Liesbeth en Quinten Haspeslagh van Ardo

Uitstapjes, thuisproeverijen en de diepvriesafdeling op vakantie: Quinten en Liesbeth Haspeslagh kregen de liefde voor de producten van Ardo subtiel mee in hun jeugd.

Inmiddels zijn ze als derde generatie nauw betrokken bij het familiebedrijf, dat ontstond uit de twee verschillende ondernemingen van hun grootvader en zijn broer. Met veel respect voor de verwezenlijkingen van de generaties voor hen getuigen ze over het uitdagende fusieproces en de professionalisering die daarmee gepaard ging. 

West-Vlaamse koppigheid, karakter en gedrevenheid hadden hen daarbij kunnen nekken, maar een gedeelde missie bracht de familie dichter bij elkaar.

Credits:

Host - Liesbeth Vandenrijt
Redactie, Productie, Hosting & Distributie - For the Dream.

Transcript

SPEAKER_03 0:12

Familiebedrijven blijven eindeloos fascineren. Als groepsteen van onze economie zorgen ze voor jobs, stabiliteit en inkomen. Ze zijn uniek, anders dan andere ondernemingen, want ze zitten vol emotie en miken eerder op de volgende generatie dan op cijfermatig succes. Toch is de overdracht van familiebedrijven spannend. Persoon- of dokteropvolger of toch maar een externe CEO. Eén ding weet ik zeker. Successie is alles behalve vanzelfsprekend. Daarom nodig ik ervaringsdeskundigen, academici en experten uit om onze krachten te bundelen en inzichten te verenigen. Ik ben Liesbet van den Rijd. Welkom bij het nieuwe seizoen van Troonopvolgers. Soms scheiden de wegen binnen een familiebedrijf. Maar in het geval van Ardo kwamen twee familietakken na jaren samen in één onderneming. Doordat zeven neven de handen in elkaar sloegen, ontstond zo een toonaangevende speler in Friesverse groente en fruiten. Inmiddels is de derde generatie aan zet vanop de werkvloer en vanuit de bestuurskamer. Heel erg welkom, Lisbeth en Quinten Has beslag.

SPEAKER_01 1:41

Dank u wel voor de welding.

SPEAKER_03 1:43

Jullie familiebedrijf Aardo is van origine West-Vlaams, maar ondertussen internationaal gekend in de activiteit van Friesverse groenten. Wat doen jullie eigenlijk precies?

SPEAKER_01 1:55

Op zich is Ardo opdagen vandaag een wereldspeler op de markt van diepverische groenten, maar niet alleen groenten, ook fruit, diepries ingrediënten en kruiden. Dat is kort en bondig.

SPEAKER_03 2:08

Ja, jij werkt ook effectief in het familiebedrijf. Wat doe je daar precies?

SPEAKER_01 2:14

Ik heb een achtergrond in aankoop. Ik ben eigenlijk als trainee begonnen bij macro metro. En zo ben ik doorgegroeid tot hoofdinkkoper van zoetwaren. Ja, maar genoeg bestaat macro en metro niet meer in België. En uit die rol ben ik dan doorgevloeid naar het familiebedrijf. En ben ik nu sinds een kleine, of iets meer dan drie jaar ben ik eigenlijk verantwoordelijk voor alles van aankoop van diverse ingrediënten. Dat is eigenlijk een klein takje bij het bedrijf, waarbij wij zelf niet van proces hebben, maar enkel gewoon pure aankoop en verkoop. En ik behartig het aankoopleuk.

SPEAKER_03 2:46

Lisbeth, jij bekijkt het bedrijf vanuit een hele andere rol als lid van de Raad van Bestuur. Wat zijn daarin precies jouw taken?

SPEAKER_02 2:56

Ja, dus in de Raad van Bestuur is een van de belangrijkste zaken is strategie, strategische richting geven. Daarnaast ook gaan kijken om te zien op het opniveau welke management kan kiezen en ook gaan evalueren. Daarnaast ook performantie van je bedrijf en monitoren, risico's monitoren, is ook wel een leukje. Ik vind als bestuurder ben je ook wel een beetje ambassadeur van het bedrijf. Dat vind ik ook van belang. Maar finaal moet je gewoon in de naam van het bedrijf eigenlijk maken dat alles goed zit en dat het bedrijf primeert ook in alles.

SPEAKER_03 3:36

Hoe lang wisten jullie al dat dit jullie pad zou zijn? Bijvoorbeeld als zesjarige kind stond had in de sterren geschreven dat jullie nu hier vanuit deze rol zouden spreken?

SPEAKER_02 3:49

Ik denk als kind ben je niet bewust van wat het er allemaal kan en kan zijn. Natuurlijk, ons vader die deed elke zondagmiddag gerotteerd met mijn onkel, een toer in het bedreefde zondagnid. Dus daar heb ik wel vaak een keer meegedaan. Van die optiek was ik wel al wat mee in het verhaal. Maar ik denk wel, het moment vannacht te gaan kijken van welke rol of wat kan ik gaan doen, is meer gekomen vanuit als we de fusie hebben gehad van de twee families. Dan zijn we daar meer over in de diepte gegaan. Welke rollen zijn er allemaal, welke verantwoordelijkheden kunnen er zijn. En dan begin je daarover na te denken.

SPEAKER_03 4:33

Dus ja, het was een vrije keuze als ik keek naar je studieachtergrond. Daar was nog niets te bespeuren van.

SPEAKER_02 4:42

Nee, nee. Want ik heb ook altijd zo wat. De reden van mijn keuze van de studies, ik heb farma gedaan. Dat was een mooie job voor een vrouw. Want mijn vader heeft zelf TW gedaan. En eigenlijk heb ik daarom niet voor TW gekozen. Als ik daar niet op terugkeek, soms denk ik. Ik had eigenlijk niet zo kop op zien en ik had gewoon TW moeten doen. Maar onze moeder heeft dat ook altijd gezegd. Je moet onze eigen weg gaan. Dat bedrijf is er. Maar voel je zeker niet verplicht om daarin te gaan. Het is heel verder van, maar langs de andere kant ook. Ik zie dat nu ook wel dat bepaalde expertise of meerwaarde zou je kan bieden. En dat is niet alleen op sector of op kennis van de groenten. Absoluut.

SPEAKER_01 5:28

En bij je ook is iets anders. Ik denk dat bij mij de spreekwoordelijke Frank gevallen is. Drie maanden voor ik ben begonnen met een bedrijf. Heel raar, ik was toen bij MacroMetro actief. Dat ging op dat moment toen al niet super. Een heel mooi bedrijf, heel jammer dat het weg is in België. En ik was toen ook etentjes bij vrienden en ik was aan het praten over mijn volgende stap. En dan kwam het familiedrijf ook te sprake. En ik was met heel veel passie aan het praten over het familiebedrijf en over groenteelt. Het was een van mijn vrienden aan tafel die mij erop gewaar maakte van uiteindelijk, wij weten hier allemaal aan tafel wat dat je volgende stap is. Hoe moet het naar een familiebedrijf gaan? Ik heb dat lang door mijn hoofd laten spoken. En achteraf gezien was dat misschien wel waar. Ik had een enorme affiniteit met familiebedrijf. Ik had ook studentiejobs gedaan in een familiebedrijf. Na mijn studies is nog vier maanden naar Oostenrijk geweest, in de site. Mezelf een beetje ergens besef gekomen van oké, het is misschien wel een leuke stap richting het familiedrijf. Zo is het geschieden.

SPEAKER_03 6:29

En welk soort studentenjobs waren dat destijds?

SPEAKER_01 6:33

Ik heb altijd in de zomer. Na de examenperiode gewerkt in de Kuisploeg. Het meest interessante aan in de Keuisploeg plaatsnemen, is dat je de vriestunnels mag uitspuiten en uitkeisen. Dat gaat heel divers, over andere zaken ook keisen. Maar je leert wel heel de zitten kennen. Je ziet alle machines, je ziet het heel het proces. Dat heeft mij wel veel bijgebracht in mijn opprillebaan bin Ardo.

SPEAKER_03 6:57

Ja, dat kan ik mij voorstellen. Jullie hebben ook allebei ervaring op gedaan buiten Ardo. Is dat de gewoonte bij jullie? Was dat ergens al sowieso omschreven dat dat de bedoeling was om ervaring op te doen buiten het familiebedrijf?

