#9 Rouwen om verlies van je thuisland

Bij je thuisland horen gewoontes en rituelen. Het verliezen van je thuisland is een rouwproces. De cliënt wordt echt gestimuleerd om te ‘integreren’ in Nederland. Hoe kun je je cliënt hierbij helpen?

In deze aflevering bespreek ik het verlies van een thuisland en de rouw die daarbij komt kijken. We leven in een multiculturele samenleving, en veel mensen verhuizen naar Nederland vanuit het buitenland, soms vrijwillig, soms onvrijwillig. Het verlies van je thuisland is een vorm van rouw, of het nu gaat om vluchtelingen of expats. Ook mensen die hier voor werk komen, kunnen moeite hebben met de aanpassing aan de Nederlandse cultuur, al zoeken ze hier niet altijd hulp voor omdat ze denken: "Ik heb er zelf voor gekozen."

Ik reflecteer ook op mijn eigen situatie, met een huis in het buitenland, en hoe ik me soms afvraag of ik definitief in Spanje zou willen wonen, maar dan toch realiseer dat ik Nederland en mijn vrienden hier niet zou willen missen. Mensen die hun thuisland verliezen, missen niet alleen de gewoontes, maar ook hun vrienden, familie, en de vertrouwde omgeving. Zelfs de kleinste dingen, zoals begroetingen op straat, kunnen een bron van ongemak worden wanneer die anders zijn dan je gewend bent.

Verlies genereert rouw, en net als bij andere vormen van verlies is het belangrijk om rituelen en gewoontes uit je oude leven voort te zetten. Je mag je thuisland meenemen in je nieuwe leven, door bijvoorbeeld gewoontes of tradities uit je cultuur te behouden. Dit kan helpen om je veilig te voelen en je oude leven te verbinden met je nieuwe situatie.

Als je vragen hebt over dit onderwerp of meer wilt weten over rouwverwerking, weet je me te vinden. Dank je wel voor het luisteren!

Wil jij meer weten over hoe je kunt begeleiden bij verlies? Schrijf je in voor mijn gratis webinar. Je kunt kiezen uit volwassenen begeleiden bij verlies, of kinderen en jongeren begeleiden bij verlies.

Kijk ook op de website van de Academie voor Verlies voor blogs over begeleiden bij verlies. 

Wil jij de gratis minitraining “Verlies verzekerd” ontvangen? Je kunt hem hier aanvragen. 

Transcript

Dit keer wil ik het onderwerp oppakken van verlies van je thuisland. We zijn een multiculturele samenleving. Ik trap maar eens even een open deur in en we hebben veel mensen die vanuit het buitenland naar Nederland komen en die misschien wel rouw klachten gaan krijgen. Want nogmaals, rouw is een reactie op een verlies. Ik zeg het vaker. En verlies van je thuisland is wel een verlies. Dan hebben we ook nog mensen die vluchten. Die dus dat verlies onvrijwillig meemaken, maar dat ze geen andere keus meer hebben. Ook al wordt er nog wel eens anders over gedacht en worden ze bestempeld als de wat is, de golddiggers, de goudzoekers, de weet ik het wat, Maar ik denk altijd maar niemand wil zijn thuisland verlaten. Ik weet niet of je dat zelf zou herkennen. Wij hebben ook een huis in het buitenland en aan de ene kant roep ik altijd tegen mijn man ik wil definitief in Spanje wonen. Maar als ik er heel echt over nadenk, dan denk ik nee, ik wil Nederland helemaal niet missen met al zijn seizoenen en al mijn vrienden hier en nou ja, al mijn vrienden, dat klinkt ook alsof ik er miljoenen heb.

