6 manieren om door ongemak heen te groeien

Iedereen wil groeien, maar niemand wil zich ongemakkelijk voelen. Toch zijn die momenten van twijfel en spanning precies de plekken waar groei begint.
 In deze aflevering ontdek je hoe je ongemak kunt herkennen, waarom je brein het zo spannend vindt en hoe je met kleine stappen en een beetje lef door die weerstand heen breekt.  

Transcript

SPEAKER_00 0:11

Hoi! Welkom bij Positiviteit. De podcast voor een positieve levenshouding en een vrolijke mindset. Ik ben Stevie.

SPEAKER_01 0:22

Laten we starten, je ongemakkelijk voelen. Dat is iets dat niemand graag doet. Ik moet er om nog omdat ik weet waar we naartoe gaan in deze aflevering. Maar dat is wel een van de boodschappen. Sterker nog, de meest van ons zijn er super sterren in geworden om te voorkomen dat ze zich ongemakkelijk voelen. Want zeg nou zelf: wie staat er ochtends op met de gedachte: vandaag ga ik mezelf eens flink in de weg zitten. Nee. We willen liever dat alles lekker soepel loopt. Makkelijk, voorspelbaar, comfortabel. Maar hiermeud. Om te groeien, moet je bereid zijn om je ongemakkelijk te voelen. Want ongemak hoort bij groei. Bij het leren van nieuwe vaardigheden, maar ook bij het onderhouden van wat je al kan. De sportschool is voor mij hier een heel goed voorbeeld tijdens het buikspierkwartier. Ja, zo iemand ben ik, dames en heren. Ik ga liever naar het buikspierkwartier dan dat ik het zelf moet doen en verzinnen. Voel ik me dus soms echt heel erg ongemakkelijk. En dan lig je daar op zo'n matje en zijn allemaal mensen om je heen. En ik denk dan: oké, waarom doe ik dit? Na afloop ben ik trots. 15 minuten ongemak tegenover de rest van de dag voldaan gevoel. Vind ik best een goede ruil. Soms kan het ook emotioneel ongemakkelijk zijn. Bijvoorbeeld wanneer je dacht iets te kunnen en jezelf overschat had, of als iets ineens niet meer lukt wat voorin wel lukte. Maar het grootste ongemak is volgens mij wel willen, maar niet durven. Niet durven en niet doen omdat je bang bent te falen, omdat je de mening van anderen vreest. Omdat je denkt dat je niet goed genoeg bent of dat anderen het veel beter kunnen. En dat ongemak vindt dan heel fijn een plekje in je hersenen. En daar ligt het een beetje te sudderen en groeit het langzaam uit tot iets veel groters. Er is trouwens wel een oplossing, daar gaan we het vandaag over hebben. En dat is actie. Actie ondernemen, hoe klein ook. Wat ongemak met ons doet, dat is wel iets om je bewust van te zijn. Want wanneer voel je je ongemakkelijk? Hoe herken je het? Wat ervaar je? Want wanneer we ongemak voelen, geeft ons brein allerlei signalen af. Vaak herken je dat niet meteen als groei, maar eerder als onrust, spanning of weerstand. En misschien herken je het zelfs wel. Je stelt uit. Je vindt ineens duizend redenen waarom het morgen allemaal beter is om te doen. Je denkt te veel, je hersenen draaien over uren in wat als scenario's. Daar heb ik al een korte aflevering over gemaakt hoe je daarmee om kan gaan. Over het specifieke wat als als je in de wat als put beland bent. Je voelt spanning, schouders omhoog, knoop in je maag, vermoeid, slecht slapen. Onrust verder. Je wordt heel kritisch op jezelf met dat stemmetje wat nonstop tegen jou praat met zie je wel, dit kan jij niet. Zie je, zij zijn hier beter in. Stop maar met proberen. Je zoekt de afleiding. Plots is de wasvouwen. En geloof me, ik heb daar echt een hekel aan. De wasvouwen of je telefoon of stofzuigen. Stofzuigen heb ik een minder grote hekel aan. Dat zijn allemaal veel belangrijker dan dat wat je eigenlijk moet doen. En hij is apart benoemd. Je vergelijkt je weer met anderen. Andere mensen lijken het allemaal moeiteloos te kunnen doen. Waarom zij wel en jij niet. Dit zijn allemaal symptomen van hetzelfde mechanisme. En dat is eigenlijk dat je hersenen of je brein je willen beschermen