ook op basis van een enigszins vertrouwen. Want dat lenteoffensieve, weet je nog, dat de Russen gestart zijn op 21 maart. Dat heeft nu opgeleverd nettoverlies van grondgebied van de Russen.

Dus er is ook een kans, ik word daar echt optimistisch van, kans om nu ook door te stoten. Maar dan moeten we ook dit soort samenwerkingen durven aan gaan.

En dat is andere taal van Zelensky, en daarmee stekt hij zijn nek uit en daarmee moeten we hem steunen.

Rens De Jong (23:33.564)
Nou, dat vind ik hoopvol eigenlijk. Het is ook een beetje walk eert het schip en in barretijden leer je me bidden. Ja, mag ik nog één tip geven over dit? Je moet sowieso, vind ik Boekenstein in de wijk...

Pepijn Van Dijk (23:37.261)
Ja.

Pepijn Van Dijk (23:43.309)
Ja, of in barre tijden maak je jezelf een beetje moeilijker. Dan gebruik je Linux.

Rens De Jong (23:54.876)
Dat blijkt ook uit de Luistercijfers, een van de beste podcasts van Nederland. Deze keer, en jij kent hem ook volgens mij persoonlijk, we kwamen een keer bij de voetbal tegen, Thijs Reuten, Europarlementair voor PVDA en buitenlandwoordvoerder, had een steen goed verhaal over wat wij moeten doen tegen Trump. Het daddy diplomatie werkt niet meer en wij moeten leren nee zeggen tegen Trump.

Pepijn Van Dijk (24:03.661)
Ja, zeker.

Pepijn Van Dijk (24:13.165)
Ja.

Rens De Jong (24:21.403)
En dat gaat zo ver als, oké, we willen niet scheiden, maar zo ziet een scheiding eruit. Dan gaan je bases eraan, dan gaan je nucleaire kernkoppel gaan weg. Wij willen het niet hoor, maar dit is dat dat er gaat gebeuren. Gewoon uittekenen dat de machtsbasis van Amerika weg gaat. Want dat is de enige manier om hem weer aan tafel te krijgen. Want alleen maar vrijelijk mogen schieten en dat wij elke keer zeggen, Daddy, ja kom nog een keertje terug. Daar moeten we mee om houden. Dat is een beetje mijn samenvatting.

Pepijn Van Dijk (24:47.629)
Dus Thijs zegt inderdaad helder te zijn, maar zegt hij ook van hoeveel mogelijk ik erbij houden, want het blijft toch, als je die scheidinganalogie neemt, de vader van je kinderen zou maar zeggen. De VS.

Rens De Jong (24:53.019)
Ja, uiteindelijk, ja. Nee, dus we moeten hem er wel bij houden, maar je moet hem wel een soorten met van... Je moet ook heel erg op eigen benen staan. Dus dit blijft de verhalen van je kinderen, maar scheiden, dat zou zomaar een van de opties kunnen worden. Maar zo doormodderen gaat niet meer. Want we willen het voor onze kinderen ook nog veilig houden. Dus check de uitzending van Boeksteen de Wijk met Thijs Reuten. Echt een aanrader om te luisteren.

Pepijn Van Dijk (25:10.925)
Ja.

Pepijn Van Dijk (25:21.261)
Heet hij al Pro of heeft hij PvnA?

Rens De Jong (25:23.771)
Nee, hij heet nog PvdA. Want volgens mij moet een fractie er zelf over gaan hoe ze heten. Dat kan niet een marketeer bedenken, geloof ik.

Pepijn Van Dijk (25:25.357)
Ja hij mag natuurlijk nog, hij is toch niet gechefuseerd? Ja, ja. Nee, fair point. En regels in de democratie, verdomme. Mag ik dan een wat mooie...

Rens De Jong (25:34.779)
Precies. Jij had nog mooie nieuws, begreep ik.

Pepijn Van Dijk (25:36.942)
Ja, ik heb mooie nieuws. Ik tek klimaat en macht. Ik wil even wat mooie klimaatnieuws doen. Even sneltreinvaart met dingen waar ik ook hoopvol van word. Ik heb het vaker over oceane en hoe ongelooflijk onderschat de potentie en de schade is die we daar aan toebrengen. We hebben eindelijk het 10 % grens bereikt van oceaanbescherming. Dat betekent 5 miljoen kilometer is de afgelopen twee jaar bijgekomen. Dat is gebied groter dan de EU. Die houden we nu in de gaten.

Die kunnen we niet meer kapot maken met lelijke visserijen, cetera. Supergoed nieuws. VS, er komt ook goed nieuws vandaan. Hernieuwbare energie. Namelijk, is aardgas gepasseerd. Voor het eerst meer dan een derde van Amerikaanse elektriciteit uit hernieuwbare bronnen. Meer dan aardgas. Dus dat is ook, denk ik, ondanks dat Trump het allemaal niet wil, gaan ze daar gewoon door om wat er gewoon een goede business case is.

