Goed genoeg! Slecht nieuws

We willen onze kinderen laten opgroeien met vertrouwen. Hen beschermen tegen wat te zwaar is, maar tegelijk ook voorbereiden op een wereld die soms overweldigend aanvoelt. Een wereld waarin oorlog, crisis, fake news en een constante stroom aan nieuws nooit ver weg lijken. Maar hoe praat je daarover zonder angst aan te wakkeren? En hoe blijf je zelf een rustpunt als je het nieuws soms ook nauwelijks kunt verwerken?

In deze aflevering van Goed Genoeg praat Siska Schoeters met kinder- en jeugdpsychiater Peter Adriaenssens en Greet Mutton, journalist en coördinator van de JONG-redactie bij VRT NWS. Over waarom kinderen de wereld niet moeten worden afgeschermd, maar wel begeleid. 

💬Goed genoeg! Een productie van Mama Baas met Siska Schoeters. Voor ouders die niet alles perfect doen, maar wél hun best.  

En vanaf nu is er niet alleen de podcast, maar ook het boek! 

Transcript

SPEAKER_04 0:05

Morgen, ik ben dat hier zijn. En wie heb je gemakkelijk gevonden? Welkom, zie je de pak. Loop maar door. Het is langs de keuken. Moe die en koffietje.

SPEAKER_00 0:17

Goed genoeg. Een podcast over goed genoeg ouderschap met Siska Scooters.

SPEAKER_04 0:31

Hallo en fijn dat je luistert. Want opgroeien en dus opvoeden is per definitie anders dan 20, 30 of 50 jaar geleden. Want kinderen lijken groot te moeten worden in een wereld vol oorlog, crisis, fake news, AI en gekke presidenten. Hoe doen we dat goed genoeg? Vandaag bespreek ik dat met Greet Meuthon, journalist en coördinator van de Jong Redactie bij de VRT en kinderpsychiater Peter Adriaases. Goedemiddag, morgen of avond, afhankelijk van waar de mensen luisteren. Eigenlijk welkom. Dank je. Fijn dat jullie er zijn. Misschien beginnen we gewoon bij het begin. Zijn opgroeien en dus ook opvoeden, inderdaad, meer beladen dan vroeger Peter, ik denk dat jij dat zeer goed kan inschatten.

SPEAKER_01 1:20

Er is grote eensgezindheid bij onderzoekers dat opvoeden zeker moeilijker, zwaarder is meer stresserend dan in eerdere generaties. Maar dat is eigenlijk tegelijkertijd een eer die we ons mogen toekennen. Want het vertaalt eigenlijk dat wij misschien eindelijk in de ontwikkeling van mensen stilstaan bij de ontwikkeling van kinderen, bij het opgroeien ervan. We mogen niet onderschatten, wij zijn nog altijd de eerste generatie waar je kan zeggen dat 98% van de kinderen in onze contrijen gewild zijn. Als je geen kinderen wil, daar kan je voor zorgen. Dus de kinderen die er zijn, zijn er veel minder. Bij kleinere gezinnen dan vroeger. Maar die kinderen zijn gewild. En dat wil dus eigenlijk ook zeggen dat je niet meer, zoals in eerdere generaties, kan zeggen. Ik heb er wel nooit vijf gewild, maar ja, ik moet ze groot krijgen. Nee, nu heb je er één, twee, uitzonderingen al drie. Een beperkt aantal brengt ook een andere verantwoordelijkheid mee. Je hebt er meer over nagedacht, je hebt ervoor gekozen.

SPEAKER_04 2:53

Dus je bent er meer mee bezig om ze op te voeden op een weloverwogen manier, zal ik het noemen.

SPEAKER_01 3:00

En er is meer kennis. En gelijk deze podcast. Mensen lezen, luisteren, zoeken op. De ontwikkeling van kinderen wordt veel minder als iets natuurlijks gezien. Zo van ja, dat moet maar groot worden. Wij zien veel meer het belang van onze band met kinderen. En ja, ouders zijn eigenlijk de eerste coachen in hun leven. Zij zorgen voor de emotionele opvang, zij zorgen voor de nodige prikkels, stimulatie, tenminste, als alles goed gaat. Dus dat alles maakt, er is toch wel een heel kader dat we rekenen tot 80% van de mensen opvoeden, wel heftiger vinden dan het vroeger.

SPEAKER_04 3:56

Omdat we er dus meer kennis over hebben, dat we er meer mee bezig zijn, bewuster mee bezig zijn. Greet, hoe lang werk jij bij de VT Nieuwsredactie nu ongeveer?

SPEAKER_02 4:07

Dat zal toch wel 25 jaar zijn.

SPEAKER_04 4:10

25 jaar, waarvan een groot deel bij de jongredactie. We spreken dan over een kariet, een ketnet. Heb jij dat dan ook zien evolueren, dat het opgroeien anders is voor kinderen?

SPEAKER_02 4:22

Absoluut, ja, zeker. Want ik heb thuis ook, ik heb drie kinderen met telkens vier jaar leeftijdsverschil tussen. Dus ik heb ook mijn oudste dochter is bijvoorbeeld opgegroeid, geboren als ik net voor karaviet werkte. En toen was dat nog normaal om haar, als karaviet was, s'avonds voor de televisie te zetten, en als ze naar karaviet kon kijken. En nu, mijn jongste zit in het tweede leerjaar, die krijg ik niet meer voor de televisie.

SPEAKER_04 4:52

Ja, gewoon dat al.

SPEAKER_02 4:55

En ik forceer haar wel om karaviet te kijken, maar dat is uw werk. Maar dat is dan meer op YouTube als zij kijkt. Maar echt voor de televisie. Of zelfs vroeger ook met de oudsen, die kon echt een hele zondagochtend naar ketnet kijken. En dan wist ik van oké, die is veilig. Die mocht ook alleen maar op zondagochtend naar televisie kijken. En dan was dat ketnet. Maar nu doen we niet dat niet meer. Nee.

