#13 Wanneer delen wij ons verhaal

Een groot onderdeel van therapie is empathie. Meevoelen met je cliënt. Dat meevoelen kan omdat je de verhalen van je cliënt herkent aan situaties die jij zelf hebt meegemaakt. Maar kun je die verhalen altijd delen met je cliënt? 

In deze aflevering bespreek ik het belang van het delen van je eigen verhaal als therapeut, en hoe dit functioneel ingezet kan worden om cliënten te ondersteunen. Ik deel mijn persoonlijke ervaringen en hoe een ingrijpende gebeurtenis in mijn leven leidde tot een betekenisvolle carrièreswitch naar rouwtherapie.

We gaan in op:

• Waarom het belangrijk is om verhalen te delen op een manier die psycho-educatie en normalisatie biedt.
• Hoe je cliënten kunt helpen door angst en verlies te erkennen als een blijvend onderdeel van het leven.
• Het verschil tussen empathie tonen en de focus behouden op de cliënt.
• De kracht van realistische verwachtingen en hoe die bijdragen aan een langdurig herstel.

Deze aflevering biedt praktische inzichten voor hulpverleners, therapeuten, of iedereen die met verlies en rouw werkt. Heb je vragen? Neem gerust contact met me op!

Wil jij meer weten over hoe je kunt begeleiden bij verlies? Schrijf je in voor mijn gratis webinar. Je kunt kiezen uit volwassenen begeleiden bij verlies, of kinderen en jongeren begeleiden bij verlies.

Kijk ook op de website van de Academie voor Verlies voor blogs over begeleiden bij verlies. 

Wil jij de gratis minitraining “Verlies verzekerd” ontvangen? Je kunt hem hier aanvragen. 

Transcript

Ja, je eigen verhaal delen, Hoe waardevol is dat nou eigenlijk? Of hoe belangrijk is het? Ik kan me heel goed voorstellen dat je als hulpverlener hier ook terecht bent gekomen, omdat je zelf een omslag hebt meegemaakt in je leven. Een zware gebeurtenis, een grote ingrijpende verandering. En wat we heel vaak horen Nou, ik weet niet of het heel vaak is, maar je hoort in ieder geval wel met regelmaat dat als er grote veranderingen in het leven plaatsvinden, dat mensen ook het oude leven niet meer op willen pakken of misschien soms ook op kunnen pakken zoals ze dat voorheen deden. En dan krijg je het roer om. Verhaal Wie kent niet het programma waar prachtige B&B is ontstaan ergens in het buitenland? En dan kijk je naar dat programma en dan worden die mensen geïnterviewd en dan hebben ze heel vaak iets meegemaakt dat ze zeggen ja, dat was voor mij het moment dat ik besloot. De rest van mijn leven wil ik niet zo doorgaan zoals ik nu bezig was of het was een wake up call of ik kon toen echt naar mijn leven kijken en denken nou is dit het nou wat ik wil?

Dus dat zijn van die momenten dat mensen besluiten om het om dingen anders te gaan doen. Voor mijzelf geldt dat ook toen mijn eerste man, Jos, overleed. Het was echt niet meteen op dag twee dat ik dacht mijn leven gaat anders moeten worden. Dat heeft echt wel een tijdje geduurd. Ik denk nou, ik weet het niet eens. Misschien wel één à twee jaar later dacht ik ja, wat ga ik nou gewoon door zoals ik altijd bezig was. Ik vond dat echt heel zinloos. Ik dacht dan is zijn dood voor niets geweest. Dat is heel raar. Daar kan je van alles van vinden. Natuurlijk is een dood voor niets kan dat voor niets zijn? Zit er een grotere zingeving achter? Dat weet ik allemaal niet, maar dat waren de woorden die in mijn hoofd rond speelde. Dan is zijn dood voor niets geweest. Dus ik wilde het anders gaan doen. Ik wilde, ja, meer zingeving ook in mijn werk brengen. Dat was helemaal niet eens dat ik werk deed wat er niet toe deed.

Ja, wie doet eigenlijk wel werk wat er niet toe doet? Want we doen allemaal werk wat er op een of andere manier toe doet. We zijn allemaal een radertje in een groter geheel. In ieder geval, voor mij was dat het moment dat ik dacht oké, nu is het moment om mijn leven om te gooien. Wat ga ik doen? Ik weet nog heel goed dat ik wilde. Of verloskundige worden, of rouw therapeut. Nou, ik ben de mogelijkheid van verloskundige gaan onderzoeken. Daarvoor moest ik eerst nog scheikunde bijspijkeren of bijspijkeren. Ik moest het gewoon gaan doen. Ik had nooit scheikunde in mijn pakket gehad. Nou, dat was al heel gauw duidelijk dat dat echt een no go was. Dat hele scheikunde en ik, dat is geen goede match. Dus ik dacht ja, wat nu? En tijdens een wandeling op het strand met de collega's van Stichting Achter de Regenboog was ik in gesprek met Truus. En Truus zei me Ja. Maar goed, zegt ze. Verloskundige of radiotherapeut? Het heeft alle twee met het leven te maken.