SPEAKER_02 7:15

Ja, inderdaad. We hebben een charter volledig opgemaakt in de laatste tien jaar. En een van de zaken is die te werkstelling is daarin beschreven. En idealiter heb je vijf extern gewerkt. Het moment dat je dan eigenlijk iets ziet dat je aanspreekt of waarvoor je wil solliciteren, moet je al voldoen aan de criteria van de job zelf. En als laatste moet je ook een extern assessment hebben die positief is. En vooral in de optiek dat je eigenlijk senior of mid-level management capaciteiten hebt. Dus dat is iets dat wel wordt gepost, ongeacht de job die je eigenlijk voor applikeert.

SPEAKER_01 7:54

Misschien nog iets aan toevoegen is ook wel dat we beslist dat wij als individu niet meer solliciteren binnen het bedrijf. Het is een bedrijf die richting u komt. Iedereen binnen familie wordt wel een beetje gevolgd, omdat wij wel een heel sterke focus hebben op de juiste persoon op de juiste plaats, ongeacht of wat in de familie is of niet. Je moet altijd primer in.

SPEAKER_03 8:16

Het verschil natuurlijk als je elders werkt, is dat je daar echt collega kan zijn. Dat is toch wat we vaak horen van kinderen van bedrijfsfamilies. Hoe is dat dan om in het familiebedrijf plots te werken? En natuurlijk ben je nog collega, maar het is toch nooit meer hetzelfde.

SPEAKER_01 8:35

Ja, het was heel raar. Het moment dat je binnenkomt bij een familiedrijf, het voelde ergens wel thuiskomen. Ik heb altijd thuis ook gezegd tegen mijn vrouw van het voelde eigenlijk niet raar aan. Het was heel normaal. En de collega's die je tegenkomt, dan hoop je ook dat die dezelfde waarden uitstralen als familiebrijf. En dat voelde ook zo. Ik kwam heel snel in een omgeving terecht, waar het heel leuk werken was met alle collega's. Ik heb eigenlijk nooit ervaren als het familiebedrijf, maar gewoon als oké, ik ga als kunte slag binnen een familiedrijf beginnen. En mijn uiterste best doen natuurlijk. Maar samen met mijn collega's iets verwezenlijken. En dat zie je binnen mijn collega's ook. Een heel warme omgeving en tot nu toe een heel fijne samenwerking met iedereen.

SPEAKER_03 9:16

Ja, dus je merkt niet dat zij anders met jou omgaan dan met andere collega's.

SPEAKER_01 9:21

Er zijn altijd wel bepaalde verwachtingen. Zodat je het zelf mee omgaat uiteindelijk. Maar dat gevoel is mij nooit echt zwaar doorgestoken geweest. Omdat je echt wel het gevoel had van oké, we bouwen je samen aan iets. We hebben respect voor elkaar, we zijn allemaal authentiek en iedereen is anders. En dat voel ik direct een enorme warmte bij binnenkomen. Dat was leuk.

SPEAKER_02 9:42

En dat is bijvoorbeeld voor mij wel de schrik. Als je inderdaad in een bedrijf werkt, kun je wel nog objectief gezien worden als persoon, omdat je toch wel de naam draagt. Voor mij is dat wel iets dat altijd een bezorgdheid geweest was. En ik vind zelfs als bestuurder vind ik ook zelfs. Je vergeet soms dat je echt wel een voorbeeldfunctie hebt. En ten alle tijden, ook als ik mensen van Ardo buitens huis in sociale wonen met vrienden of zo zie. Ja, je moet wel nog altijd on point antwoorden en correct blijven. Dus dat is wel iets. Toch heb je wel bepaalde dingen, dat ik wel moet loslaten.

SPEAKER_01 10:23

Ja, dat moet je loslaten.

SPEAKER_03 10:25

Want iedereen maakt fouten, dat is menselijk. Maar als familielid is falen eigenlijk geen optie. Dat is toch een ongeschreven regel en dat geeft wel die druk.

SPEAKER_01 10:36

Maar aan de andere kant, ik kan ook niet hier gaan verkondigen dat ik nooit geen fouten maak. Dat is ook iets dat ik wil meegaen aan mijn collega's altijd. Ik heb lief dat je fout maakt dan dat je geen beslissing maakt. Bij mij is dat ook niet anders. Ik ga elke dag ook nog fouten maken en dat is niet omdat ik familie ben, dat ik anders ben dan de rest in het familiedrijf. En moest ik daar niet over nadenken, dan zou ik inderdaad wel in een cirkel terechtkomen waarin ik op bepaald moment mijn slaap inlaten. Ik heb ook altijd ezegd. Op het moment dat ik niet meer slaap, dat wil ik ook gewoon niet. En het is de druk die je zelf oplegt. En de afgelopen drie jaar en een half heb ik die druk nog niet zo ervaren dat ik het niet.

SPEAKER_03 11:10

Je hebt dat losgelaten, zeg je. Hoe heb je dat gedaan?

SPEAKER_01 11:15

Ik had natuurlijk het gelukkig, ik had die aankoopervaring meegenomen van een vorig bedrijf, wat je ook al de geruststelling heeft. Je had de assessment afgelegd. Uiteindelijk, het heel het proces is niet enkel voor het bedrijf te beschermen. Het is ook voor de individu, van de familie. En dat heeft mij heel veel rust bezorgd. En anderzijds ben ik altijd begonnen bij een arde met de mindset van. Ja, ik ga mijn uiterste best doen en ik zal ook ongetwijfeld fouten maken. Maar we zijn altijd gemaakt dezelfde fout geen twee keer. En zal het dan niet gebeuren, is dat voor mij wel oké. En ik heb dat op een heel normale manier kunnen loslaten.

SPEAKER_03 11:50

Nu, ik leidde het net al kort in. Jullie bedrijf heeft een heel unieke geschiedenis. Want Ardo ontstond uit twee bedrijven, opgericht door de twee broers uit de eerste generatie.

SPEAKER_01 12:03

Ja, dat klopt. We hebben een zeer speciale geschiedenis. We hebben enerzijds onze grootvader, Edouard Haspslag, het Ardo gedeelte. En anderzijds hebben wij Richard, die dan gelinkt is aan het Dujardin gedeelte. Ik zal misschien beginnen met de geschiedenis van Ardo, onze grootvader. Dat is begonnen in de jaren 60. Ze waren een landbouwer. En zijn beslist om een bedrijf op te richten, Haspslag NV. Wat echt wel focuste op het aanverkopen van verse groenten aan de verwerkingsindustrie. Het was in 1977 dat de eerste dieptische activiteiten zijn begonnen op de site in Ardooien. Vanaf 1982 de insteppeling van de tweede generatie, onze vader die er ook al bijgekomen is. En dan is er echt een heel mooie expansie tot 2011. Als we dan kijken naar de andere kant, Richard, broer van Edouard Haspslag, heeft dan uiteindelijk ook in 1968 een gelijkaardig pad belopen. 1986 daar ook de tweede generatie erheen gekomen. Tussen 1986 en dan weer in 2011 ook een heel mooie expansie in verschillende landen. Als we dan kijken naar de tweede generatie, dan zien we onder Edwaard Haspslag vier broers, onze vader en drie broers. Als we kijken naar de tak van Richard Haspslag, dan zien we daar ook weer drie broers. En dat heeft dan geleid in 2014 tot een fusie.

SPEAKER_03 13:24

Ja, en dan waren ze met zeven.

SPEAKER_01 13:26

En dan waren ze uiteindelijk met zeven, dat klopt. Misschien ook wel heel belangrijk om te vermelden, is dat mijn grootmoeder ook een heel belangrijke rol heeft gespeeld. Want iedereen spreekt altijd over onze grootvader, maar onze grootmoeder heeft ook een heel groot belang gespeeld in ons ontstaan van het bedrijf. Hoe is Ardo ontstaan, en dat is altijd het verhaal dat mij bijgebleven is, mijn grootvader kon geen Frans, maar mijn grootmoeder kon dat wel. Op een bepaald moment is er de vraag gekomen van een Franse klant. Ik moest mijn grootmoeder eigenlijk een brief gaan schrijven naar een Franse klant om te vragen van, ben je geïnteresseerd? En dat is eigenlijk de eerste aanzet geweest van Ardo. Het feit dat mijn oma Frans kon, heeft meegeleid tot het succes van het bedrijf, en we vergeen dat altijd. Als ik bij bedrijf binnenkwam en de geschiedenis zag, gezegd van kijk, ik wil dat mijn grootmoeder ook wel wordt vermeld, omdat ze ook een heel groot aandeel heeft gespeeld in Ardo.