Rens De Jong (26:07.643)
Oké.

Rens De Jong (26:28.827)
Ik zag een plaatje, of heb ik dat vorige week al verteld? zag een stripje van die stickman, je al? En twee Amerikanen staan daar zo en dan zegt de ene Amerikaan tegen de andere, ja, ik ben heel erg tegen het milieu. Ik zou het liefst de hele dag olie verbranden en het milieu vervaren, maar het is zo duur. Dus ja, ik heb maar zonnepanelen genomen.

Pepijn Van Dijk (26:36.109)
Ja.

Pepijn Van Dijk (26:47.565)
Ook goed voor Amerikanen bij de World Car Awards zijn alle prijzen gewonnen door elektrische auto's. Van stedelijk tot luxe tot prestatie tot design. Dus dat is nu de nieuwe nieuwe baatstaf voor kwaliteit en efficiëntie. Altijd goed, maakt duurzaam sexy. Dan eentje waar ik niet zeker weet of het goed nieuws is of niet, maar wel fascinerend. Er komt een start-up aan, Terra Spark.

Rens De Jong (26:58.011)
oké.

Pepijn Van Dijk (27:16.557)
die willen zonne-energie uit de ruimte halen en willen volgend jaar gaan bewijzen dat het kan. dan zegt hij dat we geen vogels en vliegtuigen roosteren, want met de radiogolven die ze terugsturen naar aarde, dat zijn satellieten die op zonnepanelen gemonteerd zijn, gaan wij een heel groot deel van de moeilijk bereikbare plekken op aarde voorzien van stroom, van energie. En dat voordeel van de ruimte is, er is geen nacht, er is geen bewolking en er zijn eigenlijk geen salderingsregelingen.

Rens De Jong (27:38.267)
ja.

Pepijn Van Dijk (27:46.189)
Dus het vraag is natuurlijk wel.

Rens De Jong (27:46.235)
Ik vraag me wel af ben je dan niet extra energie in de broeikas aan het brengen? Dus je haalt energie van buiten het systeem, van buiten de dampkring, dat breng je dan hierin. Wat anders misschien eigenlijk niet in dit systeem zou zijn gekozen.

Pepijn Van Dijk (27:56.013)
Ja.

Pepijn Van Dijk (27:59.566)
Ja.

Ik vind het een steen goede vraag. Dat stond niet in dit artikel. Hartop denkend. Wij zijn natuurlijk al één groot experiment aan het draaien sinds de 18de eeuw met ons systeem. Door broeikasgassen erin te houden die het eigenlijk uit moeten door dat niet de atmosfeer te laten verlaten. Maar jouw punt is wel valide. Er komt dus nog meer bij. Ik las ook wel in het artikel, op de vraag van ga je dan geen vogels roosteren terwijl je dat net terugstuurt.

Rens De Jong (28:16.474)
Ja precies.

Pepijn Van Dijk (28:32.429)
Nee, het voelt een beetje alsof je in de late avond zon gaat staan. Dus prettig, niet die beam die radio golf. Dus het heet Space-based Solar Power, SBSP. Komt vast nog vaker aan de orde in deze podcast. Afsluit mijn persoonlijke favoriet. Er zijn Europese bisons in de Roemeense bergen uitgezet en die hebben bewezen dat als je ze later rennen, dat ze de aarde zo veranderen dat het ecosysteem, de planten, de biomassa...

Rens De Jong (28:35.514)
ja, die beam zeg maar. heerlijk, lekker warm.

Rens De Jong (28:48.506)
Look.

Pepijn Van Dijk (29:02.221)
Voor toenemen 30 procent. En dat is een echte mooie natuuroplossing. Exact. Ja, dus we brengen die grote beesten terug. Dat nog een keer mooi ook. En de diversiteit en de planten komen helemaal terug. En Roemenië wordt dus lustoord.

Rens De Jong (29:04.154)
Wauw, oké. Door die hoefjes spitten ze het eigenlijk om, zeg maar, en dan... wat goed. En een beetje mes erop.

Rens De Jong (29:19.226)
Heerlijk. Nou, klinkt helemaal goed. Nou, fijn om een rijtje goed nieuws te hebben. We hebben straks natuurlijk een wat uitgebreide onderwerp. wil ik het hebben over wat mij betreft het grootste AI-nieuws van de afgelopen twee jaar. Dus laten we daar straks eerst op inzoomen. Maar eerst even de tips. Wat heb jij qua tips?

Pepijn Van Dijk (29:35.373)
Ja.

