Noorderhart spreekt: Vergeet me niet: dementie begrijpen

Wat is dementie precies, hoe herken je het en wat betekent het voor wie ermee leeft? In deze podcast wordt een heldere uitleg gegeven over de symptomen, verschillende vormen en het verloop van dementie, met aandacht voor zowel medische inzichten als de menselijke kant van het verhaal. Voor iedereen die meer wil begrijpen over deze ingrijpende aandoening. 

Transcript

0:03

Welkom bij Noorderhaard Spreek, de podcast waarmee we stilwegen doorbreken over alles wat met gezondheid te maken heeft. Noorderracht Spreek is een co-productie van Pelcast, de podcast van de Communicatiedienst van de gemeente Pelz en het Noorderhaard Ziekenhuis. Samen duiken we in de wondere wereld van de medische onderwerpen, maar dan begrijpelijk voor jan en allemaal. Verwacht je aan boeiende gesprekken, verrassende weetjes, essentiële inzichten, maar vooral veel praktische informatie die je niet wil missen. Van harte tot hart brengen we de expertise van dokters en specialisten rechtstreeks naar jou. Of je nu een leek bent of een kenner er valt bij ons altijd iets nieuws te ontdekken. Zet je schrap, luister goed, wat Noorderhaard spreekt. Waar zwijgen zilver is en spreken kennis opbouwt. Voilà, we zijn opnieuw samengekomen in onze podcaststudio. Welkom allemaal. Het is een nieuwe editie van Noordhaard spreekt. We hebben er in intussen al een hele hoop opzetten met verschillende thema's rond gezondheid. Vandaag willen we het hebben over dementie. Het is een woord dat heel veel mensen kennen, maar waar ook best nog wel wat vragen over bestaan. En wat is het eigenlijk precies? Wat merk je ervan? Hoe ga je daarmee om als een familielid of een vriend met de ziekte te kampen heeft? Samen met onze gasten gaan we op zoek naar antwoorden op al deze vragen. Daarvoor hebben wij bij ons in de studio, de dokter Else Remeij, de criator bij Noorderhart. En mevrouw Celien van den Boer, de psycholoog bij Norderhaart. Welkom allebei. Goedemiddag, goedemiddag. En tegenover mij in de studio zitten Inge Vrij, zoals altijd, communicatie voor het verantwoordelijke van Norderhaart. En ik zelf ben Valerie Pressens van de Communicatiedienst van de gemeente Welt. Samen met Inge leggen we dus alle vragen aan de specialisten hier in onze studio voor. We zullen even beginnen met het begin. Ik mag jullie aanspreken met de voornaam. Beste Els, hoe ben jij terechtgekomen in jouw specialisatie van geriatrie? Ja, dat is eigenlijk een interesse die ik al heel vroeg heb gehad, al van redelijk in het begin van mijn studie. Ik vond het ook heel fijn om met oudere mensen om te gaan. En ik vond het ook heel fijn om te weten dat het een specialisme is waarbij dat heel breed is. Er komen mensen met heel uiteenlopend een problemen bij ons. En ja, toch ook veel mensen die we heel goed kunnen helpen, die heel dankbaar zijn. Het is eigenlijk heel leuk om te doen. Ja, voor een dokter altijd fijn om te weten dat er inderdaad ook nog wel een manier is om de mensen verder te helpen. En dan kijk ik ook even naar onze psychologis, Celien. Waarom heb jij voor psychologie gekozen destijds? Ja, voor psychologie is mijn interesse eigenlijk in de mens. En hoe mensen denken, hoe mensen zich gedragen. En dan ook meer specifiek denk ik ging mijn interesse al snel naar de oudere populatie, de neuropsychologie ook, omdat daar toch ook wel veel ontgangen gebied nog lag. En de fascinatie voor de werking van de hersenen, zeker wel op oudere leeftijd, maak ik toch dat ik al snel in de richting ook van ook dat psychologisch luik heb gekozen. Ja, we zouden eigenlijk wel eens willen weten, wat is dementie eigenlijk? Is het oud en vergeetachtig zijn, of is dat waarschijnlijk een veel te bekrompen kijk op de zaak? Wat is dat nu eigenlijk, dementie? Ja, dementie is eigenlijk een aandoening van de hersenen, waarbij de hersenen informatie niet meer goed kunnen verwerken. Wat in de hersenen