tegen verandering. Want verandering kost energie. Onze hersenen zijn nog steeds gebouwd voor een wereld waarin we moesten jagen, waarop we moesten vluchten en overleven. En energie is dan belangrijk. Nu heb ik goed nieuws. Want vandaag de dag hoeven we niet meer verzameltandijgers weg te rennen. Maar onze hersenen reageren nog wel alsof elke nieuwe stap, nieuwe vaardigheid een soort risico is. Daarom voelt een nieuwe baan, een verhuizing of iets anders waar je tegenop kijkt. Voelt soms echt heel zwaar. Niet omdat je iets fout doet, maar eigenlijk omdat je hersenen roepen. Wacht even, we weten niet hoe dit gaat, daar moeten we dus extra energie in stoppen en we weten niet of we daarmee eens zijn. En toch heb ik nogal een positief nootje in. Want met ongemak komt bijna altijd groei. Want onze hersenen houden van patronen: dingen die we vaak doen, worden automatisch. Zoals lezen, rekenen, fietsen, typen. Dat is heel efficiënt. Maar dat betekent ook dat alles wat nieuw is, extra energie kost. En dat voelt vaak als weerstand. Het kan zijn dat jij iets nieuws wil gaan doen, maar het opgeeft omdat het te moeilijk is. Dat is ook diezelfde weerstand. Daar kan ik heel lang over doorgaan. Want dat is dus ook onder andere precies waarom we op school zoveel basis leren. Om die verbindingen in onze hersenen zo soepel mogelijk te hebben en dat het minder energie kost in de rest van je leven. Wat bedoel ik dan? Dan bedoel ik leren lezen, rekenen, schrijven. Maar ook algemene kennis van de wereld is echt wel van belang. Want stel je eens voor dat wanneer je leest, je nog steeds elke letter moet ontcijferen of elk woord moet ontcijferen. Dat je elke dag weer opnieuw moet bedenken. Dat als je om negen uur ergens moet zijn, hoe laat je op moet staan, dat moet berekenen. Of als je een mail stuurt je uren doet over je bericht van vijf zinnen. Zo werkt het niet. Dan gaat je energie totaal op aan de verkeerde dingen. We groeien dus door op een stabiele basis. Maar juist die groei voelt vaak ongemakkelijk. Inmiddels weet jij dat het, tenminste, hopelijk weet jij nu al een paar minuten naar mij luistert. Dat het dus komt omdat je hersenen een soort energiespaarmodus bevatten. Maar daar kan jij omheen werken. Of eigenlijk doorheen. Want ik kom natuurlijk nooit met zo'n onderwerp als dit aan zonder je te helpen met ideeën en plan van niet een plan van aanpak. Dat klinkt zo heftig gelijk. Zonder diverse opties om er doorheen te werken. Want gelukkig leven we in een wereld waarin er voor elk probleem een oplossing is. Er zijn zelfs oplossingen voor problemen waarvan ik niet eens wist dat ik ze had. Zonder gekkigheid, juist dat ongemakkelijke gevoel hoort bij groei. Er zit alleen een verschil in compleet overweldigd zijn of je ongemakkelijk voelen. En ongemak voelen hoort er nou eenmaal bij. Wat mij ooit heel erg heeft geholpen, is zodra ik me ongemakkelijk voelde in een leersituatie dat ik de tegengedachte gaf aan. Ik voel me ongemakkelijk naar elke keer als ik me zo voelde, draaide ik het om in. Oh, blijkbaar ben ik nu iets aan het leren. Yes. Leren lezen, leren loslaten, leren rekenen, leren geloven in jezelf. Alles wat je aan het ontwikkelen bent of aan het leren bent, dat voelt waarschijnlijk ongemakkelijk. En dat is precies het teken dat je brein iets nieuws aan het bouwen is. Nieuwe verbindingen, nieuw gedrag, nieuw vertrouwen. Daar komt hij. Zes manieren om er ongemak heen te gooien. Manier 1. Maak het klein. Je hoeft niet meteen een hele kamer op te ruimen. Of de hele keuken opnieuw in te delen. Begin met één la. Of is het iets anders dan in een e-mail waar je tegenop kijkt. Vul het mailadres van de persoon in en alleen de kernzin of alleen de aanhef. Kleine stappen zorgen ervoor dat de weerstand minder groot gaat zijn. Noem het bij de naam. Als in zeg tegen jezelf, ik voel me ongemakkelijk. En de volgende stap