SPEAKER_04 5:22

Er is heel veel veranderd de afgelopen 16 jaar is het dan ongeveer. Als ik dan de tijdspannen van jouw kinderen bekijk. We hebben het overvoeden, is intenser geworden. Maar is het op groeien ook? Is de wereld ook veel harder geworden? Dat lijkt soms zo. Of is dat gewoon iets doordat er veel meer op ons afkomt door verschillende kanalen.

SPEAKER_01 5:43

De wereld is in ieder geval instabiel. En een kind is instabiel, want die verandert bij wijze van spreken, iedere dag. Die ontwikkeling doet zich continu voor. Dus als de omgeving een beetje voorspelbaar is, als het leven wat continu verloopt, dat helpt natuurlijk. Maar eigenlijk staan wij vandaag voor dubbele instabiliteit. Er is het kind dat zich ontwikkelt. En er is een omgeving, een wereld, die je in de laatste vijf jaar niet meer herkent, waar je eigenlijk niet kan voorspellen. Wat gaat Trump binnen 14 dagen doen? Dus die onvoorspelbaarheid heeft natuurlijk een heel groot impact op ouders. Waar gaat mijn kind naartoe? En een belangrijke vraag is: waar moet mijn opvoeding voor dienen? Welke vaardigheden gaat mijn kind nodig hebben in de wereld waar die naartoe gaat? Want de tijd van mannen, studeer, haalt je diploma en je zijn vertrokken, die tijd is voorbij.

SPEAKER_04 7:01

Wat doet dat slechte nieuws? Merken jullie dat dat binnenkomt? Want jullie zijn daar dag in daguit mee bezig bij de VRT? Op welke manier komt dat binnen bij jongeren en jongvolwassenen? Weten jullie dat? Ik veronderstel dat jij hebt daar ongetwijfeld ook resultaten van. Wat dat doet met een jong brein wanneer ze dag in dag uit slecht nieuws krijgen. Want dat is het eigenlijk ook. Je kan nergens kijken of je ziet vreselijke beelden, vreselijke berichten, angstaanjagende berichten of inderdaad, instabiele berichten, waarvan je niet weet wat dit is.

SPEAKER_02 7:36

Ik denk ook dat dat echt het probleem is van nu. Want ik denk niet dat ze meer crisis zijn nu dan vroeger. Of in mijn jonge tijd. Maar er komt wel meer op ons af. En onze kinderen en jongeren, en zelfs onze twintigers, ze veel sneller. Ze weten alles wat er in de wereld gebeurt. Ze worden daar continu door geconfronteerd. Wij moesten vroeger alleen maar naar het journaal kijken en we kregen het wereldnieuws te weten. Maar nu komt het gewoon via alle soorten kanalen op en af. En ik denk dat dat wel een enorme uitdaging is om daar thuis mee om te gaan met de kinderen. Maar dat is wat wij wel proberen te doen via Nieuwsdiensnieuws, via de socials van Veer Nieuws. Om zowel kinderen als tieners als twintigers de juiste informatie te geven. En ook misschien niet te vaak te confronteren met wat er allemaal gebeurt. Zeker bij Karowiet, voor kinderen proberen wij daar echt wel daar dagelijks mee bezig. We hebben het gisteren bijvoorbeeld al over Gaza gehad, dan gaan we het vandaag niet nog eens over gaza hebben. Er wordt wel gedoseerd.

SPEAKER_04 8:51

Want het is zo, mijn dochter zit mij in de auto, je zit in ochtends al was het dat je een poppradio opzet, maar het is wel nieuws om acht uur. En ze horen constant gaza, gaza, gaza. Ze vragen dan wat is gaza? Wat is er aan de hand? Ze kijken kariet of ze hebben dat gezien. Wat doet dat met een kinderbrein? Om zo'n beeld, ook al is dat van aan de andere kant van de wereld, bij wijze van spreken, binnen te krijgen, om dat soms te zien, zelfs, gruwelijke beelden.

SPEAKER_01 9:17

Kinderen kijken naar volwassenen, terwijl ze het nieuws horen. Want gaza, waar ligt dat? Hoe ziet die wereld eruit? Of dat verontrustend nieuws, ook verontrustend is, hetgeen waar een kind zijn stekker voor insteekt bij die mama of papa of grootouder die er op dat ogenblik is om te zien van dit iets of niet. Dat is natuurlijk verschillend bij tieners, die daar ook hun eigen mening over ontwikkelen. Kinderen zijn heel gevoelig voor de mate waarin het nieuws beangstigend is voor volwassenen. Stress en angst zijn besmettelijke dingen, maar ook weerbaarheid. Maar stress en angst is iets wat een kind heel sterk opvangt. En dus wat zeggen wij? En dat is heel belangrijk dat je het nieuws niet louter passief ondergaat. Ik luister naar het nieuws en ondertussen horen die kinderen dat ook. Maar dat ik eigenlijk luidop voor mezelf praat, terwijl ik het nieuws hoor op de radio of zie op televisie. Want eigenlijk ben ik op dat ogenblik een kompas.

SPEAKER_04 10:42

Een vertaler.

SPEAKER_01 10:43

Het is ook zo moeilijk geworden om nog te weten wat is goed en wat is kwaad. Want je ziet een president die het evident vindt dat hij bommen gooit, en dan zie je een andere partij die zegt van dat mag niet. Hoe zit dat hier nu eigenlijk? Dus hoe de ouder reageert, dat die luidop zegt van jongens, stel je voor dat dat hier gebeurt. Wat zouden wij doen, zouden we vluchten? En dat waar. En als ik hoor in Oekraïne al de mannen en grootvaders worden opgeroepen om naar het front te gaan. Wie zou er bij ons in de familie allemaal aan het front zitten? Wie zouden we nog zijn? Dus ik leg de link tussen dat nieuws en ons leven hier. En het is dialoogmateriaal. Het is om over na te denken. En niet gewoon maar om weg te vegen van ja, dat is gelukkig nog ver van hier.

SPEAKER_04 11:50

Maar ik denk, ik vind het heel interessant wat je zegt, want ik zou niet die neiging hebben om dat te doen. Omdat je vaak wacht op de vragen van je kinderen. Of dat merk ik, de kinderen stellen dan vragen van wat als wij moeten vluchten. Maar ik denk dan. Je moet echt wel, je moet daarop ingaan en dat zien als een echte situatie van stel dat dat zo is.