eigenlijk gebeurt, is dat er zenuwcellen of de verbindingen tussen de zenuwcellen en hersenen beschadigd worden, waardoor die niet meer normaal functioneren en dus ook de hersenfuncties aangetast worden. Dan vooral de cognitieve of verstandelijke functies. Dus mensen krijgen dan problemen met geheugen, maar ook andere zaken, zoals het logisch kunnen redeneren, uitvoeren van handelingen, problemen met taal, die meer op woorden kunnen komen. Eigenlijk heel uiteenlopende symptomen zijn er. Er zijn verschillende mogelijke oorzaken. Dementie is niet één ziekte. Er zijn verschillende vormen van dementie, die elk hun eigen onderliggend mechanisme hebben. En hoe ziet dat er dan in de hersenen uit? Want je kunt het zien als je een MRI maakt of welke manier? Dat is ook een beetje afhankelijk over welke vorm van dementie we het hebben. De meest voorkomende vorm is de ziekte van Alzheimer. En dat is een aandoening waarbij er abnormale eiwitten zich neerzetten in en tussen de hersencellen. Die hersencellen gaan dan kapot. Er zijn geleidelijk aan minder hersencellen en de hersenen worden ook kleiner. En dat zie je dan dus ook op een CT-scan of MRI-scan. Op een MRI-scan wel is dat beter te beoordelen. In bepaalde hersengebieden waar het geheugencentrum zit, maar ook meer uitgebreid bij verdere evolutie. Dan zie je daar dat de hersenen kleiner worden. Ja, en die eiwitten zijn dan die plaks, denk ik. Waar ze het al ooit over hebben. Op de ziekte van Alzheimer zijn dat eigenlijk twee soorten eiwitten. Het amyloïd en de touweiwitten, die eigenlijk neerzettingen vormen. Die amyloïdplakjes en touwtangs in en tussen de hersenen. Beldcast Noorderhart spreekt. We weten nu al een beetje wat dementie is, maar wie kan het eigenlijk allemaal krijgen? Ja, in principe kan iedereen het krijgen, kunnen wij het ook allemaal krijgen. We weten dat niet. Het is wel zo dat dementie, je risico om dementie te krijgen, neemt vooral toe met toenemende leeftijd. Dus hoe ouder je wordt, hoe meer kans. Blijkt ook zo te zijn dat vrouwen het iets vaker kunnen krijgen dan mannen. En er zijn ook genetische factoren die een rol spelen. Er bestaan ook specifieke genetische vormen, maar dat is een minderheid. Maar er bestaat ook zoiets als familiale voorbeschiktheid. Los daarvan blijken er ook een aantal andere factoren te zijn die een rol spelen. Daar wordt ook vooral de laatste jaren toch meer onderzoek naar gedaan en krijgen we daar meer duidelijkheid over. En dan bedoel ik een rol van onze voedingsgewoonte, een rol van roken of alcohol, stress, weinig lichaamsbeweging, overgewicht, suikerziekte, hoge cholesterol. Eigenlijk verschillende factoren die een rol spelen. Hoe zit het dan eigenlijk met leeftijd? Want we praten of we horen soms ook over jongdementie. Kun we er een getal opplakken of is dat ook heel moeilijk? Ja, er bestaat zoiets als jongdementie. En daar spreken we eigenlijk van als er symptomen er zijn of in de diagnose opgesteld worden onder de 65 jaar. Jong dementie, dat is vooral meestal tussen de 50 en 65 jaar. Maar het is wel zo dat dat geen aparte ziekten of geen aparte aandoening is. Het is even dezelfde ziekte als die bij oudere mensen voorkomt. Heeft het eigenlijk ook te maken met hoe je leeft of wat je eet. Hoe kan ik bijvoorbeeld mezelf er tegen wapenen? Zijn er manieren die helpen om minder snel de ziekte te krijgen? Er zijn een aantal factoren waar we geen invloed op hebben. Bijvoorbeeld die familiale voorbeschiktheid of onze leeftijd. Zaken die ik daar juist zei, dat we daar mogelijk dan wel iets in onze levensstijl aan kunnen doen om ons risico toch te beperken, of om een dementie zo lang mogelijk uit te stellen. En dat gaat dan over een gezonde voedingsstijl, over niet roken, alcohol zoveel mogelijk vermijden, voldoende lichaamsbeweging. Het is ook belangrijk om voldoende sociale contacten te onderhouden, om ook actief bezig te blijven wat de hersenen betreft, dus te