Noorderhart spreekt: Hoor eens even: wat als luisteren niet meer vanzelf gaat?

Gehoorproblemen blijven vaak onder de radar, maar hebben een grote invloed op je dagelijks leven. In deze podcast ontdek je hoe je gehoorverlies herkent, wat je eraan kunt doen en waarom snel ingrijpen belangrijk is. 

Transcript

0:03

Welkom bij Noorderhaard spreekt, de podcast waarmee we het stilzwijgen doorbreken over alles wat met gezondheid te maken heeft. Noorderhaard spreekt is een co-productie van PELTKast, de podcast van de communicatiedienst van de gemeente Pelh en het Noorderhardt Ziekenhuis. Samen duiken we in de wonderwereld van medische onderwerpen, maar dan begrijpelijk voor Jan en Alman. Verwacht je aan boeiende gesprekken, verrassende weetjes, essentiële inzichten, maar vooral veel praktische informatie die je niet wil missen. Van harte tot hart brengen we de expertise van dokters en specialisten rechtstreeks naar jou. Of je nu een leek bent of een kenner, er valt bij ons altijd iets nieuws te ontdekken. Zet je schrap: luister goed, want Noordraard spreekt, waar zwijgen zilver is en spreken kennis opbouwt. Welkom bij Noordraard spreekt. We zitten intussen aan de achtste aflevering. Noordraar spreekt is de podcast waarin we luisteren naar verhalen die ertoe doen. Allemaal over gezondheid, natuurlijk. Vandaag hebben we het over iets wat we allemaal dagelijks doen, maar we staan er niet altijd bij stil, en dat is het horen. Wat gebeurt er eigenlijk als je luistert en waarom verstaan we soms minder goed naarmate we ouder worden? En de vraag is ook: wat kun je er dan aan doen om je gehoor optimaal te blijven gebruiken? Vandaag in onze studio hebben wij een één gast, en dat is dokter Wouter Batens, een neuskill oogarts bij Noorderhart in Pijl. Hallo, goedemorgen. Doktor Batens helpt mensen letterlijk om opnieuw verbinding te maken met de wereld van geluid. Dat probeer ik. En ook bij ons in de studio zoals altijd Inge verheiden, de communicatieverantwoordelijke van Noorderhart. Ik zelf ben Valerie Plers van de Pelse Communicatiedienst. En in het komende uur gaan we het dus hebben over onze oren en hoe we al dan niet beter kunnen horen. Ik mag jullie aanspreken met de voornaam. Zeker. Goed, we gaan het hebben over het wonder van horen, want het is op zich wel iets heel complex, ons oor. Wat gebeurt er eigenlijk precies op het moment dat we een geluid horen? Geluid is eigenlijk puur fysica. We gaan dan eigenlijk een drukgolf creëren en die wordt opgevangen door je trommelvlies. Je trommelverlies gaat bewegen, gaat trillingen. Die trillingen worden doorgegeven door de gehoorsbeentjes en dan naar je slakkenhuis. En daar wordt het mechanische eigenlijk omgezet in een elektrisch signaal. Die dan het slakkenhuis stuurt het door naar de hersenen, en de hersenen maken er dan eigenlijk een betekenis van. Dus als je nu handen klapt, dan veroorzaakt je eigenlijk een drukgolf. En die drukgolf wordt dan naar de hersenen naar het slakkenhuis. Het slakkenhuis herkent dat geluid en geeft dan betekenis aan. Ja, dat is eigenlijk ook het verschil tussen iets horen en uiteindelijk het tweede stukje die betekenis eraan geven, is het verstaan. En waarom is dat onderscheid belangrijk? We kennen allemaal oudere mensen en die zeggen dan je moet niet roepen, ik hoor u wel, maar ik versta u niet. En daar zit hem eigenlijk het heel belangrijke in voor ouderen. Maar ook emotie zit er ook heel belangrijk in. Geluid wordt eigenlijk allemaal bij iedereen hetzelfde binnengekomen, opgenomen. Maar de emotie, iemand die graag naar klassieke muziek luistert, iemand heavy metal luistert, het luisteren, dat is de emotie die daar wordt aangegeven. Maar het geluid op zich is eigenlijk hetzelfde. Onze oren, dat begint aan de buitenkant met onze oorschelpen. Die helpen ons om te weten van waar een geluid komt. Hoe werkt dat precies? Bij onze oorschelpen zijn iets minder van belang dan de evolutie. Maar we hebben een richting horen eigenlijk op twee manieren. Aan de luidheid, als bijvoorbeeld een geluid van rechts komt, dan gaat het rechts iets luider binnenkomen dan links, omdat uw hoofd eigenlijk een soort van schaduwmuur heeft. Het komt rechts ook iets eerder binnen dan aan de linkerkant. Waardoor uw hersenen weten dat geluid komt van rechts. Dat is ook waarom dieren