Pepijn Van Dijk (29:40.334)
Ik heb een tip die heet Convoy, documentaire van twee mannen, eigenlijk. Jaap Scholten en Tommy Wieringa, schrijvers die al tijd geleden een stichting hebben opgezet die heet Protect Ukraine. Die hebben daar een tweedelige serie van gemaakt met, ik meen, Human, dus NPO. Human. En daarin zie je wat ze eigenlijk doen. Die stichting heeft één doel, zo snel mogelijk, toen de oorlog startte zijn ze begonnen met het brengen van spullen.

naar de frontlinie. Vanuit het idee, de overheid daar kan heel veel regelen, maar vaak is toch zo dat er heel veel dingen niet zijn. Bijvoorbeeld de juiste verbindmiddelen of EMDR-therapie toolkit's. Maar ook geld gaat het soms om, het gaat om kogelvesten. En ik ben natuurlijk erg betrokken bij dit lot hiervan en wat daar gebeurt, maar het is ook zo mooi om te zien dat er dus gewoon een paar mannen met heel veel vrijwilligers achter ze aan dit regelen.

Die hebben al heel veel konvooi, daarom heeft die documentaire zo erheen gebracht. zijn gewoon tien busjes. En ze laten er negen achterin rijden met één terug. hebt er meteen busjes voor aan het front. En al die Oekraïners, die houden ook af hun hand vast. En zeggen ook wat fijn dat jullie hier zijn. Dat jullie helemaal uit jullie luxueuze leventje hierheen komen om ons te ondersteunen. Dat means the world to us. dat... Van jou en mij. Ik doneer ook aan. Dat moet je zeker doen. Als je dat niet gedaan hebt, graag nu meteen gaan doen. Het is een Ambi, dus dat is nog lekker aftrekbaar.

Rens De Jong (30:56.538)
En hoe krijgen deze mensen geld? Oké. Ja.

Rens De Jong (31:05.146)
Hoe heet die stichting dan? Weet jij dat tegen je hoofd of niet? Ja.

Pepijn Van Dijk (31:07.661)
ProtectUkraine.nl Er zijn er meerdere van, maar dit is een eentje die veel nieuws is geweest. Maar die documentaire geeft ook goed aan hoe op klein niveau je ongelooflijk veel kan betekenen. Je kan erover lullen, maar je kan ook dingen gaan doen.

Rens De Jong (31:18.01)
Ja, mooi, Goed, op de NPO kunnen we vinden. Ik heb één tip, eigenlijk heb ik er twee, sorry ik ga een beetje smokkelen. Deze ben ik dit weekend gaan kijken van het Nationaal Theater Operation Hellfire. Nou, is heel hilarisch en heel serieus. Je moet je voorstellen, Pepijn.

Pepijn Van Dijk (31:28.429)
hoe meegij het bent.

Pepijn Van Dijk (31:34.541)
Mmm.

Rens De Jong (31:40.187)
Wij hebben zoiets als het internationale strafhof, dat weet je. Dat hebben we al een jaar of 25, waarin we oorlogsmisdadigers proberen te berechten. Dit is een virtuele idee. Wat nou als je bij het internationale strafhof Barack Obama oppakt?

Want we vinden hem altijd de president van vrede, maar hij heeft natuurlijk ook onder andere met de bombardementen in Jemen ook wel aantal dingen gedaan waarvan je denkt ja jongens dat past niet helemaal bij een Nobel prijs van de vrede. En hij is de uitvinder van drones en daar gaat het stuk ook over waar iemand in Alabama zit in een zeecontainer en dan dood en verderf aan het plegen is.

Pepijn Van Dijk (32:14.317)
En de drone-koning natuurlijk.

Pepijn Van Dijk (32:19.437)
Ja. Oké.

Pepijn Van Dijk (32:27.405)
Ja.

Rens De Jong (32:27.578)
En daar zijn heel veel mensen bij omgekomen en je kunt je voorstellen, die man moet opgepakt worden. Het gaat niet zozeer over of dat nou terecht is of niet, maar stel je voor je pakt Obama op. Hij is toevallig voor een bezoek in Nederland en je overmeestert hem gewoon en je zet hem in de gevangenis. Ja, wat gebeurt er dan eigenlijk? Dat is heel interessant. Ik heb het uitgezocht. Dat gaat over, dat hebben ze zo genoemd, de The Hague Invasion Act.

Pepijn Van Dijk (32:54.413)
Ja, die weet ik nog. Ja. Dat heeft Bush gedaan, toch?

Rens De Jong (32:55.546)
Er is dus ooit... Ja, volgens mij is... Want Amerika heeft het strafhof nooit erkend en heeft gezegd... Ja, mocht er ooit een Amerikaanse militair of wat dan ook daar te zitten... Dan nemen wij nu alvast de wet aan dat wij het onszelf permitteren... om Den Haag binnen te vallen. Nou, en dit stuk gaat over... Oké, stel je voor, het OM van, laten we zeggen, de procureur... van het internationale strafhof denkt... Ik ga Obama oppakken.

