Noorderhart spreekt: Wees lief voor je huid

Huidtumoren zijn de meest voorkomende kwaadaardige tumoren wereldwijd, maar ze krijgen niet altijd genoeg media-aandacht. Elke 75-jarige heeft 15 % kans op een kwaadaardig huidletsel in het gezicht. Wil je meer weten over hoe huidtumoren ontstaan, over de behandeling en hoe je ze kunt voorkomen? In deze podcast krijg je veel info en praktische tips over huidverzorging.

Transcript

0:03

Welkom bij Noorder te spreken, de podcast waarmee we stilwegen doorbreken over alles wat met gezondheid te maken heeft. Noorderte Spreek is een co-productie van Delcast, de podcast van de communicatienst van de gemeente Veld en het Noordercht Ziekenhuis. Samen kijken we in de wonderwereld van de medische onderwerpen, maar dan begrijpelijk voor jou en allemaal. Verwacht je aan goede gesprekken, verrassende wetjes, essentiële inzichten, maar vooral veel praktische informatie die je niet wil missen. Van hart tot hart brengen we de expertise van dokters en specialisten rechtstreeks aan jou. Of je nu leek bent of een kenner, er valt bij ons altijd iets nieuws te ontdekken. Zet je schrap, luister goed en noordhard spreken. Maar zwijgen zilver is en spreken kennis opbouwt. Goeiedag allemaal en welkom bij weer eens een nieuwe aflevering van de Weltcast Noordenhard spreken. Vandaag gaan we het dus hebben over iets wat iedereen wel heeft, maar waar we misschien niet altijd voldoende zorg voor dragen, namelijk onze huid. Wat doet ze en wat zijn de gevaren waar we onze huid aan blootstellen? En de belangrijkste vraag ook wel, denk ik: hoe kunnen we huidkanker voorkomen. Hoog tijd dus voor een warme, maar onderbouwde blik op onze buitenste beschermlaag. We gaan door heel wat vragen in het komende uurtje. En we willen die laten beantwoorden door dokter Gert Jeunen bij ons in de studio. Welkom, dokter. Dank u wel. Ik mag Gert zeggen. Absoluut. Ook bij ons in de studio Ingeverhejen van de Communicatiedienst van Noorderhaart. Ik zelf ben Valerie Plersers van de communicatiedienst van de gemeente Pel. En samen zitten we ondertussen aan de vijfde aflevering van Noorderhaard spreekt. Waarom zit dokter Gert Junne bij ons in de studio eigenlijk? U mag eerst beginnen met uzelf even voor te stellen, want wij kennen u als neuskilloorarts bij Noorderarts. Maar u zit nu in onze studio rond het thema huid. Hoe verhoudt zich dat eigenlijk tot uw specialisatie? Kunt u dat even uitleggen? Jazeker, dank u wel voor de uitnodiging. Ik ben neusculoorarts van opleiding, maar veel mensen vergeten dat wij ook gelaat en halschirurg zijn. En in die hoedanigheid komen we, ook als nusculoarts, heel veel in contact met de huid. In mijn specifieke situatie is een onderdeel van mijn werk en een subspecialisatie die ik heb ontwikkeld, is esthetische en reconstructieve aangezichtchirurgie. En in die hoedanigheid kom ik heel veel in contact met patiënten die vaak door dermatologen verwezen worden voor het verwijderen van kwaadaardige tumoren van de huid. Langs de andere kant ben ik als esthetisch en reconstructief aangezichtchirurg ook heel veel bezig met huidveroudering en alle oplossingen daarvoor. Vandaar dat ik eigenlijk die twee redenen, dus de huidtumoren en de huidveroudering, een goede aangelegenheid vond om mensen die niet medisch geschoot zijn, te informeren over deze zaken. Inge, je had ook een heel aantal vragen voorbereid, denk ik. Ja, klopt. De eerste vraag is: wat doet uw huid eigenlijk allemaal voor jou elke dag? Dat is een hele goede vraag. Onze huid is een heel belangrijk orgaan, heeft een aantal belangrijke functies. En de