Motivatie mythe: over stomme dingen toch doen

‘Je kan ook taken of dingen doen zonder dat je het echt leuk vindt.’

In deze aflevering neem ik je mee in iets wat we allemaal kennen: motivatie die komt en gaat. Van geen zin hebben om de afvalbak te legen tot grootse plannen maken als de zon weer schijnt. 

Motivatie voelt vaak als een golf waar je op mee kunt surfen… maar niet op kunt bouwen.

Ik leg het verschil uit tussen intrinsieke en extrinsieke motivatie en hoe die twee voortdurend in elkaar overlopen. Waarom iets dat begint als ‘moeten van de dokter’ kan veranderen in ‘ik wil dit nooit meer anders’. En waarom motivatie vooral een startschot is, terwijl discipline en helderheid bepalen of je de finish haalt.

Met voorbeelden uit mijn eigen podcastperiode en een denkbeeldige halve marathon laat ik zien hoe je motivatie bewust kunt inzetten om lange termijn doelen wél vol te houden. 

Aan het eind krijg je een paar vragen die je helpen om jouw motivatie om te zetten in concrete stappen richting discipline.

Want motivatie is fijn. Maar bouwen doe je met een sterke mindset.

Transcript

SPEAKER_00 0:11

Hoi! Welkom bij Positiviteit, de podcast voor een positieve levenshouding en een vrolijke mindset. Ik ben Stevie. Laten we starten. Laat ik gelijk starten met de volgende uitspraak. Je kan ook taken of dingen doen zonder dat je het echt leuk vindt. Het is alleen heel veel moeilijker. Maar even serieus, eerlijk gezegd vind ik er echt geen zak aan om de afvalbak te legen, de vaatwasser in te ruimen of om die badkamer weer schoon te maken. Dus zet ik muziek of een podcast op of de playlist doe een dansje, zodat de taak aangenamer wordt. Omdat ik die taak op zichzelf echt vreselijk vind. Ook al weet ik dat ik daarna weer blij ben als alles weer fris en opgeruimd is. Wanneer je iets leuk vindt om te doen, maak het dat echt wel een heel stuk makkelijker. Of als je gemotiveerd bent, want dan duw je jezelf eigenlijk naar voren. Maar een taak doen zonder die motivatie en zonder het leuke aspect, dat is gewoon keihard werken. Niks mis mee met keihard werken. Maar wel als je net iets leert of start met iets nieuws, dan is het echt heel erg ploeterend, heel erg lastig om door te zetten bij een gebrek aan motivatie en of een gebrek aan plezier. Motivatie is namelijk wat je doet starten. Discipline en doorzettingsvermogen zijn de redenen waarom je jouw doel bereikt. Motivatie komt en gaat namelijk heel vaak in golven. Misschien herken je het wel dat als de zon zich weer laat zien na een grauwe tijd je gelijk ook meer energie hebt om iets aan te pakken. Dit kan je dus heel goed inzetten, gebruiken, erop inspelen. Maar en dit is een grote maar, je kan er niet op rekenen omdat het vaak emotiegedreven en contextafhankelijk is, dus zon, energie, sociale druk, deadlines. Dat zijn allemaal omgevingsfactoren die bijdragen aan motivatie of een gebrek daaraan. Er zijn eigenlijk twee soorten motivatie die heel veel met elkaar te maken hebben. En voor wie in het onderwijs zit, die kent deze verschillende waarschijnlijk al. Toch is het goed om je er bewust van te zijn dat je die ook als volwassene hebt. De eerste is intrinsieke motivatie. En die komt dus van binnenuit. En extrinsieke motivatie, dat is de tweede, hier raad het al. Die komt van buitenaf. Voorbeelden van intrinsieke motivatie zijn eigenlijk heel makkelijk te benoemen. Het zijn heel vaak de zaken die we als hobby hebben of doen. Uit onszelf graag oppakken. Denk daarbij aan tuinieren, een bepaalde sport. Lezen, tekenen, schilderen, schrijven. Het zijn de dingen die je met plezier doet die vaak vanuit een enorme passie komen. Voorbeelden van extrinsieke motivatie zijn een beloning krijgen als je een taak of doel hebt gehaald. Denk jebij aan stickerkaarten. Als je een stickerkaart dan weer vol hebt, dan mag je weer iets kiezen. Een spel van een moeilijke of saaie taak maken. Voor mij geldt dat dat ik een bepaald luisterboek opzet tijdens mijn schoonmaakactiviteiten hier thuis. Dat is mijn beloning. Mijn beloning dan tijdens de taak. Een coach kan ook extrinsieke motivatie zijn. Want dat is dan die stok achter de deur die je dan hebt om aan jezelf te werken. Soms zijn bepaalde kosten ook simpelweg extrinsieke motivatie. Het kan zijn dat je iets betaald hebt en er dan ook gebruik van wil maken omdat het anders te duur was om te laten liggen. Zo kan je denken aan de weekboodschappen die nog in de koelkast liggen, maar je toch wel heel erg trek hebt om iets te bestellen. En dan toch voor die koelkast gaat, omdat het zonde zou zijn als je al dat eten weg moet gooien. Soms zijn deze vormen uitwisselbaar, verwisselbaar of eigenlijk lopen ze soms een beetje door elkaar heen. Zoals iemand die van de dokter om gezondheidsredenen zijn of haar leefstijl moet aanpassen, start vaak als extrinsieke motivatie, omdat diegene steeds meer belang in gaat zien en zelfs