#7 Je cliënt handvatten geven voor het rouwproces

Cliënten willen vaak handvatten om door hun rouwproces te komen. Maar ja, rouwen is individueel. Hoe kun je ze toch helpen?
 
In deze aflevering van de podcast bespreek ik hoe we cliënten kunnen ondersteunen in hun rouwproces, vooral als hun leven ingrijpend is veranderd door verlies. We behandelen onder andere het vinden van houvast, copingstrategieën, en het omgaan met emoties in het hier en nu. Een belangrijk punt is dat iedereen op zijn eigen manier en tempo door het rouwproces gaat, en dat het cruciaal is om gevoelens te accepteren zoals ze zijn. Ik benadruk ook het belang van veerkracht en hoe deze onder druk kan staan tijdens rouw. Het accepteren van emoties, zonder weerstand te bieden, kan helpen bij het rouwproces en het vinden van veerkracht. Tot slot bespreken we hoe belangrijk het is om in het huidige moment te blijven, en niet te veel bezig te zijn met het verleden of de toekomst.

Wil jij meer weten over hoe je kunt begeleiden bij verlies? Schrijf je in voor mijn gratis webinar. Je kunt kiezen uit volwassenen begeleiden bij verlies, of kinderen en jongeren begeleiden bij verlies.

Kijk ook op de website van de Academie voor Verlies voor blogs over begeleiden bij verlies. 

Wil jij de gratis minitraining “Verlies verzekerd” ontvangen? Je kunt hem hier aanvragen. 

Transcript

[00:00:01.010] 

In deze aflevering van de Vakkundig begeleiden bij Verlies Podcast wil ik het met je hebben over hoe wij onze cliënten houvast kunnen bieden in hun rouwproces. Dat is natuurlijk best een ingewikkeld verhaal, want hoeveel houvast is er te vinden als je leven op z'n kop staat? Als je een zeer dierbaar iemand verloren bent? Als je bent gescheiden, als je levend verlies meemaakt, hoe vind je dan weer houvast in het nieuwe leven, om het zo maar te zeggen? Het nieuwe leven heeft natuurlijk alles te maken met de herstel kant. Als we kijken naar duale procesmodel van de theorie waar ik het eerder over heb gehad. Maar die houvast onze cliënten vragen om houvast. Ik weet nog wel een keer een een vrouw die bij mij in de praktijk kwam en haar partner was drie weken daarvoor overleden. en we hadden na drie weken de eerste afspraak. Normaal ben ik niet van heel snel hulp in zetten, maar in dit geval was het ook een traumatisch iets wat er was gebeurd. En een van de eerste dingen die zij mij vertelde is van oké, hoe kan ik hiermee omgaan, wat moet ik doen?

[00:01:12.320] 

Ze had ook een coping stijl die behoorlijk probleemgericht was, dus oplossingsgericht zullen we maar zeggen. En zij wilden heel graag handvatten hoe kom ik door deze rouw heen? En die handvatten, Die zijn niet niet te geven, want je zou in principe kunnen zeggen dat hoe mensen door hun rouw heen komen is iets wat zich ontwikkelt gaandeweg ze in dat proces zitten. Voor heel veel mensen. Ik ik mag het hopen tenminste. Want als je al heel veel verlies hebt meegemaakt, dan is dat behoorlijk ontwrichtend. En dan staat je veerkracht ook goed onder druk. Maar voor heel veel mensen is het misschien de eerste keer dat ze zo'n groot verlies meemaken. Dan kun je meestal niet terugvallen op je oude copingstrategieën. Dat zal je misschien in eerste instantie proberen omdat je het probleem wil oplossen of omdat je denkt nou ja, mijn partner is dood, ik moet maar snel een nieuwe partner vinden, want ik ben nog jong en ik heb kinderen of ik heb nog een kinderwens. En dan denk je dat je jezelf door die rouw heen aan het helpen bent.