eerste functie is dat het een fysieke barrière vormt tegen indringers, zoals virus en bacteriën bijvoorbeeld. Langs de andere kant is een belangrijke functie ook thermoregulatie. Dat wil zeggen dat de huid ervoor zorgt dat onze lichaamstemperatuur wordt geregeld. Een andere functie is de sensoriële gewaarwording. We voelen met onze huid. En als vierde belangrijkste functie maakt onze huid vitamine D aan. Waarom spreken ze dan eigenlijk over een orgaan als huid? De huid is ons grootste orgaan van ons hele lichaam. Veel mensen die dat niet weten, het is het grootste orgaan, zowel qua gewicht als qua oppervlakte. Tot 15% van ons lichaamsgewicht wordt eigenlijk voorzien door onze huid. Het heeft een heel complexe structuur met heel veel belangrijke functies, zoals ik daar net al zei, en is daarmee eigenlijk een heel belangrijk orgaan voor ons lichaam. En hoe houdt uw huid dan precies die virussen en die bacteriën tegen? Allereerst is onze opperhuid een fysieke barrière. Een fysieke barrière tegen indringers zoals virussen en bacteriën. Langs de andere kant maakt de huid ook talig en zweet aan. Die zorgen voor een licht zure pH, waardoor bacteriën en virussen afgeremd worden. Er zitten ook immuuncellen in de huid die bepaalde ziekteverwekkers kunnen herkennen en ook kunnen elimineren. Ja, en wat doet de huid dan precies als het warm of koud is? Als het warm is, dan gaan onze bloedvaten openstaan. Dan kan je zweten om af te koelen. En bij koude gaan die bloedvatjes juist samentrekken om onze warmte bij ons te houden. En krijg je bijvoorbeeld kippenvuil om een soort isolerend luchtlaagje te creëren. En hoe helpt je huid bij het maken van vitamine D? In onze opperhuid zit er een soort cholesterolachtige substantie, die in de huid onder invloed van zonlicht wordt omgezet tot vitamine D3. En die vitamine D3 komt in de leverende nieren terecht en die wordt daar eigenlijk omgezet tot actief vitamine D. Dat is heel belangrijk voor onze botten en ook voor ons immuunsysteem. En wat merk je zelf als je huid kwetsbaarder wordt? Je merkt zelf aan de huid als die kwetsbaarder wordt dat je sneller huidirritatie krijgt, wat jeuk, wat droogte, wat blauwe plekjes, en ook trager herstel van wonden. En de huid kan gevoeliger reageren op zon, op zeep of op bepaalde crèmes. Dat heeft dan ook allemaal te maken met de verschillende lagen die een huid heeft, want het zijn er nogal wat, heb ik begrepen. Klopt, onze huid bestaat grosso modo uit drie lagen: de opperhuid of epidermis, de lederhuid of dermis en de onderhuid. Die verschillende lagen hebben verschillende functies en zijn ook weer opgedeeld in verschillende structuren. Zoals de opruid kent verschillende lagen die allemaal een moeilijke Latijnse naam hebben. Het belangrijke aan de dermis of aan de lederhuid is dat er collageen en elastine in zit. En dan in de onderhuid bestaat voornamelijk het vetweefsel en windweefsel en bevat ook vele bloedvaten. In zo'n huid is dat dan iets wat zich regelmatig vernieuwt. En zo ja, hoe gaat dat dan precies in zijn werk? Klopt, in de opperhuid zitten keratinocyten. Dat zijn de cellen die er zitten en die gaan zich continu vernieuwen. Die vernieuwing begint in de basale laag. En die cellen worden naar boven gemigreerd om dan ook weer af te sterven. Dat noemt de keratinocytus cyclus. En die cyclus duurt tussen de 15 en de 40 dagen, afhankelijk van onder andere de leeftijd. Dus om de 40 dagen zitten we eigenlijk min of meer in een nieuw vuil. Om het zo te zeggen. Vervuellen zoals een slang. Ja, ja. Oldcast Noorderhart spreekt. De ene huid is al wat steviger en