SPEAKER_03 14:15

En heb je daar zelf nog aan je grootmoeder kunnen vertellen dat je er zo naar kijkt?

SPEAKER_01 14:20

Mijn grootmoeder is nog niet zo lang geleden overleden, mijn grootvader iets langer. Maar ik heb met mijn grootmoeder heel leuke gesprekken gehad over. En ze was ook altijd heel trots als ik in de familiedrijf begon, dat heeft ze nog net beseft en vroeg ze ook altijd na. Ik had wel een goede band met oma.

SPEAKER_03 14:41

Nu die zeven neven, dat moet nogal een indrukwekkende bande geweest zijn. Is dat iets wat jullie van kort bij beleefd hebben, die fase?

SPEAKER_02 14:52

Ja, dat is sowieso zeven koppige mannen. Het waren allemaal karakters. Dat is inderdaad wel een uitdaging, maar natuurlijk, je zit met hetzelfde doel voor ogen. Om een bedrijf te gaan uitbouwen die economisch positief is en zo. Dus vanuit die optiek moet je dat ook zien. In die eind zijn mama hetzelfde doel. Dus ja, dat gaat niet zonder slag of stoot, maar dat is wel positief ervaren. En eigenlijk vanaf dat moment ook vind ik zelf dat we dan het gesprek ook veel meer zijn nagegaan. Zowel van hun kant als ook van de volgende generatie. Op het moment van fusie was dat 22, als ik er mijn neef, Nicola bij het taal, die helaas niet meer is. Maar dat is wel een beende. Maar het maakt het ook wel een reek, omdat we daar een heel proces doorlopen, van eigenlijk tien jaar. Ook met een externe persoon. Die ons daar hebben geleid en heeft. Zonder een externe persoon lukt dat niet, denk ik. Zeker niet als je met veel mensen zit die een bepaald idee hebben. Je moet dat kunnen aliniëren. Maar dat proces zorgt er wel voor dat zowel de zeven neven als de generatie eronder beginnen te communiceren te zijn, bepaalde zaken uitklaren hoe zien we het. En eigenlijk een soort van consensus gaan vormen. Over bepaalde onderwerpen. Dus ik denk dat dat wel heel kritisch was, in heel het verhaal. Om het van familiale kant, een positief verhaal te maken door die externe begeleiding en eigenlijk.

SPEAKER_03 16:37

En die zeven, dat was dan al de tweede generatie uiteraard. En vanaf wanneer is de derde generatie dan op het toneel verschenen.

SPEAKER_01 16:46

Net voor de fusie. De eerste derde generatie is in 2012 in het bedrijf gekomen. Tijdens de fusie waren er wel, we zitten met een heel groot verschil in onze derde generatie. Ik hoor bij de jongeren. Dus ik heb het iets anders beleefd. Ik was iets jongers. Maar vanaf 2012 zijn er eigenlijk langs beide kanten wel de derde generatie ingescepeld.

SPEAKER_03 17:06

En met hoeveel zijn jullie 22 geworden, ik jou zeg.

SPEAKER_02 17:09

Dus op het moment van fusie waren we met 22 van de derde generatie.

SPEAKER_03 17:15

Hoeveel daarvan zijn operationeel actief in het bedrijf?

SPEAKER_01 17:19

Twee.

SPEAKER_03 17:20

Twee.

SPEAKER_01 17:22

Die nu in Canada zit. Want we hebben ook een office in Canada, in Morel. Die de Amerikaanse markt begeet. En dan mezelf.

SPEAKER_03 17:35

Dat is relatief weinig.

SPEAKER_01 17:37

Dat klopt.

SPEAKER_02 17:38

Er zijn veel veranderingen gebeurd in de laatste jaren ook. Want van de vaders zaten er ook een aantal in, operationeel actief. En die zijn er eigenlijk ook gemaakt.

SPEAKER_01 17:47

Ja, de laatste zijn december het vorig jaar operationeel vertrokken.

SPEAKER_03 17:54

En in de bestuurskant, hoeveel zijn er daar actief?

SPEAKER_02 17:59

Dus we hebben op de operationele raad van bestuur zijn we met vier. Dat is eigenlijk ikzelf en Michelle, van onze generatie. En dan van de Wij's-Gen generatie is het dan mijn vader, Jan Haslag en Noke Bernaar.

SPEAKER_03 18:17

En betekent dat dan dat sommige taken familiaal vertegenwoordigd zijn en dat andere taken zich extern laten vertegenwoordigen?

SPEAKER_02 18:26

Nee, we hebben eigenlijk gekozen voor een gebalanceerde raad van bestuur op operationeel niveau, waar eigenlijk vier, vier. Extern versus familiaal. En eigenlijk vertegenwoordigen wij de volledige familie. Dus we hebben wel de rol om niet enkel voor ons eigen familiale tak, maar ook voor de anderen. Eigenlijk mee de stem te zien.

SPEAKER_03 18:52

Dat is heel heel bijzonder eigenlijk. Daar moet je je dan bewust permanent van zijn, dat je ook nog voor anderen spreekt.

SPEAKER_02 19:02

Je zit er compleet niet als een eigen belang. Je zit er in het belang van de zes familiale tak.

SPEAKER_03 19:08

En ik kijk al eens vooruit, vierde generatie. Hoeveel lopen er daar al van rond?

SPEAKER_02 19:15

Dat heb ik niet berekend. Dat zul er ook veel zijn. Iedereen heeft al kinderen. Als ik kijkt, 19, als ze allemaal twee kinderen hebben, zit je gemakkelijk aan 30, 40 kinderen.

SPEAKER_01 19:28

Ons gezin zijn wij zijn al acht en negen op komst, bij mij persoonlijk, de eerste bij mij. Ze zullen er heel veel zijn in voor de generatie. Dat klopt.

SPEAKER_03 19:37

Ja, het worden er altijd meer. Hoe verder je gaat in de tijd, zullen het er meer zijn. Maar er is al wel gesnoeid in de familieboom door de uitstap van jullie onkel. Hoe is men tot die beslissing gekomen?

SPEAKER_02 19:55

Dat was een bewuste beslissing. We waren daar ook van op de hoogte. We hebben daar ook naartoe gewerkt. In die fase van onze aanloodersovereenkomst en charter te herschreven, was ook een van de leukjes om te zien hoe we dat gingen doen. Dus we hebben eigenlijk een heel aantal opties samen als familie bekeken, waaronder private equity, beursgang, inkoop van aandelen. We hebben eigenlijk een heel aantal opties allemaal bekeken en ook info van gekregen. Op verschillende momenten hebben we daar vergadering over gehad van kijk, dat zou dat betekenen, dat zou dat betekenen. En op die manier is eigenlijk tot een gedrage en keuze gekomen wat we effectief wouden om het te kunnen realiseren. We hebben zelfs ook getugenissen van andere familiebedrijven mee in die voorbereidingen gehad om effectief te weten van wat dat kan zeggen. Dus we hebben een heel bewust proces en beslissing.

SPEAKER_03 20:57

En hoe is dat dan als je familiaal betrokken familie tegenkomt, of dan die tak die eruit stapt, is dat een verschil puur familiaal bekeken?

SPEAKER_02 21:09

Voor mij niet. Wij kunnen ook als familie al vrij goed zaken scheiden. Je hebt enerzijds bedrijf, maar anderzijds zijn we nog altijd familie. Het enige wat soms raar kan zijn, is wij hebben zoveel een aantal vergaderingen op een jaar dat nu onze niet en nief of mijn onkel daar niet meer bij zijn. Maar voor de rest hebben wij nog familiefeesten en net zoals vroeger.

SPEAKER_01 21:35

Het is natuurlijk wel ergens kader dat de onkel die er niet meer bij is, had ook al vroeger verleden had hij al een stap gezet richting een eigen bedrijf. Dus het is niet dat dat een donderslag bij Helder helemaal was. Op zich gezegd, we zijn daarop voorbereid geweest. Hij had ook zijn eigen bloeiende bedrijf, die dan ook samenwerkte met Ardo, wat wel een leuk verhaal is. Dus ja, het was allemaal wel goed heel goed verlopen en iedereen in het Er wel van een positieve match uitgekomen ook.