SPEAKER_01 12:11

Volwassenen moeten stoppen met te wachten op vragen van kinderen.

SPEAKER_06 12:16

Sorry.

SPEAKER_01 12:18

Je moet je vragen geven. Wij zitten vol vragen. Wij zitten ook onmiddellijk met het gevoel. Kan daar niet onderhandeld worden, kunnen die nu niet tot een akkoord komen, kan dat stoppen? En dat moet ik zeggen, want dat is taal die ik geef aan mijn kind. Want mijn kind voelt ook van alles. Maar hoe zeg je dat? Hoe lang heeft het geduurd voor ons, volwassenen? Wij zijn die generatie die over emoties praat. Wij praten vandaag over seksueel misbruik. Dat is nog niet lang. Of wij praten open over verkrachting komt voor, dus nog niet lang. Wij hadden altijd propere woorden voor soldaten die worden gemarteld. Wat is dat eigenlijk? Dus wij zoeken taal om onze gevoelens, onze twijfels, onze angsten te vertolken. En die taal geven we aan ons kind. En ons kind kan dan antwoorden met vragen. Maar die moet weten dat ik ook een vragende mens ben. Want er is veel van dat gedoe dat ik ook niet of waar ik mij ook machteloos in voel.

SPEAKER_04 13:40

Betuttelen wij onze kinderen daarin te veel, vind je? Want is dit niet te veel voor een kinderbrein? Ik zou denken van ja, die hoeven dat niet allemaal te weten. Ik zou zeggen, er is oorlog en er zijn mensen die slechte dingen doen en kinderen kunnen daarmee om.

SPEAKER_01 13:54

Kinderen kunnen daarmee om als je een taal gebruikt die aangepast is aan de leeftijd van je kind. Je hebt een heel ander gesprek met een tiener, dan met een achtjarige. Maar er is wel een kerntaal in emotie. En ik koppel op dat ook. Want het is belangrijk dat wij een kind niet achterlaten in een negatieve emotie. Dus dat er alleen maar jammer is. En ja, dat is de wereld vandaag. Ja, dat is niet goed. En dat zie ik bijvoorbeeld te veel grootouders op die ogenblik doen. Die zeggen, ik hoop dat jij het nog goed gaat hebben.

SPEAKER_04 14:39

Ik hoop dat jij nog een huis gaat kunnen kopen.

SPEAKER_01 14:43

Dus nee. Wij moeten ook wel zien dat we afronden in iets dat het hoopgevende is.

SPEAKER_04 14:51

En een gevoel van veiligheid veronderstel ik, wij zijn er voor jou.

SPEAKER_01 14:57

En we leven gelukkig in een land waar er geen oorlog is. En gelukkig heb Europa tot nu toe probeert daar een beetje tussenpartij te zijn. Ja, ben ik ook wel vier op. Vertel nog eens dat je vier bent op je land, in plaats van al dat gezeur. Dus ja, van kom aan, samen sterk.

SPEAKER_04 15:22

Als we het hebben over dat taalgebruik, ik veronderstel dat jullie daar bijna een charter voor hebben, bij de VT, als het gaat over de jongredactie, de kariet, de ketnetredactie. Jullie moeten daar denk ik zeer precair mee omspringen. Want vanaf dat je met media te maken hebt, de openbare omroep, dan gaan er ook mensen klachtenbrieven schrijven. Kan ik mij voorstellen. Hoe doen jullie dat? Want dat is dagelijks. Dat erover nagedacht moet worden. Hoe formuleren we dingen?

SPEAKER_02 15:52

Ja, ondertussen hebben we daar hebben we daar al een beetje mee in, natuurlijk. Maar wij proberen echt, zeker in de karaviten reportages, echt gewoon de basis uit te leggen van wat is daar nu gebeurd, op een heel heldere, duidelijke taal. En we proberen ons ook echt in te beelden dat we tegen een kind aan het praten zijn. En proberen de details en zo, daar hoef je ook nooit over uit te breiden. Kinderen hebben dat niet nodig als je gewoon heel duidelijk en klaar kan vertellen wat er gebeurt is. Nu, dat is wel niet gemakkelijk, want soms zijn gewoon ongelooflijk moeilijke en ingewikkelde dingen die we moeten uitleggen in een zeer beperkte tijd. En dan moet je eigenlijk een bocht maken en ga je het zo helder en kort proberen te vertellen, dat je ook het recht je te verliezen. En dat je misschien het verkeer dan uitdrukt. Dus we stemmen ook wel dagelijks af met alle experten die we hebben bij VRT Nieuws, met journalisten van de buitenlandredactie. Of van justitie, als het over een proces gaat of zo. Laten we altijd nog iets nalezen. Kijk, we hebben het nu super korter uitgelegd in kindertaal, maar klopt het eigenlijk nog zo?

SPEAKER_04 17:10

Gebruiken jullie een andere taal voor de kinderen? Ik verondercel Carowiet is echt gericht op kleiner nog. Maar als je dan bijvoorbeeld nieuws nieuws hebt, het Instagram kanaal. Jong Instagram kanaal. Wordt er daar op een andere manier over nagedacht? Gaat dat verder? Zeker.

SPEAKER_02 17:28

We proberen echt ons ook daarin te leveren, dat je naar een tiener toe praat en ook veel jongere redacteurs die daar werken, die nog een beetje feeling hebben. Maar dat is wel echt belangrijk, want het heeft geen zin om daar taalgebruik te gaan gebruiken, dat je in het journaal te kijken, ook niet naar het journaal omwille van dat taalgebruiker. Dus wij proberen ze op onze kanalen in hun taalgebruik te bereiken.

SPEAKER_04 17:57

En heb je het gevoel dat dat werkt? Merken jullie dat aan de cijfers? Merken jullie dat dat een impact heeft als het gaat over fake news te negeren of zelfs daar ook over hen over op te leiden?