Pepijn Van Dijk (33:03.949)
Ja.

Pepijn Van Dijk (33:13.837)
Ja, ja.

Rens De Jong (33:25.114)
Wat gaat Amerika dan doen? En dan sta je daar dus virtueel in de theater op het strand, terwijl de Gerald Ford daar het vliegtekschip voor de kust van Scheveningen ligt. En wat gaat er dan precies gebeuren? Het is heel interessante voorstelling, want het is een heel serieus thema. Het eerste stuk gaat een beetje traag, omdat het ook wel serieus is. En daarna mondt het eigenlijk uit in een soort satirische klucht.

Pepijn Van Dijk (33:26.957)
Mmm.

Pepijn Van Dijk (33:34.029)
***

vet.

Rens De Jong (33:52.154)
met totale idioten uitvergrotingen die wel waar zijn. bij ons mag ook... Weet je al, dan hebben we het over een bedreiging van Nederland. We hebben dus de dreiging uit het Westen, namelijk het vliegdekschip. En wie mag erover meepraten? Joep Wenemars. Ja, want ja, die zit hier ook aan tafel. Dus... Die denkt, ja maar jongens, we gaan straks doden vallen. Joep, wat vind jij ervan? Nou, ja, goed, dat gaat maar door. En het is een soort... Ja, er staat...

Pepijn Van Dijk (34:11.309)
Hahaha!

Rens De Jong (34:21.881)
Bordjes aan het begin van de voorstelling. zijn hier stroboscopische beelden. Dus als je er niet tegen kan, let even op. Het is echt wel heel erg leuk om te zien. Hij draait of hij speelt van Middelburg tot Tilburg en van Wageningen tot Rotterdam de komende maanden. Maar ik zou hem echt zeker even gaan kijken. Operation Hellfire.

Pepijn Van Dijk (34:40.173)
Ik kan zeker niet zeggen wat Amerikanen doen. Dat is teveel van de kloer. Ja jammer. Klinkt geweldig. het in Syrië was, had ik hem gisteren al gekeken. Maar nu, ik ga hem opzoeken. Thanks.

Rens De Jong (34:43.289)
Nee, dat zou de clue echt weggeven.

Rens De Jong (34:49.977)
Ja, er zit ook een scène in waar een hilarische minister van Defensie zegt, oké, maar hoeveel peterdraketten hebben wij dan? Ja, vier. oké. En hoeveel drones? Ja, echt helemaal niks, je wel. Dus we stellen ook niets voor. Maar je denkt wel, Groen Amsterdammers schreef, ja, het is spannend en noodzakelijk theater en soms helaas de bittere naastmaak dat satire bij thuiskomst is ingehaald door de vrede werkelijkheid. Want dat is natuurlijk echt wel waar. Ja, nou.

Pepijn Van Dijk (35:03.117)
Haha.

Pepijn Van Dijk (35:15.533)
Ja, clown circus Trump is natuurlijk altijd weer nog erger dan de werkelijkheid, dan het toneel.

Rens De Jong (35:19.769)
There you go. En het laatste als tip, ik heb het helemaal gemist door de oorlog in Iran, maar de Artemis missie is terug op aarde. er werd mij geraakt door iemand die daar een YouTube filmpje over maakte, een YouTuber, Hank Green, podcaster, en die zegt, wij zien onze aarde eigenlijk bijna nooit als een knikker in het universum.

Pepijn Van Dijk (35:29.837)
Ja.

Pepijn Van Dijk (35:46.861)
Mmm.

Rens De Jong (35:47.258)
Zelfs op het ISS, het International Space Station, dat is maar 400 kilometer van de aarde. Dus je ziet eigenlijk, als je door het raampje kijkt, alleen maar aarde. Nu zijn we duizend keer verder weg gegaan van de aarde dan het ISS. Dus echt heel ver weg. Dus wat zie je dan opeens? Foto's van de aarde, mooie knikker, die blauwe knikker, in een zee van zwart en niks.

Pepijn Van Dijk (35:55.405)
Ja.

Pepijn Van Dijk (36:10.221)
Het overview effect.

Rens De Jong (36:12.089)
Het overview effect. nu hebben we dat. We zijn echt heel lang niet 400.000 kilometer weg van de aarde geweest. En nu hebben we dat weer. De foto's, je kunt ze op de NASA website kijken, maar er zijn er niet zo heel veel, vind ik. Er is ook op Flickr, is zo'n foto website, staat er veel meer. En daar kun je dus echt zien hoe dat eruit ziet met ook een soort eclipse. Prachtig voor op je achtergrond van je computer.

Pepijn Van Dijk (36:39.437)
Hier ben gewoon plat.