Zo is het ook weer niet. Maar in ieder geval dat is mijn thuisland. Dus ik denk altijd niemand zal voor betere economische toestanden. Nou, niemand is misschien een te groot woord, daar kan ik niet over oordelen. Maar ik ga er altijd maar van uit dat mensen rouwen, ook al gaan ze vrijwillig naar Nederland. Maar het geldt ook voor expats, mensen die vanwege hun baan hier komen wonen. We zien vaak vaker, moet ik misschien zeggen, want zo vaak gebeurt het ook weer niet omdat mensen daar geen hulp bij zoeken. Dat als mensen vanwege een baan hier komen wonen dat ze toch problemen kunnen krijgen met de aanpassingen aan onze Nederlandse cultuur, maar daar dan misschien niet over klagen of daar geen hulp bij zoeken omdat ze denken ja het was toch mijn eigen keus, ik wilde toch naar Nederland en het is. En misschien is het ook maar tijdelijk en dan zeggen ze dat ook nog eens een keertje achteraan. Het is toch maar tijdelijk en ik moet hier maar mee dealen en ik moet niet zeuren. En we hebben nu een mooie baan.

Of nou welke cognitieve redenering ze er ook voor geven om vooral dat gevoel niet te mogen voelen. Maar verlies genereert rouw en verlies van je thuisland is een verlies. En als dit er misschien heel veel negatieve aspecten aan je thuisland. Er zullen nog veel meer positieve aspecten aan je thuisland zitten, want het is je thuisland, dus dat ben je gewend. Daar ken je alles, daar ken je de gewoontes. Uhm, ik. Ik moet nu denken ik heb een stel dat ik begeleid met de schip aanpak. Zoals je misschien weet is de schip aanpak een herstel methodiek voor relaties in slecht weer. Of mensen nou gescheiden zijn of dat ze nou in relatietherapie komen. Als de schip aanpak wordt ingezet gaan we heel erg kijken van wat is er in jullie relatie gebeurd en wat is er verloren gegaan. Nou, in die relatietherapie heb ik nu een uh een een Marokkaans stel en zij heeft ook echt in Marokko gewoond en hij niet en zij mist de uh de de gewoontes van haar thuisland en is hier heel vaak zoekende van.

Hoe doe ik dat nou? En tegelijkertijd, en dat is ook wel weer heel erg interessant, dat is dus ook een vorm van rouw als hij naar Marokko gaat om of met vakantie of wat dan ook. Uhm, dan kent hij niet goed genoeg de gewoontes om zich aan te passen aan die gewoontes. Want hij is een Nederlander, dus daar zit ook verlies en hij verliest eigenlijk zijn basis. Hij is Marokkaans, maar heeft een Nederlandse achtergrond, is in Nederland geboren, zijn ouders zijn Marokkaans, heeft nooit in Marokko gewoond en verliest dan dus de waardes en en de de cultuur gewoontes, terwijl hij tegelijkertijd ook Marokkaans is opgevoed. Dus dat is dat zijn verliezen die het ingewikkeld maken. En je zal het maar te doen hebben, want ik denk nou ja, nu heb ik het over Marokko, maar kijk al. Bijvoorbeeld het verschil tussen Belgen en Nederlanders of tussen Engelsen en Nederlanders. Het zijn echt grote cultuur vergroten. Nou oké, het moet weer niet zo één van die superlatieven praten. Het zijn verschillen in cultuur.

En als jij dus van het ene land naar het andere land verhuist, dan maak je verliezen mee. Je verliest bepaalde basis, je verliest bepaalde waardes, bepaalde gewoontes en misschien ook wel gewoon bepaalde eet recepten. Hele normale dingen. Ik weet nog dat mijn dochter die heeft en die doet een PhD en dat gaat heel. Dat gaat erg over vluchtelingen en daarvoor heeft ze eerst daarvoor een master gedaan. En die master ging over de sense of belonging. Wat geeft mensen het gevoel van thuis zijn? En zij werd geplaatst of zij had een plek gezocht in Italië om dat te onderzoeken. Dat was een nogal verlaten plek en daar werden heel veel vluchtelingen werden daar geplaatst. Want ja, die plek was toch al verlaten, dus dan konden de bewoners ook niet zo in opstand komen. En ik weet niet precies welke redenen allemaal nog meer achter zaten, maar dat is even kort door de bocht wat ik er van begrepen heb. Maar wat daar gebeurde, daar waren allerlei instanties die die bezig waren met die vluchtelingen te begeleiden. En wat er dan gebeurde is dat die vluchtelingen, die kregen dan voedsel, maar die kregen bijvoorbeeld pindakaas.

