De menselijkheidscheck

Gebruik jij AI dagelijks? Dan herken je dit: het is een briljant hulpmiddel om ideeën te verkennen, sneller te leren en te sparren met iets dat alles gelezen heeft. Maar wanneer vertrouw je het, en wanneer niet?

Thomas Simono werkt dagelijks met generatieve AI in complexe projecten — van strategische analyse tot technologie voor mensen met een visuele beperking. In dit gesprek deelt hij zijn 'menselijkheidscheck': een praktisch framework dat bepaalt waar AI waarde toevoegt en waar de mens onmisbaar blijft.

"Het algoritme op zich is niet slim," zegt Thomas. "Het wordt pas echt slim als het iets menselijk mogelijk maakt." Die human in the loop — de mens die doorzeeft, filtert en beslist — blijft cruciaal. Geen extraatje, maar het fundament.

We duiken in concrete voorbeelden. Zoals Sensortech, dat technologie ontwikkelt voor mensen met een visuele, motorische of cognitieve beperking. Waar vroeger toestellen alleen tekst voorlazen, gaat het vandaag veel verder: objecten herkennen, schermen beschrijven, vertalen en samenvatten. Het resultaat? Autonomie. Een student die zelfstandig zijn cursus doorneemt. Iemand die tv kan volgen zonder hulp. Technologie die vrijheid geeft, geen efficiëntie-feestje.

Maar Thomas is ook eerlijk over de valkuilen. Hij reed ooit half Duitsland door voor een kabeltje dat niet bleek te bestaan — op advies van AI. Zijn les? "Ik gebruik AI niet als kompas. Dat blijft mijn menselijke intuïtie, mijn buikgevoel." AI mag nadenken, maar nooit beslissen.

We bespreken ook de grotere uitdagingen: waarom adoptie in de zorg en het rechtssysteem zo traag gaat, hoe een ecosysteem van 50 jaar oud niet zomaar transformeert, en waarom de mens — niet de technologie — uiteindelijk het verschil gaat maken. De technische mogelijkheden zijn er allang. Nu is het aan ons om ze begrijpelijk, verantwoord en beheersbaar te maken.

Thomas' AI-manifesto? "Ik gebruik gen-AI elke dag. Meer dan één keer per dag. Voor analyse, strategie, om af te toetsen. Maar ik heb nooit blind vertrouwen. Je gezond verstand blijft altijd de kortste route naar je eigen vooruitgang."

Een eerlijk en praktisch gesprek over de kunst van het samenwerken met AI — zonder jezelf te verliezen.

Transcript

0:00

Dag allemaal. Welkom bij AI, de herontdekking van de mens. Ik ben Jacqui. Vandaag gaan we niet in op wat AI allemaal kan, maar juist op wat wij als mens uniek beleven. We hebben de voorbije jaren ongelooflijk veel vooruitgang gezien. AI die teksten schrijft, beelden genereert, zelfs gesprekken voert, die bijna menselijk klinken. En toch, soms stond net die technologie hoe groot het verschil blijft in de mens. Soms stond net die technologie hoe groot het verschil blijft tussen intelligentie en wijsheid. Ik werd daarover laatst aan herinnerd door een AI-project waar we een chatbot maakten die feedback moest verzamelen bij medewerkers. Technisch was het allemaal perfect. Hij herkende patronen, analyseerde sentimenten en gaf perfecte rapporten. Maar wat hij niet begreep, dat was de stilte. Want er was namelijk één medewerker die week na week niets meer schreef. De AI klassificeerde dat als geen feedback. Neutraal dus. Tot iemand van het team zei misschien durft ze gewoon niet meer te antwoorden. Dat moment waarop we stilstonden wat dat stilte echt betekent voor een mens en hoe een mens dat alleen voelt, herinnerde me eraan waarom we AI nooit mogen zien als vervanger van menselijkheid. En daarover wil ik het vandaag hebben, samen met iemand die in de praktijk elke dag die grens tussen mens en AI verkent. Thomas Simono, Managing Director van Sigli in België en Nederland. Dag Thomas, welkom. Hey Jacqui, tof dat ik hier mag zijn. Ja, heel fijn Thomas. Heel fijn ook dat je even tijd wil spreken en gesprek met ons nu. De luisteraars kennen Sigli misschien wel, misschien niet. Laat ons eventjes het bedrijf voorstellen. Wie zijn jullie, wat doe je en hoe ben