S08E48 - AI brain fry: wat intensief AI-gebruik met je doet

Meer AI-tools op je werkdag voelt productief, maar onderzoek laat zien dat het averechts werkt vanaf drie tools of meer. Het BCG-onderzoek onder 1500 werknemers toont aan dat 39% meer ernstige fouten maakt door intensief AI-gebruik, en dat je brein energie verliest aan het constant opnieuw inschatten van elke tool. Daar komt bij dat Artificial Intelligence de natuurlijke pauzes in je dag vult, waardoor je brein nooit herstelt.

Werknemers met de minste last van AI-vermoeidheid gebruiken bewust twee of drie tools en hebben duidelijke grenzen over wat ze zelf blijven doen. Maak deze week een lijst van alle AI-tools die je gebruikt en kies de twee of drie die je het meeste opleveren — de rest zet je bewust uit.

Onderwerpen

• AI brain fry: mentale overbelasting door te veel AI-tools en de meetbare gevolgen zoals beslissingsvermoeidheid en meer fouten
• Attention residue en het verlies van natuurlijke pauzes: hoe constant schakelen tussen AI-tools leidt tot cognitieve stapeling
• Cognitieve schuld: verzwakking van hersenconnectiviteit en kritisch denken door overdadig AI-gebruik
• Optimaal aantal AI-tools: productiviteit stijgt tot drie tools en daalt daarna, met praktische strategieën om bewuster te kiezen

Links

• Artikel: When Using AI Leads to “Brain Fry”
• Artikel: 'AI brain fry' is real and making workers more exhausted, not more productive, new study finds | Fortune
• Artikel: In the workforce, AI is having the opposite effect it was supposed to, UC Berkeley researchers warn | Fortune
• Artikel: AI Doesn’t Reduce Work—It Intensifies It
• Artikel: The first signs of burnout are coming from the people who embrace AI the most | TechCrunch
• Onderzoek: Your Brain on ChatGPT: Accumulation of Cognitive Debt when Using an AI Assistant for Essay Writing Task — MIT Media Lab
• Artikel: ChatGPT's Impact On Our Brains According to an MIT Study
• Rapport: TNO en RIVM: AI als kans en risico voor arbeidsomstandigheden
• Rapport: TNO en RIVM: AI als kans en risico voor arbeidsomstandigheden | RIVM
• Wetenschappelijk artikel: Complacency and bias in human use of automation: an attentional integration - PubMed
• Artikel:

Aigency
Aigency ontwerpt en ontwikkelt waardevolle, robuuste en betrouwbare Machine Learning-modellen.

Info Support
Info Support is de specialist in maatwerk software en leidend in kunstmatige intelligentie (AI).

Disclaimer: This post contains affiliate links. If you make a purchase, I may receive a commission at no extra cost to you.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang exclusieve toegang tot nieuws, blik achter de schermen en meer!

Transcript

1
00:00:02,240 --> 00:00:09,360
Hoi, welkom weer bij de korte aflevering van AIToday Live: mijn naam is Joop Snijder, ik ben CTO bij Aigency en Head of AI bij Info Support.

2
00:00:09,679 --> 00:00:13,280
Vandaag heb ik een reality check voor je.

3
00:00:13,919 --> 00:00:21,040
Want stel je het volgende voor: het is dinsdagochtend, je opent je laptop en daar staan ze: Copilot in je mail.

4
00:00:22,879 --> 00:00:29,199
ChatGPT in een tab geopend, een AI-assistent in je projecttool en nog eentje in je CRM.

5
00:00:29,199 --> 00:00:33,359
En misschien heb je er ook nog één voor notities.

6
00:00:33,359 --> 00:00:36,159
Je begint je dag en het voelt zo productief.

7
00:00:36,320 --> 00:00:37,839
Je vliegt door je inbox.

8
00:00:37,839 --> 00:00:41,199
Je laat een samenvatting maken van die vergadering van gisteren.

9
00:00:41,200 --> 00:00:44,079
Je genereert een eerste opzet voor dat voorstel.

10
00:00:44,320 --> 00:00:49,039
Maar ergens rond het middaguur merk je het: een soort mist.

11
00:00:49,280 --> 00:00:51,679
Je leest dezelfde alinea drie keer.

12
00:00:51,679 --> 00:00:58,079
Je twijfelt over beslissingen die normaal vanzelf gaan, je hebt hoofdpijn en je kunt niet precies zeggen waarom.

13
00:00:58,399 --> 00:01:00,800
Wetenschappers hebben daar nu een naam voor.