blijven nadenken. Af en toe een sudoku of een kruiswoordraadsel invullen, zal wel zal wel helpen om die hersenactiviteit bij te houden. Ja, het gaat ook wel meer over je hersenen blijven uitdagen, nieuwe dingen leren. Bijvoorbeeld aan een nieuwe hobby beginnen of een taal leren of zo, nieuwe taal gaan leren. Dat zijn toch een aantal factoren die een rol blijken te spelen waarmee we toch ons risico een beetje kunnen beperken. Beldcast noorder hart spreekt. Als je nu eenmaal dementie hebt, hoe merk je dat dan? Oe kan ik dat als patiënt merken? Begin ik dingen te vergeten of zijn er andere gedragingen die gaan opvallen? Ja, vergeten, dat staat natuurlijk zo klassiek een beetje op de voorgrond. Maar er zijn ook heel veel andere mogelijke symptomen. En het is ook wel zo dat dat allemaal heel geleidelijk, heel subtiel begint. In het begin is dat misschien allemaal niet zo heel duidelijk. Maar mensen krijgen problemen met het korte termijn geheugen, dus kunnen we nieuwe informatie moeilijk imprinten. Maar het kan dus ook zijn dat mensen moeilijkheden krijgen met handelingen uitvoeren, met het logisch redeneren, trager worden, zich minder gemakkelijk aan iets kunnen aanzetten, dagelijkse activiteiten die moeilijker worden. Minder goed op woorden komen of verkeerde woorden gebruiken, namen niet kunnen onthouden. Moeilijkheden met oriënteren. Er zijn eigenlijk heel veel uiteenopende symptomen die eerst heel subtiel aanwezig zijn, waardoor het misschien ook niet direct opvalt dat er echt iets is. Maar toch geleidelijk aan gaat de omgeving merken dat er iets niet klopt, dat er iets veranderd is. Dus als ik één keer iets vergeet wanneer ik in mijn lieving sta en kom vanuit mijn keuken, hoef ik niet te panikeren, veronderstel ik. Maar als mij dan elke dag vijf keer overkomt en mijn huisgenoten beginnen het op te merken, dan is er misschien toch wel iets meer aan de hand. Ja, als het echt abnormaal is en er sprake is van een beginnende dementie, dan gaat de omgeving wel merken dat er iets veranderd is, dat het niet klopt. En ga je ook beginnen merken dat er precies een invloed is op het functioneren. Gewone verstrooidheid of vergeetachtigheid, daar heb je meestal geen hinderen van in je dagelijkse activiteiten. Heeft het eigenlijk ook een gevolg voor mijn karakter. Word ik anders in mijn karakter als ik Alzheimer zou ontwikkelen? Dat is een moeilijke vraag, want iedere persoon is anders. En elke vorm van dementie, want er zijn meer dan 50 verschillende soorten vormen van dementie. Uit zich wat anders. Ook wel afhankelijk van de persoon. Dus afhankelijk van sommige vormen van dementie, zien we dat wel meer op de voorgrond gaat staan bij bepaalde ziektebeelden. Want dokter Elsen zegt net de ziekte van Alzheimer, daar staat het geheugen meer op de voorgrond, maar er is ook een variant de frontotemporale vorm van dementie. En daar zien we vooral die gedragsveranderingen optreden. Wat we dan vooral zien, is inderdaad toch sociaal minder gepast reageren. Die mensen hebben vaak minder ziekte in zich, dus die gaan zelf ook niet goed beseffen van er is hier iets gaande is of weten wel dat er iets mis is, maar kunnen de gevolgen niet zo goed inschatten. En sowieso bij veel van de vormen van dementie zien we toch een soort apathie optreden, verminderde initiatiefname. En soms ook wel een bepaalde gelatenheid. Wat niet wegneemt, dat er even zeer genot en zo kan zijn. Maar vaak zijn er toch wel wat veranderingen die we vaak horen tijdens de consultaties. Wat verandert er dan naarmate de ziekte vordert? Dus in het begin kan ik mij voorstellen dat je inderdaad zegt van oké, ik vergeet dus een paar dingen en ik ben misschien wat minder, misschien wat apatischer, maar zijn er dan zaken die uitgesprokener worden naarmate je in een verder gevorderd stadium bent? Ik denk het wel. Ik denk, in zekere mate die passiviteit, dat we toch wel heel vaak horen, en zeker de ziekte in het begin