[00:02:15.620] 

En als dat. Normaal gesproken de copingstrategie van jouw cliënt is, dan zien we vaak dat die nu niet meer werkt en dat gaandeweg blijkt dat er iets anders nodig is om door dat rouwproces heen te komen. En hoe kun je dan jouw cliënt die handvatten geven? Wat ik in ieder geval in mijn ruim 25 jaar dat ik werk met mensen in rouw. Dus mensen na een verlies die bij mij komen en ik zei het al, dat kan op verschillende soorten verliezen gaan. Ik ben altijd begonnen of niet altijd. Ik ben toentertijd begonnen met verlies na dood en mijn specialisatie is kinderen en jongeren en verlies. Later werd er dat ook verlies door echtscheiding en dan komt er levend verlies en verlies als er ziekte in het gezin is. Maar wat ik in die ruim 25 jaar gemerkt heb is dat hoe dichter iemand kan blijven bij het hier en het nu, hoe eerder ze weer bij hun veerkracht komen of hoe meer die veerkracht in stand blijft. Want veerkracht staat enorm onder druk in een rouwproces. Maar die veerkracht hebben we wel nodig om weer omhoog te veren.

[00:03:20.640] 

Bijna letterlijk. Nadat dat je zo'n klap in je gezicht krijgt. En mensen die dan in staat waren om in het hier en het nu te blijven. En die zaten daar weer eerder. Die konden eerder die veerkracht weer vinden. En je zou ook kunnen zeggen dat zij eerder leerden leven met dat grote verlies. Dus dat het ingewikkeld om tijden daaraan te koppelen of te zeggen sneller of minder snel. En het is wel mijn ervaring dat mensen die dus in dat hier in het nu zaten. Eerder ja, ik zou toch wel willen zeggen eerder weer door de door de bocht. Nee, hoe moet je dat zeggen? Weer een beetje licht aan het eind van de tunnel zagen. En wat bedoel ik nu vooral met dat in het hier in het nu leven? Ik denk dat het heel herkenbaar is dat we ons zorgen maken. We maken ons zorgen om de toekomst, maar we hebben ook gedachtes over het verleden. We leven vaak meer in het verleden of in de toekomst dan dat we in het hier en het nu leven.

[00:04:24.170] 

En ik weet niet of je ooit het boek van Eckhart Tolle hebt gelezen Het leven in het nu. Ja, het is een fantastisch boek en als je het leest klinkt het super simpel. Want want je hebt ook alleen maar nu en je weet ook niet wat er over een minuut gebeurt. En toch zijn we vaak met die toekomst bezig en de toekomst kunnen loslaten. Dus niet zo proberen die toekomst onder controle te houden heeft heel veel met vertrouwen te maken. Vertrouwen dat op de een of andere manier jou wel zal gebeuren wat voor jou nodig is. Nou is dat natuurlijk voor onze cliënten een moeilijk verhaal. Laten we eerlijk wezen, want ze hebben een groot verlies meegemaakt. En als je ze hierover zou spreken, dan zouden ze zeggen Nou lekker zeg Leonieke, bedankt hoor! Vertrouwen op de toekomst. Nee, moet je kijken wat het me gebracht heeft. Nou ik vertrouw nergens meer op. Ik kan maar beter voorbereid zijn. En dat kunnen ze ook in feite natuurlijk niet kwalijk nemen. Trouwens, we nemen onze cliënten helemaal niks kwalijk.

[00:05:20.180] 

Maar we zouden wel graag willen dat ze veel meer in dat hier en het nu kunnen blijven met die emoties. En ook wel met hun zorgen trouwens. Bijvoorbeeld wat we vaak horen een van een groot van de grote zorgen als je partner overlijdt is de financiële zorgen. Kun je wel in je huis blijven wonen? Kan je. Kan je. Moet jij nu opeens meer gaan werken? Heb je wel een nabestaandenpensioen geregeld? Dat zijn natuurlijk hele reële zorgen. En hoe ga je die nou in het hier en het nu houden? Om het eerst eventjes überhaupt bij dat hier in het nu te houden. Dan gaat het erom dat mensen die in het huidige moment kunnen accepteren dat ze zich voelen zoals ze zich voelen. En daar ook op kunnen acteren. Eerder zichzelf weer leren kennen in dat nieuwe leven dan andere mensen. En daarmee bedoel ik dus dat we horen zo vaak van onze cliënten. Dan hebben ze een slechte dag en dan krijgen ze weerstand tegen hun verdriet of weerstand tegen hun boosheid. Misschien weet je dat ik de rouw kalender heb ontwikkeld samen met mijn huidige partner.

