The Sh!thole Generation: Born from Passive Aggressive Racism

Week 5 of Under the Haitian Skin takes us straight into the uncomfortable truth: the global disrespect, misrepresentation, and subtle hostility Haiti has endured for generations. In this episode, Souvni coins the term Passive‑Aggressive Racism, a modern, quiet, “smiling‑while‑blocking‑you” form of discrimination that hides behind politeness and political correctness.

It’s the kind of racism that smiles at you while calculating how to keep you from rising, that opens the VIP door for some but leaves Haitians knocking outside, that starts every sentence with “I’m not racist, but…”, that gives fake compliments like “You speak well… for a Haitian,” that puts everyone else in the fast line and Haitians in the line that never moves, and that treats having a Black friend like a participation trophy or an emotional support accessory.

Souvni and Valentin break down how this “modernized hatred” works, how it spreads in small doses, and how Haitians have learned to turn every insult into fuel, transforming lemons into the strongest cultural lemonade on earth.

The episode ends with a warm comedic detour into La Famille Pòt, where the family shares what being Haitian means to them, welcoming Souvni and Valentin into their home for a hilarious, heartfelt dinner scene.

Transcript

SOUVNI: Mèdam e mèsye, sali e welcome nan emisyon Souvni on the Mike la. Sa k pase, people? Yep, that's what’s up for the uninitiated. Nou sou senkyèm semèn nan seri douz semèn nou an, Anba Po Ayisyen an, Under the Haitian Skin. E si ou poko konnen sa nan senkyèm semèn nan seri a toujou, m pa konn sa pou m fè ankò pou m fè nou sonje ke mwen se SOUVNI, boul pik emisyon Souvni on the Mike la, fanm k ap gide konvèsasyon an, animatris la, Premye Pitit Dessalines, e CEO of keeping it real. N ap akeyi Mesye Valentin, zanmi nou, ki toujou renmen vin fè ti chita pou koze ak nou.

VALENTIN: Onè respè, fanmi mwen yo! Se mwen menm, Valentin, zanmi nou ki toujou parèt nan estidyo a tankou yon ti zanj ki pa gen zèl, men ki gen anpil opinyon. N ap voye kout chapo pou tout konpatriyòt Ayisyen nou yo, kèlkeswa kote w te ye a.

SOUVNI: Jodi a, nou antre nan Week 5 nan seri nou an, Under the Haitian Skin. Senkyèm semèn nan seri Anba Po Ayisyen an. E pou semèn sa a? Nou fouye nan achiv istwa yo, nan dosye imigrasyon, nan kwizin nan, nan sousòl kay la, epi nou jwenn yon ti zo nan kalalou an, Mezanmi! Nou jwenn tete fomi an. Donk nou vini dwat dirèk soti nan envestigasyon nou pou nou pote yon mo ke nou jwenn. Yon mo ke yo te itilize pou dekri yon nasyon. Yon mo ki avili moun ki te di mo sa a. E jodi a, nou pral pran mo sa a, vire l, leve l anlè, mete l anba limyè, gade l byen.

VALENTIN: Epi lè nou fin gade l, nou pral dekore l tankou yon cha kanaval, mete bijou sou li, mete plim, simen ti poud briyan sou li, epi n ap itilize l kòm yon ankourajman pou pouse rèv nou rive pi lwen.

SOUVNI: Zanmi mwen yo, si n ap fè yon vwayaj Anba Po Ayisyen an, fòk nou pare pou gade yon seri verite ki pa toujou konfòtab. Verite sa yo, frè m ak sè m yo, yo fè pati nan fabrik Ayisyen an. Yo fè nou soufri kòm yon pèp tou. Men, anpil dè fwa, se sa ki dirije fason nou aji. E se sa ki dirije tou prezantasyon ke nou genyen sou sèn global la. 

VALENTIN: M pa kwè ke genyen yon lòt nasyon ki resevwa koutlang ak move tretman tankou Ayisyen. Donk, pou jenerasyon k ap vini yo, pou moun ki pa konnen listwa nou, e pou sa yo ki renmen repete sa yo tande nan medya a san okenn konpreyansyon, li enpòtan pou nou konfwonte movekou sa yo. 