hun oren kunnen draaien, kunnen kantelen om betere richting te horen. Ja, dat kunnen wij niet meer. En binnenin ons oor, wat is eigenlijk de rol van het trommelvlies en die drie kleine botjes? Het trommelvlies vangt het geluid op, gaat dan eigenlijk de trillingen verder zetten en de beentjes versterken het. Bij ons is dat niet meer zo'n heel grote factor, maar bij andere dieren ook voor druk verschillen op te vangen. Bijvoorbeeld alle zoogdieren hebben ook die beentjes, maar die vorm is heel variërend. Bijvoorbeeld een walvis heeft die ook, maar die zijn heel varieerd, omdat die veel beter die grote drukken onder water kunnen opvangen. Bij ons is dat minder van belang ook evolutief gevorderd. En dan hebben we ook nog het slakkenhuis. Wat doet dat precies? Het slakkenhuis zet eigenlijk de mechanische signalen om naar een elektrisch signaal. Daar zit een vloeistof in en eigenlijk allemaal heel veel trillhaartjes. De trillingen worden veroorzaken een drukholf in die vloeistof. En dan gaan de trillhaartjes op bepaalde plaatsen aan en uitgaan. En daardoor wordt het doorgestuurd verschillende signalen geactiveerd en kunnen wij bepalen is aan hoge toon, lage toon. En de combinatie van wat er aan en uitgeschakeld wordt, daar kan in de hersen dan de betekenis aan gegeven worden. Het lijkt heel erg op de enen en de nullen van een computer eigenlijk als ik het zo. Maar dan een miljoen enen en nullen. Ja, en zeer zeer complex en interessant ook wel om te weten dat dat op heel korte tijd heel veel dingen doet. Ja, zeker. Waarom is dat slakkenhuis eigenlijk een van de meest kwetsbare delen van het gehoor? Het is bijzonder fragiel. Het zit ingebed in een heel benige structuur, maar de binnenkant is bijzonder fragiel. Dus ook die vloeistof die erin zit, kunnen we ook niet aan? Als die drukken te hoog worden, dus door een knal, geluidsknal of zo, dan gaat er eigenlijk een soort tsunami in die vloeistof optreden, waardoor die haarcellen kunnen afbreken, dat je gehoorschade kunt oplopen. Dus het is een heel fragiel iets. En waarom is een gesprek in een drukcafé zo vermoeiend voor wie wat slechter hoort? Omdat meestal het gehoor een beetje verminderd, en dan gaat je het signaal, dus de woorden van je gesprekspartner, komen niet zozeer zijn niet veel luider dan de bijkomende geluiden. En dan gaat het slakenhuis neemt alles waar, maar het zijn de hersenen die dat er moeten gaan uitfilteren. En dan is dat moeilijk. Als er geen groot verschil is tussen het signaal en de ruis, dan wordt het moeilijk om het te gaan verstaan. Ja, dan heeft het computertje wat meer moeite om de signalen te kunnen vertalen naar de hersenen eigenlijk. Beldcast Noorderhart spreekt. Veel mensen die merken eigenlijk pas laat dat hun gehoor achteruit gaat. Wat zijn eigenlijk de eerste signalen om dat op te merken? Dat kunnen verschillende signalen zijn. Onder andere op restaurant feestdagen dat je merkt van die versta ik toch niet goed. Maar veel mensen komen bij ons en zeggen ze zeggen dat ik niet goed hoor, dat ik niet goed versta, dat ik niet luister. Dus veel mensen hebben het eigenlijk niet door, maar de directe omgeving heeft het eerder door dan de patiënt zelf. En wanneer is lawaai echt schadelijk en hoe snel evolueert dat eigenlijk? Er is geen eenduidig antwoord op. Er zijn verschillende soorten lawaaien. Hele luide knallen die zijn van een geweerschot die zijn onmiddellijk schadelijk zonder gehoorsbescherming. Maar als je bijvoorbeeld met een benzinemaier het gras afrijdt en je doet dat uren aan een stuk en weken lang, ook dan zijn eigenlijk beter dat je je gehoorsbescherming opzet. Ik maak er altijd een simpele regel voor. Als je een machine bedient waarbij je het eerst moet afzetten, al volgens je kunt babbelen met iemand naast je, gebruik gehoorsbescherming dan. Oké, maar dat is wel een goede tip. Ik denk dat weinig mensen dat helemaal niet op de wekelijks aangebeurt, klopt. En waarom vragen mensen vaak van ik hoor wel, maar ik versta het eigenlijk niet goed? Dat is omdat het geluid binnenkomt in het slakenhuis, vermindert, wordt doorgegeven naar de hersenen. Maar ook die spraakverstaan in de hersenen is ook verminderd. En zeker bij ouderen, het is niet omdat het geluid altijd luider en luider wordt dat je het beter gaat horen. Op een bepaald moment de