Pogawędnik Filozoficzny

O Arthurze Collierze, George’u Berkeleyu i filozoficznym procesie poszlakowym | PF 174

Adam Grzeliński Episode 174

Use Left/Right to seek, Home/End to jump to start or end. Hold shift to jump forward or backward.

0:00 | 37:27

Zapraszamy do wysłuchania opowieści o pewnym poszlakowym procesie, mającym udowodnić oryginalność słynnej tezy immaterialiistycznej. 

W 1710 roku George Berkeley ogłosił swój "Traktat o zasadach poznania ludzkiego", w którym dowodził, że materia nie istnieje. 

Trzy lata później mało znany duchowny na angielskiej prowincji Arthur Collier opublikował niewielkie dziełko "Clavis universalis", w którym – jak czytamy w podtytule – dowodzi się nieistnienia świata zewnętrznego. Jest niemal pewne, że Collier nie znał pracy Berkeleya, pozostaje zatem pytanie, dlaczego bardzo podobne stanowisko filozoficzne pojawiło się dwukrotnie – niemal w  tym samym czasie i miejscu. Przypadek? Logika rozwoju myślenia filozoficznego? Podobieństwo światopoglądów? W tej niemal kryminalnej łamigłówce tkwi jednak pewien morał:  To, ku której odpowiedzi się skłaniamy, wskazuje na specyfikę rozumienia filozofii i jej historii. 

Nie wiemy, jak wyglądał Collier, dlatego musimy odwołać się wyobrażonego portretu pamięciowego – pochodzącego z tamtych czasów płótna Godfreya Knellera pt. "Filozof".