SOUVNI: Seri sa a pa t ap konplè si nou pa t manyen kesyon koutlang, ak degradasyon ke Ayiti konn resevwa.Anba po Ayisyen an, mezanmi, genyen yon melanj k ap koule: doulè, lajwa, kè sote, desepsyon. Tout melanj sa yo makònen ansanm pou gide fason nou boule. Se sa tou, ki bay Ayisyen an fleksibilite pou l adapte nan difikilte.

M ap di nou sa, rayisab yo, yo pa p ban nou souf menm. Yo lage desepsyon sou nou, kòmsi nou te pran abònman nan men yo. Nou pa pran abònman desepsyon nan men yo, men n ap resevwa sa gratis ti cheri!  Men, gras a melanj ki anba po nou, menm si tèt chaje a te si tankou sitwon, n ap pran l, n ap prije l, n ap mete ti jenjanm, ti siwo myèl, de(2) twa (3) grenn siwèl, ak yon ti tak kleren ladan l, epi n ap fè yon limonad ki cho e glase anmenmtan avèk li. Yon limonad, yon remontan ki pral kouri nan venn nou pou ranfòse enèji nou. Ki pral fè nou kanpe tankou dizòm. Y ap frape n ak rayisab. Nou menm n ap fè bon ti limonad. Zanmi nou yo, sa se Souvni on the Mike, e epizòd sa a rele: The Sh!thole Generation, Jenerasyon 'Shathole' la. An nou kòmanse.

SOUVNI: Valentin, kisa ki kalifye yon peyi pou mete li nan kategori, youn nan peyi yo pi abize nan mond lan?

VALENTIN: O Souvni, fòk peyi sa ta soufri anpil wi. Fò l ta pase anpil soufrans.

SOUVNI: Enben di m non! Ki kalite soufrans w ap pale konsa?

VALENTIN: Fò l ta pase soufrans tankou yon moun k ap eseye fè Wi‑Fi Ayiti a mache konsa. Chak fwa li konekte, li dekonekte, li rekonekte ankò. Li fè w priye, li fè w fè jèn, li fè w mande si Wi‑Fi la pa posede ak movèzespri.

SOUVNI: Wouy! Ala gwo soufrans o!

VALENTIN: Fò peyi sa ta pase soufrans tankou yon moun k ap tann papye imigrasyon.

SOUVNI: Ayayay mezanmi! Sa se pi move soufrans lan!

VALENTIN: Pou yon peyi ta kalifye pou antre nan kategori, youn nan peyi yo pi abize nan mond lan, premyèman, fòk peyi sa te soufri kolonizasyon.

SOUVNI: Prezan! Ayiti di prezan nan sa! Kolonizasyon Franse yo te kite yon gou anmè nan bouch nou.

VALENTIN: Dezyèmman, fò peyi sa ta soufri jenosid tou.

SOUVNI: Jenosid esklav yo! Yo te eseye efase nou tankou yon dosye yo t ap eseye efase nan yon òdinatè.

VALENTIN: Twazyèmman, fò peyi a te soufri eksplwatasyon politik.

SOUVNI: Eksplwatasyon politik? Menm lè yo pa nan peyi a, se desizyon yo ki ap gide politik peyi nou. Se tankou yo gen enskripsyon kòm manm nan tout zafè Ayiti.

VALENTIN: Katriyèmman, ekstraksyon ekonomik.

SOUVNI: Ou ya nou te soufri sa tou. Ekstraksyon ekonomik? Yo pran tout richès nou, epi yo kite bil la ban nou.

VALENTIN: Senkyèmman, destriksyon anviwònman.

SOUVNI: Destriksyon anviwònman an? Menm lè se yo menm ki vin kraze, yo toujou blame nou pou debri yo.

VALENTIN: Fòk peyi sa a ta soufri move reprezantasyon nan medya.

SOUVNI: Alo?! Sa se pastan prefere medya yo menm. Se tankou Ayiti te yon seri Netflix avèk plizyè diferan epizòd ki rele: "Move Reprezantasyon".

VALENTIN: Epi finalman, fòk peyi sa a ta soufri diskriminasyon sistemik.