elastischer dan de andere. Wat maakt dat er een verschil in is? Hoe gaat dat ook in zijn werk? Zo'n huid die stevig is of minder stevig is. In het algemeen kan je zeggen dat de stevigheid van onze huid wordt bepaald door collageen. Collageen zijn eiwitten, vezels die in een bepaalde manier georiënteerd zijn en die eigenlijk onze huidstevigheid maken. De elasticiteit wordt voorzien door elastine. Elastine lijkt dan weer op kleine rekkertjes, die wanneer je huid plooit, weer terug naar zijn oorspronkelijke positie valt. En heeft het dan zin om bijvoorbeeld al heel vroeg te beginnen smeren en verzorgen, zoals dat tegenwoordig nogal op de TikTok-trends te zien is. Eigenlijk wel, vanuit huidgezondheidsstandpunt is het belangrijk om de huid te beginnen verzorgen voor je dertigste levensjaar. En verzorgen betekent goed reinigen, hydrateren, maar vooral beschermen tegen de zon. Want het is de zon eigenlijk die een enorme invloed gaat hebben op die collageen en die elastinevezels onder andere. En wat gebeurt er eigenlijk met je huid als je dan ouder wordt? Als je ouder wordt, wordt je huid dunner, collageenvezels gaan veranderen, gaan minder stevig worden, jouw elastinevezels worden minder elastisch. Je krijgt pigmentproblemen. De melaninocyten, dat zijn pigmentproducerende cellen, gaan verstoord geraken en je kan ouderdomsvlekken krijgen. En de zon speelt daar een heel belangrijke rol in. Ja, dus allerlei vlekken benen op de huid te verschijnen en rimpels en rimpels, ja, iets waar we allemaal niet op zitten te wachten, maar dat op een goede dag toch komt. En dan is er ook nog zoiets als de vrije radicalen. Dat is ook een onderdeel of een, hoe moet ik dat zien, een stukje van de huid of de functie van de huid, die een belangrijke rol speelt. Die vrij radicalen zijn eigenlijk een soort instabiele moleculen en die ontstaan vooral door bepaalde toxische stoffen, zoals UV-straling, maar ook luchtverveiling, stress en roken bijvoorbeeld. Die vrijradicalen veroorzaken oxidatieve stress in cellen en die beschadigen eiwitten, lipide en DNA in de huid. Dit leidt tot versnelde huidveroudering en verhoogt ook het risico op huidkanker. Bepaalde antioxidanten, zoals bijvoorbeeld vitamine C, kunnen helpen om die vrij radicalen te neutraliseren. Ja, en die zitten soms ook wel in krijmpjes en dergelijke. Cruimpjes en in onze voeding natuurlijk. Ja, ja. En gezond eten, dat is goede zaak. Een slechte zaak is stress en roken voor wat betreft de huid. Niet alleen voor de huid, voor alles is dat slecht, maar er zijn een aantal heel duidelijke veranderingen die ontstaan onder invloed van stress, onder invloed van roken. En kan je zo'n beschadigde huid eigenlijk nog herstellen? Gedeeltelijk wel. Je kan collageenaanmaak stimuleren met bepaalde stoffen, retinoïden bijvoorbeeld. Bepaalde antioxidanten en ook fysieke behandelingen zoals microneedling of laserbehandelingen, kan je collageen aanmaak stimuleren. Ook een goede huidverzorging helpt om je huidbarrière te herstellen en beschermt ook tegen verdere schade. Maar de type structurele schade die geleden is, is niet altijd omkeerbaar. Maar er is na de laatste jaren toch wel een evolutie in behandelingen, denk ik ook wel. Absoluut. Elke dag ontstaan er nieuwe behandelingen, wordt ook heel veel wetenschappelijk onderzoek naar gedaan. En dat is veranderd ten opzichte van 10, 15 jaar geleden, waarbij we nu wetenschappelijke data hebben die ondersteunen welke behandelingen werken en welke niet. Ik heb daar misschien nog wel een bijvraag over, want je hoort ook dat heel veel vrouwen collageen shots nemen en zo. Is