#11 Doet bevallen pijn? Jij hebt er meer invloed op dan je denkt | Mind Het Moment

 Bevallen doet pijn — dat weet toch iedereen? Maar wat als jij op jouw pijn tijdens de bevalling veel meer invloed hebt dan je altijd hebt gedacht? 

Want zolang we "pijn" gebruiken als containerbegrip voor alles wat je tijdens de bevalling voelt, neem je ook alles mee wat je ooit aan dat woord hebt verbonden — de beelden, de verhalen, de verwachtingen. En die verwachtingen doen iets met je lichaam, letterlijk fysiologisch, nog voordat er ook maar een wee is begonnen.

In deze aflevering ontdek je:

• Waarom "bevallen doet pijn" geen compleet beeld geeft — en wat dat voor jou betekent
• Wat pijn werkelijk is en hoe je zenuwstelsel daarin een actieve rol speelt
• Waarom dezelfde bevalling voor de ene vrouw pijnlijk voelt en voor de ander vooral intens
• Welke rol verwachting, taal en verhalen spelen in hoe jij de bevalling ervaart
• Drie concrete dingen die veel vrouwen helpen om een bevalling beter op te vangen

Aan de slag met je geboorte voorbereiding?

Meld je aan voor de gratis masterclass Goed Voorbereid Bevallen

Of schrijf je in voor de bevalcursus die bij jouw past

Meer informatie: www.jouwmaeva.nl

Transcript

SPEAKER_00 0:00

Het gaat niet om simpelweg een ander woord plakken op dezelfde overtuiging. Want als jij gelooft dat bevallen verschrikkelijk pijnlijk is en dat nu sensaties gaat noemen, dan heb je exact hetzelfde monster, maar met een ander etiket, een ander labeltje. Dat helpt je niet verder, maar zou je ook nog eens gruwelijk tekort doen. Want het gaat veel verder dan welk woord je ergens op plakt. Het gaat om de ideeën die erachter het woord zitten. Fijn dat je luistert naar jouw Maeva Moment. De podcast over een goede voorbereiding op jouw bevalling. Ik ben Eva, oprichter van jou Maeva, waar ik zwangere vrouwen en hun partners begeleid bij de voorbereiding op de bevalling vanuit Hiberwarting, Wetenschap en Human Design. In deze afleveringen reeks genaamd Mindset Moment deel ik mijn visie en kennis over mindset, bevallen, kraamtijd, ouderschap en misschien wel meer van het leven. Ik deel hier wat mij bezighoudt, waar ik in geloof en wat ik zelf meemaak of meegemaakt heb, zodat jij hier wijzer van wordt. Naast deze afleveringen vind je op de podcast ook bevalverhalen, begeleide meditaties en technieken en inhoudelijke deep dives rondom één thema. Maar voor nu eerst dit. Doet bevallen pijn? Wat gebeurt er in je lijf als je die vraag hoort? Wat komt er naar boven? Welke beelden, sensaties of verhalen? Vrijwel iedereen beantwoord de vraag of bevallen pijn doet zonder twijfelen met ja. Iedereen weet dat toch? Het is zichtbaar in films die je kijkt, je hoort het in veren die je moeder, je vriendin, je buurvrouw je hebben verteld. Het is een van de meest gangbare overtuigingen die er is. Bevallen doet nou eenmaal pijn. En ik wil die ervaring niet wegwijen. Niet van jou of van vrouwen in je omgeving die dit hebben meegemaakt. Die verhalen en die ervaringen zijn echt zijn. Maar wat zeggen we eigenlijk als we zeggen de bevalling doet pijn? Wat bedoelen we als we dat zeggen? Want ik denk dat we daar veel te weinig bij stilstaan en dat dat precies het probleem is. Ik denk niet dat de vraag zou moeten zijn of een bevalling pijn doet, maar dat we het mogen hebben over wat pijn is. Wat voel je dan? Wat gebeurt er? Wat is pijn? En ik vraag me af of we wel het juiste woord hebben gekozen om deze ervaring van de bevalling te beschrijven. Want zodra we zeggen bevallen doet pijn en we laten het daarbij, dan maken we van pijn een containerbegrip. Één woord voor alles wat je gaat voelen en meemaken. Daarmee sla je niet alleen die intens gelaagde ervaring plat, maar neem je ook alles mee wat je bewust en onbewust hebt verbonden aan het begrip pijn. Maken we door pijn als een containerbegrip toe te passen op zoiets groots als de bevalling niet direct dat hele gebeuren tot een onoverwinnelijk monster. Tot iets wat je sowieso moet gaan ervaren, ondergaan en doorstaan. Doen we het wel recht aan door het enkel pijn te noemen en te benoemen dat het voor iedereen hetzelfde betekent en onvermijdelijk is. Dat er niets is wat je kan doen. Ik denk van niet, want ik weet vrij zeker dat dé bevalling doet pijn niet het volledige verhaal is. Laten we