Goed genoeg! Over introvert ouderschap

Sommige ouders laden op tussen mensen. Anderen hebben net af en toe stilte nodig om weer energie te krijgen. Maar wat als je kinderen klein zijn en er nauwelijks nog een moment voor jezelf overblijft? Hoe blijf je trouw aan jezelf zonder het gevoel te hebben dat je tekortschiet als ouder?

In deze aflevering van Goed Genoeg praat Siska Schoeters met journaliste en auteur Ellen Jan Segers en radiopresentator Wim Oosterlinck over introvert ouderschap. Over waarom introversie veel meer is dan verlegen zijn. Waarom tijd alleen geen luxe is, maar een noodzaak. En hoe duidelijke afspraken, begrip voor jezelf én je partner ervoor kunnen zorgen dat je niet alleen overeind blijft als ouder, maar ook meer rust vindt in je gezin.

💬Goed genoeg! Een productie van Mama Baas met Siska Schoeters. Voor ouders die niet alles perfect doen, maar wél hun best.  

En vanaf nu is er niet alleen de podcast, maar ook het boek! 

Transcript

SPEAKER_06 0:05

En dan hier zitten en ik heb het gemakkelijk. Welkom. Loop maar door. Het is langs de keuken. Rubby Koffetje.

SPEAKER_00 0:16

Goed genoeg. Een podcast over goed genoeg ouderschap met Siska Scooters.

SPEAKER_05 0:30

Hallo en fijn dat je luistert weer al naar de podcast Goed Genoeg. In deze aflevering praten we over hoe je trouw blijft aan je introverte zelf, als die er is. En een wereld die eigenlijk altijd maar aan blijkt te staan. Geen luidruchtige adviezen of onhaalbare schema's, maar een eerlijk gesprek over opvoeden op een lagere frequentie. Mega interessant. Want ik denk dat het misschien wel redelijk nieuw voor mij kan zijn, en ik denk voor veel mensen. We hebben het erover met Ellen Jan Segers, journaliste en auteur van het boek Introvert ouderschap. En radiopresentator Wim Posterlink. Hallo beiden.

SPEAKER_01 1:09

Hoi.

SPEAKER_05 1:11

Dag Ellen. Wim, kan jij even voor jou al schetsen wat introvert zijn betekent voor jou?

SPEAKER_01 1:17

Ja, ik heb dus geen flauw idee hoe je kinderen moet opvoeden als introverten. Maar gelukkig kan Ellen dat uitleggen dat ik daar helemaal niks van. Maar jij bent wel een introvert. Ja, eigenlijk wel. Maar ik heb dat natuurlijk zo. Ik was veel te laat ontdekt. Ik heb ooit van Pater Edward in de middelbare school het verschil gehoord tussen introvert en extravert. En dan heb ik daar 30 jaar, 28 jaar niet aan gedacht. En dan plots op mijn veertigste of zo. Zijn man trots van introvert, en moet ik een keer naar een filmpje kijken van Susan Kane, die een boek geschreven heeft over introverten. En ik dacht van oh mijn god, ik ben introvert. Ik ben iemand die, als hij heel eerlijk is, liever niet naar het feestje van het werk gaat. Maar om dat toe te heven, dat heeft hij zegt, dat heeft echt lang geduret. En ik ben iemand die, als ik heel eerlijk ben, liever niet naar het feestje gaat.

SPEAKER_05 2:17

In het algemeen liever niet al te veel bij mensen is, is dat introvert zijn?

SPEAKER_01 2:21

Ik weet het niet zo goed. Ik merk wel dat ik heel veel tijd alleen nodig heb. En zelfs zo erg dat als marie, mijn vriendin, is dan zo twee uur weg geweest. En dan zeg ze van, ik ben twee uur weg geweest. Top, wat heb je allemaal gedaan? En dan krijg je van twee uur. Ik bedoel niet twee uur, ik bedoel zo 18 uur of zo. Dat is ook veel tijd.

SPEAKER_05 2:47

Ik heb veel vragen voor jou wel. Want hoe je het nu vertelt, ten eerste, jij bent een bekende radiopresentator al jarenlang. Die niet de indruk heeft van het bedezen muisje. Want dat is wat mensen meteen, Ellen, toch, linken aan introvert zijn. Bena richting Muurbloempje, richting bedeesende muisje, heel verlegen in een schelpje en niet tegen mij praten. Maar dat klopt dan niet. Dat is het absoluut niet.

SPEAKER_02 3:12

Oké, dat vind ik al een heel belangrijke nuance om mee te beginnen. Ja, zeker. Als introvert is het vooral heel belangrijk dat je genoeg tijd alleen vindt, omdat je daar je energie uit haalt. Het is niet dat je als introvert automatisch verlegen bent dat je niet durft te praten tegen mensen, dat je inderdaad niet dat muurbloempje bent of dat bedeest grijs smuisje. Het heeft inderdaad vooral te maken met energie halen uit alleen zijn. Met eerst nadenken voordat je praat. Dus je gaat indrukken en prikkels verwerken door dat eerst te laten bezinken en er dan pas over te praten. En ook dat je eerder een voorkeur gaat hebben voor schriftelijke communicatie door te praten. Zo herkenbaar.

SPEAKER_01 4:03

Ik zie Vimer al gigantisch klikken. Elke keer als Ellen, ik was ook bij de boekvoorstelling van haar boek, elke keer als je dat vertelde, en ik had iets van mijn god, zo griesig en vertelt mij.

SPEAKER_05 4:15

We zitten hier nu toch met een tegenstelling. Dus niet praten. We zitten met een radiopresentator. Dus zijn beroep is twee uur aan een stuk praten. Ik heb daar een theorie over. Omdat dat één richtingsverkeer is bij jou. Jij mag praten, maar je moet niet terug binnenkrijgen.

SPEAKER_01 4:32

Dus het ding is net, denk ik, Ellen gaat dat waarschijnlijk officieel bevestiging of zo. Ik denk dat mijn theorie is dat radiopresentator zijn, dat dat de perfecte job is voor een introvert. Want het is fake. Het is geen echte communicatie. Ik doe alsof ik tegen je praat, maar jij praat nooit terug. En als ik hem op vertel, ik weet toch niet wat je aan mee lacht, dan maakt toch niet uit. Ik heb daar geen last van.

SPEAKER_05 4:59

Even een praktische vraag, want ik vind het interessant. Want ik ben aan te denken, misschien ben ik ook introverten.