14
00:01:00,799 --> 00:01:04,319
Ze noemen het AI brain fry.

15
00:01:04,560 --> 00:01:05,999
Wat is dat nou?

16
00:01:06,799 --> 00:01:16,079
In maart 2026, afgelopen maand, publiceerde de Boston Consulting Group een onderzoek in Harvard Business Review.

17
00:01:16,159 --> 00:01:18,959
Link vind je straks in de show notes.

18
00:01:18,959 --> 00:01:23,839
En zij hadden dus een onderzoek onder bijna 1500 werknemers.

19
00:01:23,840 --> 00:01:26,879
En de uitkomsten zijn opvallend.

20
00:01:26,880 --> 00:01:36,479
Want namelijk 14% van de ondervraagden zegt last te hebben van wat ze omschrijven als mentale mist naar intensief AI-gebruik.

21
00:01:36,799 --> 00:01:41,759
En in marketingafdelingen loopt dat zelfs op tot 26%.

22
00:01:41,760 --> 00:01:43,679
Dus meer dan een kwart.

23
00:01:44,879 --> 00:01:47,359
Dit gaat verder dan alleen moe zijn.

24
00:01:47,360 --> 00:01:54,479
Werknemers met AI brain fry rapporteren 33% meer beslissingsvermoeidheid.

25
00:01:54,480 --> 00:01:57,839
Ze maken gewoon meer kleine fouten.

26
00:01:57,840 --> 00:02:02,559
En zelfs 39% zeggen dat ze gewoon meer grote fouten maken.

27
00:02:03,520 --> 00:02:05,200
Denk daar eens even over na.

28
00:02:05,199 --> 00:02:09,360
Dus bijna 40% zegt meer ernstige fouten te maken.

29
00:02:09,600 --> 00:02:14,319
Door de tools die bedoeld zijn om je beter te laten presteren.

30
00:02:16,159 --> 00:02:20,159
Wat het onderzoek ook laat zien, is een patroon dat je misschien herkent.

31
00:02:20,560 --> 00:02:24,159
Met één of twee AI-tools stijgt je productiviteit.

32
00:02:24,159 --> 00:02:27,039
Maar bij drie tools vlakt het al af.

33
00:02:27,040 --> 00:02:30,559
En bij vier of meer tools daalt het weer.

34
00:02:30,879 --> 00:02:36,639
Het blijkt dat Nederlandse organisaties gemiddeld 12 AI-agents gebruiken.

35
00:02:36,639 --> 00:02:37,520
12.

36
00:02:38,000 --> 00:02:39,599
Mij lijkt het een beetje veel.

37
00:02:40,799 --> 00:02:44,640
Dat is niet een beetje voorbij het optimum.

38
00:02:44,639 --> 00:02:46,960
Dat zou dan vier keer zoveel zijn.

39
00:02:47,199 --> 00:02:51,439
De reden daarvoor zit in hoe ons brein werkt.

40
00:02:51,439 --> 00:02:56,879
Elke keer dat je wisselt tussen AI-tools, moet je brein opnieuw inschatten.

41
00:02:56,879 --> 00:02:58,960
Hoe betrouwbaar is deze output?

42
00:02:58,960 --> 00:03:00,319
Wat moet ik controleren?

43
00:03:00,319 --> 00:03:01,920
Wat kan ik vertrouwen?

44
00:03:02,560 --> 00:03:07,520
Psychologen noemen dat trust recalibration. Het kost energie.

45
00:03:07,519 --> 00:03:10,399
Niet een beetje, kost veel energie.

46
00:03:10,399 --> 00:03:15,120
Alleen, je merkt het niet zo, want het gebeurt onbewust.

47
00:03:15,120 --> 00:03:16,879
En dan is er nog iets.

48
00:03:18,159 --> 00:03:24,159
Onderzoeker Sophie Leroy beschreef een fenomeen dat attention residue heet.

49
00:03:24,159 --> 00:03:30,799
Elke keer dat je van taak wisselt, blijft een deel van je aandacht hangen bij de vorige taak.

50
00:03:31,920 --> 00:03:44,319
AI versnelt het wisselen, maar je brein kan dat niet sneller loslaten en het residu stapelt dus op tot je aan het eind van de dag naar je scherm staart en niet meer weet waar je mee bezig was.

51
00:03:45,120 --> 00:03:52,319
De Universiteit van Berkeley volgde 200 werknemers gedurende acht maanden bij een Amerikaans techbedrijf.