SOUVNI: Diskriminasyon sistemik? Nou jwenn sa pa dizèn, pa santèn. Menm lè nou chita lakay nou, n ap fè bon jan ti griyo nou anpè, yo fè diskriminasyon, di nou fè griyo an mal.

VALENTIN: Souvni Ayiti te sou yon kabann malad, ki kondisyon ou ta di li soufri?

SOUVNI: Pase m kouto operasyon an dekwa pou m ka di w. Ayiti soufri yon mank respè global. Li soufri ak eksplwatasyon. Li soufri ak viktimizasyon. Mank respè global. Eksplwatasyon. Ak viktimizasyon. Nou mete toutlètwa ansanm tankou se te twa wòch dife ki kenbe Ayiti nan chalè lanfè a. Dapre listwa, se sèl peyi yo pini pou siksè li, pa pou echèk li non! Yo mete l an pinisyon paske li te fè yon bagay ki bon. Ki kote w konn tande bagay konsa? Se tankou ou te fè devwa ou, epi pwofesè a ba w zewo bare paske w te fè devwa a twò byen. Li voye nan pinisyon menm ak de twa kout frèt nan do w.

VALENTIN: Sanble nou gen yon leman sou do nou ki atire jouman. Maladi Sida tonbe, blame Ayiti. Ekonomi yo pa bon, blame imigran Ayisyen. Ayiti genyen yon gwo 'X' make sou do li. Yo te mèt tou pwofite. Depi w bezwen voye pwen, vize 'X' la. Printè pa mache? Se fòt Ayiti. Wi‑Fi la koupe? Se Ayiti k fè sa. Diri a boule, 'Se Ayiti ki te distrè mwen'.

SOUVNI: Donk jodi a, nou pa vin mande poukisa se nou menm ki ap resevwa tout jouman sa yo, tout rayisman yo.  Nou pase etap sa a deja. Nou deja konnen rezon an. Se mank edikasyon. Se inyorans. Se rasis. E se mechanste. 

VALENTIN: Non, Souvni, nou p ap vin mande poukisa y ap atake nou tankou nou te yon mango ki pandye nan yon pyebwa.

SOUVNI: Nou vin eksplore kijan Ayisyen pran jouman an ki te si tankou yon sitwon, fè l tounen yon limonad ki remontan, epi montre mond lan ke pitit tig se tig. Nou se pitit Dessalines ki pa pè pwopagann.

VALENTIN: Donk ki jouman n ap konfwonte jodi a?

SOUVNI: Mezanmi, nou jwenn anpil jouman wi. Yo ban nou non pòtè maladi! Boat people! Adoratè Maji ki sal, ap  fè move fim Zonbi sou do nou! Manjèt chat! E dènye jouman nou pral mete nan lis la. Yo di Ayiti se yon sh!thole country. 

VALENTIN: Mezanmi Bondye O! Sa se pwopagann nan estil Dessalines yo lage sou nou ankò la wi. Pwopagann ki gen menm engredyan ak sa yo te sèvi an 1804 la: yon ti tak represyon, yon ti kiyè manti, yon gwo louch mechanste, twa grenn jalouzi, ak anpil asezònman rayisab.

SOUVNI: Men wi! Ou melanje sa ansanm. Kisa w genyen? Se yon misyon pwopagann pou de-imanize nou. Fè moun pè nou. Epi fè tèt yo parèt tankou yo te superhéro de la civilization. 

VALENTIN: Yo resi jwenn yon peyi yo pa ka koule. Nou tounen move zèb ki pa ka mouri. Donk sèl sa yo ka fè, se fè dyòl près, pale met la, fè gwo deklarasyon, fè ‘sh!thole’ speech.  

SOUVNI: Se konsa. Men an tout seryozite. Nou pa vin chache validasyon nan men okenn moun jodi a. Nou pa vin defann tèt nou devan okenn moun ki pa janm li yon liv istwa. Nou vin mete aklè ke nou wè nan ki tradisyon ke nou ye la a. 

VALENTIN: Ki tradisyon sa? Di mwen tanpri.