Rens De Jong (36:41.881)
Waar je dus de maan ziet en dan zie je de zon erachter en dan zie je dus een maan-eclipse ofzo. Hoe zeg je dat nou? Oké, precies een maansverduistering, zonsverduistering, maar dan wel heel dicht bij de maan. Prachtig om te zien. En je ziet gewoon dat hele kleine bolletje. Daar leven wij met z'n allen op. Daar maken wij ruzie over de straat van homoes. Daar maken wij ruzie over olie en et cetera. Maar het is maar zo'n heel klein stipje in een vijandige universum. kijk dat allemaal even terug.

Pepijn Van Dijk (36:59.885)
Ja, precies.

Pepijn Van Dijk (37:07.661)
Prachtig. En de wc ging kapot begreep ik. Maar daar is een ander van. Het begin van de reis ging de wc kapot waardoor ze een probleem hadden.

Rens De Jong (37:10.745)
Dat heb ik begrepen ja.

Ja. Ja, en wat doet een pot Nutella in de ruimte vond ik ook apart. Ik weet niet je het gezien hebt. Ze waren Nutella aan het smeren, deed ik. Dat is een goede product placement. Maar goed, ook een duur potje Nutella trouwens.

Pepijn Van Dijk (37:21.773)
Nee.

Pepijn Van Dijk (37:26.445)
Ik zie het gewoon steeds meer naar een ander verhaal. Ja, wauw, ga ik zeker doen, want ik ben ook inderdaad meer in de straat van Hormoes geweest dan met mijn hoofd in het Hellal.

Rens De Jong (37:34.777)
Ja, dus dat doen we vooral. Zometeen praten wij over het AI-news van tenminste dit jaar en het project heet Project Mythos. Straks meer.

Rens De Jong (37:49.466)
Ja, Pepijn, hier moeten wij het even over hebben. We hebben het vorige week ook gehad over AI. En toen zeiden we van, er kunnen dingen gebeuren die je niet kunt voorstellen en wie houdt hier nou toezicht op? We hadden daar een paar voorbeeldjes van en, verdomd als het niet waar is, deze week komt daar groot nieuws uit. Wat is daar aan de hand? Anthropic, AI bedrijf, heeft een nieuw model gebouwd en dat heet Mithos. Dat hebben ze...

nog niet openbaar gemaakt omdat het te gevaarlijk is. Waar we vorige week zeiden jongens het wordt gevaarlijker gevaarlijker en wie gaat dit tegenhouden. Hier heeft Entropic gezegd deze is te gevaarlijk. Waarom? Hij is te goed in hacken. Ook dit nieuws is totaal ondergesneeuwd door Iran en Trump. Maar dit is wat mij betreft echt het grootste nieuws van AI in afgelopen twee jaar. Nou ja, voila, ja.

Pepijn Van Dijk (38:41.933)
Want misschien is dit wel einde van de civilisatie, zou je kunnen zeggen. Meer dan Trump's en Tweeds.

Rens De Jong (38:47.865)
Wij kijken naar de straat van Hormoes, maar wat er hier gebeurt is, als dit model uit zou zijn gekomen, dan heeft iedere teenager, tyran of terrorist een manier om alles in de wereld plat te leggen. Want wat dit ding kan, is om een razendsnelle manier kwetsbaarheden vinden in computersystemen en je weet, we zijn met z'n allen verbonden aan computersystemen.

Pepijn Van Dijk (39:12.397)
Afhankelijk van de mensen die die bugs vinden natuurlijk. Repareren.

Rens De Jong (39:14.617)
Voilà. Ja, en dat zijn altijd hackers die met een carpichon op zitten te tikken om het cliché aan te halen. Maar dit ding kan het zelf. Dus dit ding heeft kwetsbaarheden gevonden in alle operating systems in de wereld die nog nergens ter wereld gevonden waren. Er waren zelfs kwetsbaarheden gevonden die al in 17 jaar oude software zaten. Dus dat had gewoon niemand gevonden. En dat ding heeft het gevonden. Er waren...

Netflix gebruikt een video software. Daar is al 5 miljoen keer een soort virus scanner overheen gegaan om automatisch te checken is dit kwetsbaar. Niet gevonden, dit ding vond het wel. Dit ding is beter in hacken dan iedere mens op aarde.

Pepijn Van Dijk (39:58.222)
Even goed te begrijpen. Ja, dus hij kan elke fout vinden in elk systeem op een snelheid die we natuurlijk niet kunnen, niet kunnen nadoen. Op zich zou je kunnen zeggen, ja als we ze niet vinden dan kan ook niemand ze vinden, dus is niet zo erg. Maar ik hoor jou zeggen dat het gevaar is dat dit betekent als je dit al kan, dat hij nog veel meer kan. Toch? In de handen van de foute mensen.