is: ik voel me ongemakkelijk omdat. En dan vul je in waarom. Wat gebeurt er? Welke situatie zit je? Nummer 3. En dat is misschien wel de allerbelangrijkste. Daarom staat hij in het midden. Zet actie boven alles. Actie is het middel om door dat ongemak heen te groeien. Nummer 1, gaat eigenlijk ook al een beetje over actie nemen. En beweging voordat je hersenen de tijd krijgen om te protesteren. Open dat document. Pak je pen, doe iets al is het super klein. Trek je schoenen aan. Maar actie doorbreekt die verlamming. Nummer vier, die heb ik al benoemd. En dat is herkader je gevoel. Dus elke keer dat je spanning voelt, is het niet oh, ik voel me nerveus. Ik kan dit allemaal niet en zijn allemaal mensen naar me aan het kijken. Wanneer je dat denkt, probeer het eens om te draaien naar blijkbaar ben ik aan het groeien. Yes. En vooral die y of die je daarachter, daar word je heel vrolijk van. Dat kleine zinnetje verandert je brein namelijk van angst naar nieuwsgierigheid en ontdekking. En zeker als je het ziet als een spel, dan wordt het nog leuker. Nummer 5 is iets wat we eigenlijk allemaal best wel te weinig doen, merk ik omheen. En dat is hulpvragen. Dat is niet zwak, het is juist slim. Maar we vinden dat vaak heel moeilijk omdat we iets nog moeten kunnen mogen leren. En het kan zijn dat je zelf die eerste stappen kan nemen. Of misschien heb je er hulp bij nodig. Maar hulp vragen kan en mag altijd. Wat voor mij meestal goed werkt als ik er even niet uitkom, is dat ik er een soort tijdlimiet voor mezelf opzet, afhankelijk van de opdrachten. Dus oké, als ik over 10 minuten zelf nog niet uit ben, of over 10 minuten nog geen antwoord heb hoe ik dit kan aanpakken, dan vraag ik om hulp. Nummer 6 is de laatste, maar niet geheel onbelangrijk. Want dit is ook iets waar we het trouwens in onderwijsland best wel veel over hebben, is feedback op het proces, niet alleen het resultaat. Hier heb ik hem dan omgedraaid in beloon het proces niet alleen het resultaat. Dus heb jij je schoenen aangetrokken en ben je daardoor wat, een rondje gaan wandelen in plaats van dat je die 10 kilometer ging hardlopen. Top ook bezig. Vier elk stapje. Soms is het gewoon nodig om jezelf weer in beweging te krijgen. Heb je die mail verzonden? Zet een muziekje op. Doe een dansje. De sportschoenen aangetrokken. Oh, die zei ik net ook toevallig. High five met jezelf. Want zo leer je jezelf eigenlijk dat actie ondernemen een goed gevoel geeft. Dat is het vaak ook. Want als je niks doet, dan word je er ook een beetzu van. Kom je in een soort vage, luie flow. Dan heb ik altijd het gevoel alsof er heel veel aan aan het trekken is. Oh ja, maar ik moet dat nog, moet dat nog, doe dat nog. Terwijl ik ook maar iets aan het doen ben. Dat grotendeels verdwijnt. Dat is ook oké, bam, klaar. En dan is er ruimte voor de rest. We hebben zes manieren om er doorheen te groeien. Ik noem ze nog een keer op allemaal. En dat zijn maak het klein, noem het bij de naam, zet actie boven analyse. Herkader het gevoel. Zoek steun. Beloon het proces, niet alleen het resultaat. Dus wanneer jij de volgende keer dat ongemakkelijke kriebelgevoel ervaart. Dat moment van ik wil wel, maar ik durf niet, dat is waarschijnlijk niet angst, maar dat is groei. Laat het ongemakker maar zijn. Je kan erbij ademen, een beetje om lachen. En zet dan een kleine stap. Wat is de eerste stap die jij bedenkt die jij kan nemen, en daar eigenlijk nog een stapje voor. Want ongemak is geen groot stopbord of een stoplicht met hoe niet verder, het is vaak dat je even moet wachten tot hij weer op groen springt, zodat je door kan gaan. En echt elke stap die je zet maakt het gewoon een stuk makkelijker om door te gaan. Tot zover over ongemak is groei. Ik ben benieuwd hoe jij dat ervaart. Dan mag je me altijd laten weten via de socials of via info.nl. En dan zou ik zeggen: tot volgende week.