SOUVNI: Se yon tradisyon depi yo pè yon bagay yo tonbe ba li move non. Depi yo santi yon bagay tounen yon trèt pou detwone yo, yo desann li. Depi moun nan pa menm jan avèk yo, yo tonbe ba l brimad. Enben jodi a nou pral mache nan tradisyon sa a. Nou pral di kisa li ye. Nou pral ri li. Epi nou pral vire l tètanba. 

VALENTIN: Ebyen, Souvni, di kisa li ye non.

SOUVNI: Valentin, komantè sa a te sòti nan yon plas kote ki gen yon kalite rasis ki ansoudin. 

VALENTIN: Souvni, an angle silvouplè.

SOUVNI: Kòmantè sa se te yon kalite passive-aggressive racism. 

VALENTIN: Passive-aggressive racism? Yon rasis pasif agresif! Donk, yon rasis anba anba? 

SOUVNI: Yes, my friend, yon rasis mòde soufle.

SOUVNI: Sèjousi, tout moun ta dwe pale politikman kòrèk. Donk, moun ki rasis lan, yo vin pwofesyonèl nan kraze règ yo an kachèt.  Yo voye pwen yo ti dòz pa ti dòz kounye a. Yo mache sou pwent zòtèy yo.  Yo mete yon ‘mal dous’ nan vwa yo. Yo bay rayisman an yon vibrasyon ki modèn. Yo mete linèt alamòd sou figi rasis la pou l parèt sofistike. Men Ayisyen an, li gen eksperyans sa. Nou rekonèt sa kanmenm. Yon Rasis ansoudin se rasis ki souri avè w, men ki ap kalkile pou pa kite w monte twò wo.

VALENTIN: Rasis ansoudin se rasis ki aji tankou se yo menm ki gen lis VIP a. Yo louvri pòt la pou kèk moun, epi yo fè Ayisyen rete deyò ap frape pòt la tankou se yon mèt kay k ap frape pòt lan lè w pa ka peye lwaye.

SOUVNI: Rasis ansoudin se rasis ki kòmanse chak fraz avèk: ‘Mwen pa rasis non, men…’ 

VALENTIN: Rasis ansoudin se rasis ki ba w yon konpliman, men se pa yon konpliman vre, tankou: "Ou pale byen pou yon Ayisyen."

SOUVNI: Rasis ansoudin se rasis ki mete tout moun nan liy ki rapid lan, epi yo mete Ayisyen an nan liy ki pa janm avanse a. 

VALENTIN: Rasis ansoudin se rasis ki panse yo merite yon twofe, yon meday, oubyen yon diplòm patisipasyon jis paske yo fè zanmi ak yon moun ki nwa. Y ap mache ak zanmi moun nwa a anba bra yo tankou se te Kat Idantifikasyon yo.

SOUVNI: Rasis ansoudin se passive‑aggressive racism. Se nan bri sa a kòmantè ‘sh!thole’ la te sòti. Men nou? Nou menm Ayisyen, nou te santi l, nou te wè l, nou te konprann li anvan menm li te tonbe.

SOUVNI: Akoz de eksperyans ak tou chay ke nou konn pote yo, Ayiti fèt ak yon kalite fè ki fleksib, ki kapab pliye, men ki pa janm kase. Se yon materyèl ki pran chalè, ki pran presyon, men ou pa ka detui l. Chak fwa yo eseye kraze nou, nou pa kraze. Nou koube do nou. Nou tòde. Nou fè yon ti ‘karateka kreyòl.’ Nou fè tout pozisyon ki egziste dekwa pou nou pa pran bal mank respè yo.

VALENTIN: Menm jan avèk fim Matrix la. 

SOUVNI: O mezanmi Valentin, ala renmen ou renmen fim sa, fim Matrix sa!

VALENTIN: Se sa wi. Wi, nan fim Matrix la. W ap viv nan yon monn ki gen de (2) reyalite.

SOUVNI: Fo reyalite ki konfòtab la. Enpi vrè reyalite ki dezagreyab la.

VALENTIN: Si ou te janm gade fim Matrix la. Konprime wouj la reprezante Ayiti. 

SOUVNI: Dapre fim Matrix la, ou gen de (2) chwa, e pa sa?