SPEAKER_01 5:05

Dat vraag ik mij wel af.

SPEAKER_05 5:07

Vanaf hoeveel tijd. Kan je daar een getal op plakken? Nee, maar dat is natuurlijk veel mensen gaan dat zeggen vanaf wanneer spreek je dan van ja, je bent een introvert. Of bestaat er zoiets als extraverte introverten?

SPEAKER_02 5:19

Ja, dat zeker. Er bestaat zoiets als extraverte introverten. We leven nu eenmaal in een extraverte maatschappij, waarbij er heel vaak sociale. Waarbij je heel vaak sociaal moet aanstaan. Ik heb mijzelf dat ook geleerd. En ik denk heel veel introverte mensen met ons, je moet sociaal zijn en je moet heel vaak aanstaan. Dus ik vermoed dat er heel veel verdoken introversie is, ook. Omdat we die sociale verwachtingen nu eenmaal hebben, bestaat er zo een grens of een maatstaf? Dat is wel moeilijker. Zat er een test die je kan doen? Ja, er bestaan wel testen en er bestaan psychologische testen om na te gaan of je eerder introvert of extravert bent. Ik heb zo'n verkort testje in mijn boek ingevoerd ook. Dus dat is niet super wetenschappelijk onderbouwd. Maar er bestaan genoeg testen om daar na te gaan. Het ding is ook, je bent nooit volledig introvert of volledig extravert. Je gaat altijd een beetje iets ertussen zijn. De meeste mensen zijn niet uitgesproken introvert of extravert, maar eerder ambivert heet dat dan. Ah ja, dus dat bestaat ook. Het hangt van situatie tot situatie af misschien een beetje. Het hangt van situatie tot situatie af. Maar eigenlijk moet je dat een beetje als je dat op een grafiek zou plaatsen, dan heb je zo een curve die onderaan begint, die zo groot en hoog wordt in het midden, en dan gaat hij terug naar onder. En je hebt in de wereldbevolking 30% introvert, 30% extravert. En de overgrote meerderheid, die 40% dat dan overschiet, die zijn dan zo gezegd ambers. Ja, de ambies.

SPEAKER_05 7:22

We gaan het nog over horen. We zijn eraan begonnen. Ik kan mij inderdaad, want het gaat hier over goed genoeg ouderschap. Als we deze inleiding tot introversie hebben gekregen, en als je dat dan legt naast ouderschap, dat botst. Dat bijt vaak. En daarover moeten we het hebben. Want je hebt het bijvoorbeeld weem over. Ik zou graag hebben dat je 18 uur weggaat. Je hebt twee kinderen. Veel. Dat is tweerichtingsverkeer, dat is heel veel. Zijn jullie erop gebotst vanaf het moment dat jullie ouder werden, bijvoorbeeld?

SPEAKER_01 7:55

Ik heb dat wel gevoeld. Plot komt daar zo'n baby. En dan blijkt dat je die letterlijk geen seconde alleen kan laten. En dat is echt letterlijk, geen seconde. Want twee seconden, en dat peuterje van twee jaar kan. In de vijfse. Dus dat is echt heel. En ik ben daar wel op gebodst. Ik heb daar niet zoveel last van gehad, maar ben daar wel op gebodst en van geschrokken. Ik had dat niet zien aankomen. Hoe extreem tegengesteld is. Hoe extreem dat is, en dan twee nog.

SPEAKER_05 8:32

Jij hebt er een boek over geschreven, Ellen. Dus ik veronderstel dat jij er ook de ervaring mee hebt, heel veel getuigenissen van mensen die daarop botsen. Wat is de grootste, de zwaarste botsing, zal ik maar zeggen, met introvert ouderschap.

SPEAKER_02 8:48

Je hebt sowieso als ouder heel veel ballen in de lucht te houden. Je hebt heel veel rollen te vervullen. Je bent ouder, je bent partner, je bent vriend, vriendin, je bent kind van, ook nog eens, je bent werknemer ook vaak. En als introvert komt daar nog een bal bij. Want je bent ook introvert. En je moet ook ervoor zorgen dat je die introverte kant, dat je die ook een stuk voet, dat je die ook een stuk in balans houdt, omdat je er anders onder doorgaat. Jouw is die halen uit alleen zijn.

SPEAKER_05 9:24

Dat heb je echt nodig. Je moet rijpladen op jouw manier. Voilà, absoluut. Ja, nee, zoals je zegt, er is dan altijd een baby.

SPEAKER_01 9:32

Gaat niet weg. Je kunt wel afspreken. En dat is wel iets wat voor mij wel zo geholpen heeft, om samen met mijn vriendin, Marie, om af te spreken van we gaan niet alles samen doen. We gaan uiteraard zorgtaken dat je die verdeelt, maar extreem verdeelt. Als zin van kijk, jij de ochtend, ik de avond, of omgekeerd. Wat natuurlijk heel hard helpt, want je op dit moment, onze kinderen zijn nu al ouder, 9 en 13, maar toch, nu op dit moment doe ik de ochtend, doe Marie de avond. En ik weet dus de avond is voor mij. Net zoals vroeger. De ochtend is voor mij. En dat helpt, heeft mij enorm geholpen. Ik heb heel duidelijke afspraken over die uren die voor mij zijn. En ik kan zelf kiezen hoe ik ze invul. Ik kan helpen soms, als nodig is. Maar je kan ook gewoon weg zijn of zo of enkel op mijn eigen zitten.

SPEAKER_05 10:30

Is het een compleet anders ouderschap wanneer je introvert bent, moet je echt de dingen anders aanpakken, moet je andere afspraken maken. Is het een andere wereld waarin je zit?

SPEAKER_02 10:41

Het is voor iedereen intens. Laat dat wel, dat mag ook wel gezegd worden, omdat je extravert bent, dat je er door fietst. Zo hard wit is het natuurlijk ook niet, maar ik denk wel, of ik ben er wel van overtuigd dat je het echt op een andere manier moet aanpakken. En zoals Wim zegt dat je daar echt afspraken rond moet maken. Je moet het ook wel weten van jezelf dat je introvert bent. Daar begint het.

SPEAKER_05 11:08

Daar begint het. Het uitleggen aan je partner, hopen dat hij begrip heeft, we zitten een paar stappen verder.