dat goed voor de huid of ben je daar eerder septes tegenover? Wij zijn septes tegen alle hypes. Wij kijken naar wetenschappelijke data die ondersteunen of iets helpt of niet helpt. Op dit moment is er geen evidentie dat collageen shakes helpen tegen huidveroudering. Dus als praktijk en als arts staan we daar niet achter. Beldcast Noorderhart spreekt. We gaan verder over de zon. Hoe schadelijk is de zon echt, en wat is eigenlijk veroudering door de zon? Veroudering door de zon noemt fotoging. Foto-aging is huidverouding die veroorzaakt wordt door chronische blootstelling aan UV-stralen, vooral UVA eigenlijk. Als we kijken naar de zon, dan zijn er verschillende soorten UV-straling, UVA, UVB, UVC. UVC kan eigenlijk niet of nauwelijks door onze atmosfeer, maar UVA en UVB wel. UV-licht beschadigt de DNA aan de huidcellen, het breekt ook de collageenvezels af en stimuleert de aanmaak van enzymen, zoals die vrije radicale, die de huidstructuur kunnen aantasten. Foto-aging, dus huidveroudering onder invloed van de zon, die versnelt ook het natuurlijke verouderingsproces en veroorzaakt onder andere rimpels, pigmentvlekken en verlies aan elasticiteit. Wat gebeurt er dan eigenlijk als je bruin wordt? Welk proces is dat dan? Als je bruin wordt, dan gaat je huid bij het detecteren van UVB en UVA-stralen, die gaat ervoor zorgen dat die melanocyten meer melanine aanmaken. Melanine zijn pigmentkorreltjes die de huid de bruine kleur geeft. Dit pigment wordt dan naar de bovenste huidlager getransporteerd, juist om de celkernen te beschermen tegen verdere UV-schade. Je kan dat eigenlijk vergelijken met de huid die een soort paraplufunctie maakt, zodat de DNA-kernen beschermd worden. Dus eigenlijk is het zo dat bruine geen teken is van gezondheid, maar juist een noodreactie van je huid op schade. Dan is denk ik ook al de volgende vraag evident: hoe gevaarlijk is een zonnebank? Zonnebank is zeer gevaarlijk. Waarom? Omdat zonnebanken kunstmatige UVA-straling geven. En die UVA-straling via zonnebank is veel sterker dan de natuurlijke zonne-UVA-straling. Het is bewezen dat het risico op een melanoom verhoogt met 75% als je al voor je 30ste met zonnebank in contact komt. En meer nog, zonnebanken zijn door de Wereldgezondheidsorganisatie ingedeeld in dezelfde kankerverwekkende categorie als sigaretten. Ah mooi. En is het zo? De huid van kinderen is die gevoeliger voor zonlicht? Absoluut. De huid van kinderen is dunner, minder goed ontwikkeld. En het afweersysteem in de huid van kinderen is nog een opbouw. Bovendien heeft de huid van kinderen minder melanine, dus minder beschermende pigmentkorrels. En schade op jonge leeftijd taalt extra hard mee in het risico op huidkanker op latere leeftijd, omdat de DNA veel meer tijd heeft gehad om foutjes op te stapelen. En beschermt zonnecrème je tegen alle schade? Nee, jammer genoeg niet. Zonnecrème beschermt je vooral tegen UVB-straling. Minder tegen UVA-straling, maar de meeste breed spectrumcremes doen dat nog goed. Maar zonnecrème gaat je niet beschermen tegen infrarood en zichtbaar licht. Bijvoorbeeld mensen met pigmentstoornissen, zonnevlekken, hebben dus eigenlijk een minder goede bescherming van zonnecreme. Omdat zichtbaar licht die die zonnevlekken veroorzaken, eigenlijk niet worden tegenhouden. Er leven ook nog wel veel misverstanden over zon en zonnecrème. Kan u daar iets meer over zeggen? Jazeker, veel mensen denken dat je met een zonnecrème ongestraft lang in de zon kunt blijven. Dit is dus fout. Zonnecreme vertraagt de schaduw, maar blokkeert die nooit 100%. Een andere mythe is, ik verbrand