VALENTIN: Non, e pa konsa. Se pat de (2) chwa yo te ba li nan fim nan non. Yo te ba li chwa pou l pran youn nan de (2) konprime yo. Pran konprime ble a, oubyen pran konprime wouj la.

SOUVNI: De (2) konprime. De (2) chwa. Konprime ble a, si w pran l, ou rete viv nan yon fo reyalite ki konfòtab la. Nan yon inyorans ke w chwazi. E konprime wouj la se te konprime ki t ap reveye w nan verite ki dezagreyab la. 

VALENTIN: Ou pran konprime ble a? Ou reveye nan kabann ou. Ou kwè sa ou vle kwè. Monn nan sanble l anfòm. Tout bagay nòmal. Men ou pran grenn wouj la? Ou wè mond lan jan li ye a vrèman. Ou wè move sistèm nan. Ou wè vrè reyalite a. Ou wè tout rayisab yo.

SOUVNI: E kisa sa genyen pou wè avèk Ayiti, zanmi mwen?

VALENTIN: Ayisyen se pèp ki reveye a. Ayisyen t ap viv nan vrè reyalite a depi anvan monn nan te kòmanse reveye. Nou konnen jan mond lan vrèman fonksyone. Nou pa pran nana pou sizàn. Nou se pèp ki mete bab nou alatranp depi anvan dife a te anvayi. Nou te gentan dechifre kòmantè 'sh!thole' lan depi anvan l te tonbe.

SOUVNI: Tout moun ap mache nan mond lan tankou yo ploge nan yon Matrix jan w di l lan, nan yon ilizyon. Yo avèg. Yo pa ka wè reyalite a. Ke w te vle l ou pa, ke w te pare ou pa, Ayiti reprezante konprime wouj la. Ayiti se solisyon ki va ede w dechifre kòd yo. 

VALENTIN: Paske si w ap suiv istwa Ayiti, sa va louvri zye w pou w wè reyalite ki kache yo.

SOUVNI: Devwale rasis ki ansoudin. Dekouvri sa ki kache. Paske soufrans nou, listwa nou, ak rezistans nou te fòse nou devlope yon konpreyansyon lòt pèp poko janm devlope, paske yo pa t pase abi ke nou te pase.

VALENTIN: Nou tèlman abitye ak nasyon k ap mande nou reparasyon, peyi ki vin okipe nou pou dechèpiye nou, moun ki pran avantaj lè malè rive nou, tankou nan tanbleman de tè a, chèf peyi ki ap eseye degrade nou, nou vin devlope yon sizyèm sans. Kò nou fè chèdepoul lè move enèji an ap apwoche.

SOUVNI: Valentin, ann pale klè. Lè yo te eseye kole etikèt ‘sh!thole country’ a sou Ayiti, tout Ayisyen te tande l. Kòmanse sou pòv malerèz k ap travay nan solèy la, rive sou Ayisyen rich ki ap travay nan bon èkondisyone.

VALENTIN: Men wi! tout Ayisyen te tande sa. Men, nou pa t fè kriz. Nou pa t tonbe. Nou pa t fonn. Nou fè sa Ayisyen toujou fè. Nou gade youn lòt, epi nou te ri tankou nou t ap koute yon moun ki te fè move komedi.

SOUVNI: Men lè yo te degrade nou, yo pa t konnen yo t ap fè nou leve konsa non. Pawòl ki te fèt pou kraze nou vin tounen gaz ki pouse fyète nou tankou yon dife nan chan kann. Insilt la reveye nou, li rale nou ansanm, li fè nou pran angajman pou mete diyite peyi Ayiti sou sèn mondyal la. 

VALENTIN: Men pi bèl pati a? Jenn Ayisyen yo, jenerasyon ki fèt Ozetazini, jenerasyon ki leve nan dyaspora, jenerasyon ki konn di ‘Mom, I don’t speak Creole like that’, yo te tande jouman an, epi yo leve tankou Kapwa Lamò sou cheval li.

SOUVNI: Yo te di: ‘Yo! That’s my country you’re talking about!’ Men wi! Jenerasyon ki te konn fè, ‘Haiti? Ummm… I mean, yeah, my parents are Haitian…’ Yo vin tounen: ‘Nah, you don’t play with Ayiti like that, man. Not today.’