SPEAKER_02 11:15

En dan kunnen we vertuigen. En dan kan je er afspraken rond maken. Want als je niet weet hoe je in elkaar zit, dan bod je heel vaak op problemen, zoals. Als ik thuis kom van mijn werk, ik wil kunnen ventileren, ik wil kunnen praten over hoe dat mij een dag geweest is. Maar die een introverte partner zegt van nee, alsjeblieft, laat mij even 30 minuten met rust. Want ik moet al die indrukken kunnen laten zakken. En dat creëert als je niet begrijpt hoe je in elkaar zet of hoe je partner in elkaar zit, dan kan dat echt wel voor conflict zorgen. Dus dat is de eerste stap: begrijpen hoe je in elkaar zit. En dan volgt daaruit voort dat je daar afspraken rond maakt. Een ander voorbeeld kan bijvoorbeeld zijn dat je, dat heb ik zelf een hele tijd gedaan. Neem nu je hebt nog ouderschapsverlof staan. Heel veel mensen nemen dat dan op woensdagnamidag, want dat zijn de kinderen thuis. Ik heb dat opgenomen op vrijdag, want dat zijn de kinderen naar school, zeker. En dan kon ik aan mijn boek schrijven.

SPEAKER_05 12:21

Ja, dan had je die tijd voor jezelf.

SPEAKER_01 12:25

Wat ik ook gevonden heb voor mijzelf, maar ik heb dat pas doorgaat, toen ik het al heel lang aan het doen was. Je hebt mij daar net hier zien toekomen, Syske, met mijn valisje, mijn rugzak, de trein en de bus. Ik neem altijd als ik kan, ik doe het keive moeite om de trein en de bus te nemen. Waarom? Omdat ik dan minstens anderhalf uur alleen ben. Maar ik had dat niet door. Ik heb als achteraf denken van daar doe ik dat. In mijn konnetje s'avonds zit ik dan in mijn treinkoepie. Niemand storen met mijn laptop en ik doe wat ik wil. En in de auto gaat dat niet. Je kunt niets doen, maar daar wel. En dat helpt mij zo hard. En voor mij is ook een truc, heb ik dus nu door. Om dat te integreren in mijn leven, om een soort zelfgemaakte afspraak te maken.

SPEAKER_05 13:20

Het gaat over een goede vorm van zelfzorg, denk ik. Wanneer je het weet. Maar we hebben het over ouderschap, dus je zit ook met een zorg voor kinderen. Jij zegt bijvoorbeeld, Wim, jouw kinderen zijn al wat ouders, 9 en 13. Welke invloed heeft dat op jouw kinderen? Of heeft dat een invloed op jouw kinderen?

SPEAKER_01 13:38

Ik weet het niet. Ik weet het niet. Ik denk wel dat je.

SPEAKER_05 13:41

Wij praat alleen maar, ze mogen niet terugpraten.

SPEAKER_01 13:44

Ze moeten wijken. Je weet natuurlijk niet van hoe werkt dat. Wat ik merk bijvoorbeeld voor mijzelf is, ik weet niet of dat dat met introvert zijn te maken is, maar dat ligt er zeker naast. Dat is dat ik graag goede afspraken maak. Dus dat helpt mij om tijd voor mijzelf te hebben, bijvoorbeeld dat een soort neveneffect is. Dat ik heel duidelijk afspraken maak over veel dingen.

SPEAKER_05 14:09

Wat ik merk, met je kinderen ook, niet alleen met jullie, maar ook met je mensen.

SPEAKER_01 14:13

Ja, absoluut. Wat ik merk, is dat die daar nu ook nood aan hebben. Dat die ook vragen wacht nee, wat gaan we doen vandaag? En dat je denkt van. Misschien is dat wel. En een invloed van hoe ik ben. Want we voelen, denk ik allemaal dat onze kinderen, je voelt toch dingen van jezelf en je kinderen denken van het is toch wel een beetje verdacht hoe dat op mij lijkt. En wou ik dit wel. Maar ook soms wel leuk. Maar en daar denk ik dat dat eigenlijk een effect daarvan zou kunnen zijn. Je weet dat nooit 100%.

SPEAKER_05 14:48

Dat je toch voelt dat ze ergens iets overneemt.

SPEAKER_01 14:50

Ja, absoluut. Dat denk ik wel, inderdaad. En dat ze dus ergens die nood bijna.

SPEAKER_05 14:55

Of ze merken dat het eigenlijk gewoon heel interessant is.

SPEAKER_01 15:00

Misschien, misschien wel.

SPEAKER_05 15:02

Ik zie jou knikken, Ellen.

SPEAKER_02 15:04

Jou ook zo? Ik kan niet invullen voor hen al of ze introvert zijn, ja, dan nee, ik heb een zoon van 11 en een dochter van zeven. Maar ik vind wel dat ik, omdat ik mij zo verdiept heb in dat onderwerp, dat ik op bepaalde reacties van hen wel op een andere manier reageer dan als je het wat minder goed zou kennen. Ik herinner mij bijvoorbeeld, we zijn eens met een vriendengroep naar zo'n provinciaal domein geweest, in de zomer. En keihel spelen en barbecuen. Heel sociaal, heel lang, heel gezellig, heel tof. Heel veel ook. Maar gelukkig is dat gelukkig is dat open. Voel je bij mijzelf. Maar op een bepaald moment kwam mijn zoon naar mij en die vroeg van: wanneer gaan wij naar huis, mama? En iemand anders zou dan zeggen van moet je dat nu komen vragen. Comant is toch keihard. Tove een droom voor kinderen. Zo zet je je nu maar aan het amuseren. En ik had zoiets van. Ik snap dat. En ik wil eigenlijk ook gewoon naar huis. Ik ben vol. Ik ben vol, mijn batterij is leeg. En het is oké. Het was heel leuk, we hebben ons heel goed gehad, we hebben ons geamuseerd. Maar het is ook gewoon oké om dan te zeggen van we pakken ons beltje en we zijn weg, en dat heeft niks te maken met dat wij hier niet meer willen zijn. Oké, wel misschien een beetje, maar dat wij jullie niet fijn vinden of het, dit is wat wij voelen.

SPEAKER_01 16:46

En ook wat ik ook heel belangrijk vind naar mensen toe, is, en dat is een beetje ook de titel, de naam waar we het nu over hebben, de naam van de podcast, is ook van ja, maar het is oké. Ik ga mij niet verontschuldigen. Ik ga niet zeggen van. Oei, oei, moet ik een keer niet nog langer hebben. Nee, nee. Ik doe niet mee. Maar wordt verwacht. Nee, nee. Zijn wij nu de eerste dat vertrekt? Maar allemaal de boom in. Ik ben weg. Maar met alle liefde. Ik ga zeggen van dankjewel. Het was een fantastisch feest. En nu gaat dat heel snel. Dat gaat dus heel rapje weg. Na, vijf minuutjes. Nee, dat niet. Ik doe de overgang.