SPEAKER_02 18:09

Ja, dat is superbelangrijke. Wat ik vooral frappant vind in deze tijden, dat we met een programma als Cariet, maar eigenlijk ook met Nieuwsdiens Nieuws, dat wij prijzen winnen omdat we de beste programma's maken voor kinderen, zelfs Cariet kreeg laatst een prijs op TikTok. Zij zien Cariet als het beste TikTok kanaal. En dan denk ik van hoe zijn we bezig als je kinderen van nu kan naar nieuws lokken, eigenlijk. Want vroeger, ik weet niet of als kind als we zo graag naar het journaal altijd keken. Dus we hebben nu wel een generatie die gewoon graag naar nieuws kijkt, of luistert en daarmee mee wil zijn. Dat vind ik wel. Dat maakt me optimistisch naar de toekomst toe.

SPEAKER_04 19:00

Want ik vind het interessant, Caroet zit op TikTok. Een kanaal dat ik niet meteen link met actualiteit, met de juiste informatie, met iets dat niet met AI bijgewerkt is of zo. Hoe moeilijk is het om daar jongeren te bereiken via dat TikTok-kanaal?

SPEAKER_02 19:20

Ja, dat is echt nodig. Er zijn cijf en studies gedaan daar rond. Als je kijkt naar kinderen. Waar zitten kinderen? Die zitten op TikTok? Ze zien daar allemaal nieuwsberichten, fake news. Ze worden daardoor een massa aan input overladen. En dat is gewoon onze taak om daar dan ook te zijn waar zij zijn, en dat wij hen direct kunnen uitleggen waarom ze bepaalde nieuwsberichten zien. En dan kunnen wij hem dat direct ook op de juiste informatie geven. En wat we doen vaak op TikTok is ook confronteren met fake news. En we zeggen van kijk, je hebt waarschijnlijk dit gezien, maar wij hebben dat hier eventjes nagekeken, en dat is eigenlijk niet waar, wat er daar wordt gezegd in die soort filmpjes. Dus we geven hen wel, we proberen daar eigenlijk te zijn als een soort betrouwbare bron. En dat ze weten dat als ze karaviet zien of niets, niets nieuws, of de socials van Veer Nieuws, dat wat wij daar vertellen op die kanalen, dat dat wel echt is, dat dat wel goedgekeurd is.

SPEAKER_04 20:33

Ik heb de indruk dat mijn kinderen veel beter mee zijn als het gaat over AI of fake news. Ik stuur soms grappige kattenfilmpjes door, naar mijn zoon. En dan zegt hij mama, dat is jij. En zeg je echt? Ik heb het gevoel dat er een generatie van kinderen aan het komen is die zeer goed mee zijn als het gaat over bewerkte video's, dat die op school zeer goed begeleid worden. Waaraan kan je zien. Ik voel mij het zeer oud, want ik zie het niet dat een kat niet in een kartonnoos via een soort van superleuke waterweg die in huis gemaakt is, dat niet kan. Ik denk, het is mega cool.

SPEAKER_01 21:10

Je hebt gewoon last van de leeftijd van je hersenen.

SPEAKER_04 21:15

Van mijn lichaam ook.

SPEAKER_01 21:18

Nee, maar hetgene dat je ziet, is dat hersenen groeien. In de eerste plaats bij kinderen, bij jongeren tot ongeveer 25. Dus hersenen nemen in die groei heel erg de context mee, waarin ze groot worden. En dus voor kinderen en jongeren is het digitale een evidente wereld. Dat zit mee in die hersennetwerken, terwijl volwassenen van 30 en plus. Ja, maar ik zeker. Dat die het zich eigen maken. En je ziet, het is ook de wereld van 30 Plus, die ja. Vaak te angstig daarmee omgaan. Die zien vooral de gevaren. Die zien vooral de gevaren. Jongeren zien vooral de mogelijkheden. Maar als jij problemen hebt met je smartphone, aan wie vraag je het eerst? Van, ik krijg dat hier niet. Je gaat het vragen aan je tiener, en die zegt, wut je dat nu nog niet. Het is in orde. Maar wat ik nog belangrijk vind in wat Greer vertelde over kariet, dat is dat het ook heel helpend is en belangrijk is van samen met je kind met een derde partij te zijn, op het ogenblik dat ik als ouder en een kind naar kariet kijken of luisteren, dan heb je eigenlijk een driehoek die ontstaat. Wat ik zeg tegen mijn kind, daar gaat mijn kind ook gemakkelijker kritisch mee om. Ja, maar jij zij tegen dit of dat. Maar de wijsheid van de derde partij speelt een rol. Plus als ouder, er zijn natuurlijk veel ouders die zeggen, ja, je kunt dat nu wel allemaal zeggen, maar ik kan daar niet over praten. Ik weet niet hoe ik dat moet doen. En dus de ouder krijgt ook taalaangeboden. Want zoals je duidelijk vertelt, hoe zorgzaam dat jullie uitzoeken van hoe moeten dat hier zeggen op het niveau van kinderen of bij nieuws, nieuws van jongeren. Je krijgt ook een taalbad. Dat je helpt, van ja, zo kunnen we het erover hebben.

SPEAKER_04 23:48

Jij krijgt die vocabulair mee. Maar stel nu dat ik als ouder, wat ik ook soms snap, soms zet ik de radio niet meer aan in de auto. Wat als ik als ouder zeg van ik kan het nieuws zelf even niet meer aan. Dus ik kan het er ook met mijn kind niet over hebben, want ik ben zelf, mijn potje zit zelf vol, ik ben zelf even inderdaad, ik weet zelf niet hoe ik moet zeggen. En ik vind het zelf zeer moeilijk. Wat moet je dan doen?

SPEAKER_01 24:13

Zeg je wat je nu allemaal zeg? Want op het moment dat je zegt. Sorry, ik zet nu even geen nieuws op. Mijn kop ontploft van dat vele slechte nieuws. Dus vandaag weer gebeurt. Ik toon aan mijn kind, ik leef wel met die wereld. En het is niet omdat ik zwijg, dat dat stil is in mijn kop. Dus geef wat er zich afspeelt in je hoofd. Vertel. Ik heb zo'n dagen dat ik zeg. Ik hoef die wereld vandaag niet. Ik ga een beetje naar mij en of kijken. Ik kijk naar fijn dat we hier samen zijn met ons gezin. Goed dat er nog goede dingen zijn. Maar ik zeg het wel. En wij hebben te veel neiging van alleen na te denken over hoe moet ik het slechte vertellen. Maar wij denken te weinig na over. Er gebeuren gelijktijdig gelukkig ook veel goede dingen. Kunnen we het daar ook eens over hebben?