luidheid bereikt een maximale spraakverstaan. Als je dan nog luider zet, dan gaat het verstaan nog naar beneden. Daarom is het heel belangrijk dat je bij mensen die minder goed horen, probeert goed te articuleren duidelijk te spreken, niet te mompelen. En daar maken we ons allemaal wel schuldig aan. Ja, spreken is dan ook wel een voordeel voor mensen die niet goed horen. En zorgen dat ze je gezicht zien, want ik denk dat je op bepaald moment vanzelf ook wel waar gaat lezen. Ja, je kunt een vergelijking maken op televisie. Als je naar het nieuws kijkt, de nieuwslezer die praat mooi op de letter, mooi duidelijk en het gezicht zien. Die verstaan de mensen meestal heel goed. Maar als ze dan naar een flotond kijken, ja, dan verstaan ze het niet, gaan de ondertitels op. En als je dan in een andere taal kijkt, dan wordt het nog moeilijker. Nog moeilijker. Wat doet dat zo met je energie als je minder goed hoort, zit je dan alle meer geneigd om minder sociale contacten te hebben. Is daar zo een merk daar iets aan op? Ja, mensen over het algemeen, ik spreek nu algemeen, als ze minder goed horen, minder goed gaan verstaan, blijven ze rapper weg van situaties waar het moeilijk is om te gaan verstaan. Kijken er tegenop om ergens naartoe te gaan, omdat het juist moeilijker wordt, je kunt moeilijker meedoen in een gesprek. Het is minder interessant op die moment. Ja, we hebben het ook al gezegd. Vaak is het de omgeving die het aangeeft dat het horen minder goed gaat. Wanneer moet je dan eigenlijk hulp zoeken? Dat is mijn mening, van alles als je er last van hebt. Of de omgeving heeft er last van. Als het een inbreuk heeft aan je levenskwaliteit, dan vind ik dat je er verder mee moet gaan. Ja, duidelijk. Je horenverlies is ook niet heel plots. Sluit er langzaam in doorheen de jaren. De meesten. Wat gebeurt er eigenlijk als iemand bij je op consultatie komt met gehoorklachten? Dan moet je eerst vertellen wanneer en hoe en sinds wanneer hij klachten heeft, zijn er bijkomende symptomen. Dan kijken we naar de oren. Zien die er helemaal normaal uit? Dan gaan we functiemetingen doen, zoals een gehoorsmeting, drukmeting, om te kijken hoe het slakenhuis werkt, hoe de beentjes werken, waar dat juist het probleem zit. En dan kunnen we kijken wat we er best aan kunnen doen. Walt er dan zoal te zien bij een eerste inspectie van het oor? Kan je dan echt al op het zicht bepaalde zaken vaststellen? Ja, oorproppen bijvoorbeeld, kunnen er makkelijk uit verwijderd worden, trommelvliesperforaties, infecties. Soms zijn infecties die niet veel pijn, maar zijn die heel lang sluimerend en als je die behandelt, gaat dat dan beter kunnen horen. Voch achter het trommelvlies, dus door chronisch verkouden te zijn, kunnen eigenlijk vrij makkelijk opgelost worden door ofwel medicatie of een buisje. Dat is een klassieker, die kennen we allemaal van bij de kinderen, maar wordt ook heel regelmatig bij volwassenen nog geplaatst. Dat zijn zaken die we makkelijk en vlot kunnen oplossen. Beldcast door de hart spreekt. En als we het dan hebben over het gehoor meten. Over welke soorten metingen gaat dat dan? Meestal beginnen we gewoon met de toonaudiometrie. Die kennen we allemaal van bij het vroege CLB of het PMS nog. Met piepgeluidjes. Ja, met het piepgeluidjes. En dan moet je zeggen, hoort het ja of nee. En dan wordt er eigenlijk de limiet bepaald van wat is je gehoorsdrempel die je heeft. En uw trommelverlies zelf wordt daar ook iets aan gemeten? Dan doen we een drukmeting: om te kijken of beweegt dat goed, beweegt dat niet goed. En bewegen de beentjes eigenlijk goed. En dan kijken we links en rechts, is er een groot verschil tussen ja en ja en nee. Wordt het geluid op die manier goed doorgegeven. En dan is er ook nog zoiet als spraaktest. Leggen ze uit wat daar het belang van is? Spraktest geven we de patiënten woorden en dan moeten ze niet zeggen of ze te horen, maar ze moeten zeggen wat ze horen. En dan geven we een bepaald volume. De patiënt moet het herhalen en geven we dan een correctie aan. En geven we hun score, fout of niet goed. En dan kunnen we kijken op welk volume halen zijn bepaalde score. Dat correleren we met de toonaudio, om te kijken of dat goed is. En dan gaan we eigenlijk, daarmee kunnen we bepalen of er een probleem is in het tweede deel achter het