VALENTIN: Pa jodi a. Pa jamè!

SOUVNI: Se jouman sa a ki reveye yo. Se jouman sa a ki te fè yo di: ‘Men wi, nou se Ayisyen. Nou fyè. Nou reponn prezan jodiya. Nou pap kache.’ Se tankou yo te eseye kache nou nan fènwa, men nou limen limyè a epi nou di: ‘Surprise!’

VALENTIN: Men wi! Jenerasyon jèn yo te di: ‘For what you said? Nou pral vin pi vizib, pi fò, pi prezan. Nou pral mete Ayiti sou kat global la.’

SOUVNI: And man, did they deliver! Jouman an te vin tounen yon ‘wake‑up call.’ Yon ti klòch ki di: ‘Ayisyen, leve! Yo ap pale de nou!’ Epi jèn yo te reponn, with their dyaspora kreyòl: ‘Men wi, nou la. Nou tande w. Epi nou pral montre w ki moun nou ye.’

VALENTIN: E se konsa nou vin pi fò. Se konsa nou vin pi vizib. Se konsa nou vin jenerasyon ki di: ‘Ou voye rayisab? N ap voye limyè.’

SOUVNI: Right back at you babe!  Jenerasyon Sh!thole la? Non, cheri a. Nou se jenerasyon ki pran jouman, epi ki fè l tounen pwopagann pozitif pou Ayiti. Nou se jenerasyon ki di: ‘Don’t talk about my country unless you’re ready for the comeback.'

SOUVNI: Valentin, here is the question of the day. La question du jour. Kesyon ke tout moun ap mande a? Kisa ‘Sh!thole’ la ye menm?

VALENTIN: Enben Souvni, lè mwen tande ‘sh!thole,’ nan zòrèy Ayisyen mwen, li sonnen tankou yon twou ki plen chat. Èske se pa sa? Chat…hole.

SOUVNI: Ahhhhh,  ‘shathole’  Sa vle di yon twou ki plen chat? Ebyen nou byen ekipe la a?

VALENTIN: Men wi! Nou pa yon twou ki vid, non. Nou se twou ki plen chat. Nou ame ak chat. Chat se zam nou. Si nou voye l nan figi moun, si yo pa pare, l ap grafouyen yo.

SOUVNI: Right… right. Donk sa vle di nou gen yon superpower tankou La Femme Chat? Nou gen yon pwen chat?

VALENTIN: Absoliman Souvni! Nou tankou Chat‑Avengers. Nou gen pwen chat. Nou pare pou goumen! 

SOUVNI: Yon pwen Grafouyen lespri. Yon kout pat chat la enpi tout ògèy moun nan blese ap senyen.

VALENTIN: Yon pwen ki revele manti.  Chak fwa yon moun di yon bagay san kontèks, nou fè  “MEOW!” nou devwale manti a. Mete sa aklè pou tout moun ka wè. 

SOUVNI: Yon pwen wonwonnen ki avèti w lè blòf lan a vini. Chak kou chat la wonwonnen li fè ou konnen se blòf y ap lage atè. 

VALENTIN: Yon pwen zye chat. Lajounen kou lannuit, nou wè trè klè. Yo pa ka mete vwal sou zye nou. Nou wè ni bon ni move entansyon an. 

SOUVNI: Amèn mezanmi! Jenerasyon 'Sh!thole' la. Nou Grafouyen lespri. Nou meow pou devwale manti. Nou wonwonnen pou anonse blòf lan. Nou gen vizyon ki wè entansyon dèyè aksyon yo. Mezanmi, n ap pote li avèk anpil fyète.

SOUVNI: Chyen ap gade chat lan k ap monte yon pyebwa. Ou konnen pwovèb sa a, pa vre? Chen an ap gade pandan chat la ap monte pyebwa a. Chen an konnen li pa p ka monte. Li pa konn monte pyebwa. Li p ap janm monte pyebwa a. Men, bouch li grate l. L ap pale byen fò, pou di tout sa chat la ap fè mal pandan chat la ap monte pyebwa a. Sa se tout istwa tretman Ayisyen jwenn nan men lemonn.