SPEAKER_03 22:03

Ja, heel fijn. Nu, die zeven neven uit de tweede generatie hebben natuurlijk heel lang samengewerkt. Als je dan als kind opgroeid in een gezin van ondernemers, hoe snel merk je dan dat dat iets bijzonders is, dat dat niet hetzelfde is dan je klasgenootjes dat thuis hebben, bijvoorbeeld?

SPEAKER_01 22:27

Zeer laat. Voor mij persoonlijk zeer laat. Onze ouders waren zeer goed in ergens in een bepaalde afscherm. We hebben het al vermeld, doe je eigen ding, doe wat hij graag doet, geluk primeerd, dat is nog altijd zo. En eigenlijk pas zeer laat beseft dat de grootorde van het bedrijf, dat is pas heel laat gekomen. Iedereen denk ik dat het fusieproces ik was toen zelf 21. Misschien nog iets van op de afstand hebben beleefd. Maar ja, wonder bij wonder pas zeer wat besef dat Ardo toch wel een enorme groeitract heeft voor gaan. Het is een fantastisch bedrijf vandaag. En dat is pas laat gekomen dat besef.

SPEAKER_03 23:10

Nochtans, is het een bedrijf dat iedereen kent, dus ik kan me voorstellen dat jullie daar wel werden op aangesproken.

SPEAKER_02 23:16

Ja, inderdaad, ik ging nog een anekdote geven. In mijn studententijd op je nief had ik vrienden die TWD en die wisten bij we van het spreken meer van de balans dan dat ik zelf ervan af wist. Dat is echt zo. Tuurlijk hebben we weet van dat bedrijf. Dat is op twee straten van ons huis. Dus wij kregen wel dingen mee. We wisten dat dat groenten waren. Maar om echt de impact of wat effectief betekende, dat is inderdaad pas veel later gekomen. Ik vind dat ook denk ik wel oké, omdat je uiteindelijk nog die maturiteit niet hebt om zo'n zaken te kunnen gaan opnemen. Dus ik vind wel het proces, of het moment dat dat gekomen is, was eigenlijk perfect. Wij kunden was dat dan iets later. Maar je merkte ook dat dat dan sens maakt op dat moment dat dat dan pas is. Maar wij zijn altijd wel super trots geweest, daar niet van. Dat hadden we wel.

SPEAKER_01 24:18

En zag je altijd wel bouwstenen van het bedrijf. Uiteindelijk is het dan een bepaalde site of ga ik mee met die ouders naar een internationale site. En het is pas achteraf dat je heel de puzzel legt. En dat je ziet van oké, de zaken dat ik heb gezien, in mijn onderbewustzijn, dat heb ik wel besef dat onze ouders, en zeker mijn vader wel op een heel sluw manier bepaalde zaken heeft getoond. In die toer de zondagmiddag. Ik was toen bepaalend alleen thuis, ik was jonger dan de rest. Waarom ga je niet mee naar de City in Frankrijk? We koppelden een reisje aan, maar hij toon dan wel heel de zites. Dat ik me dat vandaan altijd wel herinner. Dus heel doelbewust heeft hij bepaalde accenten gelegd dat ik nu nog altijd meenemen in mijn operationele rol. En ook al de voordelen van uithalen, zoals ook botiehuisbroeg.

SPEAKER_02 25:05

Of bijvoorbeeld, als we in noten zitten, wat staat er hier op het veld? Dat is ook zoiets. Of bijvoorbeeld standaard als wij op reis geen race zonder naar de supermarkt, de Diepvries afdeling te gaan bekeken. Dus dat zat wel in ons leven, maar gewoon op niet de manier van de grote orde, maar eerder van wat betekent dat juist het product en zo daar. Die lieve het product hebben we zeker wel meegekregen.

SPEAKER_03 25:30

Ja, en dan thuis misschien ook proefrijedjes zo. Ja, dat vind ik altijd leuk.

SPEAKER_01 25:36

Dat heb ik nog een grappige anekdote. Wij zijn allemaal op internaat gegaan aan twaalf jaar. Zoals je zelf aangeeft, thuis altijd proefkonijn geweest. Het ene concept al beter dan het andere. En mijn twaalf jaar, ik ken het goed, de eerste middag, de maandagmiddag, ik kom in de bedrijfscafetaria. En ik dacht van oké, dat wordt een keer een andere keuken en een keer iets nieuws. De eerste zak dat ik zie liggen is een zak van Ardo 2,5 kilogram. En ik wist, van de komende zes jaar ben ik weer getrokken voor de zeldenkeuken. Dus ik heb tot mijn 18 niet anders geconsumeerd dan onze eigen producten, wat dat wel leuk was, dan wist ik ook perfect wat er aan het gebeuren was.

SPEAKER_03 26:10

En dat heb je later waarschijnlijk wel goed gemaakt. De keukentafelgesprekken gingen niet altijd over het bedrijf. Of als ik het goed begrijp, er werd geen druk gezet. Er werd niet heel expliciet gesproken over het bedrijf. Er was veel ruimte voor andere thema's.

SPEAKER_02 26:32

Onze mama vond dat echt superbelangrijk dat we elke onze eigen weg kozen. En ook ik ben daar heel dankbaar voor. Dat is niet bij elke familie zo. Sommigen hebben wel veel meer druk ervaren dan anderen. We hebben daar wel het geluk in. Er werd wel een keer over gesproken, maar inderdaad, ruimte voor andere zaken ook. Ik denk dat ons bedrijf, onze familie ook wel typeert. Je hebt discussies over het bedrijf, momenten dat je daarom over spreken, maar als familiefeestjes, zouden we graag ook wel een keer weten hoe het met de kinderen is, wat zijn je hobby's en zo verder.

SPEAKER_01 27:09

Het is wel nu meer dan vroeger. Als we allemaal een beetje ouder geworden zijn, merken we wel dat je heel snel draait naar het familiebedrijf. Dat was vroeger wel anders. Maar we geven ook altijd aan op de eerste plaats bij altijd familie. En dan mogen wij nooit vergeten dat wij gewoon familie zijn. En dat we ook zeggen van oké, we gaan nu bij een twee weken op skireis. Dat we een keer als familie zeggen van we zijn voor elkaar en vragen in dat ze met de kinderen en los van het familiebedrijf. En dat proberen we toch wel echt in het achterhoofd te houden.

SPEAKER_03 27:38

Ja, en waarschijnlijk zijn dat dan de actieven die de neiging hebben om daar meer over te spreken.

SPEAKER_01 27:45

Ik ga heel snel aan mijn vader, dat klopt.

SPEAKER_03 27:47

En wordt dat soms gecorrigeerd door neven of negten die wat verder zijn. Zoals ze noemen. Dat zouden ze bijna vergeten.

SPEAKER_01 27:57

Ze kunnen heel snel zeggen van het is genoeg geweest. Het is een passie, en dat gaat nooit niet weggaan. Maar ook mijn vader is er altijd heel goed in om zelf op een bepaald moment te zeggen van oké, het is nu eens tijd. We gaan afronden en morgen gaan het gesprek verder zetten.

SPEAKER_03 28:15

Oké. Goed. Jullie zijn al enige tijd actief in het familiebedrijf. Maar binnen jullie generatie zitten er ook nog grote leeftijdsverschillen. Je haalde het zelf al aan. Hoe is die overdracht naar jullie generatie vormgegeven om ervoor te zorgen dat iedereen vloot kan onborden?

SPEAKER_02 28:35

Langs de ene kant hebben we het geluk van de fusie dat we dan heel die externe proces zijn doorgegaan. Dus dat geeft u wel al een beetje een onderdompeling, enerzijds in hoe kunnen we ze organiseren, heel die governance en zo. En langs de andere kant ook, want daarmee gepaard gaande, heb je wel meetings die dan ook een bedrijfsbezoek kunnen zijn, een bepaald topic die te maken hebben met het bedrijf. Dat zal één leukje zijn. Langs de andere kant hebben we ook de kans bij Nardo om te een shadow board member te zijn. Ik heb dat zelf eigenlijk twee keer gedaan. Eén keer was echt in 2014, rond het moment van de fusie. Ook aanpassingen in CEO'schap en zo verder. Dat was een heel interessant jaar om mee te volgen. En dan ook nog een keer juist voor dat ik effectief officieel bestuurder werd. Maar dat is wel een unieke kans, omdat je dan wel een keer wat meer op strategisch niveau een blik kreeg achter het bedrijf. Da heeft iedereen de kans toe. Dus dat is ook wel een stukje.