nooit door mijn huidtype, dus ik heb geen zonnecrème nodig. Dat is heel gevaarlijk, want uw huid gaat ook intern beschadigd worden door het UVA licht, zelfs zonder zichtbare verbranding. Het is de UVB-zorg die voor zonnebrand zorgt, maar UVA zorgt niet voor zonnebrand, maar gaat wel uw DNA in uw huid dieper beschadigen. Ook wordt vaak gedacht dat een hoge SPF, zoals bijvoorbeeld 50, dubbel zo goed beschermt als SPF 25 bijvoorbeeld. Terwijl het verschil in de praktijk veel kleiner is. SPF 50 blokkeert ongeveer 98% van de UVB-stralen. Terwijl bijvoorbeeld SPF 30 ongeveer 97% van de stralen tegenhoudt. Ja, dat ligt wel heel kor bij elkaar. Ik kan u ook concreet uitleggen wat dat cijfer dan precies betekent. Waarom zet ze daar een 30 op? Waarom zet ze daar een 50 op? SPF staat voor Sun Protection Factor en verwijst enkel naar de bescherming tegen UVB-stralen. Het is UVB die zonnebrand veroorzaakt. SPF 30 betekent dat je 30 keer langer in de zon kan blijven zonder te verbranden. Onder ideale omstandigheden eden weliswaar. Het zegt niets over de UVA-bescherming. Daarvoor moet je naar het UVA-logo op de zonnecrème kijken. Welke ingrediënten vermijt je Peter? Volgens testaankoop die een onderzoek hebben gedaan naar zonnecrèmes in 2023 en de European Chemicals Agency zijn er bepaalde zorgen over octocrylene, die mogelijk hormoonverstorend is. Homosalaat, die mogelijk het hormonaal systeem beïnvloedt en oxibenzone. In de meeste Europese zonnecremes is dat meestal niet meer aanwezig, maar in bepaalde Amerikaanse producten nog wel. Als je een gevoelige huid hebt, vermijd je ook best parfums, alcohol en bewaarmiddelen in bepaalde zonnecremes. Kan u een voorbeeld geven welke zonnecrème echt doen, wat ze beloven? Uit dat onderzoek van Testankoop van 2023 blijkt dat niet alle zonnecremes die de SPF-claim op de verpakking kunnen waarmaken. Maar het is wel zo dat bepaalde goedkopere merken, zoals Kruidvat Soled, SPF 30 of Lidlsien, SPF 50 die goed scoorden en volded aan de normen. Dus dat betekent dat de duurdere merken, die bijvoorbeeld bij de apotheek kan kopen, niet per se beter zijn. Dat is wel belangrijke informatie. Het komt dus neer op correcte SPF, op het UVA-logo, op gebruiksgemak en op of de filter voldoende breed spectrum biedt. En hoe vaak moet je nu eigenlijk smeren? Dat is een hele goede vraag en daar zijn heel veel misverstanden over. Eigenlijk is de gouden regel dat je om de 2 uur opnieuw moet smeren. En altijd opnieuw als je bent gaan zwemmen, of als je aan het zweten bent geweest, of als je bijvoorbeeld hebt afgedroogd na het zwemmen. Zelfs de waterresistente zonnecrème betekent niet dat je volledig beschermd blijft na watercontact. Wat ook belangrijk is, is dat de meeste mensen te weinig zonnecrème nemen. Per smeerbeurt heb je eigenlijk, als je je hele lichaam insmeert, 30 tot 40 milliliter nodig. En dat komt eigenlijk ongeveer overheen met een gevuld shotglaasje. Dat is best veel. En de meeste mensen gebruiken te weinig. Ja, wat kan er nog misgaan? Wat heel vaak gebeurt, is dat er bepaalde plekken vergeten worden, zoals de oren bijvoorbeeld, de nek, de voeten, de haarlijn ook. Wat ook vaak fout gaat, is dat mensen te laat beginnen te smeren. Je zou best 30 minuten voor het zonnecontact je goed hebben ingesmeerd. De meeste mensen gaan aan het zwembad liggen beginnen te smeren terwijl ze al in de zon liggen, dus dat is te laat. Er zijn nog altijd veel mensen die denken dat één keer smeren per dag voldoende is. Er zijn toch heel wat regels waar we blijkbaar allemaal wel tegen zon liggen. En vooral de hoeveelheid vind ik toch