Rens De Jong (40:04.505)
Ja.

Rens De Jong (40:15.705)
Nou ja, en dan geef je dus iedereen... Laat ik het ander voorbeeld geven. Stel je voor, jij hebt een systeem dat overal in elke computer kan inbreken. En je geeft dat in handen van... Dat komt in handen van bepaalde mensen. Dan kun jij chaos veroorzaken, maatschappelijke chaos, financiële chaos, algemene chaos, die eindeloos groot zijn. Stel je voor, je haalt...

in één keer alle bankrekeningen van alle Amerikanen leeg. Je zorgde ervoor dat de sluizen die ons hier in Amsterdam toch wel beschermen tegen hoogwater een keertje overblijven staan een nacht. Je gaat de drones die boven ons hangen, ga je proberen te beïnvloeden.

Pepijn Van Dijk (40:56.781)
Ja.

Pepijn Van Dijk (41:06.285)
Het is eigenlijk de ultieme inbreker. ultieme paard van Trooien in handen van... Die kan in handen van iedereen vallen. Ja, oké, helder. Maar wel gebouwd, mag ik even zeggen? Ja, kan je ook niet doen. Kan je ook niet doen, oké.

Rens De Jong (41:12.985)
Ja, en daarom hebben ze het nog niet gereleased. En wat hebben ze wel gedaan? Ja, wel gebouwd. Bedankt daarvoor. Ik weet niet of ze het hebben gebouwd om te kunnen hacken. Dat is ook interessant, Ze bouwen die dingen om te kunnen coderen, maar hacken is coderen. En waar ze nu achter kwamen is dat dit ding hadden in een sandbox gestopt, een soort zandbak. Totaal afgesloten, geprobeerd. En toen had de onderzoeker gezegd...

Probeer hier maar uit te komen. Ik ga lunchen. En tijdens zijn lunch kreeg je een mailtje van dit mythos systeem en zegt, juh, ik ben eruit. Maar wat er nu gebeurt is een project Glass Door, dat is naar een vlinder genoemd. Glass Wing, sorry. Glass Wing, hebt gelijk. Naar een vlinder is dat genoemd, een doorzichtige vlinder. Waarom geen idee. Maar goed.

Pepijn Van Dijk (41:50.445)
Die zag dit natuurlijk niet omdat hij net zijn boterham aan het formalen was.

Rens De Jong (42:09.432)
De 15 grootste softwarebedrijven hebben nu al wel toegang gekregen tot dit systeem om de gaten die er gevonden zijn met dit systeem, om die alvast te dichten. Ja, dan denk ik bij mezelf, ja maar wat moet ik dan met mijn WordPress website? Dat is leuk hoor. Banken in Amerika zijn al bij elkaar gekomen om te zeggen jongens, we've got a problem. Federal Reserve zegt jongens, ga hier naar kijken.

De Nederlandse IT-veiligheidscommunity, de CISOs van deze wereld, die zegt ook jongens, ga hier goed naar kijken. En wat het is, dat ze zeggen, vaak heb je een soort multi-layered attack, dus je hebt één kwetsbaarheid gevonden, maar dan ben je nog maar één laagje van het uitje binnen. En dan ga je weer een volgende doen. En het is veel handmatig werk. En wat dit ding kan doen, is dat gewoon razendsnel doen, eigen agents weer deployen op alle fouten die je vindt. Dus je kunt dit als mens ook bijna niet eens meer bijhouden, zeg maar.

Pepijn Van Dijk (42:53.677)
Ja, ja.

Pepijn Van Dijk (43:05.837)
Als je het niet kan bijhouden, als het sneller kan dan het licht, als het alle gaten vindt, als het straks voor iedereen beschikbaar is, hooghartwoordig proberen ook de inzendboxen te houden, wat helpt er naar kijken dan? Doel, wat moeten we hier aan doen?

Rens De Jong (43:16.824)
Ja, er zitten een paar dingen in. Je kunt dit dus downplayen, dus dat gebeurt ook. Dus sommige mensen zeggen, dit is een marketing stunt van Anthropic, want je zorgt gewoon dat de grootste 15 computerbedrijven gratis tokens krijgen en dan denken, dat is best wel handig om mee te werken. Maar we eigenlijk nog geen bewijs gezien dat het zo ongelofelijk kan hacken, want het is nog niet gereleased to the public. Dus dat is één. Twee...

Pepijn Van Dijk (43:23.469)
Mmm.

Rens De Jong (43:42.329)
Je zou natuurlijk kunnen zeggen, en dat is ook een kitje goed voor Anthropic, jullie hebben zo'n krachtig systeem gewerkt, misschien moet je het systeem zelf integreren in je eigen cybersecurity, je, nou ja, je even voor de kenners, kit versus car krijgt. Dus dat je, jij bent geen Knight Rider fan? Jezus, god. Nee, oké, voor de mensen die dat onbegrijpelijk niet kijken, je had ooit de snelrijdende auto kit.