jij daar zelf terechtgekomen? Ja, graag. Sigli is een software-ontwikkelingsbedrijf en we maken al meer dan tien jaar data en AI heel toegankelijk voor bedrijven. De laatste jaren surfen we natuurlijk heel graag mee op die AI-golf, maar heel stevig met de voetjes op de grond. We zijn ondertussen met een honderd mensen en het grootste team is ons data- en AI-team. Hoe ik er zelf een beetje insta in die AI? Ja, zoals ik al zei, we zijn gespecialiseerd in software, gespecialiseerd in data en AI was eigenlijk de next level om die data slim te gebruiken binnen uw onderneming. Dus voor mij was het vooral een beetje overdonderend in het begin, maar nu is het heel hard. Het is heel handig als je weet wat je ermee doet. Ja, je hoorde het voorbeeld waar ik het over had. Jij spreekt over overdonderend. Daar ging het over de kracht van stilte, een van die dingen die je wellicht op heel andere manieren zou behandelen. Zijn dat voor jou herkenbare dingen? Ja, absoluut. Het algoritme op zich is niet slim. Het wordt pas echt slim als het iets menselijk mogelijk maakt. Dus tijd winnen, beter beslissen, rust in je hoofd geven, dat is ook iets iets slimmer maken. Maar die human in the loop, dus een mens die daar nog altijd is, kan doorfilteren en die daar kan doorzeven, dat is iets wat wij ook zien, dat de technologie echt wel nog nodig heeft. Dus die mens is zeker geen extraatje, het is echt wel een beginpunt. Ja, human in the loop, ontzettend belangrijk nu. Ik denk, en je hebt er uiteraard ook over geschreven, AI, ja, een superkracht, maar wij als mens zijn ook een superkracht. Zijn er dingen bij jou, top of mind, waarvan je denkt dat kan een AI nooit vervangen? Oeh, dat is een hele goeie vraag, maar ik denk eigenlijk alles wat het een mens waarde aan geeft. Dus de AI zelf geeft niet iemand meer vrijheid of autonomie of tijd, maar het geeft jezelf gewoon een versterking van de zaken dat je naar op zoek bent. Dus je koopt misschien een AI-tool of ontwikkelt een AI-tool omdat het er leuk uitziet, het menselijke komt pas als je jezelf meer in je kracht kunt gaan zetten en dat die AI eigenlijk op de achtergrond u wel kunt gaan helpen, maar het begrijpen van die patronen dat de AI dan als uitkomst biedt, dat verschil maakt het echt wel cruciaal. Dus die mensgerichtheid is voor mij een beetje de lakmoesproef, zeg maar. Dus als het die menselijke waarde toevoegt, dan verdwijnt die technologie vanzelf. Ja, toevoegen van menselijke waarde aan de verhalen, aan de projecten. Zijn er zo... Of je werkt uiteraard met teams die wellicht dagelijks met de AI werken. Zijn er zo zaken waarvan je denkt hier is toch wel de menselijke intuïtie of empathie echt hetgeen dat het verschil maakt in mijn project? Ja, zelf nog voor het empathische of het emotionele is het de grootste misverstanden die wij nu vooral zien over die technologie is ten eerste dat AI geen magische knop is. Het is niet iets dat je aanzet en plots alles gaat flotter. Het zijn echt hele kleine stapjes en kleine inzichten die gaan opbouwen samen met de mensen die het gaan gebruiken tot iets dat werkt. Dus het is heel moeilijk om het direct heel goed te laten kloppen, zeg maar. En als je daar dan het menselijke aspect aan toevoegt, dan zien we dat het heel waardevol wordt ingezet. Ja, ja. Dat is eigenlijk exact, zo de bouwstenen waar het voor een stukje over gaat. Uiteraard dat empathische, die creativiteit van de mens waarmee we een aantal dingen effectief aan elkaar kunnen knopen, zoals je dat zegt, verbindingen maken, waar we het toch anders doen dan zo'n AI-model dat zou doen. Wij noemen dat zelf in de praktijk de menselijkheidscheck, een menselijkheidstoets, waarbij ik de vraag altijd aan een bord stel van wat is er nu voor jullie zelf menselijk en wenselijk in het gebruik van technologie, in de brede zin zelfs, heb je zo'n project voor ogen waar je denkt van hier maken we toch wel heel duidelijk een onderscheid tussen