52
00:03:52,800 --> 00:03:59,680
En wat zij vonden, was misschien wel het meest verontrustende: namelijk in het eerste kwartaal zag alles er geweldig uit.

53
00:03:59,680 --> 00:04:08,719
Mensen waren productiever, productmanagers begonnen zelf code te schrijven, onderzoekers pakten taken op die normaal gesproken bij engineers lagen.

54
00:04:08,719 --> 00:04:12,319
Dus de grenzen tussen rollen die vervaagden.

55
00:04:12,800 --> 00:04:14,879
Dat voelde als een vooruitgang.

56
00:04:14,879 --> 00:04:20,000
Maar na zo'n maand of zes, toen begonnen het te kantelen.

57
00:04:20,000 --> 00:04:24,240
Burnout, angst, beslissingsverlamming namen sterk toe.

58
00:04:24,240 --> 00:04:32,400
Wat er in het eerste kwartaal uitzag als een productiviteitswonder, leidde in het derde kwartaal tot verloop en kwaliteitsdaling.

59
00:04:32,639 --> 00:04:35,199
De onderzoekers ontdekten het dus ook waarom.

60
00:04:35,439 --> 00:04:38,639
AI had de natuurlijke pauzes in de werkdag vernietigd.

61
00:04:41,519 --> 00:04:48,639
Dus voorheen, als je dan vastliep, ging je koffie halen, je liep even naar een collega, je brein kreeg rust.

62
00:04:48,800 --> 00:04:53,519
Nu is de oplossing altijd de volgende prompt.

63
00:04:55,360 --> 00:04:57,480
Je vult elk lege moment.

64
00:04:57,720 --> 00:05:01,160
Tussen vergaderingen, tijdens de lunch, de pauzes.

65
00:05:04,840 --> 00:05:04,840
Die waren geen verloren tijd, ze waren herstel.

66
00:05:06,199 --> 00:05:09,079
Ik noemde in een eerdere aflevering.

67
00:05:10,040 --> 00:05:17,719
Dit seizoen, seizoen 8, episode 32, over de AI burnout al dat we harder gaan werken in plaats van slimmer.

68
00:05:17,720 --> 00:05:21,160
Maar er is dus nog een laag die we toen niet bespraken.

69
00:05:21,800 --> 00:05:30,839
Het MIT Media Lab deed een experiment waarbij ze hersenactiviteit maten met EEG, terwijl mensen schreven.

70
00:05:30,839 --> 00:05:38,279
Dus een groep schreef met AI, een andere groep schreef met een zoekmachine en een groep zonder hulpmiddelen.

71
00:05:38,279 --> 00:05:41,079
En de resultaten waren eigenlijk best wel helder.

72
00:05:41,079 --> 00:05:46,439
Want de groep zonder hulpmiddelen had uiteindelijk de sterkste neurale netwerken.

73
00:05:46,600 --> 00:05:53,079
De zoekmachinegroep zat ertussenin en de AI-groep had de zwakste hersenconnectiviteit.

74
00:05:53,480 --> 00:05:55,560
En het wordt nog opvallender.

75
00:05:55,560 --> 00:06:01,480
Want na het experiment vroegen de onderzoekers de deelnemers om iets te citeren uit hun eigen tekst.

76
00:06:01,480 --> 00:06:06,439
En van de AI-gebruikers kon 78% dat niet.

77
00:06:06,759 --> 00:06:12,920
Ze hadden de teksten geproduceerd, maar ze hadden ze niet gedacht.

78
00:06:13,240 --> 00:06:16,360
De onderzoekers noemen dit cognitive debt.

79
00:06:16,600 --> 00:06:20,839
Cognitieve schuld, net als de technische schuld bijvoorbeeld in software.

80
00:06:20,840 --> 00:06:23,560
Kijk, op korte termijn bespaar je moeite.

81
00:06:23,560 --> 00:06:29,159
Op lange termijn betaal je met verminderd kritisch denken, minder creativiteit, misschien zelfs.

82
00:06:29,159 --> 00:06:33,160
En in ieder geval oppervlakkige informatieverwerking.

83
00:06:33,560 --> 00:06:35,959
Dit is niet alleen een Amerikaans verhaal.

84
00:06:35,960 --> 00:06:43,160
TNO en het RIVM publiceerden begin 2025 hun Technologieradar voor gezond en veilig werken.

85
00:06:43,160 --> 00:06:50,920
En hun conclusie was: AI automatiseert routinetaken, waardoor het overblijvende werk moeilijker wordt en dus meer aandacht vraagt.