SPEAKER_05 17:24

Wim, maar nodig je maar uit, jij blijft maar vijf minuten.

SPEAKER_01 17:27

Nee, maar ik bedoel zo de overgang van ik ben daar een uur, heel graag. En dan heb ik het gehad. Maar dan kan ik het echt zo op twee minuten voelen van oké, ik zit nu op het einde. En twee minuten later ben ik weg. Maar ik heb wel dag gezegd. Ik heb wel met alle liefde u bedankt voor uw feest. Maar ik ben weg. En supersnel. Ik ben daar heel trots op dat mij dat lukt. Dat ik dat ik dat kan, dat ik mij niet.

SPEAKER_05 17:57

Opkomen voor jezelf, het gaat over grenzen aangeven. Maar dan zitten we nog in een maatschappij waar grenzen aangeven of opkomen voor jezelf of zeggen, ik zit graag alleen op de trein in de bus en ik hou liever niet al te veel rekening op dat moment met anderen. Zou kunnen verwarm worden met zelf-centered zijn. Megoïstisch zijn.

SPEAKER_01 18:17

Ik ben superself-centered, ik ben mega egoïstisch. I love it.

SPEAKER_05 18:22

Nee, maar toch? Want ik denk dat veel mensen dan denken van ja, die houdt niet graag rekening met anderen, wat in deze maatschappij niet don is op de dag van vandaag. Het moeten er zijn voor elkaar, we moeten elkaar ondersteunen. We zijn allemaal family en we zijn allemaal de Chosen family.

SPEAKER_01 18:38

Ik heb daar dus geen last van. Ik heb al echt vijfti jaar geleden of zo beslist voor mezelf. Ik ben heel zelfcentered. Ik ben heel individualistisch. En ik heb me afvraagd, ben ik dan egoïstisch? Misschien een beetje. En ik heb zo.

SPEAKER_05 18:54

Het is wie je bent.

SPEAKER_01 18:56

Helemaal prima, denk ik. Ik mag kiezen, op mijn leven, zwaar. En pas op. Natuurlijk zou het niet oké zijn als dat heel negatief weegt op andere mensen. Denk ik dat dat niet is, dat dat zich op terreinen afspeelt, waar anderen daar relatief weinig last van hebben, denk ik.

SPEAKER_05 19:16

Dat zal je ondertussen al wel gehoord hebben, denk ik. Als het dan gaat over de kinderen, hebben de kinderen soms het gevoel van mijn papa of mijn mama is anders dan andere mama's of papa's, of is dat eigenlijk zelfs niet? Want er wordt een boek over gemaakt en we praten erover. Er is iets. Of er is iets wat we moeten leren kennen. Is het zo groot?

SPEAKER_02 19:39

Bij mij persoonlijk niet. Nee. Ik denk niet dat mijn kinderen dat ooit al gezegd hebben.

SPEAKER_05 19:45

Misschien weten ze bijvoorbeeld. Nu mogen mijn mama niet storen, want mama is introvert en heeft tijd nodig voor zichzelf. Dat kan toch?

SPEAKER_02 19:55

Dat kan, maar dat probeer ik wel te vermijden. Ik probeer er wel voor te zorgen dat ik genoeg momenten zonder hen kan inplan, zodat ik dat niet hoef te doen. Maar ik snap wel, als je echt voltijds werkt en als je een heel sociale job hebt, dat dat moeilijk is. Wat ik ook al gehoord heb, is dat de ouders daar ook afspraken rondmaken. Nu heb ik even mijn koptelefoon op en ik loop door het huis en ik ben van alles aan doen. Maar ik ben even niet beschikbaar of bereikbaar, maar dat kan ik niet zo goed.

SPEAKER_01 20:33

Ik heb daar wel een fantastische truc voor. Trouwens, die koptelefoon doe ik op het werk. Dus ik heb werk altijd met een koptelefoon. Ja, ik weet dat mag, maar hoe. Maar ik heb daar een heel goede truc voor. Ik heb daar ook bij mijn zoontje, Bo, die is dus 9, heb ik dus gemerkt dat als ik denk van ja, ik wil gewoon nu in de zeet lezen, maar hij wil spelen bij mij. Go go, weet wat hij is, Go go in. Dat is zo'n dingetjes om vergooien plastic. Wat ik doe, is in plaats van zeggen: ja, maar nee, maar ik ga nu lezen. Mijn truck, en die werkt fantastisch, is die eerst de volle aandacht geven. Dus ik zeg, ja, we gaan Go, of we gaan whatever doen, een kwartier of twintig minuten tot dat speletje gedaan is, en wat ik dan merk, dan heeft hij hem dat ook gehad. En dan gaat hij ook zo zelf alleen gaan spelen. Ik draai dat om. Ik geef eerst een volledige aandacht. En dan is dat mij en dat lukt perfect.

SPEAKER_05 21:33

Is dat niet sowieso algemeen een beetje in het ouderschap? Als je die kinderen gewoon even een korte tijd, die hoeft daar niet, heb ik toch wel gemerkt. Ik speel nooit super lang met mijn kinderen.

SPEAKER_01 21:44

Die hebben dat dan heel snel gehad.

SPEAKER_05 21:48

Ik vind dat prima, je moet die eigenlijk wat op gang zetten. Of je zegt even, we doen dit even samen.

SPEAKER_01 21:51

Voor mij was dat wel een ontdekking of zo om dat te zien van kijk, zo werkt dat heel goed.

SPEAKER_05 21:55

Weet je jouw oudste bijvoorbeeld, dertien, die begint te puberen? Weet hij van ja, mijn pa moet zo. Soms wat gerust gelaten worden. Nee, want die heeft dat ook.

SPEAKER_06 22:03

Ah ja, perfect.

SPEAKER_01 22:05

Nee, denk ik. Jullie samen gerust gelaten. Ik wil ook niet zo daar stempel op drukken, nu al, want ik weet dat niet. Die hebben de keuze om nog te veranderen. Maar zij leest doodgraag heel veel, mijn zoonje trouwens ook, echt superveel. Dus je zit gewoon het liefst van al, gewoon met haar boek in de zetel. Herkenbaar.