wel zeer opvallend. Ik denk dat we met z'n allen misschien maar 10% van zo'n shotglaasje gebruiken als we ons gezien. We zijn te zuinig. We zijn te zuinig. Heel veel mensen doen het ook gewoon niet graag, omdat het al een vettige substantie, om het zo even te noemen. Dus ik ben daar wel echt over baas dat wij dan echt te weinig smeren. Ik vind wel goed nieuws dat er goedkopere merken blijkbaar bij de betere zijn. Dat wil dan ook wel zeggen dat we geen excuses meer hebben om goed en veel te smeren. Goede zonnecrème hoeft helemaal niet duur te zijn. Beldkast noordig hard spreekt. Want ja, als we ze niet gebruiken, dan spreken we natuurlijk op groter risico voor huidkanker. Hoe ontstaat zo'n huidkanker eigenlijk? Huidkanker ontstaat wanneer het DNA in huidcellen beschadigd geraakt. Dat ons lichaam die schade niet correct herstelt. Er zijn altijd twee factoren. Er is enerzijds de schade en anderzijds ons lichaam die die schade kan herstellen. De grootste boosdoener is daarbij die UV-straling, vooral van de zon of van de zonnebank. Die straling veroorzaakt mutaties in het DNA, waardoor cellen ongecontroleerd kunnen beginnen delen. En als ons afweersysteem die foute celdeling niet opruimt, kan een kwaadaardige tumor ontstaan. Zijn er dan ook goedaardige tumoren als we het hebben over huidkanker? Zeker, goedaardige tumoren groeien traag. Die tumoren dringen niet door tot het onderliggende weefsel en vormen ook geen uitzaaiing. Dus je kunnen zich niet verspreiden via de bloedbaan of lymfenvaten moedervlek bijvoorbeeld is een voorbeeld van een goedaardige zwal. En welke soorten zijn er zo nogal binnen huidkanker? Eigenlijk is het zo dat er drie hoofdtypes zijn van huidkanker. Enerzijds is er het bazaalcelcarcinom, afgekort BCC of een baso. De tweede soorte. Zorg zijn pavijsselcarcinomen of SCC's, of spino's, zoals we die ook noemen. En de derde, de meest gevresde, maar gelukkig ook de zeldzamste vorm, is een melano. Die zijn we sinds heel wat jaren goed aan het opvolgen, denk ik, sinds er een twintigtal jaar geleden, volgens mij, was er zo'n Euromelanomadag. Waarbij mensen opgeroepen werden. En sindsdien doen veel mensen dat ook wel, denk ik. Jaarlijks is passeren. Er zijn zeker hele goede preventieve campagnes gelanceerd door de overheid. En die awareness bij mensen over melanomen is, wordt groter en groter. Spijtig genoeg zijn er nogal weinig dermatologen, waardoor de wachttijden bij dermatologen vaak lang zijn. En ik denk dat de cruciale factor daarvoor is zelfzorg. Er zijn een aantal regeltjes die je zelf kan toepassen om te kijken of een vlekje verdacht is. Maar de huisarts speelt hier ook een heel erg belangrijke rol in. En die regeltjes, eentje daarvan is die ABCDE-regel, waarvan we wel eens lezen. Wat is dat precies? Het is eigenlijk een heel handig geheugensteuntje om verdachte vlekken te kunnen herkennen. Dat kan iedereen doen. De ABCD-regel staat voor de A voor asymmetrie. Asymmetrie wil zeggen dat de ene helft er anders uitziet dan de andere. De B staat voor de boord, dus de rand. Als de boord onregelmatig is of een rafelige rand kent, kan dat verdacht zijn. De C staat voor color of kleur. Meerdere kleuren in één vlek zijn mogelijk verdacht. De D staat voor diameter. Let zo groter dan 6 mm kunnen verdacht zijn. De E staat voor evolutie. Wanneer je een verandering ziet in grootte, in kleur, in jeukigheid of in bloederigheid, kan dat verdacht zijn. En vanaf wanneer raadt u dan aan om toch eens te laten controleren of hoe belangrijk is het dan om er snel bij te zijn? Als we spreken over melanomen, is het heel belangrijk om