[00:06:25.550] 

Wij zijn alle twee, verweet Wout. Hij is zijn vrouw verloren in 2005. Ik ben mijn man, verloren in duizendnegenhonderdvijfennegentig en nou ja, we zijn nu met elkaar getrouwd. Wij noemen onszelf ook ex weduwnaar en ex weduwe. Want wij voelen ons geen weduwe of weduwnaar meer. Wij voelen ons getrouwd met elkaar en hebben partners die overleden zijn. In ieder geval wij. We hebben een rouw kalender gemaakt. Rouw Scheurkalender. Als je daar meer over wil weten kun je kijken op rouw kalender punt nl. En één van die spreuken in de rouw kalender is heb geen weerstand tegen de weerstand. Want als je weerstand gaat hebben tegen je weerstand, tegen wat je eigenlijk niet wil voelen, wordt het alleen maar erger. Het is net als dat kleine kind die zich goed moet voelen. Gisteren nog liepen we in een winkel en het was een kindje aan het huilen. Ik weet niet eens meer wat voor winkel was ik, maar doet er ook even niet toe. En dat kindje was aan het huilen en ik hoorde die moeder zeggen niet zo verdrietig zijn.

[00:07:24.660] 

Nou, zei ik tegen mijn man, ik ben natuurlijk altijd wel een beetje cynisch. Ik zei nou dat gaat goed. Ik zei het niet wat wat die moeder hoorde. Maar wat ik wel zei is dat gaat natuurlijk niet helpen. Dat kind kan echt niet Nu meteen denken oké, dan ben ik niet meer verdrietig. Dat kindje voelt zich verdrietig. Die leeft in het hier en het nu. En die is in het hier en het nu om iets verdrietig. En eigenlijk zien we in dit voorbeeld ook al hoe we in onze jeugd afleren om onze gevoelens te mogen voelen. Om de gevoelens te mogen ervaren die er zijn. Dat wordt ons door onze ouders verteld. Ik hoop dat het voor jou niet het geval is. Het hangt ook een beetje van je leeftijd af denk ik. Ik denk dat we op dit moment best wel in een tijd leven dat kinderen veel meer mogen en veel meer geaccepteerd worden. Nou, deze moeder had daar dus nog wat moeite mee. Het is natuurlijk ook best wel moeilijk om te moeten verduren dat jouw kind verdrietig is.

[00:08:19.750] 

Maar ja, dat kind zal daar een reden voor hebben. Maar in ieder geval, we hebben waarschijnlijk allemaal wel bepaalde reacties geleerd dat die acceptabel zijn. En dat zien we dus ook terug in een rouwproces. In het rouwproces is er uh is onze hechting. Komt heel erg tot uiting. Als wij angstig gehecht zijn, dan zullen we heel veel andere mensen nodig hebben om door dit rouwproces heen te komen. Maar iemand die veilig gehecht is, die zal veel beter in staat zijn om te kunnen voelen wat hij voelt dan iemand die bijvoorbeeld weer vermijdend gehecht is en denkt nou, ik ga niemand mijn gevoel laten zien. Maar goed, dus even terug naar zo'n handvat. Dus dat wat ik heb gemerkt is dat mensen die heel erg oké zijn met wat ze in het hier en het nu voelen of beleven of wel of niet willen, dat die dus eerder bij hun veerkracht komen. Dat betekent dat iemand die gisteren een afspraak heeft gemaakt om vandaag met een vriendin te gaan wandelen en vandaag zich zo slecht voelt of geen energie heeft.

[00:09:22.200] 

Of nou, het maakt even helemaal niet uit wat, maar uiteindelijk niet wil wandelen. Dat iemand die dat kan accepteren heel gemakkelijk de telefoon pakt en zegt joh, we hebben dat gister afgesproken, ik heb vandaag een slechte dag. Ik zeg het af, komt wel weer een andere keer. Maar waarbij? We zien mensen die wat minder goed in staat zijn om dat hier en nu te accepteren. Van zichzelf voornamelijk. Die zullen niet afzeggen, die zullen gaan en met heel veel weerzin en en misschien ook wel weerstand en misschien ook wel een beetje chagrijnig of ze gaan afzeggen op een hele gekunstelde manier. Misschien gaan ze nog wel een smoes verzinnen, maar die accepteren zich niet zoals ze zich voelen. Dit gaat dan nog om een afspraak, maar denk aan iemand die gister een goeie dag had en vandaag zich verdrietig voelt en alleen maar boos zit te zijn op zichzelf. Dat ie zich verdrietig voelt. Of andersom, dat iemand zich gister fijn voelt en alleen maar boos zit te zijn op zichzelf omdat hij zich fijn voelt en dan een oordeel gaat hebben over de loyaliteit naar de overledene.