beginnen bij het woord pijn. Een kort vier-letterwoord met een gigantische bibliotheek en definities en associaties. Het roept bij bijna iedereen direct een reeks beelden op en veel meer dan dat een reeks verwachtingen. Want woorden zijn niet neutraal, woorden zijn containers. Ze dragen betekenis met zich mee die opgebouwd is uit alles wat jij ooit hebt gehoord, gelezen, gevoeld en meegemaakt. Denk maar eens aan het woord vakantie. Voor de meeste mensen roept dat iets op van vrijheid en even niets moeten, naar een warm oord vertrekken of juist naar de bergen en de sneeuw. Maar voor sommige mensen betekent vakantie juist het tegenovergestelde door wat ze hebben meegemaakt en staat het woord vakantie helemaal niet voor vrijheid en fijne gevoelens van even niets moeten? Hetzelfde woord met een andere betekenis en dus ook een andere reactie in het lichaam. Datzelfde geldt ook voor pijn in de context van de bevalling. Wat gebeurt er als jij dat woord pijn hoort in de context van bevallen? Welke beelden komen erop? Welke gevoelens ervaar je nu? Als jij namelijk je hele leven al hoort dat bevallen verschrikkelijk veel pijn doet, van je moeder, van vriendinnen of wat je voorbij ziet komen in series en films, dan is dat woord voor jou geladen. En elke keer dat iemand zegt het gaat pijn doen, activeer jij onbewust dat hele netwerk aan associaties. Niet alleen in je hoofd, maar dus ook in je lichaam. Ongemerkt gaan je schouders omhoog, je ademhaling wordt misschien wel oppervlakkiger, spieren gaan zich aanspannen, je gaat letterlijk anticiperen op narigheid en de bevestiging van jouw overtuiging dat het pijn doet. En dat allemaal nog voordat er ook maar een wee is begonnen. En precies daar zit ook het proem. Niet in het woord zelf, maar in de associaties die eraan vastzitten. Want door pijn als een containerbegrip te gebruiken, krijg je ook alle bagage mee die je aan het woord pijn hebt verbonden. Een van de kernelementen van hypnobirthing is daarom ook bewust kiezen voor ander taalgebruik, omdat we afstand willen doen van de associaties die je daar hebt. Denk aan de alternatieven zoals sensaties in plaats van pijn of golven in plaats van weeën, het voelen van druk of een intense energie. En ik snap dat dit weerstand kan oproepen, dat het klinkt alsof we pijn weg willen poetsen, dat we doen alsof het allemaal wel meevalt. Maar dat is niet wat ik hier zeg. En ik wil ook niet dat jij straks de verloskamer binnenloopt met het idee dat als jij maar de goede woorden gebruikt, alles vanzelf soepel gaat. Dat zou jou tekort doen. Wat ik wel wil zeggen is het volgende. Als jij simpelweg het woord pijn vervangt door sensaties, ik noem even wat, maar ondertussen nog steeds gelooft dat bevallen een overweldigend, gevaarlijk, onbeheersbaar iets is wat pijn gaat doen, dan heb je exact hetzelfde monster, maar met een ander etiketje. Dit gaat je niet verder helpen. Want andere woorden zijn geen magie, maar ze kunnen je wel helpen om anders te reageren op dat wat je voelt. Waar het om gaat, is dat je je bewust wordt van wat erachter het woord zit. De overtuigingen, de verwachtingen. Het verhaal dat jij jezelf vertelt over wat er gaat gebeuren. Want die verwachting doet iets met je lichaam. Niet metaforisch, maar letterlijk fysiologisch. En om te begrijpen hoe dat werkt, moeten we eerst een vraag beantwoorden die veel mensen nooit echt gesteld hebben: wat is pijn eigenlijk? Dat is de kern om aan je overtuigingen rondom pijn te werken. Begrijpen wat pijn werkelijk is. En dan ga je ook begrijpen waarom associaties een rol spelen en waarom het wel zinvol kan zijn om andere woorden te kiezen, maar dat het kiezen van andere woorden niet essentieel is, want de essentie ligt in het begrijpen van wat pijn voor jou werkelijk is. Lange tijd werd pijn vaak gezien als een directe reactie op schade in het lichaam. Er gebeurt iets en vervolgens voel je pijn. Dit beeld klopt vaak, maar niet altijd. Pijn blijkt ook beïnvloed te worden door je verwachting, je aandacht, je emoties en de situatie waar je je in bevindt. Voor sommige vormen van pijn, zoals bijvoorbeeld vallen of je handbranden aan een hete pan, klopt dat beeld aardig. Er is namelijk een directe aanleiding. Maar dit verklaart niet alles. Het verklaart bijvoorbeeld niet waarom soldaten in de heat of the