SPEAKER_05 22:28

Het is aangenaam ook.

SPEAKER_01 22:31

Ja, zeer raar.

SPEAKER_05 22:32

Als een droom. Nee, het is anders bij mij. Het is gewoon anders. Ik moet echt een boek in die handen duwen. Of zo gaan we naar de biep en dan zo, waarom? Omdat er boeken zijn? Dat klinkt wel goed. Heb je het ooit uitgelegd? Zeg je dat bijvoorbeeld? Papa heeft rust nodig.

SPEAKER_01 22:58

Ik heb dat nooit uitgelegd zelf.

SPEAKER_02 23:01

Nee, ik ook niet. Bij ons is het ook wel wat chaotischer dan dat. Allemaal samen in de zetel een boek lezen. Nee, dat gebeurt niet echt bij ons. Wat ik ook wel, met je dat nu zo benoemt, wat ik ook wel doe, is inderdaad eerst volle aandacht geven en dan merk ik van oké, ze zijn op gang en dan kan ik rustig mijn krant lezen van de koffie drinken. Oké, klinkt goed.

SPEAKER_05 23:31

Over koffiedrinkje gesproken moet nog iemand een beetje koffie.

SPEAKER_00 23:49

Bij MamaBaas vind je elke dag herkenbare verhalen, eerlijke inzichten en praktische tips voor het echte gezinsleven. Geen perfecte plaatjes, wel de real deal. Volg ons op Instagram, Facebook en TikTok of surf naar MamaBaas.com.

SPEAKER_05 24:05

We zijn er nog altijd. We praten in deze podcast goed genoeg vandaag met Ellen Jans Segers, journaliste en auteur van het boek Introvert ouderschap en radiopresentator Wim Oosterlink.

SPEAKER_01 24:17

Maar ben jij nu introvert? Hebben we wel geen antwoord op geven?

SPEAKER_05 24:20

Ja, dat weet ik dus nog niet. Ik moet een test doen van Ellen. Ik ga een test doen.

SPEAKER_01 24:25

Ik denk echt zo van niet.

SPEAKER_05 24:27

Ja, niet pas op. Pas op. Ik denk, ik ben een valse. Ik ben een valse introvert.

SPEAKER_01 24:32

Want je hebt ook wel zo'n duidstraling van papbelen en zo, maar dat is altijd verdacht.

SPEAKER_05 24:37

Dat is verdacht. En denk je van, als we ergens naartoe gaan, zet mijn schrap. Moet mij opladen. Er is naartoe gaan met de kinderen. Oeh, heel veel. Als ik als ze klein waren, die in de gaten houden en mensen dan ondertussen nog tegen mij wouden praten, dat valt de irritantste. Ik dacht, ja, maar ik ben hier nu op restaurant met mijn kinderen, nu wil ik niet met je praten. Ik wil gewoon alleen maar met mijn kinderen bezig zijn. Want dat kon er niet, dat ging niet. Dat allemaal zo goed konden tezamen, terwijl ik kan heel veel dingen te samen, maar niet voor mijn kinderen zorgen. En ondertussen mensen die nog praten over hun dingen en zo.

SPEAKER_02 25:11

Maar het is ook niet omdat je extra vert bent bijvoorbeeld, dat je daarom niet kan genieten van even alleen te zijn. Het grote verschil is dat je echt wel veel meer tijd voor jezelf alleen nodig hebt. En als je dat niet doet, je kunt dat wel. Je kunt jezelf wel wat oprekken. Maar als je dat te lang doet, dan kan dat wel gevolgen hebben, in de zin van dat je bijvoorbeeld een parataal een burn-out kunt krijgen, hebben we ook een podcast over trouwens, gewoon even reclame, natuurlijk.

SPEAKER_05 25:54

Vind je hieronder ergens in de lijst.

SPEAKER_01 25:57

Dan heeft ook een boek geschreven. Reclame maken.

SPEAKER_02 26:01

Dat dat? Ja, het is het serieus om alsjeblieft.

SPEAKER_05 26:06

Nee, nee, maar ja, tuurlijk, dan loop je leeg.

SPEAKER_02 26:08

Ja, dan loop je leeg. Je blijft hier, maar rekken, rekker, rekken. En bij mij de reden waarom ik, want introvert ouderschap is mijn tweede boek, ik heb ook een eerste boek geschreven, Zwijgen is goud. En daar is er gekomen omdat ik pas ontdekt dat ik introvert ben toen ik mama werd. Dat was voor mij echt die ontdekking, vielpijk bijna synchroon met mama worden. Omdat ik zodanig voelde van eigenlijk daarvoor ging dat allemaal wel. Want ik had een drukke job, ik had veel vergaderingen overdag. En s'avonds, ik sprak nog wel wat vrienden af en zo. Maar in het weekend had wel genoeg tijd om te recupereren en om tot mezelf te komen. En dan deed ik allemaal creatief dingen, of ik ging alleen gaan wandelen, en dat ging allemaal wel. En toen was die baby daar. En toen ging dat allemaal niet meer, want ik plak constant aan u. Ik ben daar enorm tegen gebotst.

SPEAKER_05 27:17

Ik denk dat dit voor heel veel ouders heel herkenbaar gaat zijn. Omdat we, ik geloof echt zeker, 2026 in een maatschappij leven waar het normaal is, dat je heel sociaal bent en dingen posten op Instagram en weet hoeveel likes je hebt. En ondertussen misschien nog een kleine TikTok erbij doen.

SPEAKER_01 27:34

Je moest de beweging van zijn.

SPEAKER_05 27:36

Ik was het selfie aan toe, maar ik heb geen TikTok. Dus alles komt heel de tijd samen. En in het weekend hebben we elk concert gezien. Gaan we naar etentjes. We hebben ook nog alle boeken gelezen die we moeten lezen, heel films gezien, toch? En dan zijn we vrolijk op het schoolfeest. Dat ga niet. We zitten gewoon met het water tot aan de lippen. Wat voor botsingen zijn er dan bij jou geweest, Ellen, toen je dat ontdekte, of hoe uitte zich dat?