SPEAKER_04 25:22

Dat doen jullie bewust ook met karite.

SPEAKER_02 25:24

Jullie sluiten elke dag af met vertellen, dat is wat wij in onze nieuwsprogramma's voor jongeren wellicht doen. We proberen daar denken daar echt vanaf ochtends over na. Wat gaan we brengen? Als er heftig nieuws is, dan heftig nieuws. Maar we proberen daar nog ander nieuws, een beetje luchtiger nieuws bij te plaatsen. En we ronden altijd af met iets positiefs. Eigenlijk doet Journal dat ook voor volwassenen. Maar als er wel echt heftig nieuws is, geven wij ook nog wat tools mee. We vertellen dat ook aan kinderen. Kijk, wat je nu net hebt gehoord of gezien. Dat kan wel bindin. Dat kan wel je droevig maken. Of daar kan je misschien angstig van worden. Maar het is goed dat je daar dan thuis ook nog even over ga praten. Of op school probeer er met anderen over te praten, zeggen wij vaak als tip. En wij zeggen ook altijd als tip: ga een keer iets anders doen. Ga iets buitenspelen. Laat je iets afleiden door iets anders.

SPEAKER_04 26:22

Evenwicht moet er zijn.

SPEAKER_02 26:24

Zodanig het nieuws is niet het belangrijkste dat ze constant moeten mee bezig zijn in hun hoofd.

SPEAKER_04 26:30

Het goede nieuws van dit eerste deel: om daar even positief mee af te sluiten: is dat er nog koffie is. Je wil er nog een tasje.

SPEAKER_03 26:57

Bij Mama Bas vind je elke dag herkenbare verhalen, eerlijke inzichten en praktische tips voor het echte geinsleven. Geen perfecte plaatjes, wel de real deal. Volg ons op Instagram, Facebook en TikTok of surf naar MamaBas.com.

SPEAKER_04 27:14

Voilà, we zijn terug. We hebben het eigenlijk over opgroeien in een wereld zoals de wereld van vandaag. Je mag dan zelf invullen hoe je die omschrijft. We doen dat met Greet Muton, journalist en coördinator van de Jong Redactie bij de VRT en kinderpsychiater Peter Adriaanses. Ik vond het al heel interessant. Ik heb al veel geleerd. Ik hoop de mensen die aan het luisteren zijn ook. We maken ons zorgen. Ik denk dat veel mensen maken zich wel eens zorgen als het gaat over de staat van de wereld. Hoe zorgeloos moet een kind kunnen opgroeien, Peter?

SPEAKER_01 27:49

Zorgeloos. Dat woord is onzin. Het bestaat gewoon weg niet.

SPEAKER_04 27:54

Heeft dat nooit bestaan? Dat wordt gezegd in de jaren 70: en zorgeloos opgegroeid. Ik speelde buiten tot aftu s'avonds. Er waren geen ontvoerders en niks was bespoten.

SPEAKER_01 28:05

En in hoeveel gezinnen was er geweld?

SPEAKER_04 28:07

Ik weet het, maar ik weet het, ik ben blij dat je het zegt.

SPEAKER_01 28:13

Het leven gaat altijd gepaard mee zorgen. En het rare is, als je gelukkig wil opgroeien, dan wil dat zeggen dat je ook moet oefenen met de bluds en de buil. Op een realistische manier, je hoort geen extreme dingen mee te maken, geen geweld, geen armoede bijvoorbeeld. Maar de echte wereld ontmoeten, dat is het echte leven. Ik hoor vaak ouders die zeggen: ja, maar wij kijken, wij willen niet dat onze kinderen naar het nieuws kijken. Maar ze kunnen wel gelijk een gewelddadige film zien. Het nieuws gaat over de echte wereld. En dat is de wereld waarmee je moet oefenen. En daarom is het zo belangrijk is om met die verschillende aspecten van die wereld te maken te hebben. Want bijvoorbeeld, we kijken naar beelden van de oorlog in Oekraïne, maar het gaat daar ook vaak over de moed van die mensen, over hoe ze elkaar helpen, om als het daar bitterkoud is, om toch samen in een tent te zitten rond een vuur en zo voor. Dus het gaat ook over de vindingrijkheid van mensen. En dat zijn alle momenten waar ik als volwassene de kans heb om voor mijn kind een streepje te zetten onder die berichten, onder die beelden van wauw. Kijk wat mensen voor elkaar doen. Berichten over pogingen tot vredesonderhandelingen en zo goed, dat die mensen daar naartoe gaan en zo. Ik bepaal mee waar wordt de spot op gezet. En dat zijn elementen van ontwikkelen van weerbaarheid. Je ontwikkelt weerbaarheid door te oefenen met het leven. En vooral door als kind te ervaren terwijl wij het daarover hebben, blijft mijn mama, papa, grootouder rustig en veilig. Ik praat daar niet met stress over. Ik zit mij niet op te jagen. Ik maak het nieuws nog erger door te zeggen. Ja, maar stel je voor dat dat hier morgen gebeurt. Mijn kelder vullen met een rap naar de winkel, moeten nog tien liter water bijhalen. Enzovoort. Al die paniektoestanden. Want die zijn besmettelijk.

SPEAKER_04 30:50

Het is een balans, denk ik dan ook, die jullie elke dag moeten uit moeten voelen, denk ik, tussen inderdaad, het beschermende, overbeschermende, richting betuttelende, dat denk ik heel veel ouders hebben, en de weerbaarheid die we hen wel moeten aanleren. Hoe moeilijk is dat voor jullie op de redactie?

SPEAKER_02 31:09

Ja, ik vind dat sowieso heel belangrijk dat wij daar gewoon zijn en dat wij dat wij kinderen gewoon een blik geven op wat er gebeurt in ons land, in de wereld. Ik zie dat ook bij mijn kinderen op school. Ze kijken naar iets in de klas, bij de boekens. Maar er zijn altijd ouders die ik dan hoor, die daar tegen zijn, die dat niet oké vinden dat hun kinderen geconfronteerd worden met zo'n heftig nieuws.