En dat is zo'n klein zinnetje. Soms kunnen mensen een zinnetje tegen je zeggen of woorden tegen je zeggen die van levenslange impact zijn. En dat kleine zinnetje het heeft alle twee met leven te maken. Toen dacht ik ja, dat is zo. Het gaat alle twee over het leven. Want als rouw therapeut, zeker de kant die ik op wilde, ben je met het leven bezig, ben je met de overlevenden bezig die het leven weer mogen of moeten of kunnen of hoe je het ook wil noemen omarmen. Dus mijn keuze werd rouw therapeut, maar wij vinden altijd dat Om een goed rouw therapeut te zijn zal je toch echt een gedegen theoretische achtergrond moeten hebben. Dus ik ben op dat moment. Ik wilde trouwens rouw therapeut voor kinderen worden. Ik was er bij Stichting Achter de Regenboog. Die richt zich ook helemaal op kinderen. Moest ik of moest ik? Heb ik ervoor gekozen om orthopedagogiek te gaan studeren, dus ik ben eerst die studie orthopedagogiek gaan doen. Tegelijkertijd deed ik bij Stichting Achter de Regenboog allerlei rouw trainingen.

We hebben daar de eerste rouw training ook opgezet en verfijnd. En later, en dat is natuurlijk allemaal dat kwam allemaal. Veel later ben ik nog hypnotherapeut. Geworden en psycholoog. Maar in ieder geval op dat moment van mijn leven moet anders. Ik moet er iets zinnigs mee doen. Dat herken ik zo heel erg goed. En waarom vertel ik dat? Nou, dat gaat juist over het delen van je eigen verhaal. Als rouw therapeut maak ik echt heel veel cliënten mee die om de een of andere reden niet meer terug kunnen naar hun oude werk, omdat ze misschien in het ziekenhuis werken waar hun partner is overleden. Of dat het überhaupt te veel herinneringen terugbrengt aan het overlijden van de partner. Of omdat ze de wisselende diensten niet meer kunnen draaien omdat ze niemand meer thuis hebben om voor de kinderen te zorgen? Of omdat ze het ook gewoonweg niet meer willen. Zoals de mensen van het roer het roer om. Die willen dat ook niet meer, die willen echt iets anders. Dus ik maak dat heel veel mee in mijn praktijk en dat herken ik.

En dit is ook hoe wij praten. Of we nou misschien niet per se hoe wij praten met mensen, maar dit is een herkenbaar iets als wij in gesprek zijn met anderen. Let maar eens op jezelf op het moment dat iemand jou een verhaal vertelt. Ga je meteen naar binnen. En je gaat dat refereren aan verhalen die je kent van of in jezelf. Dat maakt ons ook empathisch. Wij kunnen empathisch zijn omdat we kunnen aansluiten bij iets wat we zelf hebben meegemaakt, waardoor we dat gevoel misschien ook wel kunnen herkennen. Wat die persoon daarbij onder woorden brengt. Daar schuilt natuurlijk ook een gevaar in, dat begrijp je en dat maak je ook vast en zeker in je eigen leven mee. Als jij met iemand aan het praten bent en je vertelt een bepaald verhaal, hoe snel is het dan niet? Oh ja, dat heb ik ook meegemaakt en toen ging ik bla bla bla en voordat je het weet gaat het gesprek over de ander. Het is een veelgehoorde klacht. Het is ook vaak iets wat ik hoor van de mensen bij mij in de praktijk die dit vertellen dat als ze met andere mensen praten dat het dan al heel gauw weer over de ander gaat.

Dus het is een grote kracht om die verhalen in jezelf te herkennen. Maar wanneer ga je dan datgene wat jij herkent in jezelf met je delen? En dat noemen wij vaak in de therapie functioneel delen. Want het is heel goed mogelijk dat jij verhalen of dingen hebt meegemaakt waarvan je weet als ik dat deel met mijn cliënt, daar heeft hij echt wat aan. En dat gaat niet over. Goh, ik ben toen gaan zwemmen, want dat hielp mij. Dat zou je misschien nog kunnen vertellen als een onderdeel van een hele hoop andere opties. Maar het gaat er natuurlijk ook altijd om dat we ons realiseren dat ons eigen verhaal is. Een één is één verhaal. Wij zijn de eenling en al wat wij over onszelf vertellen gaat alleen maar over onszelf en het is maar de vraag of de cliënt daar iets aan heeft. Heel vaak vragen cliënten aan mij Maar hoe was dat dan bij jou? Of hoe ging dat dan bij jou? Of hoe deed jij dat dan? Mensen kunnen op mijn website lezen dat mijn eerste man is overleden en dan kunnen ze zich afvragen van goh, hoe deed jij dat dan?