SPEAKER_02 28:00

Dit lukt niet, dit klopt niet. Ja, bij mij was dat wel heel extreem. Ik heb een jaar thuis gezeten met een depressie, dat ik echt de zedel niet meer uitgeraakte. Dat was heel confronterend. Ik denk dat mijn zoon toen geen twee was, maar dat was eigenlijk een uitgestelde postnatale depressie. Ik heb ook wel een hele zware zwangerschap gehad. Dat is niet typisch introvert of zo, daar kwam er gewoon nog eens bij. Dus bij mij was dat wel heel extreem. Maar dat hoeft niet altijd zo te zijn.

SPEAKER_05 28:39

Nee. Nee. Maar ik denk dat dat een moment is waarop veel ouders beseffen, sowieso, ze zeggen dat, kinderen zijn spiegels. Vanaf dat je een kind krijgt, kom je jezelf tegen. Dit is daar een onderdeel van. Als we dan gaan, we zitten terug bij dat ouderschap. We hebben te maken met dat begint met de crash. De school. De schoolfeesten. De oudercontacten. En het ergste ouders aan de schoolpoort.

SPEAKER_04 29:10

Dat is altijd zo goed.

SPEAKER_01 29:12

Ik kan dat dus goed. Ik kan dat dus echt goed. Ik heb dat allemaal. Maar ik denk ook dat ik dat door dat te weten en door daarover na te denken, ik heb dat geleerd. Dat ik dat moet doen, namelijk heel snel. Ik zeg tegen echt 30 ouders, goeiedag. Gewoon, maar heel snel. En heel vriendelijk en vol liefde. Dan ben ik weg.

SPEAKER_05 29:36

En wat jij doe jij het, Ellen? Ja, hetzelfde. Ik heb het drugs. Ik heb de beste. Je komt gewoon tien minuten te laat. Oh ja, dat doe ik soms ook.

SPEAKER_02 29:47

Maar we hebben zo, om ze morgens af te zetten, dan moet je op tijd. Ja, ik ook. Maar s'avonds heb je een kwartier. Dus ik probeer zo de laatste.

SPEAKER_05 29:58

Maar de laatste mag naar de naadvang, die mag met Lego spelen, die is kij. Dus die zegt. Dus nu, heel de school, het hinkelpad in Born gaat, Syske heeft geen zin om te praten als ik te laat op school ben. Dat is niet van ah, ik had het terug, want we weten allemaal. Maar dat is gewoon omdat ik even denk. Nee, ik wil niet zoeken naar een parkeerplaats. Ik heb geen zin om en sa va, maa weer. Die denkt nee, kom gewoon tien minuutjes. Je dochter vindt dat niet erg. Die is nog even aan het spelen, die hoeft niet te leren op school. Die vliegt harder in je armen dan wanneer ze uit de klas komt. En je hebt niet maand moeten praten.

SPEAKER_02 30:37

Mijn dochter kan dat wel zeggen. Mama, jij was wel weer de laatste. Ik zeg niet de laatste. Dat is echt tristing. En dat is minder mishandeling. Niet de laatste in de opvanging, maar zo de laatste voor dat een opvang begint. En ja, die vindt dat wel niet zo leuk, maar dan denk ik, ik kwam altijd van mijn werk.

SPEAKER_05 31:02

Ik zat nog in een vergang. Maar hoe komt het dat jij wel later bent? Ja, ik kom van mijn werk.

SPEAKER_01 31:08

Heel druk zeker.

SPEAKER_05 31:09

Ja, tuurlijk. De media.

SPEAKER_01 31:12

Heel druk geweest.

SPEAKER_05 31:13

Leg je dat uit aan andere ouders, bijvoorbeeld?

SPEAKER_01 31:16

Dat heb ik wel nooit gedaan, niet tottaal.

SPEAKER_05 31:18

Nee, maar jou vinden ze gewoon een zelfcentered. Dus natuurlijk niet. Maar dat kan jou niet schelen. Ellen wel.

SPEAKER_02 31:27

Ja, ik loop rond een beetje met dat etiketten. Maar ik vind dat op zich heel verademend of zo. Ik hoef niks uit te leggen, want het staat allemaal in mijn boek.

SPEAKER_05 31:40

Je hebt een soort van plakkertje op je hand.

SPEAKER_02 31:42

Je bent introvert, spreek mij niet aan. Maar tegelijk vind ik dat ook wel heel fijn, omdat heel veel mensen met hun verhaal naar mij komen. Je hebt daar niet altijd de sociale energie voor, maar anderzijds is dat ook wel heel verademend. Dat mensen daar ook wel veel herkenning in vinden. En dat je ook wel voelt van soms lopen heel veel mensen op de toppen van hun tenen, omdat ze het gevoel hebben van ik moet hier altijd aan die sociale verwachtingen voldoen. Het zouden met dat weekend bijvoorbeeld dat altijd vol geplant zit. Waarom doen we dat?

SPEAKER_05 32:18

Omdat kinderen graag willen voetballen en dan wordt er verwacht dat ouders aan de lijn staan. Nee, toch. We worden verwacht om. Ik spreek nu over een schoolfeest, dat is extreem veel volk. Maar we zitten met een hockeyplein, een voetbalplein, een basketbalveld. Dat geluid.

SPEAKER_02 32:34

Maar ook daar, ik denk, maak daar afspraken rond. Wie gaat wanneer naar de voetbalwedstrijd of de hockeywedstrijd, wie gaat wanneer mee naar het schoolfeest, ook daar kun je afspraken rond maken.

SPEAKER_01 32:48

Maar pas ook, wel nu wel, want we zitten nu in zo'n sfeer van precies dat wij, andere ouders, haten of zo. Ik kan dat ook wel echt heel tof vinden om een babbeltje te doen met een ouder aan de schoolpoort. Of zelfs om daar een lange babbel mee te doen. Ik kan dat zelfs heel tof vinden om die vijf ouders heel kort zeggen: ik kan dat echt heel tof vinden. Maar dan wel, een kwartier later wil ik dat wel weg. Maar ik kan er wel van genieten.

SPEAKER_05 33:27

Maar het is soms wiskeltuig. Want soms heb je daar zin in, en andere momenten niet. En dan denk ik van nu gaan ze mij arrogant vinden. Want het ene moment is ze heel spraakzaam. En het andere moment is ze kort en zegt ze gewoon hallo en sawa. En daar vind ik een worsteling. Dat je niet eigenlijk een constante hebt van de constante basis.