Pepijn Van Dijk (43:57.166)
Help me even. Jawel, maar ik dacht... Ik ken jou lang genoeg om al die nightrider grappen te kennen. Maar toch even, Kid vs. Car.

Rens De Jong (44:12.248)
En daar had je ook een kwade variant van Carr, die was ergens in een zeecontainer opgeborgen en toen had een idiotum losgelaten en die was alleen voor het kwade in de wereld. En als je twee indestructible objects op elkaar laat botsen, wat gebeurt er dan? Dat was de vraag van Kit versus Carr. Dat kan je hier natuurlijk ook hebben. Dus dit is alleen maar goed nieuws voor Anthropic en de vraag is dan, had je dit aan moeten bouwen? Potverdorie. daar zijn wij dus niet met elkaar.

Pepijn Van Dijk (44:21.645)
Exact.

Pepijn Van Dijk (44:35.885)
Ja, exact.

Pepijn Van Dijk (44:41.357)
En om wat anderen het ook gaan doen. het gebeurt gewoon. Al deze AI discussies hebben uiteindelijk een hoge mate van we hebben het niet in de hand. In die zin dat er gewoon een race gaan is naar het beste model, meest winstgevende, de meeste macht, hoe je het ook wil, of de meeste informatie ontsluit. is allemaal meer, meer, meer, groter, groter, groter. Er is niemand die het kan bijbenen hoor ik je zeggen. Er is geen overheid, geen beleidsmaker die beleid kan maken dat op tijd is of ook maar iets doet.

Dus nu ga jij eindigen met een heel hoopvolle twist hieraan.

Rens De Jong (45:16.824)
Nou ja, dus dat is één, ik denk als je het kunt bouwen om je aan te vallen om te hacken dan zou je het ook kunnen bouwen om te verdedigen en twee dit zou wel het moment kunnen zijn waarin zeg maar de grote software bedrijf van deze wereld gaan zien wij gaan heel veel geld verliezen als dit doorgaat en dat is geld zowel voor de Amerikaanse bedrijven als voor de Chinese bedrijven et cetera dat we toch bij elkaar gaan komen en zeggen jongens wat we hier hebben gebouwd moet er niet een soort algehele

Pepijn Van Dijk (45:24.621)
Ja.

Pepijn Van Dijk (45:33.197)
mmm

Pepijn Van Dijk (45:37.421)
Ja.

Rens De Jong (45:44.121)
Ik noem maar een beetje wat je met de medicijnen hebt, de FDA. Je moet als je medicijnen op de markt wil brengen, heb je FDA approval nodig of in Europa heb je, weet hoe die heet? zitten hier in Amsterdam. Ja, een keurmerk heb je nodig. Dan is ie getest, dan is ie veilig. Ik denk dat dit best het moment zou kunnen zijn dat we hier langzaam aan aan het komen zijn omdat er gewoon heel veel waarde vernietigd gaat worden als iemand iets op de markt gaat brengen dat gewoon elke computer kan hacken die er is.

Pepijn Van Dijk (45:52.429)
Geurmerk. Ja. Ja.

Rens De Jong (46:11.32)
En het argument van Anthropic is, als wij het niet tot de markt brengen, over een maandje is er iemand anders die dat kan doen. Dus we leveren het nu maar alvast op.

Pepijn Van Dijk (46:18.861)
Dat Glazerwing project is dan toch wel weer hoopvol als ik deze lijn volg. Want daar gaan dus al die grote clubs samenwerken. dat hebben ze natuurlijk, omdat ze blijkbaar toch erkennen van dit gaat er toch komen, laten we dan opnieuw maar dat samen doen. Dat is dan wel weer een hoopvol winning.

Rens De Jong (46:33.336)
Ja, dus na het pre-concernatieel van wat heb jij gevonden, wat heb ik gevonden, waar kunnen we samen mee werken om het systeem er veilig te houden. Dus dat zou de hoopvolle uitkomst kunnen zijn, maar dit is wel, ja, wat mij betreft ondergesneeuwd en wel iets om naar te kijken, om te volgen. Alright, Pepijn, we zijn er bijna doorheen door deze uitzending. Wij hebben nog voorspellingen. Ja.

Pepijn Van Dijk (46:40.429)
Ja.

Pepijn Van Dijk (46:50.669)
op zijn minst ja

Pepijn Van Dijk (46:56.173)
Laten we afsluiten met onze voorspellingen. Wij worden wereldkampioen!

Rens De Jong (47:05.912)
je denkt ik toep even over met Hopeful.