er snel bij te zijn. Dus deze ABCDE-regio is vooral gemaakt om pigmentletsels te beoordelen. En als we spreken over kwaadaardige pigmentlets, gaat het voornamelijk over melanomen. Melanomen kunnen heel agressief zijn en daarom is het heel erg belangrijk om er vroeg bij te zijn. Ja, en dan spreken we over, je stelt zoiets vast en je moet dan binnen een paar weken best naar zo'n vlek laten kijken dan. Langs de ene kant denk ik dat het belangrijk is om zo snel mogelijk naar een arts te gaan om te beoordelen of er een risico is. Langs de andere kant wil je als patiënt ook snel iets weten. Ja, dat is begrijpelijk. Is er ook bepaalde medicatie die een slechte invloed kan hebben op wat er gebeurt met je huid? Zeker. Sommige medicijnen maken je huid gevoeliger voor zonlicht en dat noemt we fotosensibilisatie. Er zijn enkele voorbeelden van, bijvoorbeeld bepaalde antibiotica, zoals doxicline kan, de gevoeligheid voor de zon van de huid verhogen. Bepaalde plaspillen, die ook wel frequent worden ingenomen, kunnen dat ook hebben. Bepaalde antidepressiva of antipsychotica kunnen dat hebben. En natuurlijk immuunsuppressiva. Na bijvoorbeeld een orgaantransplantatie moet je medicatie nemen die het afweersysteem afremt om geen afstoting te krijgen. Die medicatie veroorzaakt vaak een verhoogde gevoeligheid voor de huid. Ja, dus dan denk ik ook aan mensen met bijvoorbeeld reuma die daar pillen voor moeten nemen om hun immuunsysteem te onderdrukken, die moeten ook heel hard oppassen dan. Zeker, dus de voorschrijvende arts zal dit ook vermelden, de apotheker gaat dit vermelden. En natuurlijk, als patiënten de bijsluiter gaan lezen, gaan ze zien dat er een verhoogde fotosensibilisatie is bij het nemen van die medicatie. En zijn er ook erfelijke factoren die een rol spelen bij de vorming van huidkanker? Zeker, vooral bij een melanoom. Wanneer je één of meerdere familieleden hebt, zoals ouders of broers of zussen, met een voorgeschiedenis van een melanoom, dan loopt jouw risico erg significant op. Dit is ook het geval bij een bepaald gen dat je kan hebben, dat bij erfelijke melanoomen een betrokken kan zijn. Gelukkig is dat zeldzaam, maar dat kan. Langs de andere kant speelt erfelijkheid ook een rol in je huidtype. Het aantal moedervlekken bijvoorbeeld, en ook het uv-herstelvermogen van de huid, is mee erfelijk bepaald. Stel dat ik heb een iets donkerdere huid, wil dat dan zeggen dat ik minder risico loop? Klopt, klopt. Als je een donkerdere huid hebt, dan wil dat zeggen dat je huid meer melanine produceert en dat zijn juist die beschermende pigmentkorrels die de DNA-kern kan beschermen. Dat wil niet zeggen dat je je niet moet beschermen, maar dat wil wel zeggen dat je minder kans hebt op het krijgen van huidkanker. Dus smeren kan sowieso ook geen kwaad als je wat donkerder huid type optje. Absoluut. Als zo de diagnose wordt gesteld, wat doet een dermatoloog dan eigenlijk tijdens een onderzoek? De dermatoloog gaat vooral kijken naar de vorm, de grootte, de kleur en de symmetrie van verdachte plekjes. De dermatoloog gaat ook vragen stellen over voorgeschiedenis, zonneblootstelling. Bepaalde familieleden die ooit huidkanker hebben gekregen. De dermatoloog gaat eigenlijk vaak een dermatoscoop gebruiken, en dat is een huidkijkertje, waar die toch bepaalde details van bepaalde moedervlekken beter kan zien. Stel, er wordt een verdachte moedervlek gevonden, dan gebeurt ook vaak een biopsie. Wat is dat precies en waarom is dat nodig? Een biopsie is een medische procedure waarbij een klein stukje weefsel uit een verdacht gebied worden verwijderd. Vervolgens