waar we AI, technologie, digitalisatie doen en waar we het absoluut niet doen? Ja, het is eigenlijk heel makkelijk. We hebben een intern framework, uiteraard, om te beslissen of AI of technologie effectieve meerwaarde gaat bieden. Maar dat blijft theoretisch, want het is nog altijd de mensen die effectief met die technologie aan de slag gaan, die uiteindelijk die beslissing gaan nemen. Maar als we kijken naar technologie die wel menselijkheid versterkt, dan hebben we ook gelukkig veel mooie voorbeelden. We werken bijvoorbeeld met een brugse onderneming, genaamd Sensotec, dat is onderdeel van de Allkind-groep. Dat is een hele grote Europese groep die technologie maakt om kansen te creëren voor mensen met een visuele beperking, zodat ze zelfstandig en met vertrouwen kunnen deelnemen en de samenleving, maar ook mensen met een motorische of een cognitieve beperking. Sigli is trotse sponsor van AI, de herontdekking van de mens. En deze case toont prachtig hoe technologie een boongenoot kan worden. Voor Allkind-groep ondersteunen we AI-oplossingen voor mensen met een visuele beperking. Vroeger laadden de toestellen gewoon tekst voor. Vandaag gaat het veel verder. Handschrift lezen, objecten herkennen, scènes beschrijven, vertalen of samenvatten. En het systeem leert voortdurend mee met de gebruiker. Het resultaat is autonomie. Een student die zelf zijn cursus doornemt, iemand die tv kan volgen zonder hulp, iemand die terug zelfstandig de wereld begrijpt. Dit is geen efficiëntie feature, dit is vrijheidstechnologie. Exact wat Jacky bedoelt wanneer hij zegt dat AI mensen sterker moet maken in hun eigen leven. Dus vandaag biedt AI eigenlijk een toegankelijkheidslaag op. Hetgeen wat de normale mensen nu hebben, en die toegankelijkheidslaag is heel belangrijk voor die gebruikers, omdat die echt zorgt voor autonomie. En het zorgt dat mensen zelf de wereld kunnen verkennen zonder dat die telkens externe hulp nodig hebben. Dat is iets wat we echt wel zien, dat die technologie heel waardevol is. En zelf met de kleinste stap, de kleinste implementatielaag, al heel veel waarde gaat genereren. En dat resultaat is dan eigenlijk... Je kunt dat omschrijven als een extra laagje vrijheid dat er eerder niet was. Dat vind ik zeker wel dat die technologie de mens nu al aan het versterken is. En er zijn heel veel voorbeelden daarvan op. Ja, heel mooi. Zo'n menselijke autonomie... Ja, dat is ook echt wel... Ja, waar we waarde aan hechten, waar we dat ook voelen. Ik kan samenwerken met de AI, maar ik houd toch nog zelf de regie. Zeker in die... We hebben het heel vaak over die tekstjes die gegeneerd worden. Maar natuurlijk, tegenwoordig, agentic AI, die agents die opkomen, die autonom taken gaan uitvoeren, dan moet je gaan nadenken waar die autonomie voor de mens er blijft en waar we die AI slim kunnen inzetten om net die menselijke talenten te gaan versterken. Als we dat ook zouden omkeren... Ja, de mens, dat vinden we dan wel goed. Dit moeten we als mens blijven doen. Maar uiteraard, heel wat AI is ondertussen die mens al lang voorbij. Heb je zo'n voorbeeldje waar je zegt dat de generatieve AI hier echt uitblinkt? Dat gaan we als mens niet meer evenaren. De snelheid. Ik denk echt de snelheid waarmee AI bijvoorbeeld risico's kan analyseren of transparantie kan bieden op heel ingewikkelde systemen of datalagen. Dat is iets wat wij iedere dag van verstaan hoe snel het ook gaat. En met iedere update van bijvoorbeeld Google Gemini of OpenAI versnelt het exponentieel. En dat is iets wat wij iedere dag heel bewust mee moeten omgaan. Want hetgeen wat we vandaag ontwikkelen is morgen misschien al achteruitgesteld, maar daar schrikken we dagelijks van. De rekenkracht en de snelheid van hoe dat het rudimentaire taken, zoals rekenwerk, dataanalyse, transparantie over systemen, hoe dat dat zo snel naar voren kan, daar staan we echt machteloos tegen. Ja, ja, ja. Maar ook in dit geval is het