slakenhuis. Naar de hersenen toe gehoor zij nu of er daar een probleem is. Het is ook meer relevant voor de praktijk. Want we horen vaak goed of redelijk goed, maar we verstaan het niet. Dan kunnen we ook beter zeggen, kijk, de patiënt komt in aanmerking voor een hoorapparaat. En wat hij of zij kan verwachten van een hoorapparaat. En voegt u dan ook af en toe ruis toe om bijvoorbeeld een situatie op café na te bootsen en dan te kijken wat dat geeft? Ja, dat is inderdaad ook een test. Dan voeren we een ruis toe en dan geven de patiënten woorden. En dan zie je dat dat vaak een moeilijkheid geeft, zeker bij mensen die een beperkt gehoorsverlies hebben. Die ander de woorden allemaal goed verstaan als je het luid genoeg zet. Maar als je die ruis toevoegt, dan wordt het plots heel moeilijk om die signaal uit die ruis te halen. Wat voor een gezonde persoon of met een goed gehoor eigenlijk nooit een probleem zou mogen opleveren. Zo'n audiogram is dat dan, als jullie zo een meting hebben gedaan, hoe leest u dat precies? We doen verschillende frequentiemetingen. We beginnen bij 125 hert en gaan tot 8000 hertz zijn de meest relevante frequenties voor het gehoor. En dan geven wij piepjes en zorgen we dat meten we de limiet van hoe stil de patiënt het kan ervaren. En hoe stiller, hoe beter. Bijvoorbeeld 0 decibel is eigenlijk het stilste. Tussen de 0 en de 20 decibel zeggen wij dat alles normaal is. Vanaf 35 decibel gehoorsverlies komt je naamerking voor een hoorapparaat. En om een voorbeeld te geven, een normale stem, gewoon gesprek zit in tussen de 60 en 70 decibel. Oké, ja. Dus dat is op zich al redelijk snel, heb ik het gevoel, dat je aan een hoorapparaat toe bent, of is dat toch niet het geval? Ja, dat lijkt zo. Maar als je dan gaat kijken naar die test met die spraak en die ruis, dan gaat je zien dat de patiënten die 35 decibel verlies hebben, dat die heel slecht scoren op die spraak en die ruis. Dus daar zit het probleem dat ze er dan niet meer kunnen uithalen, die signalen, de woorden. En dan lopen ze vast. Ze horen het wel, maar het functioneert niet meer. En dat vermindert je levenskwaliteit. Dan begrijp ik ook wel dat je als patiënt misschien zelf snel zegt van ik zit hier met jullie te babbelen en ik begrijp jullie perfect, en dat dat café minder is, dan lijkt me dat niet zo'n probleem. Want ja, er is hier zoveel lawaai, maar zou dat niet mogen zijn. Maar we spreken over café. Maar de dagdagelijkse situatie is bijvoorbeeld thuis in de keuken. Er staat een damkap op, er staat een pan op het vuur. Dat is ook een heel storende factor voor het geluid. Waarbij het heel moeilijk wordt om te gaan verstaan. Ik denk dat we meer in de keuken staan dan op café. Ja, dat is wel waar. Dat is misschien een beter beeld om. Ik had nog een vraag over de oogprop. Ik vraag me altijd af hoe dat eruit ziet. Want ik hoor het wel, we hebben er een oogproop uitgehaald, maar ik vraag me altijd af: hoe ziet er dat nu uit? Ja, oké. Iedereen heeft wel een keer oorsmeer, heb ik gezien. Dat in veel grotere mate. Dan bestaan in verschillende kleuren en vormen. De ene heeft echt heel droog oorsmeren, de andere heel nat. Dat is heel variabel. Maar zoals het oorsmeer, dat één keer op een watje ziet, en dat wordt dan echt uit die oor gehaald. Daarvoor hebben we een soort aspiratie, een stofzuiger, heel fijn. Tankjes en dat doen wij onder een microscoop. Huisarts doet dat ook vaak met water. Het zijn allemaal mogelijkheden. Want ze zeggen ook vaak dat je met oorstokjes ook wel schadelijk is voor de oren. Ja, geduwt je oorsmeer eigenlijk vaker dieper. Je gehoor heeft een vermogen om zichzelf te poetsen. En oorsmeer wordt eigenlijk de buitenkant van de gehoorgang aangemaakt. En met je oorstok duwt het eigenlijk vaker dieper. Je kunt zelf een prop aanmaken. Op die manier. Op zich is dat wel het minste van de problemen. Want als de oorstop eruit is, is het gehoorprobleem meestal ook wel opgelost, denk ik nou. Wat gebeurt er na de meting? Er zijn allerlei tests gemaakt en dan maken jullie een persoonlijk hoorplan. Wat moet ik me daarbij voorstellen? We kijken welk soort gehoorsverlies er is. Als het puur het elektrisch gedeelte van het gehoor dat verminderd is, dan kunnen operatief of mijn medicatie niet aan doen. Als die dan in aanmerking komen die patiënten