moment ernstige verwondingen kunnen oplopen zonder dit te voelen. Of waarom twee mensen met exact dezelfde blessure een compleet andere ervaring kunnen hebben. En het verklaart zeker niet waarom sommige vrouwen de bevalling als pijnloos ervaren, terwijl andere vrouwen die minstens zo ontspannen en goed voorbereid waren, wel pijn hebben ervaren. Als pijn een directe meting was van wat er fysiek gebeurt, zou dit niet kunnen. Pijn is geen simpele meting van schade. Het is een beschermende ervaring van je zenuwstelsel, waarin lichamelijke signalen, verwachtingen, eerdere ervaringen en de situatie samenkomen. Daardoor kan dezelfde bevalling voor de ene vrouw vooral intens voelen en voor de ander ook echt pijnlijk zijn. En juist daarom kunnen ook rust, steun, ademhaling en een helpende context het verschil maken. Je zenuwstelsel weegt voortdurend verschillende signalen mee. Wat je voelt, wat je verwacht, wat je eerder hebt meegemaakt en of de situatie nu veilig voelt. Pijn is daarom dus geen puur lichaamsfeit, maar een beschermende ervaring die door meerdere factoren tegelijk wordt beïnvloed. Pijn is niet één op één hetzelfde als schade. Soms is er veel pijn zonder grote schade en soms is er schade zonder veel pijn. Dat betekent niet dat de pijn niet echt is, maar wel dat het zenuwstelsel veel meer doet dan alleen beschadigingen doorgeven. Pijn is een beschermingssignaal. En dat inzicht verandert alles. Het geeft een fundamentele verschuiving in hoe jij naar pijn kijkt. Pijn is gebaseerd op informatie die het zenuwstelsel heeft op dat moment van je zintuigen en je verwachtingen, en gebaseerd op eerdere ervaringen en de omgeving waarin je je bevindt. Het is een interpretatie. Niet in de zin van je stelt je aan of het zit alleen maar tussen je oren, maar in de zin dat diezelfde lichamelijke sensaties, diezelfde samentrekking, druk of intensiteit van een we, door de ene persoon als pijn wordt ervaren en door een ander simpelweg als iets wordt waargenomen zonder dat ze getriggerd worden tot actie. Dezelfde lichamelijke sensaties kunnen door de ene persoon als pijnlijk worden ervaren en door de ander vooral als intens, druk of ongemakkelijk. Het verschil zit niet alleen in het lichaam, maar ook in hoe het zenuwstelsel de situatie inschat. Dezelfde input, een hele andere output. Ik heb dit zelf ook meegemaakt. Mijn eigen bevallingen zou ik niet beschrijven als pijnlijk. Ik ben drie keer bevallen en ik zou het zo nog meerdere keren over willen doen. De afgelopen jaren heb ik meerdere vrouwen in mijn cursus al begeleid die mij na de bevalling vertelden dat het intens was, dat het heftig was, maar dat ze het niet als pijn zouden noemen. En tegelijkertijd heb ik ook vrouwen begeleid die me teruggaven dat ze ontzettend kalm en ontspannen waren, zich rustig en in controle voelden en dat het wel pijn deed. En beide zijn waar. Beide zijn ook reëel. En dat is ook precies waarom dit zo'n genuanceerd onderwerp is, zo complex is. Het is niet zo simpel als ontspan je, think happy tot en de pijn gaat weg. Er gebeuren wel degelijk interessante dingen in je lichaam als je ontspannen bent, en als je weet met welke verwachtingen en je associaties je de bevalling ingaat. Maar wat bepaalt dan dat verschil van jouw beleving? Deels is dat aanleg en omstandigheden, maar het grootste deel is jouw beoordeling. Die wordt gevormd door jouw verwachtingen en je mindset, gevormd door taal en de verhalen die jij jezelf vertelt over wat er staat te gebeuren. En het goede nieuws: dan is het ook beïnvloedbaar. Tijdens een bevalling komen er veel verschillende prikkels tegelijk binnen. Spanning, druk, beweging, ademhaling, aanraking, wie er bij je zijn, de sfeer in de ruimte enzovoort. Jouw brein geeft hier een betekenis aan. Al die informatie samen beïnvloedt hoe intens de sensaties uiteindelijk voelen. Dat komt door de voortdurende filtering die plaatsvindt in je ruggenmerg en in je zenuwstelsel. Niet elk signaal krijgt evenveel ruimte. Sommige prikkels worden sterker doorgegeven, waar anderen juist tot worden gedemd. Dingen zoals aanraking, tegendruk, massage en een rustige omgeving kunnen de sensaties van een wee verzachten, omdat je het lichaam meer prikkels geeft om te verwerken en daarmee meer informatie om de situatie te beoordelen. Als er naast ongemak ook heel