#8 Je cliënt helpen met zingeving

Zonder zin- of betekenisgeving is het lastig om een volgende stap te kunnen zetten. Terwijl het tegelijkertijd zo pijnlijk kan zijn om een verlies betekenisvol te maken. Hoe kun jij als hulpverlener daarmee omgaan?

In deze aflevering bespreek ik het thema zingeving, vooral na een groot verlies. Vaak vragen cliënten zich af wat ze moeten leren of wat de zin is van een tragische gebeurtenis. Zingeving of betekenisgeving kan helpen om verder te gaan, al is het soms lastig om dit te vinden. Ik vertel over een gezin dat hun zoontje verloor na een auto-ongeluk en hoe zij betekenis hebben gegeven aan zijn dood door te zeggen dat hij nooit als een kasplantje had willen leven. Dit is hun manier om houvast te vinden en verder te kunnen, ondanks de immense pijn.

Daarnaast bespreek ik hoe wij als hulpverleners voorzichtig moeten zijn met het invullen van zingeving voor onze cliënten. Het is belangrijk om hen zelf betekenis te laten vinden, op hun eigen manier en tempo. Ik deel ook persoonlijke ervaringen en hoe ik zelf zin heb gegeven aan mijn verlies, en hoe dit mijn werk en leven heeft beïnvloed. Uiteindelijk draait zingeving om het vinden van vooruitgang, hoe klein ook, en het helpt mensen om verlies en veranderingen te accepteren en verder te gaan.

Wil jij meer weten over hoe je kunt begeleiden bij verlies? Schrijf je in voor mijn gratis webinar. Je kunt kiezen uit volwassenen begeleiden bij verlies, of kinderen en jongeren begeleiden bij verlies.

Kijk ook op de website van de Academie voor Verlies voor blogs over begeleiden bij verlies. 

Wil jij de gratis minitraining “Verlies verzekerd” ontvangen? Je kunt hem hier aanvragen. 

Transcript

Dit keer ga ik het hebben over zingeving. Zingeving na een groot verlies. Dat is echt iets wat onze cliënten vragen aan ons. Wat moet ik hiervan leren? Wat is de zin hiervan? Wat moet ik ermee? En aan ons ook vaak de het appèl om daar een antwoord op te geven. Dat is ook weer best ingewikkeld, want wie bepaalt wat zingeving is? Nu is zingeving of betekenisgeving. Dat is misschien een wat beter woord van zingeving. Lijkt ook nog te duiden op dat je het dat je er hoort dat het had moeten gebeuren, want het heeft zin. Dus betekenisgeving landt vaak wat beter. Maar we doen het allemaal in ons leven. We. We hebben zingeving of betekenisgeving nodig om verder te kunnen. Als wij belangrijke dingen meemaken en wij geven daar niet een vorm van betekenis aan, dan zien we dat mensen vastlopen En we horen het onze cliënten altijd al vanzelf doen. Die zingeving of die betekenisgeving. Ik heb een gezin wat ik begeleid en hun zoontje is overleden na een auto ongeluk. En dat jongetje heeft nog drie weken in coma gelegen.

Maar uiteindelijk is toch besloten in onderling overleg. Vind ik ook een hele ingewikkelde trouwens, dat dat ouders natuurlijk toch toestemming moeten geven. En dat blijkt ook dat dat voor de ouders een groot punt is. Maar in ieder geval dit jongetje is dus na drie weken. Er is in onderling overleg besloten om de apparatuur uit te schakelen omdat het jochie echt hersendood was en er was gewoon geen kans meer dat hij beter zou of dat hij beter zou worden of dat hij weer uit die coma zou komen en dan ook nog maar enigszins zou kunnen functioneren. Dit is al een situatie van, ik denk ondertussen vijf jaar geleden. Ik zie ze niet meer heel regelmatig, maar af en aan komen ze en wat ik ze iedere keer weer hoor zeggen en dan gebruiken zij niet het woord betekenisgeving en ook niet zingeving. Maar wat ik ze hoor zeggen is van ja maar als als hij was blijven leven, dan had hij als een kasplantje geleefd en dat had hij nooit gewild, want het was een hele sportieve jongen en dat hadden wij ook niet gewild.

Dat is hun manier van betekenis geven, zin geven aan zijn dood. Nu kunnen wij allemaal bedenken als we dit beluisteren van ja maar goed, wat? Hoe zit het met die zingeving of die betekenisgeving van überhaupt dat ongeluk? Dat is nog niet eens zo belangrijk. Het gaat erom dat zij een soort houvast hebben waardoor zij door kunnen. Waardoor ze dit dit verlies kunnen accepteren. Vind ik altijd een moeilijk woord, want het is net alsof je het goed vindt. Maar accepteren meer in de zin van ja dit is echt gebeurd en dit had ook zo moeten gebeuren, want anders dus dat. Dus dit is hun manier om daar stapjes in te kunnen zetten. Want je kan. Je kan je voorstellen als zij niet deze zingeving en ik maak je van die quote beweging en dat zie je natuurlijk niet, maar als zij deze niet zouden hebben, deze zingeving, dan zouden ze blijven zitten in in dat waarom en hoezo. En nee, dat kan toch niet? En dan snap je ook dat je niet kan functioneren als je in dat ongeloof en in constant die waaromvraag blijft zitten.