voor hun hoorapparaat, dan wordt dat uitgelegd hoe dat werkt, en worden niet doorgestuurd naar een hoorcentrum. Andere zaken, andere soorten gehoorsverlies waar er wel iets me aan kan gedaan worden, operatief of medicamenteus, wordt eigenlijk ook uitgelegd aan de patiënt. En dan wordt er een plan gemaakt, samenspraak met de patiënt. Welke medicatie gaan we geven? Gaan we opereren? Ziet u dat zitten, ziet u dat niet zitten? Wilt u als alternatief toch een hoorapparaat zonder operatie? Dat wordt allemaal besproken met de patiënt. En wat gebeurt er bijvoorbeeld tijdens zo'n operatie? Wordt dat dan gesneden of iets bijgestoken? Ik zal het voorbeeld maken van een trommelvliesperforatie. Eigenlijk herstellen we een trommelviesperforatie meestal door een stukje van de spier of een stukje van het kraakbeen van de oorschelp. En dan afhankelijk van hoe groot het gaatje is, gaan we door de gehoorgang of gaan we achter het oor maken daar een incisie en dan leggen we daar eigenlijk een nieuw stuk trommelvlies onder, dat dat schoon ingroeit. Sluiten dat mooi. De patiënt krijgt een wiek in de hoorgang, een verbandje. En dan mogen ze na één maand eigenlijk het resultaat verwachten. Dat moet eerst allemaal goed genezen, ontswellen. Maar na één maand kunnen we het gehoor opnieuw meten om te zien wat het resultaat is. Dat is ook wel millimeterwerk, denk ik. Wel groot is dat allemaal niet. Nee, een trommelverlies heeft gemiddeld door meter en één centimeter. Dus het is allemaal microscopisch werk. Met blote oog niet te zien. Nee. Weldcast op Noorderhart spreekt. Ja, dan zijn we eigenlijk bij de hoorapparaten aangekomen. Want wat doet eigenlijk een hoorapparaat vandaag technologisch anders dan vroeger? Een hoorapparaat gaat eigenlijk het gehoor versterken, waardoor het gehoor beter binnenkomt en dat je daardoor beter kunt gaan verstaan. Een hoorapparaat knipt je die frequenties in banden en die comprimeert dat. Een hoorapparaat vroeger had vier banden, dan zijn ze naar acht banden gegaan. En hoe meer banden, hoe meer specifieker ze het gehoor kunnen versterken. Tegenwoordig zijn er ook zelf hoorapparaten met AI in, die niet alleen het geluid versterken, maar die ook het geluid herkennen. En die gaan dan een stem herkennen en gaan eigenlijk de stemgeluid versterken. Een achtergrond lawaai, zoals het had over de damkap in de keuken, die herkennen die ook en die trekken die naar beneden. Dat is een bepaalde manier. Vroeger werd ook alles versterkt. In de omgeving, daar stond één microfoon op, werd alles versterkt. Nu kan dat directioneel. Dus dat enkel het geluid, als je met iemand aan babbelen bent, en enkel het geluid van voor u worden versterkt en alle rest in de achtergrond wordt gedemd. Dat kan allemaal via de app. Meestal dat via een app. En ook die toestellen met AI die herkennen eigenlijk aan de echo van het geluid in wat voor omgeving ze zitten. Zitten ze in een kleine kamer, dan gaat de instellingen anders zijn dan dat ze in het bos in een grote omgeving rondlopen. Dat is echt wel high-tech tegenwoordig. En dat gebe allemaal automatisch. Dat kan allemaal automatisch. Maak de. Vergelijking met de gsm. De Nokia 331. Kun je heel goed met bellen, maar je kunt er geen foto's mee nemen. En tegenwoordig de nieuwe gsm' is dat is geen vergelijk meer. Nee, natuurlijk niet. En geven mensen dan aan als ze dan ineens zo'n hoorapparaat hebben van ik hoor terug zoals ik vroeger hoorde, of is dat toch een andere ervaring? Het is en blijft een hulpmiddel. Je gaat er beter door horen, maar in heel moeilijke situaties blijft het nog altijd. Het is niet hetzelfde als een origineel goed oor. Een beetje lekker bril. We zijn allemaal heel blij dat we een bril hebben, zodanig dat we goed kunnen zien. Maar in bepaalde situaties, zeker de winter, je komt binnen ergens en begint aan te dampen, het is niet hetzelfde als het origineel. Het blijft een hulpmiddel. Ik vraag me trouwens ook af. Worden oren meestal bij oudere mensen ongeveer gelijkmatig slechter of is daar altijd? Ja, toch wel. Meestal is het gehoor symmetrisch, links en rechts hetzelfde. Als een gehoor asymmetrie betreft, dan gaan we daar verdere onderzoeken naar doen om te kijken waarom is dat. Het kan zijn dat dat een asymmetrisch slijtage is, dat kan, dat is meestal zo. Maar er zijn bepaalde