kan de persoon met dementie heel goed nog functioneren. En als we in een verdere fase gaan zijn van de dementie, dan gaan we toch wel vaak merken dat mensen meer apatisch zijn, tot minder komen, ook minder responsief zijn, zelf in die mate kan zijn dat ze zelf niet meer hun eten kunnen consumeren en dergelijke. Dus het kan toch ver evolueren, maar dan spreken we ook wel over vele jaren en een verdere evolutie. Dus dat treed zeker wel op de voorgrond. Heb je het gevoel dat patiënten dan als ze dan die eerste symptomen ervaren, zich daar al meteen bewust van zijn. Of is dat eerder de omgeving die sneller zegt van hier is iets raars aan de hand? Hoe zien jullie daar vaak binnenkomen bij jullie? Ik denk dat het wel wisselend is. Momenteel is er meer en meer bewustzijn rond de mensen. Dus ik denk dat we momenteel ook wel een jongere doelgroep binnenkrijgen die al wat bezorgd is. Inderdaad, ik vergeet oei. Maar dat kan ook wel wat passen bij de leeftijd. En die zeker in een vroege fase al komen en zich willen laten onderzoeken. Aan de andere kant zijn er ook zeker de mensen die niet echt beseffen of denken het past binnen mijn leeftijd en waar vooral de familie aan de bel gaat trekken. Dus daar zit wel een groot onderscheid in. En in hoeverre is men zich bewust of is de patiënt bewust van de ziekte in die echt latere fase. Hoe ervaren zij dat? Of zijn ze daar zelf heel erg mee bezig, of is dat ook weer die gelatenheid voor een stukje? Ja, ik denk in de verder gevorderde fase dat het moeilijk is voor ons om dat te weten. Zeker, vaak gaat de taal wel verloren, aanafhankelijk van persoon. Sommige mensen doen uitingen van ik ben angstig of ik ben boos. Maar bij andere mensen brengen zij nog weinig. Dus ik denk, zeker in de verdere fase is het moeilijk om daar zicht bij te krijgen, er wordt onderzoek naar gedaan, maar vaak wordt dat dan toch aan de hand van vragenlijsten, want we moeten natuurlijk de beleving van iemand in kaart kunnen brengen. En dan is dat eerder in die beginnende fases waar iemand zich nog goed kan verwoorden als die persoon dat überhaupt karakter eigen al kan. Ja, als die zelf nog kan communiceren. En anders kunnen we het inschatten en dat doen we vaak via observaties, de memiek, de beleving. Als iemand glimlacht, kunnen we er maar vanuitga dat hij gelukkig is. Podcast Noorderhart spreekt. Ik hoor u al een aantal dingen zeggen over het testen of iemand dementie heeft aan de hand van vragenlijsten. Maar zijn er misschien nog meerdere onderzoeken die dat kunnen bewijzen dat iemand dementie heeft? Bij een vermoeden van dementie beginnen we meestal met een aantal screeningstesten. En dan is er daarna altijd uitgebreider onderzoek gedaan. En dat is eigenlijk een combinatie van beeldvorming van de hersenen, een CT-scan, een MRI-scan, een PET scan. Dat is een beetje van geval per geval te bekijken welke onderzoeken we daar aangewezen vinden. Om dus ook de afwijkingen in de hersenen te zien. En die gegevens worden bekeken samen met een neuropsychologisch onderzoek, dus uitgebreidere testen, waarbij al die verschillende hersenfuncties ook in kaart wordt gebracht of beoordeeld worden om te kijken waar er problemen zitten. Kan je dementie soms verwarren met iets anders, bijvoorbeeld stress of verdriet? Ja, het blijkt soms inderdaad zo te zijn dat iemand dat er geen sprake is van dementie, maar dat er een rol is van een stemmingsstoornis, een depressie. Of inderdaad, stress speelt soms ook een rol. Maar dat kan dus tijdens het neuropsychologisch onderzoek of tijdens observaties van de psycholoog opgemerkt worden. Ja, bestaat er medicatie of een behandeling tegen dementie? Eigenlijk zijn we spijtig genoeg nog altijd heel beperkt in de medicamenteuze mogelijkheden. Momenteel beschikken we over medicatie die kan gebruikt worden bij de ziekte van Alzheimer vooral. Dat is medicatie die wel al jarenlang bestaat, maar eigenlijk enkel symptomatisch is. De