terug een beetje hetzelfde. Het versterkt iets, het gaat iets analyseren, het gaat iets transparant maken, het gaat jou helpen in een bepaalde opdracht, maar het gaat altijd niet zelfstandig de uitkomsten ook gaan behandelen, zoals we het nu met de mens doen. Ook al beweren heel veel toeltjes dat ze dat kunnen. Voorlopig zien we dat nog niet. Thomas, wij zitten er dagelijks in. En dan, inderdaad, je begint wat te wennen aan die snelheid, maar zijn we als mens klaar voor die snelheid? Dat is een heel goede opmerking, want ik gebruik het vaak in presentaties naar klanten toe. Als we een oplossing hebben, een naar voren willen schrijven, gebruik ik het vaak een beetje zoals vliegen. Een ondernemer voelt dat de tijdperk soms een beetje zoals vliegen met een propellervliegtuig. Tot verkocht was novatie, rustig opstijven, een beetje cruisen, af en toe een bochtje en misschien een kleine stunt. Je voelde dat vliegtuig en je hoorde die motor. Je wist ongeveer wel wat het deed met je onderneming. Maar nu zit je daar AI in diezelfde cockpit en plots zit je niet meer in dat propellervliegtuig. Je bent een straaljager. Het lijkt hetzelfde. Maar het is tien keer meer kilometers, tien keer meer snelheid, tien keer meer dat ook kan misgaan. Dus als je als ondernemer dat gaat toevoegen, moet je goed nadenken waar je die motortjes insteekt en vooral wie aan die stuurknepel zit. Dus dat zien we wel vaak, dat dat nog een uitdaging is. Want die snelheid is wel leuk, totdat je merkt dat je radar niet mee kan en dan vlieg je een beetje blind natuurlijk. Dus je moet heel goed kijken hoe de snelheid van AI jezelf niet gaat inhalen en dat je daar echt op voorbereid bent. Ja, ja, ja. Ik weet niet of dat bij jou zo is, maar ik zelf heb daar wat last van. En dan denk ik, hoe zou dat met mijn klanten zijn? Ik heb zelf wat last van, ja, toch FOMO. Iedere week is er wel iets nieuws, iets straf, iets waar ik van verbaasd ben. En soms hoor je dat van iemand anders en dan denk ik zo, hoe heb ik dit nu kunnen missen? En damn, ik ben te laat. Maar daarna wordt dat allemaal wel terug wat relatiever. Zijn dat ook dingen die jij tegenkomt, dat FOMO-gevoel? Ja, zeker. We hebben mensen vol tijds op het bestuderen van alle AI-systemen en alle tools, dus dat is echt een vol tijdse job tegenwoordig om gewoon mee te kunnen zijn met de technologie. Maar als je daar zelf zo hard in zit, dan heb ik soms een heel ludiek voorbeeldje. Ik was onlangs op een motortrip in Duitsland en wij waren aan het communiceren met een draadloze headset in onze helm. En mijn communicatiekabel was kapot. Dus Hansons Itinerary zat in chat GPT, omdat we dat heel makkelijk vonden om heel snel iets te kunnen vragen. Dus heel zelfverzekerd voeg ik een adres voor een motorwinkel waar ik een nieuwe communicatiekabel kon krijgen. We kregen een adres, openingsuren, route. Dat gelinkt in Google Maps. Allemaal perfect. Dus wij terug ingepakt naar de motorwinkel. Veertig minuten rijden door de stadscentrum om toe te komen in een open veld. Niks winkel, niks kabel, gewoon gras. Zalig. Dat is eigenlijk wat ik mezelf gewoon altijd zeg van vertrouw niet wat een large language model zoals het chat GPT jou zegt. Controleer het altijd, want het lijkt heel slim, maar het kost soms echt wel letterlijk de verkeerde richting uit te gaan. Dus het is een ludiek voorbeeld van iemand die dag in, dag uit in die technologie zit, weet wat het kan en wat het vooral niet kan, en zelf ik vergallopeer me en ik vertrouw ook soms. Ja, heel herkenbaar. Ik heb ooit met Wees naar iemand toe gereden en ik stond aan zijn huis, er zat alleen een ganz riviertje nog tussen. Dus ik kon er echt niet geraken. Zalig. Ik had van jou of van Sigli dat week eventjes niet meer, maar een artikeltje gelezen, The hidden AI and data flaws that could cost millions. Zegt jou dat direct iets? Ja, ik zie jou kijken. Ja, dat zegt me inderdaad wel iets. Wat bedoelen jullie daar