VALENTIN: Kisa sa vle di egzakteman la a?

SOUVNI: Enben sa vle di kritik salon. Sideline critic. Ou chita lakay ou byen alèz. W ap pale Ayiti mal. W ap jije. W ap di men kisa pou l fè san ou pa t pase nan dife l te pase a.

VALENTIN: Li fasil anpil pou y ap di moun kijan pou jwe yon jwèt san yo pa menm konnen règ jwèt la.

SOUVNI: Si ou pa gen metriz pou mache tankou Ayisyen, pa bay konsèy sou kouman pou mache tankou Ayisyen. 

VALENTIN: Èske kòk te janm leve w nan maten, ou bezwen travay, men ou pa gen yon travay pou ale?

SOUVNI: Èske ou te janm eseye limen yon lanp tèt gridap, men ou pa menm gen 10 kòb pou achte gaz blan pou mete ladan l?

VALENTIN: Èske ou te si tèlman grangou, ou pa t gen anyen pou manje, e ou te janm oblije fè yon jèn fòse?

SOUVNI: Èske ou te janm gen pou pran desizyon ant vwayaj bato pou brave lanmò, oubyen rete mouri grangou?

VALENTIN: Èske ou te janm kanpe nan liy faktori Ayiti avèk 500 lòt moun k ap tann yo ouvè pòt travay, men ou konnen se 10 moun sèlman ki ka rantre?

SOUVNI: Èske ou janm te gade pitit ou nan je pou di l konsa, ou pa konn kote manje pral soti jodiya?

VALENTIN: Èske ou te janm grandi nan enstabilite politik, kote ou leve maten, men ou pa konnen si se anlè tè oubyen anba tè w ap fini jounen an?

SOUVNI: Èske ou te janm kanpe tankou yon timoun piti, devan yon moun, pandan moun ap rele peyi w, 'sh!thole'?

VALENTIN: Sa ou aprann nan liv, nou te aprann li nan lavi.  

SOUVNI: Nou pa tande nouvèl. Men se nou menm ki nouvèl la.

Si ou poko janm fè eksperyans sikonstans sa yo. Rale liv istwa ou. Edike tèt ou anvan ou fè yon kòmantè ke yon Ayisyen va pran dèzane pou efase.

Donk zanmi oditè nou yo. Nou rive nan fen diskisyon nou. N ap pike pou pi devan nan seri Anba Po Ayisyen an. Tcheke sit wèb mwen SOUVNI.ORG, si ou vle plis enfòmasyon, w ap jwenn sa nan pòs ki make Summer 2026 - Under the Haitian Skin (UHS). Nou ankouraje ou pou retounen branche sou Radyo Konpa 1320 AM chak vandredi swa a 7:30, oubyen ale sou podcast nou pou fin tande istwa nan seri sa a. Vandredi pwochen, nou pral fè ti kozman sou depòtason. Mwen apresye ekout nou. M espere chita avèk nou ankò semèn pwochèn. Dakò zanmi, rete branche. Pa deploge. La Famille Pòt ap vini talè konsa.

La Famille Pòt

Epizòd 26

What does it mean to be Haitian?

Kisa sa vle di pou w Ayisyen? — La Famille Pòt Edition

OVILA: Mezanmi, gade tab la non! Mwen fè diri ak djon djon, griyo, pikliz, bannann peze, ak bon ti sòs pike k ap touye tout vè nan vant ou. Nou gen yon envite espesyal jodi a.

DYAK: O! Ala yon bèl tab gani, Ovila! Sanble se yon wa oubyen yon larèn nou pral resevwa jodiya? Paske tab sa a pa pou nenpòt moun.

OVILA: Men wi Dyak, se yon sipriz. Mwen pa p di w non. Nou pral gen gwo moun k ap vin manje avèk nou jodiya.

FREYA: Mommy, who is it? Is it Beyoncé? Paske tab sa a gen energy superstar.

TIKA: Non, Freya, mwen panse se yon minis, oswa yon diplomat, oswa yon gwo chèf leta ki soti nan yon peyi ki rich.

OVILA: Nou te mèt devine jan nou vle. Nou p ap jwenn sa.