En dan kunnen ze die vraag ook daadwerkelijk stellen. En ik ga er altijd maar heel kort op in. Het is natuurlijk heel onaardig om er niet op in te gaan om te zeggen ja, dat is helemaal niet belangrijk, we zijn hier voor jou. Nee, dat is dan. Dan laat je eigenlijk iemand in de kou staan. Dan kan je ook iemand een heel ongemakkelijk gevoel geven. Dus meestal antwoord ik iets dan van ja, ik vond dat ook heel moeilijk. Of nou ik. Ik ben daar wel lang mee bezig geweest of hè. Ik ben toen breien gaan oppakken. Ik ben helemaal niet gaan breien hoor, maar even als voorbeeld. Maar wat dan belangrijk is, is dat je zorgt dat je direct een vraag paraat hebt of iets paraat hebt om het weer naar de cliënt terug te brengen. Want voordat je het weet wil die cliënt van jou alles horen. Daar doet hij daar natuurlijk twee dingen mee. Hij houdt het gesprek bij zichzelf weg, want het kan heel confronterend zijn om het over jezelf te moeten hebben.

En het andere is dat dat ja, wat die dan van jou te horen krijgt, daar zal die misschien niet zoveel aan hebben. Dus dat is niet per se functioneel delen. Ik denk dat functioneel delen veel meer zit in psycho educatie kunnen geven onder het mom van ja, dit maken wij allemaal mee. Zonder natuurlijk te bagatelliseren. En dat is wel heel belangrijk, dat je niet je cliënt het gevoel geeft van nou ja, wat jij nou voelt, dat doet er niet toe hoor, want kijk, dat hebben we allemaal. Nee, dat niet, maar veel meer om te normaliseren. Want dat is ook wat ik vaak hoor van cliënten in rouw. Dat ze het zo fijn vinden dat ik ook normaliseren. Dat ik zeg ja, dat hoort er nu bij, helaas. Bijvoorbeeld iets wat ik regelmatig functioneel deel is de mensen in rouw die bij mij komen in rouw na dood. Je weet rouw is een reactie op een verlies. Maar ik heb het nu dan even over een verlies door dood. Dat de angst voor verlies altijd aanwezig is En hoe korter geleden het verlies is, hoe prominenter die angst aanwezig is.

En naarmate de tijd verstrijkt, wordt die angst wat subtieler. Maar hij is er nog wel. En dan kan het best wel zijn dat cliënten met mij delen of aan mij vragen van Jeetje Leonieke, maar ja, weet je, ik wil eigenlijk niet daaraan beginnen. Want als. Wat als die ook doodgaat? Of hè, dan gaat mijn kind naar school toe en dan ben ik zo bang dat ie doodgaat. En nou, dus dat gaat dan heel erg over die angst voor dood. En dan zeg ik ook altijd ja, die angst zit nu wel in onze rugzak. Dan gebruik ik ook echt met name het woord onze, want ik ben ook nog steeds iemand die gerouwd heeft. Of misschien rouw ik nog steeds, want hé, wat wanneer houdt rouw op dat. Daar kan ik weer een heel andere podcast over maken. Maar laten we maar even ervan uitgaan dat rouw op een of andere manier toch altijd wel ergens aanwezig blijft. En dan zeg ik ook ja, dat hoort nou in onze rugzak. En als voorbeeld geef ik dan bijvoorbeeld dat ik nog altijd als mijn man, mijn huidige partner heel zacht slaapt.

En dat kan hij. Je hoort hem dan bijna niet dat ik toch wakker word midden in de nacht en dat ik denk. Leeft hij nog? En dan ga ik heel opvallend of heel opvallend ga ik heel. Zorgvuldig liggen luisteren. Ademt hij nog? Hoor ik zijn adem. En soms hoor ik gewoon echt helemaal niks. Nou, dan hou ik eens m'n hand boven z'n wang. Straalt er nog warmte vanaf? Maar soms tik ik hem ook gewoon even aan om te kijken of er wat gebeurt. En dan ben ik 28 jaar verder, 28 jaar na de dood van Jos. Maar dit is zo'n gegeven geworden in het leven van rouwenden. Die angst, die zal altijd aanwezig zijn. Het leven is niet meer uhm voor onvoorwaardelijk. Weet je, het is dood, hangt of hangt of staat of loert. Hoe je het ook wil zien om een hoekje. Die kan zomaar toeslaan. En dat is niet cynisch. En dat is niet negatief, dat is realistisch. En het kan cliënten echt helpen als ik dat met ze deel.