Dus die zingeving is ook vaak bijna. Nou, dat is natuurlijk een moeilijke constructie. Vaak bijna. Het kan misschien wel oké, maar die zingeving is ook vaak dus gekoppeld aan door kunnen gaan, aan houvast vinden aan een antwoord op de waaromvraag. Nu is het zo dat helaas heel veel mensen in rouw van hun omgeving nog wel eens te horen krijgen van nou wie weet wat voor goeds dit tot gevolg heeft of wie weet wat je hier van leert. En ik moet nu meteen denken aan een vrouw die ik begeleidde en haar dochtertje was overleden. Een meisje was drie jaar geworden, heel plotseling overleden en zij kwam al een tijdje bij me en op gegeven moment kwam ze in de sessie en ik denk dat het iets van 1,5 jaar na het overlijden was. En ze was razend, want inderdaad, iemand had tegen haar gezegd. Nou ja, weet je, misschien moet je je hier iets van leren of zo, Misschien heeft het daar mee te maken. Nou, zei ze, ik, ik zal de woorden niet herhalen die ze gebruikte, maar ze waren niet netjes.

Maar het kwam er in ieder geval op neer dat ze zei Mijn kind is dood en ik moet er nog van leren ook. Moest mijn kind dood omdat ik iets te leren had? Nou, echt niet. Dus voor haar viel dat helemaal de verkeerde kant op. En. Nu kunnen wij als hulpverleners natuurlijk heel goed ons mond houden. Hoop ik tenminste. Laten we alsjeblieft niet die betekenisgeving gaan invullen of die zingeving. Of bijvoorbeeld ook teksten als iemand die een kindje met het syndroom van Down had en een hartafwijking, wat natuurlijk vaak samengaat. En dat dat meisje zal niet heel oud worden en het meisje is overleden aan iets heel anders. Bij toeval ja. Toeval bestaat niet, zou je kunnen zeggen. Maar in ieder geval te zeggen een hoop mensen zeggen tegen. Tegen haar moeder, dus tegen een kennis van mij. Ja, maar ja, ze zou toch al niet oud worden hè? Alsof dat helpt. Alsof jij je als moeder daar beter door gaat voelen. Wij kunnen allemaal zingeving of betekenisgeving of oorzaak of van alles zien, maar het is niet aan ons om dat aan onze cliënten te vertellen.

Dan gaan wij voor de troepen vooruitlopen. Kijk, het is een ander verhaal als onze cliënten er zelf mee gaan komen. Als onze cliënt zegt Nou weet je, ja, ik, ik, ik had dit nooit kunnen bereiken als ik niet dit of dat of zus of zo. Ik moet nu opeens weer denken aan waar ik, waar ik eventjes in het begin over begon. Dat gezin van wie het zoontje is overleden bij een verkeersongeluk, bij een autoongeluk. En de moeder zegt ook regelmatig ja, Ik ben me nu wel veel bewuster van mijn relatie en we gaan nu veel liever met elkaar om. We maken veel minder ruzie omdat ik zo heb ontdekt hoe waardevol de mensen van wie ik hou zijn. En daar wil ik geen geen risico mee lopen dat ik ze kwijtraak. En daarmee zegt ze ook vaak dat was. Dat was vast niet gebeurd als onze zoon niet was overleden. Dus daar zit een stukje betekenisgeving in. Maar het mooie daarvan is of het mooie Ja, dat weet ik eigenlijk niet of ik dat zo moet zeggen, maar zelf bestempelt ze het niet als betekenisgeving.

Maar je voelt wel dat er een soort soort houvast in zit van nou ja, dat heb ik er dan tenminste uit gehaald of of aan overgehouden of Daardoor is het leven wel misschien toch nog een beetje beter geworden, terwijl het natuurlijk veel slechter is geworden. Maar dan dus. Op die manier zie je dat cliënten proberen houvast te vinden in betekenisgeving en zingeving. Maar nogmaals jij, wij als als hulpverleners zien misschien zingeving en betekenisgeving. Ik heb het nu over verliezen door dood gehad. Maar laten we eens kijken naar verliezen door scheiding. Dat dat je dan. Eh, je hoort verhalen over die relatie en je denkt oh my. Nou, dat was niet een beste relatie zeg. Wat een. Wat een vervelende. Of. Je hoort natuurlijk altijd van één kant, laat dat duidelijk zijn. Maar dat je bijvoorbeeld denkt wat een vervelende ex-partner die die heeft ook de dingen niet zo netjes aangepakt. En dan denk jij misschien bij jezelf nou, wees jij maar blij dat je van hem af bent of dat je van haar af bent.