wordt dit onder de microscoop door de patoloog onderzocht om te bepalen of er sprake is van kwaadaardige cellen. Een biopsie is zeker noodzakelijk wanneer de dermatoloog vermoed dat een plekje kwaadaardig is, zoals bij een melandoom bijvoorbeeld. Er zijn ook verschillende soorten biopsie, schande van een schapen biopsie tot een excisiebiopsie, waar een groot stukje van het ledsel wordt weggenomen voor weefselonderzoek. En hoe wordt stel dat er wordt vastgesteld dat het huidkanker is, hoe wordt dat dan eigenlijk behandeld? De behandeling is afhankelijk van het type huidkanker, maar ook van de grootte en de locatie van de tumor. Eigenlijk is het zo dat voor alle kwaadaardige huidtumoren chirurgie, dus het heel kundig verwijderen van het letsel, de gouden standaardbehandeling is. Er zijn een aantal alternatieve behandelingen. Wanneer chirurgie niet mogelijk is of niet gewenst is door de patiënt, dan kan bijvoorbeeld een bestraling een optie zijn. Meer en meer wordt lokale immunotherapie gebruikt in crèmevorm, voorgeschreven door de dermatoloog om bepaalde beginnende huidkankers of voorlopers van huidkankers in een beginstadium te behandelen. En wanneer kiest men dan uiteindelijk voor een operatie? Wanneer het letsel invasief is, dat wil zeggen dat het voorbij de epidermis gaat, dus de diepere lagen van de huid aantasten. Dan is chirurgie gouden standaard, omdat het nodig is om alle kwaadaardige cellen volledig weg te nemen met een marge van gezond weefsel. Beldkast Noorderhart spreekt. Oké, dus ik onthoud met alles wat er vandaag gezegd is, dat het een kwestie is van smeren, smeren, smeren. Zonder, pardon, daar moeten we echt wel meer aandacht voor hebben. Vooral ook bij kleine kinderen, maar zeker ook bij volwassenen. Ik onthoud ook: houd jezelf goed in de gaten. Als er iets is waarvan je denkt dat het verdacht is, laat daar zeker eens naar kijken. En als het zo zou zijn dat er ergens een vlekje is waar iets mee aan de hand is, dan zijn er gelukkig heel veel mogelijke behandelingen, waardoor dat dan toch ook wel de kans op herstel redelijk groot is, veronderstelken. Klopt helemaal. De meest frequent voorkomende huidkanker is een bazalioom. En gelukkig is dat de minst agressieve. Dus de genezingskansen van een bazalioom, zelfs al is dat een groot letsel, zijn heel erg hoog. Als we spreken over een melanoom, is een agressievere tumor, die is gelukkig zeldzaam, maar die kan een slechtere prognose hebben wanneer je er niet snel genoeg bij bent. Ja, dus heel goed indooghouden bij alles wat er verandert, van vlekjes en kleuren en dergelijke. Dat is zeker wat we voor vandaag voor altijd gaan onthouden. En tijdige artsraadplejung. Voilà, ik vind dat een goede raad om deze podcast mee te beëindigen. Het is er eentje in de reeks Noderhaard spreekt waar we het eerder al hebben gehad, ook over andere gezondheidsitems, zoals metaboolsyndroom, postkankerstress. En binnenkort gaan we het nog hebben over de prostaat. Vandaag hadden we het over de huid. Heel fijn om met jullie een gesprek te hebben, dokter Gert Junen. Fijn ook om Inge, verheiden erbij te hebben van Norderhaard. We bedanken iedereen voor het luisteren en we hopen jullie nog snel terug te zien of te horen tijdens een volgende Peldcast Noorderhaard spreekt. Dankjewel. Tot ziens. Bedankt voor het luisteren naar een nieuwe aflevering van Pelcast, een productie van de Pelse Communicatiedienst. Heb je vragen of opmerkingen? Stuur ze dan door naar communicatie gemeentepelt.be. Alle vorige afleveringen van Peltcast kan je beluisteren op www.gemeentepelt.be schuine streep Peltkast