verstoring van de stoffen in de hersenen door die afbraak van hersencellen en door die verstoorde wisselwerking tussen de hersencellen, eigenlijk kan die verstoring van die stoffen terug een beetje compenseren. En zo kunnen de symptomen een tijd onder controle gehouden worden. Maar het onderliggende mechanisme van de dementie blijft bestaan, dus de dementie evolueert wel verder. In de laatste jaren is er wel sprake van nieuwe medicamenteuze opties. Daar wordt ook nog verder onderzoek in gedaan. Er is een bepaald medicament dat eigenlijk recent ook goedgekeurd is voor gebruik, ook in Europa. Dat heeft de naam Lekanemap. Maar dat is momenteel nog niet beschikbaar om op grotere schaal te gaan gebruiken, dat daar toch nog wel wat zaken bij komen kijken. Dus jullie hebben wel hoop dat er ooit een oplossing komt. Ja, het is wel zo dat die medicatie waar ik nu over spreek, dat is het eerste soort medicament dat eigenlijk inwerkt op het mechanisme van de ziekte van Alzheimer. Dus dat is heel goed. Maar het is ook nog niet geen medicament dat de ziekte kan genezen. Maar er wordt inderdaad wel verder onderzoek naar gedaan en hopelijk en hopen mee. De laatste jaren is het ook zo dat er veel onderzoek wordt gedaan, maar de oorzaken zijn naar de verschillende vormen. Dus we zijn heel hoopvol. Weldcast Noorderhart spreekt. Wat we ons ook afvroegen, stel je hebt iemand in je omgeving die met dementie te maken heeft, die aan de ziekte leidt, hoe reageer je daar dan? Moet je hen verbeteren als ze iets fout zeggen, of doe je dat beter niet? Hoe ga je daarmee om? Ja, daar is inderdaad geen zwart-witte handleiding voor. Eerst en vooral is het belangrijk om altijd de persoon te blijven benaderen als volwaardig persoon, zoals je hem altijd aan zien hebt. En inderdaad, het verbeteren is vaak iets wat we wel gaan doen, wat soms tot een welens niets discussie kan leiden. En waar het vooral ook belangrijk is van wat willen we daarmee bereiken. Als we bijvoorbeeld als iemand zegt dat ik mijn portemonnee is gestolden, maar je weet dat dat niet waar is, dat is kwijt geraakt door die te misplaatsen, kan je hem daar wel eens attent op maken. Als voor de persoon dat de waarheid is, ga je in een discussie geraken waar je niet gaat uitkomen. En dan gaan we proberen meer in te zetten op de onderliggende emotie. En als inderdaad onze portemonnee gestolen is, dan zijn we verdrietig of boos. En het is dan beter om te spreken over die emotie en op die manier in dialoog te gaan treden. Het zal toch ook niet altijd evident zijn als je zeker in het begin in een eigen rouwproces zit, van de persoon die tegenover je zit, die je een stukje aan het kwijtraken bent. En om daar dan op zo'n andere manier mee te communiceren, lijkt me ook niet zo gemakkelijk. Nee, dat is het zeker niet. Dat is een proces van vallen en opstaan. En wat we ook zien naarmate de dementie vordert, is dat een continu zoekproces. Wanda werkt gaan over een paar weken niet meer werken. Wat we wel zien, is dat er veel voorhanden is om de omgeving de naaste daarin te ondersteunen, door zijn omgangsadviezen, praatgroepen. Wij geven zelf inforeeksen om zoveel mogelijk tools en handvaten aan te bieden. Het geluk dat de naaste heeft, is ze kennen de persoon het beste. Dus het karakter van de persoon kennen ze. Dus dat bieden een voordeel om wel in die zoektocht aan de slag te gaan. En die ondersteuning die wordt vanuit Noorderhard geboren aan de omgeving, dat stel ik dan. Na een nieuwe diagnose dementie bieden we of kunnen een omgangsadvies aanbieden. En twee keer in het jaar bieden we een inforeeks van vier sessies aan. En wij hebben ook een goede samenwerking met de inloophuizen en dergelijke in de regio. En daarvoor wijzen we ook altijd naar door. Welke kleine dingen kunnen het leven van de patiënten dan makkelijker of fijner maken, om het zo te zeggen? Dat is ook heel persoonsahankelijk. Ik denk vooral dat het belangrijk is om te