SPEAKER_03 29:46

Hoe was dat voor jou, Lisbeth? Want ik kan me voorstellen dat op zo'n bestuursraad is niet elke beslissing wordt daar meteen in alle unanimiteit genomen. Soms zijn daar ook wel wat discussies of oneigheden.

SPEAKER_02 30:02

Ik moet wel zeggen dat uiteindelijk nog nooit de tijd dat ik er heb ingezeten, een moment geweest dat ik echt het gevoel had dat we gingen moeten stemmen met de bestuurders. Meestal raken we er wel uit. Wat ik wel in evolutie heb gezien, is hoe het te werk gaat, de Raad van Bestuur, hoe die georganiseerd is. De dynamiek. Daar is veel meer professionalisering en objectiviteit in gekomen sinds 2014. Dat wel.

SPEAKER_03 30:29

Ja, en is dat een familiale voorzetter of een externe voorzitter.

SPEAKER_02 30:34

Wij hebben een externe voorzetter. Dat is ook duelbewust zo beslist geweest. Daarvoor was dat wel een familiale voorzitter. En dan is dat geswitcht geweest naar een externe.

SPEAKER_03 30:45

Ja, oké. En wie begeleiden jullie dan als je dan officieel de rol neemt in de Raad van Bestuur of jij komt in je job? Wie is dan jouw mentor? Is dat formeel georganiseerd of hoe loopt dat?

SPEAKER_01 31:02

Op zeker wordt het proces wel voor de familianten die willen actief zijn in de familiedrijf, wordt wel geleid door een reanimeratiecomité. Op het moment dat je zelf in het bedrijf komt, wordt er ook al vanuit de CEO ook al van dichtbij gevolgd wat aan je pad is. Maar effectieve mentor wordt niet aangeduid. Dan wordt met tijd tot tijd wel eens gepost naar je volgende stap of je interesse. Maar het is wel aan de CEO en het renumeratiecomité om uiteindelijk dat mee te gaan begeleiden. Voor je professionele rol van familianten.

SPEAKER_03 31:31

Dus het is niet zo dat jouw vader bijvoorbeeld jouw leidinggevende was of jou begeleid heeft.

SPEAKER_01 31:38

Ik heb enkel met mijn onkel in familie heeft gewerkt, en die is in december ook vertrokken. Ik heb nooit het genoegen gehad om samen met mijn vader opressioneel actief te zijn.

SPEAKER_02 31:49

Ik denk niet dat het de bedoeling zo mocht zijn dat iemand familianten mogen niet elkaars manager zijn. Omdat dat ook weer die objectiviteit is kan wel wat gevaarlijker worden. Dus het bedrijf is groot genoeg, denk ik, om dat ook wel zo te kunnen bekomen. En eigenlijk van de bestuurderskant dan uit, is dat een beetje gelijkaardig. Wij hebben een heel proces hoe dat vorm geeft, hoe je je kandidaat kan stellen, assessment, interviews, et cetera. Dat is helemaal uitgemapt. Maar voor de rest hebben wij niet echt een of andere mentor of iets anders. Dat is niet zo. Natuurlijk, ik heb een paar keer met mijn vader wel zo. De slides overlopen als ik vragen heb dat hij wat dingen kan kaderen. Omdat je soms wel jar hebt of afkortingen, dat hij van buiten weet dat ik minder in thuis. Dus dat denk ik wel. Enerzijds, en bijvoorbeeld ook wat dat ook kan, maar dat kan elke bestuurder, als je een aantal vragen hebt of dingen die niet duidelijk zijn, kan je altijd via de voorzitter en de CEO wel eens je vragen. En dat heb ik wel al een paar keer gedaan. Dat ik met bepaalde van het executive committee bel om bepaalde vragen te stellen. Om maar meer toelichting te krijgen.

SPEAKER_01 33:03

En er zijn genoeg mentors in de tweede generatie die zich af en toe niet verroepen voelen om de nodige begeleiding te geven. Dat wordt ook geprecieerd.

SPEAKER_03 33:12

Ja, oké, nu, wat heel interessant is dat jullie zeggen: het is eigenlijk eerder een informeel onboarding traject. Maar anderzijds zijn er wel duidelijk bepaalde zaken geregeld. Bijvoorbeeld dat je niet door je eigen familie kan geëvalueerd worden. In welk vorum of waarom is dat ooit beslist? Want ik vind dat zeer interessant om te horen.

SPEAKER_02 33:40

Ja, ik denk dat het echt gewoon is om die objectiviteit erin te houden. Dat is zo delicaat. We zien dat zelfs, de mensen die erin gewerkt hebben of die er ondertussen uit zijn. Dat is niet zo'n gemakkelijk gegeven als je familielid bent. We proberen daar echt wel die familiefactor ergens, dat is er wel. Maar dat moet wel, dat mag niet spelen in je carrière. We hebben bijvoorbeeld ook, de regel staat ook in de charter: dat wordt idealiter, de CEO en de groep HR geen familie zijn. Dat is de regel, daar zijn altijd uitzonderingen op. Ook weer omdat je dan die onafhankelijkheid maakt en dat alles correct kan verlopen en dat we geen. Je hoort soms verhalen van familiebedrijven waar dingen mislopen, daar willen we ons eigenlijk een beetje van boeten om dat allemaal zo mooi in kaart te brengen.

SPEAKER_03 34:36

En zijn dat zaken die de derde generatie er heeft ingebracht, of is dat bij jullie al heel lang het geval? Beide wel een beetje.

SPEAKER_02 34:45

Het komt van de twee generaties wel, maar als je eerlijk moet zien op de werkstelling, bijvoorbeeld vijf jaar extern, keek naar mijn vader en naar anderen. Ik weet niet of ze allemaal aan elke regel zouden voldaan hebben op moment van instap binnen een familiebedrijf is. Maar ze staan daar wel allemaal achter, zowel onze generatie als die van de vaders.

SPEAKER_03 35:08

Vaak is het zo dat er voor de opvolgende generatie, voor de Nujan, er wel vaak heel wat voor handen is. Ook externe partners zetten daar meer en meer op in om die groep eigenlijk goed te begeleiden, geleerd eigenlijk uit het verleden, uit ervaringen uit het verleden. Wat we nu vaststellen, is dat de overblijvende, de loslatende generatie, wat jullie de wise gen noemen, dat die vaak geaagd wordt dat die dat vanzelf kunnen loslaten. Hoe zien jullie dat dat verloopt?

SPEAKER_02 35:50

Sommige mensen zeggen aan mij tien jaar werken aan een charter en een andere overeenkomst. Maar voor mij is dat net de kracht geweest, omdat je dan eigenlijk onbewust een proces doorloopt, ook voor de wise gen. Want het gaat uiteindelijk ook om vertrouwen. Zij moeten de volgende generatie kunnen vertrouwen. Het is daarin, als door daar allemaal samen aan te werken, zien ze dat stap voor stap wel dat dat gebeurt. En ik vind nog altijd, wij hebben een enorme appreciatie voor de generatie boven ons. Ik ben er wel van bewust dat dat allemaal niet zo simpel is om zomaar te zeggen van hier stop het en hier nemen wij over. Dat is ook vandaag niet zo en dat hoeft ook niet zo te zijn. Maar je moet gewoon maken dat je wel het gevoel hebt dat je ook als nou-gen ergens iets kunt betekenen en dat die daarachter staan en dat die je niet staan te controleren. Dat zou voor mij veel belangrijker dan het feit dat ze volledig de banden doen, dat hoeft voor mij niet, heb ze echt wel nog nodig. Met alle kennis en weesheid dat die hebben. Dus dat moet een mooie samenwerking zijn. En stap voor stap ga je daardoor. We hebben ook in dat proces vergadering gehad van onze generatie alleen en ook zij alleen. En effectief, om bepaalde dingen te gaan benoemen, van wat zij wonen, wat zij voelden. Dat is effectief wel besproken. En dan zitten die externe partij die dat ook wel wat aangevoeld heeft, dat dan een keer nodig was. Dus er was daar wel wat aandacht voor.