Die kregen brood. Die kregen de de dingen die men daar eet. En die mensen kregen ook zakgeld. Een heel klein beetje, want ze kregen dus voedsel dus in. Bij andere instanties was het dan ook wel weer eens zo. Dus er waren verschillende instanties bij betrokken en het ene huis werd dan door die instantie begeleid, het andere huis, want die mensen woonden allemaal in een huis met elkaar. Het andere huis werd weer door een andere instantie begeleid en daar heeft mijn dochter dus allemaal contact mee gehad. En in het ene huis kregen ze dus voedsel om te overleven en dan kregen ze een klein beetje een klein beetje zakgeld. En in het andere huis kregen ze dan alleen maar geld en daar moesten ze zich dan mee bedruipen en zelf voedsel kopen. En wat? Wat zij nou ontdekten was dat de mensen die ook voedsel kregen, dus die pindakaas en dat brood. Die wilden dat allemaal niet en die gingen van dat hele kleine beetje zakgeld. Gingen ze hun eigen eten kopen? Rijst nou alles wat zij gewend waren om te eten?

En nou hadden zij dus hele beperkte middelen, Maar je kunt je dus voorstellen als je als. En tegenwoordig is gelukkig heel veel mogelijk in Nederland hè. Maar als je dus naar Nederland verhuist, misschien vrijwillig en je bent gewoon financieel, heb je het goed en kun je van alles kopen. Maar je kunt nou net niet naar die kerk toe die je gewend was in je eigen land. Of je merkt net dat als mensen hier op straat lopen, ze elkaar niet groeten. Ik moet nou denken ja, het is een voorbeeld van niks. Je zal denken Leonieke, waar heb je het over? We hebben een jaar in Spanje gewoond en ik trainde daar voor de marathon en dan ging ik iedere. Niet iedere ochtend ging drie, vier keer in de week ging ik hardlopen s ochtends. En in Nederland groeten mensen elkaar met hardlopen. Ik weet niet of je dat kent, of je het gewend bent. Ik weet niet hoe het met fietsers zit. Volgens mij doen fietsers het ook. Ik heb wel eens met mijn man erover, want hij is een racefietser en hij zegt Nou de mensen op een racefiets groet we wel, maar de mensen op een elektrische fiets niet.

Maar in ieder geval. Dus ik begon heel fanatiek in Spanje. Daar was ik aan het hardlopen en dan zag ik iemand lopen. Dan stak ik mijn hand op. Nou, niemand zwaaide terug. Ik dacht hee, wat gebeurt hier? En ik werd er een beetje ongemakkelijk van. En ik dacht ja, oké, wat moet ik nou doen? Moet ik nou wel mijn hand opsteken, niet mijn hand opsteken? En uiteindelijk is mijn strategie geworden om er niet meer te kijken naar die mensen die ik die ik tegemoet kwam, zeg maar. Dus nogmaals, het is een voorbeeld van niks, maar het geeft wel aan hoe dat ontregelend kan zijn. Dat je denkt hé, hoe moet ik dit doen? Dus mensen verliezen die naar Nederland komen, die verliezen hun thuis cultuur. Die verliezen hun thuisbasis. En dat ze hun eigen thuis verliezen hun huis verliezen, hun vrienden, kennissen, de winkels waar ze altijd naartoe gingen. Dat is al vervelend genoeg. Maar als ze dan dus eigenlijk datzelfde leven niet voort kunnen zetten in dat nieuwe land, ja, dan kan je je voorstellen dat dat het heel onrustig maakt en dat dat een zoektocht wordt en dat ze zich zich dus moeten gaan transformeren.