precies mee? Dat is eigenlijk een beetje het gevoel dat we geven van, als je een innovatiemotor in een bedrijf gaat stoppen en het bedrijf is er niet klaar voor, dan gaat het je echt achteruit gaan zetten in plaats van vooruit. Dat is eigenlijk heel makkelijk samengevat, is dat je fundament goed moet zijn vooraleer dat je daar een straalmotor op gaat zetten. En het is vaak dat innovatie in R&D gaat kijken naar wat dat morgen al kan, en dat is fantastisch, maar je mag zeker niet vergeten of dat alles van gisteren wel goed staat. En als je dat niet doet, dan zien we echt bij vele ondernemingen dat het R&D-budget en het innovatiebudget helaas miljoenen kan kosten zonder dat het effectief op het einde van de rit ook iets heeft opgebracht. Maar hard lessons learned. Dat is een beetje een stap vooruit, twee stappen achteruit, maar dat is wat we nu zeker in business met AI wel zien. Er worden heel veel leuke cases opgezet, hele leuke proof of concept, maar uiteindelijk blijft de waarde nog een beetje weg. Maar daar zetten we iedere dag wel goeie stapjes in, dus ik ben er wel positief in. Leuk, al die metaforen die je gebruikt, de straaljagerstapjes die ik nu hoor. Ik neem aan dat je toch ook wel al projecten gezien hebt waarin het even terug voetjes op de grond was. Veel. Ja, veel. En vooral... En dat ligt niet zozeer aan de technologie, maar dat ligt aan alle radertjes die van die technologie gelinkt zijn, die er klaar voor moeten zijn. AI is eigenlijk een laag op uw data, op hetgeen wat AI beter moet kunnen. Maar als dat al niet goed zit, dan gaat AI gewoon die fouten versnellen, verbreden, verdiepen, en daar zien we heel vaak dat het misloopt. Als bedrijf moet je AI-ready zijn om AI te gaan gebruiken, en dat is iets wat door de snelheid heel veel bedrijven nu even vergeten. En daar komen we heel vaak met een slecht nieuwsshow binnen bij een onderneming om te zeggen, kijk, heel leuk idee, technisch perfect mogelijk, budgetair past het binnen uw budget, maar ja, we gaan eerst nog twee stapjes terug moeten zetten en de digitale transformatie van tien jaar geleden gaan we nog een keer onder de loek moeten nemen. Dat is soms jammer, omdat we ook wel de coole dingen willen ontwikkelen, maar ja, een goeie auto begint ook met een motor en dan een carrosserie, want met een carrosserie alleen ben je niet veel. Ja, kom je dat nog veel tegen, dat er zo'n AI-vraag ligt en dat je dan zelf zoiets hebt van, ja, dit is eigenlijk basisautomatisering? Vaak, heel vaak. We hebben nu bijvoorbeeld een case bij Fast, dat is bijvoorbeeld de dienst op de snelwegen om files snel te kunnen oplossen. Cilly is trots de sponsor van AI, de herontdekking van de mens en deze case laat heel duidelijk zien hoe technologie en menselijkheid elkaar kunnen versterken, vooral in kritieke situaties. We werkten aan de mobiliteitscentralen die elke dag honderden noodoproepen verwerkt. Operatoren werkten met systemen uit het vakstijdperk, met lange wachttijden, 25 procent gemiste oproepen en enorme druk. We hebben AI ingezet om menselijke dienst te ondersteunen, niet te vervangen. AI begrijpt gesprekken sneller, detecteert stress, klassificeert noodsituaties en geeft operatoren meteen de juiste context. En als er twijfel is, schakelt het systeem terug naar de mens. Human in the loop, altijd. De echte wens is rust en overzicht. Mensen worden sneller geholpen, operatoren ervaren minder stress en het hele proces wordt betrouwbaarder. Het is exact wat Jackie zegt. AI mag krachtig zijn, maar het moet gebouwd worden rond mensen, nooit omgekeerd. En daar zien we dat heel veel verschillende data-inputsystemen toekomen tot bij een dispatchteam. En daar wilden we een AI opzetten. En dan zien we dat als we daar al een stukje automatisatie opzetten, als ze daar kleine scriptjes schrijven die bepaalde data al makkelijker verwerken in de volledige motor, dan ga je daar al zoveel dienst mee uithalen dat die AI