aandoeningen, goed aardige aandoeningen, waarbij het gehoor de ene kant vermindert. Die moeten we wel onderzoeken. Eerder atypisch dan. Eerder attypisch, maar die moeten we wel vinden. En hoe lang duurt het voordat iemand gewend is aan zo'n hoorapparaat? Dat gaat van enkele uren tot enkele weken. We zien ook wel dat jongere patiënten er meestal makkelijker mee weg zijn dan de oudere populatie, maar het is vrij variëd. Je hebt altijd recht op een proefperiode van een goede dikke vier weken. Meestal is dat bij die patiënten toch wel voldoende. Welke misverstanden horen u zoal? Patiënten horen vaak de slechte verhalen van mensen die niet gewend geraken aan het hoorapparaat. De patiënten die een hoorapparaat hebben die goed werkt, die gaan dat niet direct door vertellen aan de vriendengroep en dergelijke, dus die hoort niet. Want die zeggen de hoorapparaat werkt niet, het ligt in de kast. Dat gaat ronde. Dan komen patiënten toe en zeggen ik moet geen hoorapparaat hebben, want mijn buurvrouw heeft gezegd dat dat toch niet werkt. Elke patiënt is anders en het is toch te proberen. Waarom zegt u de oren worden niet lui, de hersenen wel. Als wij een hoortest doen bij een patiënt en vijf jaar later doen we terug een hoortest, dan kunnen wij niet zien of die patiënt een hoorapparaat gedragen, ja of nee. Er is altijd een natuurlijke vermindering van het gehoor, maar dat wordt niet beïnvloed door het dragen van een hoorapparaat. Er zijn wel grote studies geweest die zeggen dat als patiënten minder goed horen en die dragen geen correctie van het hoor, dus geen hoorapparaat, dat de mentaale, het cognitieve aspect, de snelheid van de hersenfuncties, dat die wel achteruit gaat. Eigenlijk is dat heel logisch. Als uw input er niet is, dan laat uw computer ook niet draaien, dan gaat het trager beginnen gaan. En welke hulpmiddelen bestaan er nog naast de hoorapparaten? Er zijn verschillende zaken. Vroeger was er een ring, dan kon je eigenlijk een soort bakje dragen rondom de hals die dan met Bluetooth werkt, waarbij je naar het toneel kon gaan. Maar tegenwoordig werkt het eigenlijk allemaal via Bluetooth, waarbij de gsm rechtstreeks kan verbonden worden op de hoorapparaten. Televisie kan rechtstreeks verbonden worden, zodat je de bijgeluiden in de kamer veel minder hoort en dat je op een gelijk niveau van volume met de partner die naast u zit naar televisie kunt kijken. Bestaan ook systemen waarbij je een soort balpinachtig iets hebt. En die leg je op tafel, als je met een grote groep bent, leg je op tafel, dan komt het geluid daar binnen en wordt dan doorgestuurd naar je hoorapparaten, zodat je u eigenlijk in het midden van de tafel of midden van de groep gaat zitten, of je legt die bij de leerkracht. Bij de vooraan en jij zit van achter in de klas. Dat is een hele scala aan middel en de wereld open hier. Daar heb ik allemaal nog nooit iets van gehoord of gezien. Dus op zich wel heel goed dat die dingen bestaan natuurlijk. Inderdaad, als je als leerling achter in de klas moet zitten en je hoort de juf niet, dat is niet zo tof. Ik ben er ook van overtuigd dat vroeger veel kinderen werden gezegd met een slecht gehoor, werden gezegd dat het niet het slimste kind is terwijl die waarschijnlijk wel een heel goede intellectuele capaciteit hebben. Maar mids die handicap, laten we het zo noemen, mindere schoolresultaten halen. Moesten die correct een hoorapparaat dragen, dan zou het maximale potentieel wel kunnen benut worden. En ik denk wel dat dat de laatste decennia toch wel veel beter is geworden. Gelukkig. Peldcast Noorderhart spreekt. We hebben het nu gehad over aandoeningen aan onze oren en hulpmiddelen die er zijn, maar voorkomen is nog altijd beter dan genezen. Wat kunnen we zelf doen om te zorgen dat we beter verstaan of langer goed horen? Je gehoor zorgen. Beschermen tegen lawaai, dat is eigenlijk het allerbelangrijkste dat je kunt doen. Concerten, vuiven, van jongs af aan, zeg je tegen kinderen: draag hoorbescherming als het te luid wordt en gewoon het herkennen, maar ook thuis, de grasmaier, slijpschijven, iemand die een verbouwing doet, draag hoorapparaten. Ook al denk je, we gaan snel dat gaatje in de muur boren, draag niet het hoorapparaat, maar draag de hoorbescherming. Dat kan gaan van een koptelefoon tot van die moesten, oordoppen