86
00:06:50,920 --> 00:06:51,959
Logisch.

87
00:06:53,079 --> 00:06:55,319
Dus de makkelijke taken verdwijnen.

88
00:06:55,319 --> 00:06:56,759
Daar hebben we het wel vaker over gehad.

89
00:06:56,759 --> 00:07:02,759
Dus wat overblijft, zijn de complexe beslissingen, de uitzonderingen, de dingen die je brein het meest belasten.

90
00:07:06,360 --> 00:07:07,720
Verwachtingen bovenop.

91
00:07:07,720 --> 00:07:17,240
Want als AI je routine overneemt, verwacht je organisatie dat je meer doet met de vrijgekomen tijd, meer projecten, meer verantwoordelijkheid, meer output.

92
00:07:17,240 --> 00:07:21,560
En de belofte was juist: AI doet het zware werk, jij houdt tijd over.

93
00:07:21,879 --> 00:07:27,719
De werkelijkheid: AI doet het makkelijke werk en jij krijgt er moeilijker werk voor terug.

94
00:07:28,919 --> 00:07:32,840
Ik wil niet eindigen met alleen maar waarschuwen, want er zijn dingen die je kunt doen.

95
00:07:33,079 --> 00:07:41,320
Dat BCG-onderzoek laat zien dat werknemers die het minst last hebben van brain fry namelijk twee dingen gemeen hebben.

96
00:07:41,320 --> 00:07:49,240
Ten eerste, ze gebruiken twee of drie AI-tools bewust, in plaats van alles proberen te automatiseren met AI.

97
00:07:49,240 --> 00:07:55,240
En ten tweede hun leidinggevende is bewust bezig met hoe het team AI inzet.

98
00:07:55,240 --> 00:08:01,479
Dus niet meer tools erbij, maar betere keuzes maken over welke tools en waarvoor.

99
00:08:01,960 --> 00:08:04,520
Ik wil er zelf ook nog iets aan toevoegen.

100
00:08:05,960 --> 00:08:08,120
Plan AI-vrije momenten in je dag.

101
00:08:08,120 --> 00:08:13,239
En niet omdat AI slecht is, ik vind het ook een geweldige technologie, daar maken wij ook deze podcast.

102
00:08:13,560 --> 00:08:18,840
Maar omdat je brein rust nodig heeft om te verwerken wat AI produceert.

103
00:08:19,080 --> 00:08:24,439
De oplossing voor AI brain fry is niet betere AI of nog meer AI.

104
00:08:24,439 --> 00:08:27,560
Het is bewuster omgaan met je aandacht.

105
00:08:28,199 --> 00:08:30,040
En dat is echt wel lastig.

106
00:08:30,040 --> 00:08:33,879
Ik las dit onderzoek gelezen.

107
00:08:34,120 --> 00:08:36,519
Maar ik worstel je zelf ook mee.

108
00:08:36,680 --> 00:08:41,240
Ik zit ook een balans te zoeken tussen wanneer wel wanneer niet.

109
00:08:41,720 --> 00:08:45,239
Ik herkende me ook wel in het rapport.

110
00:08:45,559 --> 00:08:50,520
Ik heb af en toe ook wel eens last van die brain fry dat ik denk van ja, maar ik wil dit nog dat nog.

111
00:08:50,840 --> 00:08:53,639
Dan ben je zo druk met alles bezig.

112
00:08:53,960 --> 00:09:00,120
Dat er dan fouten ontstaan, dat je iets sneller doorzet zonder het goed gelezen te hebben.

113
00:09:00,440 --> 00:09:05,719
Laat ik zeggen fouten fouten die erin sluipen die ik hiervoor niet had.

114
00:09:06,039 --> 00:09:13,560
We maken allemaal fouten, maar dat zijn van die fouten waarvan je zelf weet, die maak ik alleen als ik vermoeider ben.

115
00:09:14,840 --> 00:09:31,879
De volgende keer dat je merkt dat je voor de derde keer dezelfde alinea leest of dat je niet meer weet wat je net hebt geschreven, stop dan even, sluit een tab, loop naar buiten je brein is geen processor, het heeft geen upgrade nodig, het heeft rust nodig.

116
00:09:32,360 --> 00:09:38,039
En bedenk, AI is niet de oplossing van elk probleem, kan wel onmisbaar waar het past.

117
00:09:38,039 --> 00:09:39,960
Tot de volgende keer.