SPEAKER_04 31:40

Ik denk, veel ouders.

SPEAKER_02 31:44

In mijn opinie als mama, vind ik het wel belangrijk dat mijn kinderen geconfronteerd worden met wat er in de wereld gebeurt. Ik denk dat je ze ook zo alleen maar weerbaarder kunt maken voor later. En dat ze ook de wereld leren kennen. Hoe die is gewoon. En als je ze echt afsnijdt van alles wat er gebeurt, komt er sowieso een moment in je leven. Denk ik dat ze daar dan moeilijk mee gaan hebben om daar dan mee om te kunnen gaan met wat er allemaal gebeurt. Dus ik vind dat wel belangrijk van jongs af aan om mee te zijn. Maar daar zijn wij natuurlijk bij VRT Nieuws wel mee bezig, om dat op de juiste manier, de juiste omkadering. We denken daar effectief echt goed over na. Wat gaan we de kinderen vandaag confronteren? Op al onze nieuwskanalen proberen we daar echt wel op.

SPEAKER_04 32:39

Want jullie zijn daar heel hard mee bezig. Jullie zijn daar, ja, dat is natuurlijk ook de taak van de openbare omroep. Dat moet. Jullie kunnen het jullie niet permitteren. Dat nieuws komt tot bij jongeren, maar zoals we al zeiden, alle nieuws komt tot bij jongeren. Ze zien alles. Overal, op TikTok, op Instagram nieuws dat ofwel minder gefilterd is, ofwel minder genuanceerd, of inderdaad, als kinderen horen, je moet tien liter water in de kelder hebben en een transistorradiootje en ook nog wat en dat. Hoe moeilijk is het om daar tegenop te boksen?

SPEAKER_02 33:11

Ja, dat is gigantisch. We zijn daar nu al een paar jaar wel mee bezig. We hebben dat zien gebeuren dat kinderen op alle soorten kanalen nu geconfronteerd worden met zo'n dingen. Dus dat is ook de reden waarom wij op kanalen als TikTok en YouTube zitten. Om daar te kunnen zijn en om daar aan te leren welke informatie juist is en welke fout is, dat op zich al. Maar ook om daar een beetje op te kalmeren. Soms worden we inderdaad over bepaalde dingen iets heel groots gemaakt. Wij kunnen dan even geruststellen van kijk, zo ver gaat het niet komen. Bijvoorbeeld de grootste vraag, waar wij dan, want wij hebben wel heel veel interactie met het publiek, van kinderen en tieners. En ja, de laatste drie jaar dat we niet anders horen van komt er een Derde Wereldoorlog? Ze liggen daarvan wakker, maar moet je dan daar niet over praten? Wat zeg je dan?

SPEAKER_04 34:16

Ik zeg nee. Als mijn kinderen vragen, komt er oorlog? Dan zeg ik nee. Wij zeggen, je gaat er geen oorlog komen, denk ik. Is dat dan juist?

SPEAKER_01 34:26

Want je zegt, denk ik. Ik denk het niet, zeg ik ja, ik ben wie ik ben. Als je het aan mij vraagt, ik denk het niet. Maar er zijn andere mensen. En een van de moeilijke zaken is natuurlijk, wie is de ouder? Er zijn natuurlijk ook kwetsbare ouders. Er zijn mensen die in een fase van depressie zitten, mensen die heel angstig zijn van structuur. Ja, daar het advies aan geven van geef je kind toegang daartoe. Betekent heel vaak dat die mensen daardoor zelf ook weer meer last krijgen. Dus oké, iedereen moet natuurlijk altijd de evenwicht te zoeken met zijn reële situatie. En adviezen, want die mikken op het gemiddelde. Maar wij moeten niet zomaar obsen tegen het feit dat ons kinderen worden besmet langs alle mogelijke kanalen. Wij moeten opvoeden vanuit die realiteit. Ik ben mij daarvan bewust. Ik kan misschien zeggen, daar mocht je niet naar kijken. Ja, dat is hopeloos. Wij hebben de oudere generatie heeft allemaal geweten dat je tegen je vrienden zei, ik vind eigenlijk dit of dat, maar dat moet ik thuis niet zeggen. Daar spreek ik niet over thuis. Je weet heel snel, als kind waarvoor is er toegang en waarvoor niet. En wat we vandaag ruim doorbroken hebben, is dat kinderen het wel durven zeggen. Dus is het heel belangrijk dat ik zeg aan mijn kinderen en kleinkinderen van ik ben beschikbaar. Wil je iets vragen wat het ook is, kom het mij zeggen, hè man.

SPEAKER_04 36:29

We hebben het vaak gehad over de karowietgeneratie. Ik veronderstel dat jullie Mikken, 8, 19 jaar, vanaf die leeftijd. Daar schrijven onze tekst een beetje groter. Maar we zitten met een generatie kinderen, 3, 4, 5, 6, 7 jaar, die ook veel binnen krijgen. Is dat een andere manier? Een vijfjarige, een kleuter.

SPEAKER_01 36:54

Het is altijd op hun niveau. En ja, mensen maken ruzie. Mensen maken soms oorlog. En daarom vinden wij het hier zo belangrijk. Wij kloppen hier niet op elkaar. En als er eens een ruzie is, we willen dat oplossen. We willen niet dat het daarmee eindigt. Dus het is tegelijkertijd een manier om het over empathie te hebben. Waarom vinden wij dat je zo'n dingen niet doet, dat groter verhaal eigenlijk.

SPEAKER_02 37:30

Ik vind het ook belangrijk, eindig zo oud als ze zijn, de kinderen, als je als ouders vaak onder elkaar praat over iets, ze pikken dat op, ze horen je praten over bijvoorbeeld Gaza of Oekraïne, dan moet je daar ook een beetje uitleg kunnen aan geven. Kijk, wij praten nu daarover, want het is daar momenteel niet zo leuk of er zijn erge dingen aan het gebeuren. Maar je kan het dan op basis van leeftijd ga je je taalgebruik een beetje inderdaad aanpassen. Maar ik vind dat wel belangrijk om dat uit te leggen. Waarom zijn we hier lang aan het praten, onder elkaar als volwassenen, over een bepaald. Ik denk dat kinderen dat allemaal sowieso oppikken als je als ouder daarover aan praten bent.