Pepijn Van Dijk (47:08.621)
Nee, dat ben ik niet. Dat is Joachim Klement. Dat is niet zomaar iemand. Dat is een Duitse onderzoeker van de Britse investeringsbank. En die heeft de winnaar in 2014, 2018 en 2022 ook correct voorspeld met dit model. Een model dat rekening houdt met het BBP, dus het Bruto Binnenlandsproduct per Inwoner, de bevolkingsgrote, het voetbalweer en de FIFA-ranking. En hij neemt de factor toe van mee. Ik weet echt geen idee hoe hij dat doet, maar oké.

En hij heeft het helemaal doorgedraaid voor dit WK dat er aankomt. En hij zegt het is heel onwaarschijnlijk, maar het model is het model en dat heeft steeds gelijk. ik vertrouw het systeem. Wij overleven de groep met Japan, Zweden en Tunesië. Dan volgt een 1-0 zegen op Marokko. We hebben geen kind aan Canada in de achse finale. De kwartfinale lijkt het eindstation te zijn tegen wederom Le Bleu, de Franse. Maar ze hebben een slechte dag en verliezen door hun eigen goal.

Rens De Jong (47:48.696)
Mm-hm. Mm-hm.

Pepijn Van Dijk (48:03.053)
In de halve finale hebben we een enorme verrassing. We verslaan namelijk Spanje naar penalties. En dan hebben we een hele saaie, degelijke wedstrijdfinale tegen Portugal. En dan nemen we eindelijk die beker mee naar huis.

Rens De Jong (48:16.855)
nee.

Ik wil deze man geloven.

Pepijn Van Dijk (48:21.933)
Dit las ik op vi.nl en deze man wil ik ook geloven. Ik heb een polymarket, kijk je daar, kijk. De grote weddenschapssite. 3 % voor ons maar. Dus ik zou zeggen Rens, zet alle cijfers, of al je geld op oranje.

Rens De Jong (48:29.751)
Taker.

Rens De Jong (48:38.647)
Goed zo. Mooi zo. Dankjewel man. Ik heb nog een kleine tip. We zijn nu met Maxima, Willem-Alexander en Rob Jetten naar Trump aan het gaan. Iedereen is bang wat gaat er nou gebeuren. Mijn voorspelling is dat ze alle drie ongeschonden uit de strijd gaan komen. Dat betekent we krijgen geen veeg uit de pan. Niceties over en weer.

Pepijn Van Dijk (48:40.973)
***

Pepijn Van Dijk (48:58.861)
betekent

Pepijn Van Dijk (49:04.141)
Mmm.

Rens De Jong (49:07.319)
En Jetten komt er ongeschonder doorheen. Er is geen moment met de pers, begrijp ik. Dus daar kan er niks gebeuren. Ik denk dat we er goed aan hebben gedaan om het wel door te laten gaan. Want afzeggen...

Pepijn Van Dijk (49:13.869)
Nee, niet met jette. Nee.

Pepijn Van Dijk (49:19.277)
En dat het.

Rens De Jong (49:20.151)
Afzeggen is echt het domste wat er is. Dit hoort bij de diplomatie, moeten Nederlanders gewoon leren. Ja, dan ga je dus ook mensen bezoeken die idioten omdat ze namelijk machtiger zijn dan jij en je hebt ze gewoon nodig. En daarvoor hebben wij een heel goedkoop middel en dat is namelijk het koningshuis. En ze komen hier ongezonden doorheen. Maxima en Willem, Willem-Alexander, zijn pro's, yetten. Komt net kijken. Maar is dat ook? Wij gaan hier gewoon glorieus weer uit terugkomen met een 0-0 gelijkstand.

Pepijn Van Dijk (49:25.165)
Zo is het.

Pepijn Van Dijk (49:49.678)
Twee maal oranje boven hoor ik. Wat goed. Mooie. Dank voor deze uitzending Rens. Het was veel en ik hoop dat we de balans hebben kunnen houden tussen de Tim Frans dilemma van hoeveel werkelijkheid kunnen we aan en hoeveel onbekommerdheid kunnen we ons permitteren.

Rens De Jong (49:50.967)
Ja, dat is het. Goed.

Ja, het was veel deze week.

Rens De Jong (50:08.343)
Nou voor alle luisteraars, dank weer voor het luisteren. Laat ons vooral weten wat je van ons vindt. kunt ons via LinkedIn gewoon even vinden. Zoek naar Grip op de chaos. En Substack hebben we ook een mooie pagina. En belangrijk om te weten, word even lid van de nieuwsbrief want dan krijg je automatisch een mailtje als de nieuwste aflevering live staat. Pepijn, dankjewel en tot de volgende keer. Hoi!

Pepijn Van Dijk (50:19.917)
nieuwsbrief.

Pepijn Van Dijk (50:29.837)
Veel dank, tot volgende week, bye!