بازگشت آرام علیت, از DN تا پرل From DN to Pearl: Causation Revisited

در این قسمت پایانی از مجموعهٔ علیت، مسیر فکری از مدل استنتاجی–قانونی (DN) تا نظریه‌های معاصر علیت را مرور می‌کنم.
در این اپیزود به این پرسش‌ها می‌پردازم:
چرا DN علیت را به استنتاج فروکاست؟
مسئلهٔ پیش‌دستی (preemption) و مشکل جهت‌مندی چه بود؟
لوئیس چگونه با شرطی‌های خلاف‌واقع علیت را بازگرداند؟
پرل چگونه مداخله را قابل محاسبه کرد؟
و در نهایت، چه چیزی پس از کنار گذاشتن «زور» و «ضرورت» باقی می‌ماند؟
این گفت‌وگو پلی است میان فلسفهٔ علیت و پرسش‌های امروز در Explainable AI، پیش‌بینی، و فهم ساختاری.
اپیزود بعدی وارد بحث «پیش‌بینی در برابر تبیین» خواهد شد.

This final episode of the causation series traces the path from the Deductive–Nomological (DN) model to contemporary views of causation.
Topics covered include:
Why DN reduced explanation to deduction from laws
The problems of direction and preemption
Lewis’s counterfactual restoration of difference-making
Pearl’s interventionist framework and causal graphs
And what remains once force and necessity are stripped away
This episode closes the causation loop and prepares the ground for the next discussion on prediction vs explanation, especially in the context of Explainable AI.

لینک مقالات و نوشته‌ها در مدیوم:
👉   /medium.com/@farzan.jafeh

لینک تمام شبکه‌های اجتماعی و محتوای من:
👉 لینک beacons.ai/farzanjafeh