die we allemaal kennen, bescherm je gehoor. Ja, stel, ik hoor misschien niet zo heel goed meer, maar dat oogcontact, dat kan mij wel nog helpen. Waarom helpt oogcontact zo sterk? Omdat je daarmee beter de context kunt lezen. Als een zin bestaat uit tien woorden, heb je er eigenlijk zes nodig die je onmiddellijk hebt verstaan. De rest kun je invullen aan de hand van vervoegingen en de context. Maar verstaat je er maar vier of vijf, dan wordt het moeilijker. Meestal kunnen mensen ook een beetje lip lezen, maar ook aan de gezichts-gelaadsuitdrukking, zien of die persoon, boos. Ja, dan kun je toch wel veel meer met doen dan enkel al in het gehoor. Ja, dus verlichting kan soms ook helpen om beter te horen of minder achtergrond labaar. Er is ook nog zoiets als output. Is het hetzelfde als input, las ik ergens. Wat betekent dat eigenlijk? Dat is eigenlijk hetzelfde van de hersenen die lui worden. Als je input verminderd is, de input in de hersenen die je krijgt, informatie, dan gaat je output ook niet hetzelfde zijn. Dat is bij oudere populatie, maar bij jongere populatie ook taalachterstand. Een van de belangrijke factoren is daar een verminderd gehoor. Als een kind minder goed hoort door vocht achter de trommelie, en hij hoort het verschil tussen school en zo niet goed. Dan kun je ook niet verwachten van dat kind dat dat goed uitspreekt. Dus dan is de input, eigenlijk een output. Dus wie ernstige gehoorproblemen of oorontstekingen als kind heeft gehad, kan daar zelfs lang last van hebben op die manier dan. Dat kan, ja. Maar die worden meestal getest bij CLB, worden die regelmatig getest voor het gehoor. En ook, ik denk dat ouders ook wel heel alert zijn en ook school dat als een kind vermindering heeft van taal en sprake, dat die ook wel altijd op controle komen bij ons om een keer te kijken: is het gehoor goed? Beldkast Noorderhardt spreekt. We zijn dan ook bij Tinnitus aangekomen, beter bekend als oorshuizen. Daar kamen ook veel mensen mee. Kan u uitleggen wat dat precies is of wat dat inhoudt? Ik zal beginnen met de definitie: dat is eigenlijk de onvrijwillige gewaarwording van een geluid dat niet van buiten af komt, dat kan een gepiept zijn, dat kan een gezoom zijn, dat kan elk soort geluid zijn. Meestal is dat de wijten, doordat het gehoor gedaald is, wordt het niet goed doorgegeven van het slakkenhuis naar de hersenen. Hersenen gaan eigenlijk door compensatie een eigen geluid aanmaken, dat is het oorschuizen. Het oorschuizen of tinnitus is eigenlijk hetzelfde. Tinnitus heeft een heel negatieve bijklank. Er zijn heel veel mensen die dat hebben, maar er zijn ook heel veel mensen die er geen acht op hebben. Als ze in een heel stille ruimte gaan zitten, dan horen ze het, maar vinden ze het ook niet erg. Het wordt pas vervelend als je eraan stoort, want dan wordt het erger. Dan stoort je daar, enerveer je eraan. O wanneer je bijvoorbeeld slaapproblemen bij krijgt, dan wordt het erger en vervelend. En wat helpt echt en wat niet? Dat is een hele moeilijke. Tinnitus is ook heel emotioneel beladen. Sommige mensen trekken zich van niets aan en hebben oorschuizen en die vinden dat allemaal niet erg, kunnen daar perfect mee leven. Andere mensen hebben een minimaal gepiep en zijn heel professioneel bezig met hun gehoor, die vinden dat heel erg erg storend. Wat helpt er, is eigenlijk een geluidsverrijking te doen, dus eigenlijk je geluid in de omgeving aangenaam te maken. Een simpel voorbeeld daarvan is: je zit in een stille kamer, en daar is een airco en die maakt een continu gezoom. Als je daar alleen zit in stilte, wordt dat heel vervelend. In de zomer makkelijk zet je het raam open, gehoort een vogeltje. Dat geeft een positief geluid, waardoor het oorschuizen eigenlijk een beetje wordt ingekapseld. Dus je moet je geluid proberen te verrijken, zodat de aandacht van je hersenen wordt afgeleid. Dat is de basis die je eraan kunt doen. Makkelijk gezegd niet altijd makkelijk gedaan. En dat beseffen we zeer goed. Oorschuizen vaak te weten ook aan een gedaald gehoor. Door medicatie, operatief, hoorapparaatjes, dat werkt er eigenlijk wel goed tegen. Hoe speelt stress daar een rol in? Heel belangrijke factor. Stress gaat niet de oorzaak zijn, maar gaat een heel verergerende factor zijn. Net zoals veel koffiedrinken, cafeïne, alcohol, tabak, stress, zowel