ervaren dat zijn of haar lichaam steeds beter, sterker, energieker voelt, kan dat dus groeien of omgezet worden in intrinsieke motivatie. Met de reden, ik wil me nooit meer zo slecht voelen. Of ik voel me nu zo fantastisch, zo wil ik me altijd blijven voelen. Die vind ik veel leuker dan ik wil me nooit meer zo slecht voelen. En zo wordt iets dat begon als extrinsieke motivatie, het moest van de dokter, of het moest vanwege gezondheidsredenen, meer intrinsiek omdat het belang ervan gezien wordt en ervaren wordt. Iets dat start als het een staat dus niet vast dat het altijd zo blijft. Het kan wisselen, het kan een mix worden met elkaar. Maar er is en blijft wel een probleem met motivatie. Vaak is het maar tijdelijk, of beter gezegd, motivatie is voor korte termijn doelen. Wie op lange termijn doelen wil behalen, zal een flinke dosis discipline moeten opentrekken. Veel van ons kunnen dat niet, dat lange termijn denken. En daarom blijven we vaak onderhevig aan de golven van motivatie. Maar ik heb heel goed nieuws voor je. Motivatie is namelijk geen karaktereigenschap, maar een reactie op omstandigheden. En daar kan je op inspelen. Want je kan motivatie heel bewust inzetten om je lange termijn discipline te ontwikkelen. Daar komt dan vaak extrinsieke motivatie om de hoek kijken. Ik neem je mee in het volgende voorbeeld. Ik kwam met het idee voor de podcast en ik besloot ter plekke. Ik ga dit een jaar lang doen. Elke week een nieuwe aflevering. Na dat jaar neem ik het besluit of ik doorga met wekelijkse afleveringen of dat ik het anders wil aanpakken. Ik heb dit met jou, de luisteraar, maar ook op social media, in mijn nieuwsbrief en naar vrienden en familie om me heen gecommuniceerd. En toen het december was en ik echt heel moe was, twijfelde ik: ga ik wel of geen aflevering maken en online zetten. De data dat die afleveringen online kwamen, was een soort van ongunstig. Kerstavond en oudjaarsdag. En precies op dat moment hoorde ik het gesprek met mezelf heel goed. Heb je energie om dit te doen? Nee, nou dan doe je het toch gewoon niet. Zoveel podcasts nemen een breek. Het is oké. Maar direct daarna dacht ik dus: ik heb mezelf en heel veel luisteraars beloofd om dit te doen. Niemand heeft gezegd hoe lang die podcast moet zijn, die aflevering. Maar je gaat dit doen. Want wat is mijn doelwaard een jaar podcasten als ik nu ineens twee weken vrijneem? De nieuwsbrief, een wekelijks overzicht met een stukje mindset, iets over de nieuwe afleveringen waar ik verder mee bezig ben, besloot ik om erbij te doen. Maar de podcast zou altijd prioriteit 1 hebben. En zo gebeurde het ook afgelopen week door onvoorziene omstandigheden dat er wel een nieuwe aflevering klaarstond, maar geen nieuwsbrief. Dat was wel een bewuste keuze. Ik had te weinig tijd en wat had dan voorrang? Wat was er nodig om mijn doel te halen? Dus naast motivatie zijn helderheid en discipline van belang om je doel te halen. Een ander voorbeeld van die extrinsieke motivatie gemixt met intrinsiek, is iemand die wekelijks een rondje hardloopt. Ik niet laten we dit even heel duidelijk hebben. Ik ben geen hardloper. En iemand die dus altijd al een halve marathon heeft willen lopen. Op een dag wordt hij wakker en besluit ik ga het doen. Nog geen concreet plan, alleen dat innerlijke gevoel van die motivatie met ik wil dit gedaan hebben, ik wil dit kunnen. Hij staat op, denkt er nog wat over na en besluit zich tijdens het ontbijt alvast in te schrijven voor een wedstrijd die over acht maanden is. Geeft hem genoeg tijd om te trainen en er zit een soort deadline op. Omdat hij al betaald heeft voor deelname, een aardig bedrag zit er gelijk meer achter dan alleen de wens ik wil ooit een halve marathon rennen. Er is een tijdspad, over acht maanden is het zover. Hij staat al ingeschreven en hij heeft al betaald. Het zijn allemaal factoren die de initiële motivatie waarschijnlijk verhogen, maar ook zorgen dat er een heel concreet plan gaat komen. Binnen acht maanden een halve marathon kunnen rennen. De motivatie was het startschot. Het plan erna gaat over discipline en uitvoeren. De meeste van ons hebben grootste plannen als de motivatie hoog is. Maar wat blijft daarvan over als de motivatie weer weggewaaid is? Daarom wil ik je vragen om voor jezelf antwoord te geven op de volgende vraag. Maar voordat ik de vraag stel, zeg ik graag het volgende: Er zijn geen foute antwoorden. Alleen het antwoord dat je niet geeft, daar kan je best weinig mee. En zelfs dat zegt eigenlijk iets. Kies eens een doel, idee of plan waar je de afgelopen tijd mee rondgelopen hebt of waar je aan werkt. Noteer eens drie momenten waarop je wel gemotiveerd was om dit aan te pakken. En wat was er toen anders in je omgeving, je energie of je planning? Wat kan je van die momenten deze week bewust gaan herhalen? De volgende aflevering duiken we in de discipline. Tot volgende week.