DYAK: Enben Ovila, di nou non, kimoun k ap vin dine avèk nou jodiya?

OVILA: Ahhh men yo rive! Kite m al ouvè pòt la.

SOUVNI: Onè Respè La Famille Pòt! Nou pote bon vibrasyon nan kay la jodi a.

FREYA: Oh my God, it's Souvni and Valentin from the Souvni on the Mike show

TIKA: Oh Mon Dieu! Regarde les. Salut Souvni. Salut Mr Valentin.

VALENTIN: Bonsoir La Famille Pòt. Mwen se Valentin. Nou tande Ovila ap fè bon jan manje Ayisyen jodiya. Mwen ak Souvni vin ak vant nou tou pare. 

OVILA: Valentin ou toujou ap fè moun ri. An nou chita kounye a.

DYAK: Bon Souvni ak Valentin, mwen pa t konnen ke ou t ap vizite nou. Ovila te kite sa kòm yon sipriz. M ta di yon bèl sipriz alors. Mwen ta renmen swete nou byenveni lakay La Famille Pòt.

SOUVNI: Mèsi anpil, Dyak. 

FREYA: I always listen to your Radio show, Souvni. But I want to ask, what are you doing in our neighborhood?

SOUVNI: Enben Freya, mwen menm avèk Valentin, n ap fè yon ti tounen nan vil la pou mande fanmi Ayisyen yo yon kesyon, e nou te panse li te yon bon lide pou nou te pase lakay La Famille Pòt pou mande yo kesyon an tou.

TIKA: Alors, dis-nous donc, quelle est la question, Souvni?

SOUVNI: E byen Tika, nou tap mache mande, ‘Kisa sa vle di pou se yon Ayisyen?’ What does it mean to you, to be Haitian?

FREYA: What does it mean for me to be Haitian? I'll answer first.  

SOUVNI: Oke Freya.

FREYA: Pou mwen, Ayisyen se lè w leve chak maten ak bon mizik konpa nan tèt ou, menm si pa gen mizik k ap jwe.

SOUVNI: Tou pa w Tika.

TIKA: Eh byen pour moi, Être Haitienne, c' est d’avoir la fierté d’être la première république dirigée par les Noirs. Zansèt nou te goumen pou libète nou. Sa ban nou bon jan santiman ki plen ak diyite.

SOUVNI: Ovila, sa w panse?

OVILA: Pou mwen, Ayisyen se lè w ka manje piman kri san je w pa fè dlo.  Se lè ou gen ase pikliz ak jenjanm nan san w ki ka fè w leve dis zòm ansanm.

SOUVNI: Se lè w fò anpil. E ou menm, Dyak? 

DYAK: Pou mwen menm, lè w Ayisyen, sa vle di nou pote yon eritaj rezistans ki solid. Sa vle di nou tout gen san Dessalines nan venn nou.

OVILA: E ou menm, Valentin, kisa sa vle di pou w Ayisyen?

VALENTIN: Pou mwen? Ayisyen se lè w nou dòmi ak danje a, ou gade l nan je, ou konnen l trè byen, donk li pa ka fè w tranble ankò.

DYAK: Souvni, e ou menm, kisa li vle di pou w se yon Ayisyen?

SOUVNI: Pou mwen menm, lè ou se Ayisyen, se lè ou genyen ni lavi k ap bat, ni doulè k ap pale, ni kè sote k ap danse anndan ou, men ou toujou rete pozitif, paske nou aprann rete fò malgre difikilte lavi.

OVILA: Bon, Souvni ak Valentin, mwen gen yon pwopozisyon pou nou wi.

SOUVNI: Kisa li ye Ovila? Pale non.

OVILA: Mwen se moun ki pa pè pale fò, donk m panse li ta bon si nou ta kite m fè animatris emisyon Souvni on the Mike la. Mwen pare pou sa. Nou te ka rele emisyon an Radyo Lakay Ovila FM.

END

Mezanmi o mesyedam, se tout sa nou t ap di. Mèsi anpil pou lekout. M espere n ap pale ankò lòt Vandredi. Se te Souvni on the Mike.  Pase bon wikenn