mentale als fysieke stress. Zoutrijk dieet is ook een factor die dat erger kan maken, en vermoeidheid. Als je een paar nachten slecht geslapen hebt, dan is het heel logisch. Als je een paar nachten slecht geslapen hebt, dan zijn je ook veel prikkelbaarder. Dan gaat u aan dat oorschijzen. Oorschizen wordt er niet erger door, maar je stoort u meer aan. Wat zijn de grootste mythes rond tiens? Dat je er niets aan kan doen. Veel patiënten komen en zeggen, je kunt er niets aan doen. Het klopt als je zegt van kijk, ik wil een behandeling en dat het morgen muis stil is, dat kan niemand je beloven. Maar je kunt er wel iets aan doen om de intensiteit te verminderen en de impact die dat geeft op je dagelijks leven. De bedoeling is met die twee, met de intensiteit te verminderen en hun impact op dagelijks leven, dat dat terug onder de radar eigenlijk verdwijnt en dat je er eigenlijk geen vermindering van levenskwaliteit door hebt. Dat is de bedoeling. Welke boodschap geeft u dan vooral uw patiënten mee die er echt last van hebben? Durven het benoemen. Werk aan de factoren zoals koffie, alcohol, tabak, stress. Dat is heel soms makkelijk gezegd, maar heel moeilijk gedaan. Sommige factoren hebben we ook helemaal niet in de hand. Doe aan geluidsverrijking. Zo nodig, probeert men een hoorapparaatje of kijken hoe we dat gehoor kunnen verbeteren. In heel uitzonderlijke medicatie wordt er wel uitzonderlijke gevallen wordt er ook wel medicatie opgestart. Maar dat is dan eigenlijk meestal tijdelijk om die andere zaken meer kans te geven dat die goed werken. Als die goed op gang gekomen zijn, dan stopt die medicatie terug. Want er is geen echt chronische medicatie voor die patiënt van 50 jaar die zegt: neemt deze medicatie voor de rest van je leven, voor oorsuizen. Volgens mij is dat geen goed behandeld plan. Ik heb toch wel het een en ander weer vandaag opgestoken van zaken die ik helemaal niet wist. Zoals u daar net kwam te zeggen, roken en alcohol en dergelijke, dat dat zelfs op Tini een impact kan hebben. Ze er totaal niet nog nooit van gehoord. Alcohol heeft ook een impact op het gehoor. We spreken van de sprake in ruis. Als je op café gaat, dan beginnen de mensen altijd luider en luider te praten. Om je vermogen om het signaal uit de ruist, de woorden uit het ruis te halen, wordt kleiner naarmate je meer alcohol op hebt. Zo zit dat. Ik heb al vragen. Vraag wordt ook een beetje ontremd bij alcohol. Dat is één factor. Maar het andere factor is dat. Je vermogen. We weten allemaal, als je alcohol hebt, is je vermogen om te rijden met de auto, je reactievermogen minder vlot. Maar ook je vermogen om te horen. Dus je hoort nog altijd even goed, maar de betekenis eraan te geven, het verstaan is verminderd. Komt trager binnen waarschijnlijk. Dat is eigenlijk wel een mysterie ontrafeld. Ik was afgevraagd: waarom begint iedereen altijd zoveel luider te babbelen? Maar oké. Dat is een van de redenen. De andere redenen is ontremd, hebben we al. Podcast Noorderhart spreekt. Het was weer een heel boeiend gesprek, Dokter Batens. Ik denk dat het belangrijk is voor onze luisteraars om zeker de boodschap mee te nemen van horen. Je gehor laat dat niet vanzelfsprekend worden. Bescherm dat ook. Want goed kunnen horen, is goed kunnen leven, is die verbinding met de wereld rondom je. Is ook veiligheid horen als er iets gebeurt waar je toch voor moet oppassen. Ik denk ook dat het niet slecht is om bij twijfel een afspraak te maken om je gehoor te komen laten testen. Dan kan je bij je huisarts terecht en natuurlijk ook bij de mensen van Noorderhard. Met deze boodschap sluiten we deze aflevering van Noorderhaard spreekt af. Het was weer een hele fijne ervaring om jullie hier in de studio te hebben. En we willen nog even meegeven dat eerdere afleveringen ook allemaal te vinden zijn op de websites van zowel gemeentepel.be als noorderhard.be. Een hele dikke dankjewel. Het is graag gedaan. Graag gedaan. Tot een volgende gelegenheid. Daag. Bedankt voor het luisteren naar een nieuwe aflevering van Peldcast. Een productie van de Pelchse Communicatiedienst. Heb je vragen of opmerkingen? Stuur ze dan door naar communicatie aan gemeentepelt.be. Alle vorige afleveringen van Peltkaast kan je beluisteren op www.gemeentepelt.be schuine streep Peltkast