uiteindelijk pas in een latere fase interessant wordt. Dat is een vrij gestandaardiseerde manier van werken ondertussen. Dus ja, een AI-bedrijf... Nee. Je bent echt wel een data-automatisatiebedrijf. En dat zou moeten, want dat fundament moet wel heel goed zitten. Zie jij het als een tool of toch eerder als een technologie die behoorlijk wat transformatie gaat brengen? Ik zie het wel degelijk als een technologie die de wereld gaat veranderen. Daar ben ik echt zwaar van overtuigd. Maar we zitten echt in een gigantische hype. Dus al hetgeen wat we nu zien op platformen zoals LinkedIn of alle tools en alle beloftes die gemaakt worden, worden zelden ingeleverd. Dus ik vermoed binnen een paar jaar, net zoals het internet in het begin, was het pas waardevol na tien jaar als het echt mens begon te verbinden. Ik denk ook dat AI een technologie zal zijn die de mens echt heel hard gaat versterken en transformeren. Maar dat gaat nog een paar jaar duren. Waar zie je die transformatie zo het snelst komen dan? De sector waar je aan denkt? Dat is een heel goeie vraag. Ik zie het vooral in de zorg bijvoorbeeld. Ze zien de transformatie heel hard, omdat daar... Het altijd zo cruciaal is geweest om te leunen op de kennis van één expert. En als ik nu zie dat die expert met andere tools, onder andere AI-tools, zoveel meer kennisdiepte kan krijgen op heel korte termijn, denk ik dat dat de zorgsector heel hard gaat transformeren. Die gaat één expert aanspreken, maar die gaat door die technologie plots een veel diepere rugzak aanhebben dan dat hij eerder had. Ook de manier hoe dat patiënten omgaan met hun eigen dossieren, zien we nu al dat AI daar gigantische analyse en een vermenselijking van die content kan bieden. Dus daar zie ik zeker een grote transformatie in gebeurde komende jaren. Een mening die ik deel, maar ik wel zo tegelijkertijd even. Ik had gisteren zelfs nog maar een start-up hier bij me, die inderdaad helemaal op data in AI gebaseerd systeem waar dat patiënt, dokter, specialist, ziekenhuis, de zorgverzekeraar in een heel geïntegreerd systeem werken. En dan is dat natuurlijk fantastisch, de benefits die je eruit haalt. Maar ik had direct zoiets van, wow, dit is een ecosysteem dat eigenlijk 50 jaar oud is en nog langer, waar de verandering toch door de menselijke component moet komen. Want technologisch, ik denk wat ze mij hebben laten zien, dat was perfect mogelijk. Maar ik had zoiets van, ja, maar hier gaat de mens nu pas echt het verschil maken. En niet alleen in wat ze in te brengen hebben in zorg, maar vooral in adoptie. Ja. Ik denk inderdaad dat zeker de zorg, maar ook als we gaan kijken naar ons rechtssysteem of naar bijvoorbeeld notariaten, dat zijn systemen die heel hard technologie gebruiken, maar altijd binnen een heel veilige eigen cocoon. Dus het rechtssysteem gebruikt heel veel data en AI-systemen, maar wij als gewone burgers gaan er zelden iets van merken. En dat is heel jammer, want we kunnen al heel veel met die technologie gewoon een notaris aanschrijven en daar duizenden euro's gaan betalen om een acte te laten tekenen. Dat is gewoon waanzinnig als je daarover nadenkt. Technologie kan dat allemaal oplossen, maar die adoptie, dat blijft. Dus het begrijpelijkmakend, verantwoorden, beheersbaarheid, dat is nog altijd iets wat de mens heel moeilijk kan loslaten. En vandaar dat ik wel nog denk dat we nog een paar jaar weg zijn van die adoptie en van die transformatie. Gaat ze er ooit komen? Gaat ze er ooit komen? Ik hoop het. Maar ik denk dat ze er gaat komen. Ik denk dat de nieuwe generatie in ook die sectoren sowieso die technologische rugzak wel meeneemt. Dus ik denk dat het onvermijdelijk is dat het er gaat komen. Maar het gaat goed gegovernd moeten worden. Er gaat echt een hele mooie laag van transparantie moeten opzetten. Die kan uitleggen wat de technologie heeft gedaan, wat heeft die gecontroleerd, hoe heeft de mens daar nog inzicht op. Zodat