SPEAKER_01 33:48

Ik heb dat van wat gezegd, van de arrogantie. Daar ik dus echt geen last van. Ik denk echt van, maar weten wat mensen vinden van mij? Het kan mij eigenlijk gewoon totaal niet schilen. Ik ga gewoon doen hoe ik wil dat mijn leven is. Zo ga ik dat doen. En ik doe dat zo hard mogelijk. En elke week denk ik na, is er nog iets in mijn leven dat ik doe en dat niet 100% is zoals ik het wil, en kan ik dichter bij 100% geraken. Dat is toch ook een hoge latje voor jezelf leeg.

SPEAKER_05 34:20

Dat is een andere aflevering misschien. We gaan richting Parentale burn-out hier. Dat is toch.

SPEAKER_03 34:27

Rustig.

SPEAKER_05 34:28

Ja, toch, er zijn bepaalde sociale verwachtingen. En als mensen dan van jou bijvoorbeeld weten, Ellen is introvert, die is liefst of iets meer op zichzelf, of dit of dat. Helemaal prima. Maar denk je dan soms niet van vandaag babbelt ze veel. Ze zal een goede dag hebben. Heb je soms dat gevoel, een vooroordeel?

SPEAKER_02 34:47

Nee, ik heb daar ook weinig last van. Vroeger wel, ik heb daar wel veel of lang last van gehad, omdat ik echt het gevoel had van ik moet aan die extrawarte normen voldoen. Nu denk ik, fuck de verwachtingen. Mag ik dat zeggen? Je hebt het gezegd. Ja, nee, waarom? En voor wie? Voor iemand anders en schoon ogen die je maar half kent. Nee, de enige aan wie ik wel verantwoording moet afleggen, dat zijn aan mijn kinderen en aan mijn man. Perfect. We zitten dan inderdaad terug bij dat opvoeden.

SPEAKER_05 35:23

We hebben het al gehad over de omgeving, over jezelf. Moeten ze daar wel of niet rekening mee houden, net zoals jezelf. In het opvoeden van je kinderen dan. Want zoals we zeiden, daar zijn verwachtingen. Daar moeten dingen gebeuren waar je niet onderuit kan. Je kan wel afspreken. Ik doe geen voetbal, want dat is voor mij te intens. Of ik kan wel afzetten aan de tekenschool en dan gaat het nog maar over heel gemakkelijke dingen. Waar bod je op je grenzen als introvert ouder als het gaat over opvoeden van jonge kinderen of mediumkinderen?

SPEAKER_02 36:02

Wat ik heel moeilijk vind, is het lawaai. Kinderen kunnen heel luid zijn, en daar hebben ook weer geen last van.

SPEAKER_05 36:12

Dan vind ik die boeklezer echt moeilijk.

SPEAKER_01 36:15

En dat speelgoed vroeger. Wij verboden ook sommige stukken speelgoed.

SPEAKER_02 36:21

Speelgoed met geluid. Over de horror.

SPEAKER_01 36:24

Ik gooi dit nu. Ik doe niet. Ik zeg van nee. Ik kom even naar de kringwinkel.

SPEAKER_02 36:30

Ik kon dat ook echt verstoppen. Mama, waar is dat? Geen idee. De voetsvrouw.

SPEAKER_03 36:37

Oh, nee, dat moet zo wel gedaan.

SPEAKER_02 36:40

Dat is een op waarschijnlijk. Dus ja in labais is dat. Daar heb ik het echt moeilijk mee. Zeker, mijn man is ook zo heel levendig en die kan daar ook zo nog eens schapje bovenop doen. En dan denk ik, jong, dat is echt waar. Volume alsjeblieft. En weten ze dat bij jou? Hebben ze daar begrip voor?

SPEAKER_05 37:00

Soms wel en soms niet. Er zijn daar veel gesprekken. Bijvoorbeeld met jouw man, zijn daar veel gesprekken aan vooraf gegaan. Natuurlijk, jij zat met die burn-out, jet met die depressie.

SPEAKER_02 37:10

Ja, dat was voor hem ook wel echt niet gemakkelijk. En hij heeft mij daar wel enorm doorgesleurd en gesteund ook. En is het ook anders in elkaar. Maar we hebben daar ook wel afspraken rond gemaakt. Hij komt thuis en die moet echt kunnen ventileren over zijn dag. Ik kom thuis en ik heb zoiets van laat mij alsjeblieft een ander gerust. Maar wat doen wij nu? Ik ben meestal degene die eerst thuis komt en dan ben ik aan het koken. We hebben zo een kookeiland, dus er zit echt een fysieke barrière tussen ons. Ik zit dan zo in mijn hoekje in de keuken en de ijskast. En hij komt thuis en hij begint te babbelen en te ventileren. En ik zeg: Ja, is het waar. Dus ik kluster zo met een half oor. Ik heb meestal niet alles gehoord, maar de essentie wel, maar ook, die heeft zoveel zinnen nodig om tot zijn verhaal te komen. Maar ook datin. Een extravert moet kunnen ventileren. Want die heeft die communicatie, dat verbale, nodig om zijn gedachten te ordenen. Dus we mogen ook als introverten. We kunnen dat vervelend vinden. Maar je moet ook die kant van het verhaal snappen. Een extravert heeft dat gewoon nodig. Respect voor elkaar. Res voor elkaar. En wat is onze compromis, is dat hij mag ventileren en die mag vertellen en die mag babbelen, maar hij mag geen vragen stellen aan mij en geen antwoorden verwachten.

SPEAKER_05 38:42

Duidelijke afspraken. Is het haalbaar om als ouders, jonge ouders, de combi van een extravert en een introvert? Jullie hebben dat, merk ik, of hoor ik? Of maakt het dat extra moeilijk? Kan je beter zeggen, oh nee, zoekt nu een introvert.

SPEAKER_01 39:00

Twee extreem introverten samen.

SPEAKER_02 39:02

Twee extraverten.

SPEAKER_01 39:04

Ja, dames, niet.

SPEAKER_02 39:05

Maar ik heb al heel veel interviews gedaan met introverte mensen. En er is voor heel veel zaken is er eens gezindheid. Maar in relaties, dat is heel verschillend. De ene persoon zegt, ik zou nooit met iemand introvert ook kunnen samen zijn, want dat zou inderdaad te veel zijn. En iemand anders die zegt. Ik zou nooit met een extravert kunnen samen zijn, want ik zou altijd het gevoel hebben dat ik niet kan volgen.

SPEAKER_05 39:35

We zitten terug bij de ambis dan. Misschien moeten we gewoon ambes samenzetten. Heb je ooit een schaamte of een schuldgevoel gehad? Om je een introverte ouder bent?