SPEAKER_01 37:23

Loslaten zal het nooit volledig zijn. Ze zijn er jaren aan gewerkt. Ik begrijp ook wel dat zij nooit volledig zullen loslaten. Ze zijn altijd betrokken. Het is ook wel mooi aan een familiebedrijf, denk ik. Dat je die generatie hebt die samen dan dat vervolg gaan schrijven.

SPEAKER_03 37:39

Absoluut. Dus die betrokkenheid blijft wel, maar natuurlijk functies worden overgedragen in het operationele parcours, maar ook in de raad van bestuur. Dus ja, dat moet natuurlijk wel eens gebeuren. En liefst op een leeftijd dat dat gepast is, is daar ergens iets voorzien bij jullie. Dat het niet zo is dat jullie moeten zeggen van nu is tijd. Maar dat eigenlijk iedereen weet wanneer het moment gekomen is.

SPEAKER_01 38:09

Voor het operationele stuk. Is er nooit echt problemen op gekomen, aangezien dat ze zelf hebben beslisten op een bepaald moment van het is oké. En daar op zich zijn de functionaliteit ook overgenomen door externe en die komen terug tot het punt van de juiste persoon op de juiste plaats. Daar hebben we een heel goed team die natuurlijk die verantwoordelijkheden overneemt op dag van de dag. En voor het bestuursgedeelte.

SPEAKER_02 38:33

Ja, daar zijn echt wel veel stappen in gezet. En inderdaad, er is een leeftijdsgrens afgesproken. Dat is 70 jaar in de Operationele Raad van bestuur. Maar ergens dat ook is. Ze waren maar zeven, ze zaten er allemaal in. Dat was nog een andere tijd, ten opzichte, van nu, waar we er eigenlijk vier hebben die daarin plaatsnemen, waar wij ook stref naar rotatie van twee keer een periode van drie jaar of zo. Dus ik denk al die zaken, door dat allemaal te professionaliseren, zal zich dan minder stellen, denk ik eigenlijk.

SPEAKER_03 39:14

In 2014 gebeurde misschien wel de grootste verandering binnen jullie familiebedrijf. Want dan worden twee bedrijven één. Dat is toch wel een grote verandering geweest, denk ik in jullie familiebedrijf. Weten jullie hoe die beslissing daar eigenlijk op een gegeven moment tot stand kwam?

SPEAKER_01 39:32

Dat is een heel moeilijke, zeker voor mij persoonlijk dan. Want ik herhaal een beetje, maar ik was nog jong. Maar de beslissing om samen te gaan, is natuurlijk wel op bepaalde geen onlogische beslissing geweest. Er was wel consolidatie in de sector. En er waren twee verhalen die relatief gelijklopend waren. Dus enerzijds die consolidatie en de voordelen daarvan. En anderzijds ook het portfolio die een aanvulling was op de twee bedrijven, waarin dat Duchardein sterker was in het kruiden en ingrediëntengedeelte. En dat auto misschien iets verder stond in het fruit. Heeft er dan toe geleid na een aantal waarschijnlijk informele gesprekken en dan iets meer formele gesprekken tot een mooie fusie in 2014.

SPEAKER_02 40:12

En dat is dan het leuke makes sense van economisch perspectief en zo. Maar langs de andere kant is dat zoals elke M ⁇ E of overname of fusie of zo, is er altijd een integratie. En dat is sowieso niet zo simpel en geen enkel bedrijf, denk ik. Dus dat is wel iets. Daar moet je ook rekening mee houden. En daarnaast ook natuurlijk één familie. Maar het is niet dat wij alle 19 van onze generatie elkaar zeer goed kenden. We hadden één familiefeest in januari. En dat was het zo ongeveer. Dus niet iedereen kent iedereen. Dat is wel een stuk dat we in dat proces van tien jaar bouwen eigenlijk meer een band op als familie. En ook dat vertrouwen in elkaar. Dus dat zijn de twee zaken die toch wel niet zo simpel of evident zijn natuurlijk.

SPEAKER_03 41:04

Waar zijn daar volgens jullie de sleutels voor succes om zo'n oefening goed te laten slagen?

SPEAKER_02 41:13

Het belangrijkste voor mij is dat dat extern begeleid is geweest. Dat wij dat niet onder elkaar met ons, want als 19 plus 7, onder elkaar wat gingen gedaan hebben zonder kennis van zaken. Dat ging niet gelukt zijn. Ik denk nog altijd terug, wij zijn allemaal mensen die snel vooruit willen met ambitie en drive. Dus dan moeten we op gaan. En iedere keer, die externe persoon, en we gaan nu een keer stilstaan bij. En dan ze dan allemaal, dat duurt hier zo lang en kunnen we je gewoon niet beslissen. Maar als je daar nu op terugkijkt, had je die tijd wel nodig, moest je een keer één stap vooruit, drie achteruit. Om dan uiteindelijk tot het mooie verhaal dat nu is te komen. En de documenten, de governance, als het al geïnstalleerd is, dat komt door daar tijd voor te nemen.

SPEAKER_01 42:05

En ook wel de tijd niet om elkaar te leren kennen. Zo echt het familiale. Dus wel de combinatie tussen enerzijds het bouwen aan het charter en dergelijke. Maar ook wel echt informele momenten om de persoon achter, de medea aanhouders, ook wel te leren kennen. En dat is ook wel een sleutel voor mij persoonlijk tot succes.

SPEAKER_03 42:22

Ja, absoluut. Want het temperament van de ondernemer zou daar een valkuil kunnen zijn. We hebben daar onderzoek rond gedaan, rond de persoonlijkheid van ondernemers. En dat ongeduld waar jij naar verwijst, komt daar natuurlijk helemaal naar boven. Die mensen die moeten gaan. Ik wou dat ik erbij was, als die externe zei van we gaan er eens eventjes bij blijven stilstaan, dat moet soms grappig.

SPEAKER_02 42:50

Dat is een persoon met heel veel geduld. Genos. Dus dat was oké.

SPEAKER_01 42:55

En die externe moet ook wel goed naar schoenen staan. Daar zijn die ondernemer van. We gaan het nu zo doen en het zal niet uw manier zijn. Dat is niet altijd evident, maar het is een leuk proces geweest.

SPEAKER_03 43:06

Ik denk dat het ook een goede oefening moet geweest zijn in de samenwerking met een externe CEO. Want jullie werken al een hele tijd samen met een externe CEO. Ja, dat klopt.

SPEAKER_02 43:20

Op zich, dat is een bewuste keuze geweest. En op zich, ik heb daar geen. Ik vind dat wel positief altijd. Omdat toch ergens. Het is weer de juiste persoon op de juiste plaats. Dat is zo belangrijk. En is niemand van onze generatie op dit moment echt klaar om die rol op te nemen. Dus dat is te zot om dat dan ook te doen. En dat geforceerd te doen door dat zou niet slim zijn.

SPEAKER_03 43:53

Stel dat er iemand uit de derde generatie opstaat, of misschien uit de vierde generatie, wie weet, is dan Een optie, kan dat nog?

SPEAKER_01 44:02

We werken niet met een externe CEO. Maar er is geen uitluit dat er mag een familiale CEO zijn. Op dit moment op zich is dat niet aan de orde. En daar zijn zeer blij in. Nu is dat Sabien Zaggaart en we zijn daar heel tevreden mee. En dat is een fantastische dame. Maar we sluiten het niet uit. Er is niet gezegd van vanaf nu mag er geen familiale CEO meer zijn. Ze zitten niet in elkaar.

SPEAKER_02 44:25

Kleine nuance. In idealiter is de CEO geen familielid. Is het in de charter beschreven, maar uitzonderingen op de regel kunnen toegelaten worden, dat blijft maar gewoon een guidance document. Maar idealiter is het geen familielid.

SPEAKER_03 44:40

En van waar die insteek, ik denk dat dat ook weer te maken heeft.

SPEAKER_02 44:45

We hebben een enorme schrik van dat er bepaalde zaken verkeerd zouden gekozen worden of beslist worden dat dat niet de juiste persoon zou zijn op de juiste plaats. Als dat een familielid is en dat maakt volledig sens dat de juiste persoon die juiste capaciteiten heeft, dat past perfect, dan gaan wij daar zeker niet tegen zijn. Maar moet echt wel goed over nagedacht worden. Omdat toch weer in dynamiek kan het wel weer een verschil geven.