[00:10:27.940] 

Want misschien heeft deze persoon wel het gevoel dat hij zich helemaal niet fijn mag voelen, want per slot van rekening is die persoon overleden. Dus weerstand tegen de weerstand of weerstand op je gevoel gaat de de rouwende cliënt niet verder helpen. Dus één van de dingen. Als mijn cliënt aan mij handvatten vraagt, dan zeg ik altijd laten we kijken of we ervoor kunnen zorgen dat jij jezelf gaat accepteren op ieder moment van de dag en in iedere situatie. Je hoeft jezelf geen geweld aan te doen. Je mag voelen wat je voelt, je hebt recht op je gevoel, je mag er naar handelen, je bent naar niemand verantwoording verantwoording verschuldigd. En ik zeg ook altijd. Sterker nog, ik vind eigenlijk dat als je in een rouwproces zit, dat de hele wereld met jou rekening zou moeten houden en dan hoef jij dat niet met anderen. Natuurlijk niet, voor zover, dat snappen we allemaal, maar zeker de eerste tijd. En wat de eerste tijd dan is, Nou, dat kunnen we ook nog over discussiëren. Maar het is heel duidelijk dat iemand die in rouw is, die zou niets in de weg gelegd moeten worden om het op zijn manier te mogen doen.

[00:11:34.190] 

Dus dat is een handvat. Doe het op jouw manier. Wat voor jou goed voelt is goed. Wat niet goed voelt, is niet goed. Het is net als als leren omgaan met moeilijke dingen. Als het voor jou niet goed voelt om toch in dat zwembad te springen terwijl je niet kan zwemmen, dan doe je het niet. Dan doe je het pas als je het vertrouwen hebt dat je het kan. Waarom kom ik op dit voorbeeld? Omdat ik ooit een meisje begeleid hebt heb, terwijl zij toen al volwassene was. En ik ben ook hypnotherapeut en ik weet niet eens meer met welke problematiek ze kwam. Maar we deden in ieder geval een hypnotherapie sessie en daar kwam in tot uiting dat doordat zij ooit als klein meisje in het diepe was geduwd en niet niet per ongeluk, maar echt door de de juf die zei van dit kan jij wel springen. Nou Marin, en die had haar geduwd. En daar is zij ontzettend onzeker en wantrouwig van geworden. Tenminste dat was de conclusie die eruit kwam en misschien zat er meer aan ten grondslag.

[00:12:30.760] 

Maar in ieder geval toen we dat hadden opgelost in een hypnotherapie ging het met haar ook veel beter en durfde ze ook veel meer op te komen voor wat zij vond en voelde. Dus dat is in rouw, ook zo als mensen leren. Vertrouw op hun eigen gevoel dat dat er mag zijn en dat ze vanuit daar acties kunnen ondernemen of kunnen handelen of oké zijn. Dan zien we dat dat enorm helpend is in hun rouwproces. En dat is dus een heel mooi handvat, want dit handvat geldt wel voor iedereen. Niemand hoeft weerstand te hebben tegen zijn gevoel. Niemand hoeft zichzelf geweld aan te doen. Ook al denk je ja, maar het is toch ook goed als mensen een beetje een en een duwtje krijgen of een zetje? Nou, dat is maar de vraag. In rouw. Want het effect is vaak dat mensen zich niet begrepen voelen, dat ze zich slecht gaan voelen over zichzelf, dat ze gaan twijfelen of ze wel goed rouwen. En daar neem ik ook een podcast over op en daar schieten we dus allemaal niets mee op.

[00:13:26.970] 

Dus veel meer ondersteunen en bevestigen in wat iemand doet dat dat oké is. En iemand dus helpen om in het hier en het nu te blijven. Als ik me nu blij voel, dan ben ik nu blij. En dat kan over 5 minuten anders zijn. Dat kan morgen anders zijn, dat maakt allemaal niet uit. Maar nu ben ik blij en andersom dus net zo goed. Nou, mocht je hier vragen over hebben, dan hoor ik je graag! Dank je wel weer voor je aandacht en tot een volgende keer.