SPEAKER_01 38:14

Zeker de sfeer voelen. En tot nu toe zijn de oorlogen nog op enige afstand van ons. Ter gelijkertijd komen die oorlogen dichter, want de meeste van onze kinderen hebben een of meerdere vluchtelingen in de klas. Zij komen vertellen van, er is vandaag een meisje uit Oekraïne in de klas gekomen, die spreekt nog niet goed Nederlands. Waar komt die dan vandaan? Ja, die is gevlucht voor de oorlog daar. Dus je kan het niet tegenhouden. Het doet zich voor in het straatbeeld, in het klasbeeld en zo. Dus ja, laten we ons realistisch mee omgaan. Maar realistisch wil ook zeggen rustig, nadenkend, dat is de stijl waarmee wij omgaan. En oproep doen aan kinderen en jongeren van jij gaat de wereld mee veranderen, hyman. Want weet je wat we tekort hebben vandaag. Mensen die heel goed kunnen onderhandelen, zorgen voor vrede. Mensen die nieuwe ideeën hebben, en apropos ook voor dat klimaat en voor het verkeer. Kinderen en jongeren moeten weten, wij zitten niet in een wereld die er vandaag allemaal is aan problemen. Dat gaat het zijn.

SPEAKER_04 39:36

Wij kunnen mee iets veranderen. Is dat een manier van hen voor te breiden op wat er komen zal, op de toekomst, op wanneer ze groot zijn, jij kan een verschil maken.

SPEAKER_02 39:46

Ik denk dat wel. Ik heb wel aan overtuigd. Ik denk wel door het nieuws te volgen van Kinds af aan, dat wij onze jongeren wel klaarmaken en voorbereiden op die moeilijke wereld die eraan komt. En dat je ze tools geeft om daarmee te kunnen omgaan.

SPEAKER_04 40:05

Hoeveel druk ligt er op hen? Hoeveel druk ligt er op kinderen die opgroeien in een wereld waar ze veel slecht nieuws binnen krijgen, waar hun ouders misschien zeggen. Maar jij kan de dingen veranderen. Hebben ze daar last van? Dat ze het gevoel hebben van ik moet het dan maar doen, want daarbuiten gebeurt het niet. Dus ik ga het moeten doen, maar misschien kan ik dat helemaal niet.

SPEAKER_01 40:26

Hebben ze daar last van? Het hangt er natuurlijk vanaf, of je tegelijkertijd ook eens kan lachen. Er is een verschil tussen dromen voor deze wereld. Daarom leg je niet meteen druk. Hoeveel druk ligt er op ons apropos? Dus ouders zitten onder zoveel. Je moet perfect opvoeden, je moet je job heel goed doen, je moet in je relatie het goed doen. Ja, jongens, hoe hou je dat allemaal recht? Humor is een belangrijk. Je la toch zien dat er ook plezier is. Maar door jongeren mee te nemen naar zie wat ze daar weer uitgevonden hebben. En allemaal jongeren die een zonnewagen aan het bouwen zijn en zo. Je toont ook het fascinerende van ja, en wie weet. En er zijn acteurs en die hebben een heel leuk theaterstuk gemaakt. Er zijn heel veel richtingen waarin het kan gaan. Dus dat hoopvolle is een hele belangrijke. Want veel mensen zijn vandaag pessimistisch. Maar gaat die wereld naartoe.

SPEAKER_04 41:37

Kunnen we nog hoopvol zijn.

SPEAKER_01 41:38

Er wordt gemakkelijker op de Derde Wereldoorlog gezegd dan, nee, er komen zeker ook nieuwe ontwikkelingen in. En dus ja, ik vind, ook al klinkt dat een beetje paradoxaal, wij moeten optimistisch zijn. Want je hebt wel gekozen voor kinderen. En kinderen zijn een perspectief. En wat ik vooral wil, is dat die wereld verbetert.

SPEAKER_04 42:08

Dat we ze ondersteunen.

SPEAKER_01 42:10

En dus is het belangrijk, al die mensen die kennis hebben over de geschiedenis, en die zeggen. Ja, maar kijk, als wij vergelijken met 100 jaar geleden, dan is zelfs wat er vandaag gebeurt, ja, dat gebeurt, dat dat in golven gaat, betere tijden, mindere tijden. Maar globaal gaat het wel al beter. Kunnen wij dan misschien ook weer een graantje in planten?

SPEAKER_04 42:34

Een steentje verleggen. Misschien heel praktisch, Greet. Ik denk dat heel veel ouders, omdat wij inderdaad, omdat onze hersenen al te versleten zijn, zoals Peter zei. Dus wij weten niet goed van wat is er betrouwbaar en wat niet is. Hoe kunnen we dat zien? We gaan ervan uit de openbare omroep standaard. Maar hoe weet je dat? Hoe merk je dat? Hoe kan je mee, een kijkwijzer zijn voor je kinderen, voor de dingen die ze zien? Kan je dat als ouders? Misschien dat als eerste vraag.

SPEAKER_02 43:03

Ja, maar dan moet ik even als ouderrecht kijken. Want we hebben sowieso de nieuwsberichten die wij maken, die checken we en dubbelchecken we. We hebben ook een checkredactie op de nieuwsdienst nu. Als we beelden op socials zien, waar wij zelf als journalisten niet goed van weten van is dit nu echt of niet. Dus we kunnen dat nog eens erdoor checken allemaal. Wat wij brengen, is betrouwbaar. Maar ik vind als mama wel een moeilijke.

SPEAKER_04 43:33

Ik ben ergens blij dat je dat zegt, dat zelfs voor iemand als jij dat moeilijk is om uw drie kinderen daarin te begeleiden.