A Dus omdat ik het normaliseert en B omdat ik zeg dat ik zelfs na 28 jaar dat nog steeds heb. Maar C ook omdat de manier waarop ik dat vertel op een hele realistische, niet paniekerige manier is. En dat ik zeg dat ik dat dan ook vaak van anderen hoor, dat dat zo aanwezig blijft in het leven. En waarom is dat ook belangrijk? Kijk, als mensen denken dat moet weg, dat gevoel mag er niet meer zijn. Jeetje, ik ben nog steeds zo bang. Uhm, gaat dat dan nooit over hè? Ben ik dan nog steeds niet eroverheen? Wat ze daar dan ook onder mogen verstaan? Dan krijg je teleurstelling. En ik wil voorkomen dat mensen zich teleurgesteld voelen, want dat is waarschijnlijk helemaal niet nodig omdat het helemaal niet anders kan. Ik ben heel erg realistisch. Ik vind het heel fijn om realistisch te zijn en ik zeg dat ook vaak tegen mensen. Dan zeg ik ook weet je, ik ben gewoon realistisch. Ik wil jou niets voorspiegelen. Laten we realistisch blijven.

Ik heb liever dat iemand over tien jaar zegt nou, ik heb die angst eigenlijk helemaal nooit meer gevoeld. Goh, wat een meevaller dan dat iemand over tien jaar zegt waarom is die angst er nog? Jeetje, zie je wel, ik ben geen stap verder gekomen, want dat wordt er dan al gauw aan gekoppeld. Dus dat is dan een moment van functioneel delen. Of als je in algehele. Ik doe ook wel relatietherapie, dan gaan zijn. Die gaan natuurlijk ook veel verliezen rond dat je elkaar verliest. En dan zeg ik ook wel eens als ze dan zeggen ja maar goed, een relatie is ook zo hard werken. Ik zeg ja natuurlijk zeg. Ik werkte ook elke dag aan met mijn partner. Heel veel mensen werken daar elke dag aan met hun partners. Dan ga ik niet een heel verhaal delen, maar ik geef een klein voorbeeldje dat dit ook. Ja, als ik zou zeggen normaal is, dan ga je misschien denken nou Leonie, het hoeft toch niet per se te zijn dat zoals jij het doet normaal is, maar dat dit veel voorkomt en dat dat ook weer zo'n beeld schetst van hey, dat is heel normaal dat.

Het is niet raar, het zegt niets over jouw relatie. Als je hard moet werken. Dus functioneel delen. Gaat voor mij vooral erom als het een stukje psycho educatie in zich heeft. Als het een stukje normaliseren kan geven aan de cliënt waardoor de cliënt rust kan vinden bij zichzelf van binnen. Kijk voorbeelden geven of vertellen. Oh ja, dat maakte ik ook mee, want toen mijn man stierf, nou zeg. Toen hebben we een uitvaart gedaan. Er kwamen wel honderd mensen. Stel dat je zo'n verhaal deelt, wat heeft de cliënt daaraan? Dus soms betekent dat ook dat ik in zo'n therapiesessie dat een verhaal van mijn cliënt ergens bij mij resoneert en dat ik echt even de tijd neem om bij mezelf na te gaan. Ga ik dit delen of niet? Ja, en soms deel ik ook wel eens te veel en dan merk ik aan de reacties dat ik denk nou dit had dus niet gehoeven. Leonie, ik geef niks. Weet je, het maakt allemaal niet uit. Als je je maar bewuster van bent.

Dat je erover nadenkt en dat je niet klakkeloos eigen verhalen gaat zitten delen, zoals dat wellicht ook gebeurt in het dagelijks leven van de rouwende. Dus functioneel delen, Dan is het echt goed om eigen verhalen te delen. Maar niet de therapie gaan bouwen op ik deed het zus, dus dat zou voor jou ook op die manier goed zijn. En misschien luister je naar mij en dan denk je Nou Leonieke, wie denk je wel niet dat je voor je hebt? Zo doe ik dat helemaal niet. Dat hoop ik dan. Ik maak het ook vaak anders mee dat mensen dat toch wel doen. En natuurlijk doen ze dat omdat ze denken dat ze de cliënt daarmee helpen. Maar daarvoor is nou juist deze podcast. Het hoeft dus niet op die manier, maar pak het functioneel op. Zorg dat er psycho educatie in zit en zorg dat het nog steeds over jouw cliënt gaat en niet over jou. Ik hoop dat je hier iets aan hebt en als je vragen hebt. Nou ik hoop dat dat ook ondertussen duidelijk is dat je me altijd kunt mailen of kunt appen en dan beantwoord ik je vragen graag.