En dat is nou precies wat een rouwproces ook is. Een rouwproces is je transformeren. Je oude leven klopt niet meer. Je moet je transformeren naar het nieuwe leven. En dat betekent voor mij ook dat. Er is natuurlijk best veel onderzoek gedaan naar rouw, naar dood, omdat rouw nog altijd zo geassocieerd wordt met dood. Maar rouw is dus een reactie op een verlies. Dus dat geldt voor heel veel soorten verliezen. En wat blijkt dan in mijn ervaring met met al die mensen die ik heb begeleid in de ruim 25 jaar is dat de rouw theorie op allerlei soorten verliezen toepasselijk zijn omdat rouw toch een behoorlijk universeel gebeuren is. We rouwen toch allemaal wel op dezelfde manier? We uiten het misschien verschillend, want we zijn allemaal uniek en we hebben allemaal onze eigen Een vingerafdruk waarin we op onze eigen manier invulling zullen geven aan het rouwproces. Maar de theorie geeft de rode draad aan. En dat betekent dus als wij het hebben over verliezen van een thuisland, dat wij mensen zullen willen begeleiden langs die rouw theorieën. En dan is de eerste rouw theorie of de rouw taak, wat voor mij echt de rouw de leidraad is voor begeleiden bij rouw.

Daar heb ik het al een keer over gehad in een podcast. Voor mij is de leidraad de rouw taken in de eerste rouw taak is erkennen dat het verlies heeft plaatsgevonden. En om dat te kunnen erkennen zul je alle stappen door moeten of door willen gaan met jouw cliënt die gaan over het oude leven. Wat is er gebeurd? Hoe is het zover gekomen? Waarom is dit gebeurd? Hoe voel je je daarbij? Had het anders gekund? Wat heb je allemaal al geprobeerd? Dus we gaan die persoon in rouw, in dit geval. Die persoon met dat nieuwe thuisland gaan we confronteren met hoe het was. En ik zou bijna willen zeggen met hoe mooi het was, want voor heel veel mensen was dat een mooi leven. Daar gaan we ze mee confronteren. En dat is rouw. Taak één. En dan gaan we daarna naar rouw. Taak twee. Je kunt de de podcast over de rouw taken nog eens terugluisteren. Maar uiteindelijk kom je in rouw. Tak vier. Sorry rouw tak drie. En dat zijn de rituelen.

Hoe ga jij jouw oude leven? Verbinden met je nieuwe leven. En dat is in verlies. In geval van het verlies van je thuisland is dat heel erg, die rituelen die je thuis had in je oude land hier voortzetten. Al zegt iedereen je moet integreren in Nederland en dat kan niet. Jij mag je oude theorieën voortzetten. Als jij gewend bent om op een kleedje met je met je gezicht naar Mekka. Ik hoop dat ik het goed zeg te bidden om 12.00u s middags op vrijdag. Dan blijf je dat doen. Als jij gewend bent om warm rijst te eten tussen de middag en s avonds een boterham, dan blijf je dat doen. Je mag dus al die gewoontes die bij jouw oude land horen meenemen in jouw nieuwe land in Nederland. Ik weet natuurlijk dat wij de inburgeringscursus hebben, maar de inburgeringscursus betekent niet dat je het ook zo moet doen. Je eigen strategie aanhouden, je eigen ja, je eigen cultuur, je eigen dingen die bij jouw land horen. Dat mag je gewoon doen, want dat geeft houvast.

En daar voel je je veilig. En dan neem je een stukje van je oude land mee in je nieuwe land. Zoals wij ook altijd zeggen, ook bij dood de opnieuw verbinden met degene die dood is gegaan op een manier die passend is bij de nieuw ontstane situatie. En dat doe je dus met land verlies ook. Je neemt je oude land mee in jouw nieuwe land op een manier die passend is bij de situatie. Dat kan dus zijn door bepaalde gerechten te eten, door bepaalde gewoontes over te nemen en de de vlag te hijsen. Als de koning van België jarig is en je bent verhuisd naar Nederland. Dus om dat soort dingen je je weer één te voelen met je thuisland. Want dat mag en dat kan. Nou, als je hier vragen over hebt weet me te vinden. Dank je wel weer.