kijken waar geniet de persoon momenteel van in het hier en nu. Dat kan anders zijn dan waar ze vroeger van genoten. Dat kan goed zijn dat iemand geniet van gewoon elke dag prijs snijden. En dan moeten we een persoon ook toelaten om dat te doen. Ook al vinden wij. Misschien als naaste wat moeilijk of wat zinloos. Als het voor die persoon of betekenis geeft, zinvolheid geeft, is dat het belangrijkste. En dat kunnen echt kleine dingen zijn. Dat kan ook gewoon een moment samen zijn, zonder dat te veel gezegd wordt. Met de persoon bij de persoon zijn, zien we dat een van de belangrijkste dingen is die we kunnen bieden. Ja, want op zich kunnen mensen met dementie nog wel genieten van fijne momenten in het leven dan. Ja, zeker. Wij zien dat bij ons op de dienst ook geregeld. Er zijn vaak heel kleine dingen, en zeker ook humor, daar vaak ingezet worden. En dat wij echt zien dat mensen zelf met een gevorderde dementie enorm kunnen genieten, kan ook zijn van een familie die op bezoek komt en plot zien wij die opklaren. Dus er is zeker genot mogelijk, ook bij verdere gevorderde dementie. Ja, en muziek is ook zoiets typisch wat je dan ooit hoort. Maar is dat een cliché of is dat ook echt zo? Van oudere liedjes waarvan plots mensen helemaal op gebeurt geraken? Dat is inderdaad waar. En ik weet bijvoorbeeld in bepaalde woon-zorgcentrum, dat er muziektherapeuten ook zijn. En we zien dat ook. We zien mensen die inderdaad in die apathie wat verzakken in een dementie. Maar op het moment dat er muziek, accordeon, muziek of iets herkenbaar, dat zij opspringen en beginnen te dansen. En dat is iets prachtigs om te zien. En dan bewijs dat inderdaad toch nog mensen genoten. Beldcast noorder hart spreekt. Dementie raakt je duidelijk niet alleen, zoals we al gehoord hebben. Maar hoe zwaar is eigenlijk dementie voor familie en vrienden van de patiënt? Ik denk dat het een heel heftige diagnose is. Het treft heel veel mensen. En ik denk zeker de naasten, de omgeving. Weten we dat 70% van de mensen met dementie ook nog thuis wonen, zeker in die beginfases. Dus het is ook zoeken. Het is een rouwproces voor de persoon met dementie, maar ook voor de naasten. Het constant zoeken, ook inzetten op sociale of professionele ondersteuning om die zorg ook vast of te kunnen blijven dragen. Nu, wat ik wel vaak hoor, is ondanks de zwaarte die het is, dat mensen daar toch een weg in vinden. We zijn gelukkig als mensen heel verkrachtig. En dat mantelzorgers toch een zekere balans kunnen vinden om die zorg te blijven dragen. Het neemt niet weg dat het zwaar is en dat het een heftige diagnose is, onder meer. Omdat als we die diagnose krijgen, weten we momenteel van ja, dit is progressief en we hebben niet dé behandeling voor handen. Hoe kunnen buren of vrienden in de omgeving helpen? Daar is een paar jaar geleden via de mantelzorgvereniging een mooie campagne rond geweest, dat noemde Chapeau. En dat was inderdaad de bedoeling van: zij gaf hem gewoon tegen de mantelzorger die je kent. Chapeau je doet dat echt goed. Vraag eens hoe het gaat. En vaak mantelzorgers hebben een vraagverlegenheid. Durven niet zo snel hulp te vragen of denken, ik moet dat hier allemaal alleen kunnen doen. En daarom stellen we vaak ook voor van een concreet voorstel. Als je naar de winkel gaat, pel even en vraag, kan ik iets concreet meepakken van de winkel. Of als je wat zoep over hebt, breng wat extra. Ik denk vooral het blijven spreken met de mantelzorger, het vragen hoe het ermee gaat en zeker ook met de persoon, met de mensen, dat dat heel waardevol kan zijn. Ja, we hebben juist al gehoord dat je in noodar terecht kan voor sessies. Maar ik kan me wel voorstellen dat er nog meerdere plaatsen zijn waar je informatie of steun kan vinden. Ja, er is heel veel voor handen. Sowieso bij de Alzheimer-liga kan je terecht. Daar is ook een luisterlijn. Zij bieden samen met vaak infopunten, dementie, inloophuizen, dementie, praatgroepen