SPEAKER_01 45:10

Het is natuurlijk wel een andere optiek ten op de tweede generatie, waarin je meeboot aan de groei van het bedrijf. Terwijl nu, derde generatie, vierde generatie, kom je eigen binnen in een bedrijf die van grote orde al heel groot is. Dus daar is ook aan de bescherming van de familiale leen toe. Is dat zeker geen slechte, denk ik.

SPEAKER_03 45:26

Maar het is een enorme maturiteit waarvan jullie getuigen. Het feit dat je zegt als ondernemers, wij denken dat een externe CEO ons bedrijf beter kan leiden. Niet alle ondernemers bereiken dat niveau van leren ook. Want je moet daar wel met tweeën aan vertrouwen. Het worden al gevallen. Toch alle dagen werken.

SPEAKER_02 45:51

Maar laat me niet zeggen dat dat soms een keer niet moeilijk is. Pas op, de YSGen heeft heel veel kennis. En soms kan dat wel een keer moeilijk zijn om zich niet te kunnen volledig moeien. Het is niet dat dat evident is dat zo vingers in de neus. Die vinden dat allemaal oké en die discussiëren daar niet meer over. Dat is niet waar. Je kan het wel goed ervaren.

SPEAKER_03 46:20

Ik hoor soms dat op regenachtige dagen, als de ondernemer niet veel andere dingen kan doen, dat de drang om eens te controleren, wat dingen uit te zoeken, dat dat eigenlijk de gevaarlijkste momenten zijn.

SPEAKER_01 46:33

Gelink in onze sectors is het weer altijd een medium van discussie. Zeker regenachtige dagen. Of het nu regent of niet. Het blijft een generatie die het bedrijf mee heeft grootgebracht en waar wij als derde generatie, vedegeneratie verder ook al mee willen aanbouwen. Maar het blijft natuurlijk je kind, bij ons dan het vijfde kind, dat mij vader je mee heeft opbouwen. En dat laat je niet zomaar los, ook niet aan een externe CEO. Maar er is een aanvaarding om het samen te doen.

SPEAKER_03 47:06

Die spanning. We weten dat er sowieso wat spanningen komen en ook op welke vlakken. Een daarvan is bijvoorbeeld een spanning tussen controle behouden en autonomie geven. Is dat bijvoorbeeld ook iets wat tussen jullie speelt? Want vanuit een operationele rol wil je natuurlijk die rol autonoom doen. Vanuit een bestuursrol wil je misschien af en toe toch eens vinger aan de poot houden. Voelen jullie dat ook soms? Dat hebben wij niet echt, denk ik.

SPEAKER_01 47:39

Ik denk dat er een heel goede wisselwerking is tussen ons twee en onze verschillende rollen, waarbij ik graag ook deel wat ik zelf zie. En Lies het ook aan mij. En we hebben daar nog geen echte vrevel in gezien. Ze heeft er nog niet gemoeid in mijn operationele taken tot nu toe. Dus ik ben daar zeer dankbaar voor.

SPEAKER_02 47:59

Nee, dat is ook mijn rol niet. Ik zou dat ook niet mogen doen. Maar niemand ben het bedrijf, maar ik operationeel mee gaan moeien. Dat is mijn taak niet. Dus ik moet daar echt boven staan. Het is gewoon voor mij wel, ik vind dat heel reek. Dat ik wel van hem wat kan horen. Bijvoorbeeld ook, als je een bepaalde moeilijke beslissing zou pakken voor het bedrijf. Hoe wordt dat ervaren in de organisatie? Dat vind ik wel waardevol om te weten, omdat we dan ook kunnen naaruit leren. Als je de communicatie zou moeten anders doen. Ik kan dat ook zeggen van kijk, dat is toch niet helemaal hoe je dat zou moeten doen. En dat kun je meenemen in je bestuurdersrol om bepaalde zaken dan beter aan te pakken in de toekomst. Dus ik zie dat alleen maar positief. En sowieso zijn we niet als gezin ook niet degene een andere controleren. Dat zien we niet.

SPEAKER_01 48:46

En uiteindelijk meningsverschillen leiden tot iets moois. Er is altijd wel een gezonde discussie. Ja, we hebben gezonde discussie. Het is ook een eigen familiebedrijf. Maar we komen er altijd wel uit een half familie. Dat is het belangrijkste.

SPEAKER_03 48:58

Ja, oké. Soms spelen de rollen binnen de familie ook wel eens een bepaalde rol. Jij bent veel jongere, geeft dat ook bepaalde verhoudingen ten opzichte van derde generatiegenoten. Dat je zo voor eeuwig van de jongere gaarden blijft, of hoe evolueert dat in de tijd?

SPEAKER_01 49:24

Ja, natuurlijk, in het begin is dat wel zo. Ze zijn een hele generatie, maar toch een heel aantal jaar meegemaakt dat ze al effectief met het bedrijf mee aan het tanken waren. Ik heb dat niet. Maar vanuit mijn operationeele rol is er wel een inhoudbeweging nu. Ik denk dat iedereen van onze generatie wel zijn plaats verdient aan tafel en zeg je mag doen, en dat daar ook wel respect voor is. Ook hebben we het proces meegemaakt die tien jaar. Ik was er iets jonger, misschien iets minder prominent dan aanwezig, maar ik was er wel. Dus op zich weten ze ook wel dat ik dat ik ook wel het proces heb doorlopen en dat ik nu operationeel in het bedrijf actief ben. Dus op zich is dat geen struikelblok meer. En ik voelde niet dat dat verschil heeft gegeven in de rol of in.

SPEAKER_03 50:08

Dat is wel heel kenmerkend voor jullie. Die betrokkenheid, ook bij de governance, bij de verschillende structuren die er zijn rond het bedrijf. Kan je daar misschien wat meer duiding rondgeven?

SPEAKER_02 50:20

Ja, we hebben eigenlijk gekozen om enerzijds een operationele raad van bestuur, dat is echt voor Ardo. en dan de dezelfde hoeveelheid aan externen. Daarnaast hebben we dan een holdingraad van bestuur, dat is eigenlijk met vij mensen op aanloodersniveau meer. En dan hebben we eigenlijk ook nog een informeel orgaan, dat noemen we het Infocomité bij ons. Waar eigenlijk de zes familietakken vertegenwoordigt zijn. Afhankelijk van de topic kan het zijn dat de twee generaties aanwezig zijn of dat het echt wel de mix is. We proberen in alles, zowel in de operationele raad van bestuur, de holdingraad van bestuur en het infocomité die mix tussen de generaties wel al te hebben. Dat het niet allemaal de ene of allemaal de andere is, omdat het risico van de kennis, maar anderzijds het risico van te veel in het verleden te zitten, dat we daar wel bewaken. En dat informiel orgaan, dat zorgt er een beetje voor voor de mensen die geen rol meer hebben in die operationele raad van bestuur, dat ze toch wat de info sharing doorkregen. Daarnaast worden eigenlijk heb je natuurlijk een algemene vergadering, waar je bepaalde dingen als aanlooders kunt beslissen. Maar toch wel bepaalde zaken altijd doorspreken. Hoeveel risico willen we nemen als familie. Dilutie van aanlooderschap kan een topic zijn. Opledingen, wie mag welke opleidingen doen, het budget voor informeel momenten, waar we sociaal met elkaar een keer een barbecue kunnen hebben, dat wordt daar besproken. En dan zelfs van de Raad van Bestuur hebben we bijvoorbeeld een reporting out, die daar naartoe gaat. Dus eigenlijk die info-sharing op dat moment. En dan is het eigenlijk aan de mensen die in dat orgaan zitten en die in dat informele orgaan infocomité, die moeten dan terug naar de families doorshairen. En op die manier proberen we eigenlijk dat de info wel nog bij iedereen terechtkomt, die er interesse of iets van wil weten.

SPEAKER_03 52:26

Ja, dus dat is eigenlijk geen echte familieraad. Dat is toch nog een ander orgaan, die infocomité.

SPEAKER_02 52:34

Ja, familieraad. Ik heb het altijd moeilijk met naam, familieraad is voor mij iets. We hebben bijvoorbeeld een familieforum, waar het eigenlijk een beetje het sociaal aan zit en meer het leren kennen van de producten, dat zit er eigenlijk een beetje mede in, in dat infocomité, met de mensen die dat organiseren. En dan ja, familie raad. Het kan wel een beetje gelijkaardig aan dat zijn, maar het is niets formeel. Het is echt wel puur om samen over dingen te discussiëren als aanlooders.