SPEAKER_02 43:40

Want ik ben blij dat ze mij zo dingen komen zeggen, dat ze soms zien van ik heb dat gezien of dat gezien. Vertel eens, wat heb je precies gezien? En dat ik dan zelf ook even moet nadenken van oei, hoe kan ik dat hier checken of dat klopt of niet. En hoe kan ik hen uitleggen dat dat eigenlijk niet kan, wat ze hebben gezien. Want je moet dat ook wel kunnen uitleggen. Ik vind dat zelf ook een hele moeilijke hoor. Ga je dat dan mee naar jouw checkredactie?

SPEAKER_04 44:08

Zo'n archief hebben een paar filmpjes van thuis.

SPEAKER_01 44:14

Ik ben als kinderpsychiater heel kwaad op die techmiljardairs. Ik vind dat echt te kloot zakken. Ik vind dat dat woord absoluut gepast is. Dat de VRT een checkredactie al moet oprichten. Terwijl er slimme mensen in deze wereld die dingen ontwikkelen, die regelrecht inbeuken op de ontwikkelende jeugd. En al het geemmer over, en mogen ze wel een smartphone hebben en mogen ze in contact met sociale media. Maar het zijn wel volwassenen die daar het materiaal op zetten dat regelrecht inbeukt op een ontwikkeling die bezig is. En dus, wat maakt dat wij als volwassenen zich daar zo mak in gedragen? Ik ben blij dat de Europese Commissie, heel voorbeeldig, heeft in februari het initiatief genomen, een potentiële boete voor TikTok van 6 miljard. Als je weet hoe wij vandaag voor anorexia problemen staan, bij meisjes van tien jaar die onder influencers staan, waar we niks aan te zeggen hebben. Ja, jongens, ik vind jongeren, onze kinderen moeten horen. Hot verdomme zijn ze weer bezig met die beelden. Zij moeten onze verantwaardiging horen. En dat ik de verantwoordelijkheid in de eerste plaats leg in de wereld van de volwassenen. Het zijn zij die jongeren bestoken. En dus dat mijn kind, dat ik tot den duur niet meer weet, wat is hier nu nog echt of wat niet, wel, wij zijn authentieke mensen. Sorry, wij zijn mensen. Het is niet zo gemakkelijk om het nu te weten.

SPEAKER_04 46:04

Ik voel een Adriaanse revolutie. Ik denk dat karabiet de eerste kan zijn die daar verslag gaan uitbrengen, vanop de barricade. Hoe stel je een kind gerust? Mijn kind komt thuis, ik zeg maar iets, heeft inderdaad smiddags naar Karabiet gekeken, en is bang. Wat logisch is, denk ik. Ik denk dat er heel veel kindjes bang zijn op de dag van vandaag die vragen hebben. Hoe stel ik dat s'avonds gerust wanneer ik hem of haar in bed stop?

SPEAKER_01 46:33

Wees blij.

SPEAKER_04 46:37

Toch nog echt de kindertel.

SPEAKER_01 46:39

Ben je daar bang van? Wel, ik ben daar vier op. Want het is om bang van te zijn. Niet om te bang van te zijn. Of er is ook wel veel goed nieuws. Dus ik relativeer dat, maar ik bevestig het gevoel in verhouding. Maar het gevoel bang is iets anders dan angst. Angst verlampt. Angst belemmert mijn ideeën. Maar dat ik bang ben, ik ben blij dat je bang bent. Want bange mensen gaan zelfs zo geen dingen doen, die voelen dat. Het is toch niet normaal dat dat gebeurt. Dus blij dat je het komt zeggen. Ook dat is belangrijk. Dat die weet, ik heb een mama of ik heb mijn papa, waar ik het tegen kan zeggen. En dus onthalend zijn en niet meteen daar met de vliegen op zitten en zeggen, oh mannekje, dan moet je niet mee bezig zijn.

SPEAKER_02 47:42

Weg, weg, weg. Dat wij in kariet ook wel vaak bijna dagelijks kunnen zeggen: van kijk, als er eng nieuws is geweest van het kan zijn dat je hier bang van bent, of droevig, dat is echt heel normaal. Dus gewoon al zeggen, en dat we ook thuis met mijn kinderen ook, als ze zeggen van ik ben bang, want ik heb dit gezien. Dat is normaal dat je bang bent. Dat is ook heel eng, wat je net hebt gezien of zo. Als je gewoon al die bevestiging helpt wel al om het een beetje te relativeren. En dan, wat we ook altijd zeggen, is om er even over te praten. En dan even aftoetsen van wat weet je eigenlijk over de situatie? Wat heb je precies gelezen of gezien? En dan daar even over meepraten in hun taal. En dan eventueel mijn leeftijdsgenoten of mijn leerkrachten als ze dat willen om daar ook over te praten, maar eigenlijk is dan vooral de boodschap: ga je iets anders doen.

SPEAKER_01 48:45

Dat vind ik een belangrijk, in wat je zegt: je bevraagt het en eigenlijk ga je een stapje dieper. Wat heb je gehoord? Ik zeg altijd, we moeten als ouders ervoor oppassen om geen breaking news te spelen. Zo drie zinnen, en het is afgelopen. Ja, ik heb het ook gehoord. Toch weer al verschrikkelijk. Allee, kom eten. Maar net stilstaan en even verdiepen.

SPEAKER_04 49:18

Vertel eens wat je hebt gehoord.

SPEAKER_01 49:20

Je hebt het gehoord. En wat heb ik gehoord? En ja, ik heb ook al wel al gedacht. Wij laten meer hetgene dat anders in uw kop gebeurt, dat luidop zeggen. Ik heb er ook wel al. Soms speaker ik daar ook over. Maar dan zie ik u binnenkomen en dan denk ik, hé, maar wij doen het wel anders, hier geen wapens, wij vechten niet.

SPEAKER_04 49:48

Dank jullie wel. Peter Adriaans op een hoopvolle wereld.

SPEAKER_01 49:53

Dank u voor de vraag.

SPEAKER_04 50:03

Deze podcast is een productie van Mama Baas. Redactie is in handen van Jasmine Mercier en Inne Bonte. Evelien Keihard is producent. En de stem is uiteraard van mij, Siska. Dank je wel natuurlijk ook aan al onze experts voor hun bijdrage. En er bestaat ook een boek van Goed Genoeg. Dat heet Goed Genoeg. en is verkrijgbaar in de betere boekhandel.