En dan moet je af en toe op je tong bijten om dat niet te zeggen. Want voor onze cliënten is dat een heel ander verhaal. En het heeft waarde als ze er zelf mee komen, maar niet als wij er mee komen. En zo heb ik iemand in de academie zitten. En zij heeft twee kinderen verloren en haar zingeving is dat ze nu, jaren later, echt hoor. Ik geloof dat ze 25 jaar verder is. Dat ze zegt van ja. Ik heb dus de mensen ook heel veel te geven, want ik weet heel veel van hoe het is om je kind te verliezen. En sterker nog, zelfs als je er twee verliest en dat is niet gelijktijdig gebeurd, het is echt. Jaren later verloor ze haar andere kind. Ja, je begrijpt het af en toe niet. Ik snap het af en toe ook niet dat sommige mensen zoveel op hun bord krijgen. En toch staat ze daar en zegt ze ja maar daardoor kan ik nu wel. Da da da da da da da. En dat daardoor betekent niet dat ze er tevreden mee is dat haar kinderen overleden zijn, maar dat dat wel een zin is die ze er aan geeft.

Zelf zeg ik altijd als mijn eerste man niet was overleden, had ik nooit het werk gedaan wat ik nu doe. En ik heb al zo ontzettend veel mensen mogen helpen of kunnen helpen of of weet ik het geholpen. Hoe je het ook wil zeggen in de afgelopen 25 jaar, dat is super mooi! Heel veel mensen konden verder doordat ze doordat ik ze ondersteunde, doordat ik therapie aan ze gaf. Was ik het niet geweest? Was het misschien een ander geweest. Laten we daar ook wel vooral realistisch in blijven. Maar dat is mijn zingeving. En die is ontstaan omdat ik op enig moment in dat rouwproces dacht ja, ik mag toch niet mijn leven gewoon zo voortzetten alsof er niks is gebeurd? Mijn eerste man was jong en die overleed. Dat vond ik zinloos. Ik moest daar dus letterlijk zin aan geven. En ik weet ook nog wel dat ik letterlijk ook die woorden gebruikt heb voor mezelf. Ik wil hier zin aan geven. Ik wil dit niet zomaar zinloos voorbij laten gaan. We zien het ook vaak genoeg dat mensen het roer omgooien omdat ze.

Dan is hun zingeving. Ik ga mijn leven niet verder leven zoals ik tot nu toe heb gedaan. Dat wil ik gewoon niet meer. Dat mag ook niet dit dit ik kan niet zomaar doorgaan. Maar het allerbelangrijkste is dus dat we a de momentjes horen dat onze cliënten dat zeggen. En dan gaan we niet zeggen oh, dat is zingeving. Maar dan zeggen we vertel eens, hoe is dat om dat zo te zien dat je zegt goh, als mijn zoon toch niet was overleden. Ja, dan hadden wij waarschijnlijk nog wel heel veel ruzie gehad. Hoe is dat voor je om dat zo te zien? En een andere vraag zou je kunnen stellen van. Welke betekenis geef je daaraan? En soms kunnen cliënten het ook heel moeilijk vinden om die zingeving of betekenisgeving te zien. Juist omdat ze zo bang zijn dat ze daarmee het overlijden goedkeuren of het verlies goedkeuren. Nou ja, hè, dat is alsof ze zeggen nou, gelukkig ben ik nu gescheiden. Of nou, het is maar goed dat ie dood is, want nu kan ik lekker dit, dat of dat of dat.

Nou, zingeving dus. Het is iets waar we allemaal naar op zoek zijn, wat we allemaal nodig hebben en wat we ook allemaal op onze eigen manier zullen vinden. En het is ook echt goed om, als je je cliënten begeleidt, met ze op zoek te gaan naar die betekenisgeving. Maar dus niet heel erg actief en en op de voorgrond. Maar wel als je de kleine ballonnetjes hoort die daar enigszins over gaan om dat verder te onderzoeken. Omdat. In zingeving zit vooruitgang. En ik herhaal het nog een keertje, zij het kunnen hele kleine dingen zijn. Dat zie je bijvoorbeeld al. Die herken je, die heb je gehoord van mensen? Als iemand sterft na een ziekbed? Nou, gelukkig is zijn lijden voorbij. Dat is zingeving. En dat is een heel klein stukje zingeving. Maar daardoor kan iemand weer een stapje zetten. Daardoor kunnen ze het feit dat hij nu is overleden accepteren. Ja, en dan later komt wel dat moment. Hij had nooit ziek moeten worden, of of hij had misschien al die die chemo's niet moeten hebben of welk moment er dan ook kan komen.

Maar zo herkennen wij bij onze cliënten kleine stukjes zingeving, waardoor we ook weten oké, dan kunnen ze weer een stapje zetten. Nou, mocht je hier nog vragen over hebben, dan hoor ik je graag! Tot de volgende keer!