aan, familiegroepen, praatcafés. Je hebt ook het expertisecentrum, de mensen, die ook heel veel vormingen geven, zowel voor professionelen, voor mantelzorgers. En ook zijn er vaak ook groepen voor de personen met dementie zelf. Dat noemt dan de Pratgroep plus groepen. Dus er is echt veel voor handen. En ik merk per gemeente daardoor ook vaak meer en meer begint uit te rollen, ook activiteiten voor die verbinding met de naasten en de persoon met dementie te vergroten. En hoe kunnen we er samen voor zorgen dat mensen met dementie zich niet uitgesloten voelen? Waarschijnlijk door inderdaad de persoon gewoon te benaderen, zoals we die altijd hebben benaderd. En we zeggen vooral van zie de persoon als een volwaardig persoon, niet alleen als een aandoening. En wat ik vaak ook meegeef, is probeer jezelf eens voor te stellen dat jij dementie had, hoe zou je dan willen benaderd worden. Ja, oké. Als ik nu bijvoorbeeld medesin wil hebben, die toch wel wel laagdrempelig is. Zijn daar dan ook websites voor waar ik terecht kan, zoals bijvoorbeeld van de Alzheimer Liga? Of waar vind ik info als ik toch iets meer achtergrond wil hebben? Daar is inderdaad zeker informatie te vinden. Er zijn websites van de Alzheimer Liga, van het Expertisecentrum Dementie. En daar wordt alles eigenlijk op een begrijpelijke manier uitgelegd. Ja, zodat iedereen een beetje mee is wat het allemaal inhoudt. Oké, ik vond het een heel boeiende sessie. Het is helaas een ziekte waar het bijzonder veel mensen mee te maken hebben, ook met de verouderende bevolking. Cijfers stijgen blijkbaar altijd maar meer naarmate we allemaal met meer mensen zijn en ouder worden. Maar er is in ieder geval ook wel het een en ander voorzien voor mensen, zowel patiënten als hun omgeving, te ondersteunen. Dat wil ik vooral onthouden als positieve boodschap. Ik wil jullie ook vooral heel erg bedanken om de tijd gemaakt te hebben om in eerste instantie in paleten voor een volle zaal het verhaal te doen. En in tweede instantie om hier vandaag nog eens terug te komen voor diegene die er in namiddag niet bij konden zijn, toch ook even het verhaal mee op te pikken. Dus een hele dikke dank wel. Zowel aan dokter Els Vermijen, als aan de psychologe Celien van der Boer, allebei specialisten vanuit het Noordenhart die dag in dag uit met dementie bezig zijn en daar vandaag bijzonder veel interessante zaken over hebben verteld. Dankjewel. En ik kijk even naar Inge om onze reeks podcasts voor het komende seizoen misschien alles te bekijken. Er zijn er al wat onderwerpen die op de planning staan waarover we de volgende sessies gaan babbelen? Jazeker. Op dinsdag 25 november hebben we onze laatste sessie van 2025. Het gaat dan gaan over gehoorproblemen. Dat onderwerp is gewijzigd. Dus daar zou ik ook nog wel even de aandacht op willen vestigen. En in 2026 hebben we een eerste sessie in februari. Die gaat over onder andere pijn en wat gebeurt er als je onder narcose gaat. En dan de laatste sessie gaat vooral gaan over CVA en beroerte. Hoe kan je die herkennen? En wat gebeurt er daarna? Van klap naar kracht. Dus dat gaat ook in een hele mooie woorden. Ja, we zeggen het elke keer op het einde van de podcast. Gezondheid is een thema wat ons allemaal aangaat, waar we heel veel over willen weten. En ook fijn dat we dat met jullie samen in deze podcast onder andere kunnen belichten. Een hele dikke dank wel alle podcasts van zowel het verleden als vandaag, als die van de toekomst. Die zijn te vinden op onze website gemeentepel.be slash Peldcast. Een hele dikke danje wel nogmaals. En tot een volgende gelegenheid. Graag gedaan. Bedankt voor het luisteren naar een nieuwe aflevering van Peldcast, een productie van de Pelse Communicatiedienst. Heb je vragen of opmerkingen? Stuur ze dan door naar communicatie aan gemeentepelt.be. Alle vorige afleveringen van Peldcast kan je beluisteren op www.gemeentepelt.be Schuine streep Peldkast.