we weten wat er beslist is, waarom dat het beslist is. En dat die technologie begrijpbaar maken, dat gaat een sleutel zijn om die adoptiegraad naar om te gaan. Ja, ik denk... Het sluit heel mooi aan, dus ik probeer eigenlijk altijd zelf uit te leggen. Ja, dat maakt ruimte vrij. En wij als mens, daarom ook de herontdekking van de mens, gaan die ruimte invullen met dingen die eerder die menselijke betekenis geven aan zaken. Ik hoor er straks over het stukje autonomie al praten, het versterken van menselijke capaciteiten. Maar als we dan even gaan naar die voorbeelden in de zorg, ik denk dat die menselijke verbinding daar ontzettend belangrijk is. En dat is net de ruimte die we dan gaan vrijmaken. Kan je mij daarin volgen? Absoluut, inderdaad. Het zijn een beetje de mondijne taken, die vooral heel veel tijd kosten, maar weinig waarde leveren in uw menselijkheid algemeen, waar we nu wel hele grote stappen zien in AI. En ook de bedrijven die AI-successful wel geadopteerd hebben, zie ik ook dat het vooral geen mensen vervangt, zoals we bij Amazon 14.000 ontslagen hebben gezien. Omdat het een mens zou vervangen, maar daar geloof ik niet zo zeer in. Maar ik geloof wel dat het een mens een andere focus kan geven, of een betere focus kan geven, dat het die algemene taken kan overnemen en zo de menselijkheid inderdaad gaat versterken. Daar ben ik volledig mee. Heel mooi, heel mooi. Goed, goed. Om stiltjes naar een afsluiting te gaan, Thomas. Wat is volgens jou in die succesvolle AI, gene-AI-projecten, de stap die het meest het verschil maakt? Weet wat kan en weet wat niet kan. Ik denk dat dat de grootste troef is. Als je gebruik maakt van gene-AI, al is het textueel of beeldmanipulatie, dan vind ik dat de tools heel slim zijn, maar je gezond verstand blijft nog altijd de kortste route naar je eigen vooruitgang. Dus het is echt... Ja, gelijk dat je daarnet hebt gezegd, AI is fantastisch, maar er zou ook iets moeten luisteren naar de pauzes en de stilte. En dat is iets heel belangrijks. En dat zie ik dat als je daar heel bewust van bent, ja, dan mag AI heel goed schrijven, rekenen en voorspellen, maar jij kan het veel beter bepalen en dan ga je jouzelf echt gaan versterken in die tools. Heel mooi. Dat brengt me naadloos bij hetgeen waar ik elke aflevering mee afsluit, Thomas. Als jij één boodschap zou moeten meegeven aan onze luisteraar, zei je in mijn boek, heb ik het AI-manifesto, hoe zou die boodschapper voor jou uitzien? Hoe ziet jouw AI-manifesto eruit? Wat doe je met AI en wat zeker niet? Ik gebruik gen.ai elke dag, meermaals per dag, en heel veel voor analyses, voor strategieën af te toetsen. Maar ik ga het nooit blind vertrouwen. Ook al rijk dan half Duitsland door om een kabeltje te halen dat er niet is. Maar het is wel een briljant hulpmiddel om ideeën te verkennen, om sneller te leren en om te sparren met iets dat alles gelezen heeft, dat geleerd heeft hoe je bepaalde analyses kan doen, maar ik gebruik het niet als een kompas. Dat blijft mijn menselijke intuïtie, mijn buikgevoel, van zit het goed of zit het niet goed? En dan ga ik daarmee terug aan de slag. Daar ben ik heel bewust van dat ik gen.ai daar niet blind in vertrouw. Maar wat ik inderdaad wel doe, is het mijn denkwerk versnellen, het verkennen wat ik zelf nog niet zie, een tekst scherp krijgen en eigenlijk mee laten nadenken, maar vooral nooit laten beslissen. Ook al trap ik zelf soms in mijn eigen valken. Dus samengevat, zeker niet als jouw persoonlijke morele kompas, maar wel als een goeie partner om mee na te denken, te brainstormen, en iets breder dan jezelf te kijken. Dank je wel, Thomas. Merci voor het gesprek. Leuk dat ik hier mocht zijn. Bedankt, Jacqui. Heel fijn om jou hier te zien. Wie weet, later nog wel eens terug. En aan alle luisteraars, heel eenvoudig, blijf menselijk, blijf nieuwsgierig en tot de volgende aflevering van AI, de herontdekking van de mens. TV Gelderland 2020