SPEAKER_01 39:47

Nee, niet. Wel dat ik introvert ben, voor dat ik dat zo aanvaard of zoiets. Maar de kinderen zijn pas gekomen toen ik het door had. In die zin heb ik daar nooit last van gehad.

SPEAKER_05 39:59

Maar wat een schuldgevoel of een schaamte.

SPEAKER_01 40:02

Schaamte vooral. Je wordt uitgerust voor een feestje. En je gaat daar naartoe en eigenlijk denk je, maar ik ben beschaamd, want ik ben hier niet graag, maar dat kan toch niet. Want iedereen gaat graag naar feestjes. Het concept van een feestje is dat dat tof is. Dat is het idee. Het is de basisidee, dat is gelijk aan leuk. Ik heb dat niet. Ik heb dat heel lang schaamtevol gevonden.

SPEAKER_05 40:33

Dacht je dan van er is iets mis met mij.

SPEAKER_01 40:35

Tuurlijk, en pas zo na heel dat denkt van introver? Oké, zijn nog mensen die dat hebben. Oh, my god, gelukkig. Wat een opluchting was dat.

SPEAKER_05 40:46

Ja, raar. Ik ben gewoon introverg. Heb je het gevoeld gehad dat je raar was?

SPEAKER_01 40:50

Absoluut.

SPEAKER_02 40:51

Vroeger, als puur, als jong meisje, kind, als puber. En ik deed ook heel onbewust als kind. Heel veel dingen om die introverte kant te voeden zonder dat ik dat door had. Ik weet nog inmiddelbaar, dan reek ik met mijn buurmeisje fietsten wij samen naar school. En heel vaak was ik dan zo te laat. En was dat buurmeisje al vertrokken. Maar dat was echt gewoon onbewust dat ik dat deed van dan heb ik een kwartier voor mezelf. En dan kan ik een kwartier gewoon alleen fietsen om zo wat na te denken. En mijn gedachten op een rijke te zetten en wat te dromen. En dan kan ik die schooldag precies beter aan.

SPEAKER_05 41:35

Gewoon lucht door je hoofd laten blazen, eigenlijk. Ik denk dat het belangrijk is, jullie als beide zeer duidelijk introverte ouders met kinderen. Omdat jullie zeggen zelf van we dan het zelf moeilijk op een bepaald moment. Er was schaamte, er was schuld. Ik had het gevoel dat er iets mis was met mezelf. Heb je tips? Dan komen we daaraan.

SPEAKER_03 41:55

Heb je tips om als je dit herkent, om ermee om te gaan, kort gezegd, vanaf wanneer is het goed genoeg, ik ben daar heel bewust mee beginnen omgaan, in die zin dat ik daar echt.

SPEAKER_02 42:18

Ik ben heel lang zoekende geweest van welke job kan ik doen, zodat mijn introverte kant in die job past, en dat ik ook mijn beste zelf kan zijn thuis, want thuis is het heel sociaal en luid en aanwezig en wil je er ook altijd zijn. Dus bij mij is dan een grote zoektocht geweest. Dus zo'n pas klaar antwoord was er voor mij niet. Wat wel superbelangrijk is, is dat je zoals Wim daarnet zei, maak afspraken met jezelf. Of dat dat nu het openbaar vervoer nemen is of de fiets nemen naar het werk is, of wat ik ook al gehoord heb, is ochtends vroeg opstaan en alleen gaan wandelen. Over de middag ga niet lunchen met je collega's, maar ga alleen gaan wandelen. Er zijn honderd tips, denk ik die ik kan geven. En tegelijk is dat voor iedereen superverschillend. Of voor de ene werkt werkt, voor de andere niet. Maar die afspraak maken met jezelf. En daar ook dat even belangrijk vinden als een afspraak bij een tandarts. Of een afspraak voor je kinderen.

SPEAKER_05 43:34

Of een afspraak voor een tandarts. Die is meestal nog sneller gemaakt dan die van jezelf. Ik denk dat dat de grootste is. Gaat het echt over een hoge vorm van zelfrespect en zelfzorg, je moet hanteren als introvert, en zulke een grens echt zeer duidelijk te maken.

SPEAKER_01 43:53

Als je zwaar van wat, ik denk dat dat daar naartoe gaat, in de zin dat ik zou zeggen, is van probeer jezelf goed te kennen. Want daar begint het me. En dan is toch wel iets wat voor velen, voor iedereen wel echt een zoektocht is van wie ben ik, wat voor iemand ben ik en waar word ik gelukkig van? Dat dat niet vanzelfsprekend hetzelfde is als je ouders, of je familie of zelfs uw partner. Waar word ik gelukkig van? En als je dan goed nadenkt, afspraken maakt wat Allen net zegt, en je gedrag of je organisatie van je lieven aanpast aan waar je gelukkig van wordt, wellicht gaat dat goed werken. Wellicht gaat dat het geheel beter maken.

SPEAKER_05 44:38

En daarvoor durven we opkomen, denk ik ook. Want vanaf dat je het weet, maar dan gaat het nog overven te toegeven van het is helemaal prima dat ik dit nodig heb.

SPEAKER_01 44:45

Maar ook wat ik zei van ik schaam mij niet voor wie ik ben. Ik ga niet denken van oei, moet ik niet mee anders. Nee, nee, nee. Het is mijn leven. Het is goed genoeg, het is mijn leven. Zo gaat het hier gebeuren. Want nobody cares. Anyway. Al kan iemand anders mijn leven scheel. Niemand. Dus kan het maar beter doen zoals ik wil, dat het goed is.

SPEAKER_05 45:11

Ik vind het heel inspirerend. Dankjewel, Wim Oosterling.

SPEAKER_01 45:16

Graag gedaan. Dankjewel, Ellen Jan Zeeger ga je nu in test doen, ja toch?

SPEAKER_05 45:19

Ja, ik heb niet onder jullie dingen dat jullie ook al weten. Je zit er wat in, en nog te laat op school komen. Zavonds niets mis, man. Niets mis. Deze podcast is een productie van Mama Bas. Redactie is in handen van Jasmine Mercier en Inne Bonte. Evelien Keihard is producent. En de stem is uiteraard van mij, Siska. Dank je wel natuurlijk ook aan al onze experts voor hun bijdrage. En er bestaat ook een boek van Goed Genoeg. Dat heet Goed Genoeg. en is verkrijgbaar in de betere boekhandel.