SPEAKER_03 53:04

Als we dan even terugga naar 2024, dan hebben jullie opnieuw een belangrijke keuze gemaakt. En dat is eigenlijk het gegeven dat jullie toen een externe aandeelhouder hebben binnengehaald. Wat ook heel bijzonder is.

SPEAKER_01 53:22

Op zich is het al een beetje gegaad in die optiek dat we. Het was geen donderslag bij Helder Hemel. We hebben een heel proces doorgaan, we hebben een aantal zaken uiteindelijk zijn geëlimineerd geweest, omdat we dan wel tot de constatatie kwamen dat we een partner zochten die aansloten bij onze familiaale waarne en bij het familiebedrijf. En dan zijn we inderdaad op een externe partij gestoten met Ister Moten, de Nest. Een zeer mooie partij en die zeer hard aanleunende bij wat wij aan het zoeken waren. De Nest, natuurlijk een partij, of het Elster Moten zelf in een familiebedrijf gewerkt, TV Has mooie functies bekleeft, heeft ook die Slaamse kendo-mentaliteit, dat familiale. En anderzijds de Nest die echt wel focust op voedingssysteem, duurzaamheid, wat dat heel sterk aanloint bij Ware Ardo dat van daarmee bezig is. Ook in die regeneratieve landbouw, sustainability. En dat was dat eigenlijk een perfecte partner voor ons om erbij te gaan.

SPEAKER_02 54:18

Ja, dat long term is ook van belang. Je denkt lange termijn. En familiebedrijven is dat ook de bedoeling, dat je eigenlijk ze dat voor de lange term bleven doen. Dus dat matcht wel heel goed. En ja, zelfs eigenlijk, wanneer dat dan gebeurd is, kort daarna hebben we de CEO nieuw, CEO moeten beginnen zoeken, en was ze daar ook bij. En eigenlijk voor mij, ik had nog niet ontmoet voor, persoonlijk, en ze gaf een antwoord op een vraag en ik dacht ik had exact hetzelfde antwoord. En dat stelde mij zo gerust dat ik dacht, die heeft dezelfde waarden of dingen meegekregen dat ik ook heb. Dus voor mij was dat heel positief om te zien, ook waarom we daarvoor gekozen hebben uiteindelijk.

SPEAKER_01 55:05

Het is ook wel leuk dat dat een keus was, zowel van de tweede als van de derde generatie.

SPEAKER_03 55:10

Ja, dat is ook belangrijk, denk ik dat daar beide generaties een stem in hebben.

SPEAKER_01 55:16

Ja, een gedragenheid. En ook wat wel leuk was binnen het bedrijf, dat de communicatie ook gedaan is geweest door de derde generatie. Om het signaal te geven van kijk, wij als derde generatie staan ook achter die nieuwe partner voor, inderdaad, de lange termijn de toekomst. Dat was ook een belangrijk signaal dat wij woorden geven aan het bedrijf zelf.

SPEAKER_03 55:33

Ja, en is daar ook een visie naar de toekomst om verder op dat pad in te zetten, meer externe partijen toe te laten.

SPEAKER_02 55:42

Ik denk dat het tijd dan moet uitwezen. Laten we het zo zeggen. Dat zijn discussies die wij binnen de aanlooders wel moeten voeren. Van wat kan, wat kan niet. Maar dat hangt voor mij voor een stuk echt wel af waar dat bedrijf in de toekomst naartoe wil en hoe dat zich evolueert. Dus time will tell. Zijn daar geen specifieke plannen of stappen voor op dit moment of zo.

SPEAKER_01 56:05

Het blijft een familiebedrijf, het is een levend organisme. Je kan ook niet in alle hoven kijken van alle derde generatiegenoten in nog tweede generatie. Dus je weet niet wat de toekomst zal brengen. Als je mij persoonlijk vraagt, ik heeg heel veel waarde aan de laterschappen, wat mijn grootvader heeft overgebouwd, mijn vader. Ik hou wel van de familiale. Maar goed, wij zijn niet alleen. En dat is ook wel een besef, onlytime will tellen.

SPEAKER_03 56:30

Klopt. Nu, als je moet kiezen tussen bedrijfsfamilie of familiebedrijf, wat weeg dan dat het meest door?

SPEAKER_02 56:39

Ja, ik denk sowieso we zijn trots op bedrijf. Afhankelijk van welke rol je hebt, is het eerder dat je spreekt in naam van Ardo of in de naam van de familie. Maar ja, ik denk wel als ik mijn naam uitspreek, dan wordt dat direct gelinkt aan. Dus ik denk wel dat het vanuit het familiale komt, die dan de link maakt met Ardo, dat denk ik wel, als ik daar zo over nadenk.

SPEAKER_01 57:07

Natuurlijk hebben we het altijd wel beslissingen genomen in het teken van het familiebedrijf. We gaan nooit het familiale stiefmoeder behandelen. Ik heb wel het bijna ook hebben gezegd. Je bent en je blijft familie op de eerste plaats, ongeaf het familiebedrijf, en dat mogen wij nooit vergeten. Dus ik ben heel sterk gelinkt aan de achternaam Hasbeslag. En Ardo is daar natuurlijk een directe link mee. Maar in eerste instantie bleef het wel hasbeslag.

SPEAKER_03 57:31

Ja, oké. Ik denk wel dat het duidelijk is dat jullie al heel wat uitdagingen met succes zijn aangegaan. Als jullie nog één tip zouden kunnen meegeven aan andere familiebedrijven, wat zou dat dan zijn?

SPEAKER_02 57:48

Ik zal het misschien starten. Ik denk er twee geven. Enerzijds, doordat ik meer en meer zit in een netwerk van mensen en familiebedrijven. Wat mij altijd toch wel een beetje ongerust maakt, is dat ze als de derde generatie heb je ook een stem. En ik wil als tip geven: communiceer wel echt met je met je vader, je moeder, met je onkels, met de generatie boven je. Over wat je wilt, over wat je verwacht en zo. Ook al, ongeacht wat dat dan effectief wordt, naar geluisterd of gehoord, dat is niet altijd zo simpel. Maar spreek het wel uit. Want heel vaak hoor ik, mijn vader wil dat en mijn onkel wil dat. En ik zeg wat wil jij. En dan kunnen ze daar eigenlijk of wel geen antwoord op geven of zien ze het niet als de ruimte er is. En dat vind ik wel echt iets. In die end komt het allemaal bij jou terecht. En het is wel jouw toekomst. Dus ik vind wel van belang dat je toch tenminste dat uitspreekt en durft te zeggen, ongeaf dat dan positief of negatief wordt, gecipeerd, tompi, maar je moet wel je eigen mening kunnen zeggen. En de tweede tip is eigenlijk choose your battles. Dat heb ik heel hard moeten leren. Zeker in dat proces van tien jaar. Je moet consensus berekenen met 19 plus 7 mensen. Je gaat niet elke discussie kunnen winnen. En daarin moet je heel goed voor jezelf uitmaken welke zaken kan ik nu echt niet mee leven, en wil ik daar wel echt voor vechten en maken dat het iets is dat ik wel geloof. En welke zaken denk je van nee weten, oké, het is niet volledig mijn keuze, maar ik kan ermee leven. En dus daarin wel iets. Verspil je energie niet aan alles, maar kies heel wees waar je op je pijl op richt.

SPEAKER_01 59:38

Ik herhaal mijzelf een beetje. Het blijft de juiste persoon op de juiste plaats, ongeacht familie of externe. Ik denk niet enkel voor het familiebedrijf, maar ook voor de individu zelf. Je moet doen wat hij gelukkig maakt. Ikzelf heb nu ook een rol binnen een Ardo en het fit het ardo-team. We ook echt sterk gaan focussen op gezonde geest en gezond lichaam voor iedereen, voor alle collega's. Dat is voor mij nog altijd het belangrijkste in alles wat hij doet, als je nu in een familie bedrijf werkt of iets anders doet, geluk en gezondheid.

SPEAKER_03 1:00:07

Ik denk dat dat een heel waardevolle tips zijn. Dank u wel. Dank u wel, familiebedrijven blijven fascineren door hun unieke manier van functioneren. In de opvolging zien we dan ook dat talloze interessante fenomenen zich voordoen. Die ontdek je in de andere afleveringen van Troonopvolgers. Bedankt voor het luisteren naar deze podcast van Notmans en Partners