veel signalen zijn van liefdevolle aanraking door je partner bijvoorbeeld, geeft dit een andere kleur aan de ervaring, waardoor je een wee beter aan kan. Je zenuwstelsel reageert sterk op veiligheid en dreiging. Voel je je veilig en gesteund, dan kan een ervaring vaak beter worden opgevangen dan wanneer er angst, spanning of controleverlies meespeelt. Maar geen enkele techniek of sfeer alleen is een magische oplossing. Ze maken niet voor iedereen alles pijnloos. Dat is ook niet het doel. Het doel is meer comfort en draagkracht. Want vanuit die draagkracht kan je de situatie ook beter blijven beoordelen. Het gaat niet alleen om wat je voelt, maar ook om hoe je zenuwstelsel die sensaties op dat moment verwerkt. De betekenis die je eraan geeft, speelt daar een belangrijke rol in. Je kunt dit ook niet fout doen. Maar nu je dit weet, kijk je waarschijnlijk wel heel anders naar pijn tijdens de bevalling en maak je wellicht ook andere keuzes die zomaar jouw ervaring van die bevalling zouden kunnen beïnvloeden. Drie praktische dingen die veel vrouwen helpen om een bevalling beter op te vangen, zijn je ademhaling, aanraking en open deur, je verwachting en taalgebruik. Je ademhaling kun je direct en bewust beïnvloeden. Langzaam en diep uitademen, langzamer en langer uitademen dan in, geeft je zenuwstelsel het signaal dat het is veilig hier, het volume mag omlaag. Dat is geen trucje, dat is directe communicatie met je zenuwstelsel en ook uitgebreid wetenschappelijk onderbouwd. Aanraking door te wrijven, masseren of tegendruk te bieden, zijn precies de prikkels die zorgen voor de bevestiging dat je veilig bent en zorgen daarbij voor afleidende signalen die jouw comfort bieden en geruststellen. En met verwachtingen en taalgebruik maken we de cirkel weer rond. Want jouw verwachting, het verhaal dat jij jezelf vertelt over wat er gaat gebeuren, is ook input voor de beoordeling vanuit je zenuwstelsel. Als jij de verloskamer binnenstapt met het idee dat je iets gevaarlijks en overweldigends te wachten staat, dan gaat je lichaam vaak al met meer spanning de bevalling in. Als jij binnenstapt met het vertrouwen dat je lichaam weet wat het moet doen, de sensaties die komen een functie hebben en dat jij dit kan opvangen en aankan, dat jij hier de draagkracht en de veerkracht voor hebt, dan gaat je lichaam heel anders diezelfde bevalling in. Dat is waarom taal ertoe doet, dat is waarom verhalen ertoe doen. Niet als een magische bezwering, maar omdat de woorden verwachtingen vormen en verwachtingen je zenuwstelsel voorbereiden en daarmee jouw beoordelingen beïnvloeden. Daarmee wordt de vraag waarmee we begonnen opeens een stuk interessanter. Doet een bevalling pijn? Misschien voor veel vrouwen in meer of mindere mate, maar dat hoeft niet jouw verhaal te zijn. Dat begint dus nu al. Pijn is een ervaring die ontstaat wanneer je zenuwstelsels signalen, verwachtingen en context samen beoordeelt. Daardoor kan dezelfde bevalling voor de ene vrouw heel pijnlijk voelen en voor de ander vooral intens of goed te dragen zijn. Maar dat betekent ook dat jij daar misschien wel veel meer invloed op hebt dan je altijd hebt gedacht op jouw beleving. Niet door pijn te ontkennen, niet door te doen alsof het allemaal wel meevalt of alleen maar happy thoughts te denken, maar door te begrijpen wat er daadwerkelijk gebeurt en vanuit daar keuzes te gaan maken. In de volgende aflevering ga ik nog een laag dieper, want er is nog iets wat bepaalt hoe jouw zenuwstelsel die beoordeling maakt. Iets wat veel verder teruggaat dan de bevalling zelf. Het is hoe jouw systeem is afgesteld, hoe snel jij in een fight-flight reactie terecht kan komen, waarom dezelfde situatie voor de een veilig voelt dan voor de ander niet, en wat je daaraan kan doen. Hoe jij jouw zenuwstelsel switcht van kalm en ontspannen naar alert en aanstaan en andersom. Dat is waar ik je de volgende keer in meeneem. Als je in de tussentijd al wil leren hoe je jouw zenuwstelsel voorbereidt op de bevalling, hoe ademhaling en ontspanning niet alleen theorieën zijn, maar echte vaardigheden die je kunt schrijven, dan voel je je helemaal thuis in mijn cursus. De link daarvoor vind je in de show notes. Voor nu ga ik hier de aflevering mee afvoeren en wens je nog een hele fijne dag of nacht, en tot de volgende keer.